ECLI:NL:RBDHA:2021:1028

RECHTBANK DEN HAAG Zittingsplaats ’s-Gravenhage nv/c/d Rolnr.: 8695196 RL EXPL 20-13865 11 februari 2021 Vonnis van de kantonrechter in de zaak van: de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid [naam vereniging] , gevestigd te [vestigingsplaats] ,eiseres,gemachtigde: mr. R.A. Severijn, tegen de besloten vennootschap TUI Airlines Nederland B.V., gevestigd te Oude Meer (gemeente Haarlemmermeer),gedaagde,gemachtigden: mr. R.E.M. Vink-Dijkstra en mr. P. van Herk. Partijen worden hierna “ [eiser] ” en “TUI” genoemd. 1Procedure 1.1. De kantonrechter heeft kennis genomen van de volgende stukken: de dagvaarding van 29 juli 2020 met producties 1 tot en met 14; de conclusie van antwoord met producties 1 tot en met 19; de akte indienen producties aan de zijde van TUI met producties 20 tot en met 27; de brief aan de zijde van [eiser] van 8 januari 2021 met productie 15. 1.2. Op 14 januari 2021 heeft een mondelinge behandeling plaatsgevonden (vanwege de COVID-19 maatregelen via Skype), waarbij namens [eiser] zijn verschenen de heer [betrokkene 1] en de heer [betrokkene 2] , [functie] , alsmede de heer [betrokkene 3] , [functie] [eiser] , bijgestaan door mr. Severijn voornoemd, en namens TUI de heer [betrokkene 4] , [functie] , mevrouw [betrokkene 5] , [functie] en mevrouw [betrokkene 6] , [functie] , bijgestaan door mr. Vink-Dijkstra en mr. Van Herk voornoemd. Van het verhandelde ter zitting zijn door de griffier aantekeningen gemaakt, die zich in het griffiedossier bevinden, evenals de aan de zijde van beide partijen overgelegde pleitaantekeningen. Vervolgens is de uitspraak van dit vonnis bepaald op heden.

2.1. [eiser] stelt zich, blijkens haar statuten, ten doel de belangen te behartigen van werknemers. [eiser] is in dit kader onder andere bevoegd tot het aangaan van sociale plannen en collectieve overeenkomsten, waaronder expliciet begrepen cao’s. 2.2. Uit de omschrijving van de activiteiten van TUI, zoals opgenomen in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel, volgt dat TUI zich richt op personenvervoer door de lucht, verhuur en lease van vliegtuigen en vervaardiging van vliegtuigen en onderdelen daarvoor. 2.3. [eiser] heeft op 16 januari 2020 een petitie aangeboden aan TUI, met de volgende inhoud: “Zoals jullie weten heeft het cabinepersoneel aangegeven dat ze hun belangen willen laten vertegenwoordigen door de [eiser] . Aan de eisen die TUI in het verleden heeft gesteld aan de erkenning van een vakbond is ruimschoots voldaan. De helft van het corps heeft zich inmiddels aangesloten bij de [eiser] en we blijven groeien. De OC wil dat de vakbond onderhandelt over onze arbeidsvoorwaarden, de vliegers worden vertegenwoordigd door de VNV en in Duitsland, Engeland en België onderhandelt TUI al jaren met collega vakbonden. Tóch houdt TUI nu vol dat zij met de OR kunnen onderhandelen over jullie arbeidsvoorwaarden. Wij vragen de OR om de vakbond te steunen en niet mee te werken aan onderhandelingen met TUI. En Wij vragen TUI om te luisteren naar de wens van het corps door de vakbond te erkennen en te beginnen met onderhandelingen over een cao. Wij staan klaar voor een goede samenwerking. We willen en kunnen samen bouwen aan een beter TUI waar niet alleen de directie en de passagiers, maar ook het cabinepersoneel gelukkig van wordt.” 2.4. Bij brief van 14 februari 2020 heeft [eiser] TUI laten weten dat zij graag zo spoedig mogelijk wil vernemen dat zij door TUI wordt erkend als vakbond en dat TUI op korte termijn met [eiser] in onderhandeling wil gaan over de arbeidsvoorwaarden van het cabinepersoneel van TUI. In deze brief staat verder, voor zover in deze procedure van belang: “(…) Uw cabinepersoneel heeft in het verleden meermaals haar ontevredenheid geuit over het gebrek aan inspraak op hun arbeidsvoorwaarden. Collega’s hebben gesprekken gevoerd met directie en HR, maar die hebben helaas tot niets geleid. [eiser] Luchtvaart heeft geluisterd naar de breed gedragen wensen van het cabinepersoneel. Vorig jaar heeft [eiser] Luchtvaart u meerdere malen verzocht om met ons te onderhandelen over een cao voor uw cabinepersoneel. Helaas heeft u ons verzoek elke keer afgewezen en aangegeven dat u met de OR een arbeidsvoorwaardenregeling wilt afsluiten. (…) Om aan u duidelijk te maken wat uw werknemers willen, hebben wij vorige maand een petitie onder uw werknemers gehouden. Deze petitie is door 369 cabinewerknemers ondertekend (…) Dit is meer dan 80 % van uw cabinepersoneel. (…) Deze petitie had niet het gewenste effect. U blijft weigeren [eiser] Luchtvaart te erkennen als vakbond en met ons de onderhandelingen voor een cao te starten. Dit is voor uw werknemers teleurstellend en zij vinden dat u geen respect toont voor hun wensen. (…)” 2.5. TUI heeft bij brief van 21 februari 2020 gereageerd op de brief van [eiser] . TUI schrijft in haar reactie onder meer: “(…) Wij merken op dat [eiser] allereerst stelt in haar brief dat het cabine personeel meent dat zij ten aanzien van hun arbeidsvoorwaarden niet voldoende de gelegenheid zouden krijgen om hun mening of wensen kenbaar te maken en meer inspraak zouden willen. Wij herkennen ons niet in dit standpunt. TUI heeft een medezeggenschapstructuur opgezet die is toegesneden op haar organisatie. De Ondernemingsraad (verder: ‘OR’), met inbegrip van de commissies die hiervan onderdeel uitmaken, is onze overlegpartner aangaande de arbeidsvoorwaarden bij TUI. Met de OR hebben wij duidelijke afspraken gemaakt over de totstandkoming van arbeidsvoorwaarden van onder andere het cabinepersoneel. Deze afspraken worden al jarenlang zorgvuldig nageleefd. (…) Volgens de [eiser] zouden wij verder diens verzoek hebben afgewezen omdat wij met de OR een arbeidsvoorwaardenregeling willen sluiten. Dit is niet correct. De OR is al ruim tien jaar de gesprekspartner van TUI als het gaat om arbeidsvoorwaarden en de arbeidsvoorwaardenregeling bestaat ook al zo lang. In de ondernemingsovereenkomst gesloten tussen TUI en de OR zijn de spelregels tussen partijen voor de totstandkoming van arbeidsvoorwaarden verder uitgewerkt. In het kader van het behartigen van de belangen van het cabinepersoneel heeft de OR ook al op 19 januari 2009 de Onderdeelcommissie Cabine Zaken TUI fly (verder: ‘OC’) opgericht. Dit is vastgelegd in een instellingsbesluit. De OC gaat over de arbeidsvoorwaardenregeling die binnen TUI fly tot stand is gebracht en opgenomen in de personeelsgids. Deze structuur zorgt er al jaren voor dat er op zorgvuldige wijze arbeidsvoorwaarden voor het cabinepersoneel tot stand komen. (…) Wij hebben kennisgenomen van de petitie van de [eiser] welke op de openbare website van [website] was opgenomen. Deze petitie was voor een ieder toegankelijk en kon door elke persoon met een ip-adres worden ingevuld (…). Dit betekent ook dat niet kan worden vastgesteld wie deze petitie heeft ondertekend en of dat eventueel leden van de [eiser] zijn die ook binnen het cabinepersoneel van TUI werkzaam zijn. (…) Verder is TUI momenteel in overleg met cabine medewerkers om van gedachten te wisselen over de toekomst van TUI fly en specifiek over de mogelijkheden om de positie van de cabine medewerkers te versterken. In dit verband hebben TUI en de OR ook overeenstemming bereikt over een nieuwe ondernemingsovereenkomst tussen TUI en de OR. Belangrijkste wijziging is opnieuw een uitbreiding van de bevoegdheden van de OR. Met ingang van januari 2020 kan de OR namens het cabinepersoneel in de vorm van een vaste commissie over de primaire arbeidsvoorwaarden zoals loonhoogte, arbeidsduur en vakantiedagen onderhandelen met TUI. Dit is een vergaande bevoegdheid die specifiek voor het cabinepersoneel is gecreëerd. Daarmee wordt de positie van de cabinemedewerkers verstevigd. TUI wenst dan ook de zorgvuldig opgebouwde relatie met de OR de aankomende tijd op dezelfde voet te kunnen voortzetten (…) Daarbij staat TUI ook steeds open voor eventuele andere initiatieven vanuit medewerkers. Uitgangspunt is dat een en ander moet bijdragen aan de behartiging van de collectieve belangen van de medewerkers binnen de bestaande – aantoonbaar gebleken goed werkende – structuur van medezeggenschap en overleg. TUI acht het dan ook niet noodzakelijk met externe partijen een aanvullend overleg in te voeren. (…)” 2.6. Partijen hebben nadien nog diverse malen gecorrespondeerd. Ook heeft op 7 juli 2020 nog een gesprek plaatsgevonden tussen [eiser] en TUI. Tot (een vorm van) overeenstemming heeft dit niet geleid. 2.7. Op 8 juni 2020 heeft [eiser] een ‘Ledentalverklaring 2020’ voorgelegd aan een accountant. Deze verklaring heeft de volgende inhoud: “Op 4 juni 2020 telde het aantal ingeschreven leden* bij [eiser] werkzaam bij TUI Airlines Nederland B.V. (…) 256 op basis van de gegevens zoals opgenomen in de analysetool analysetool Microstrategy per 4 juni 2020 (…) * “Een lid van de bond is een natuurlijke persoon die met de doelstelling van de bond instemt, die de inhoud van de statuten onderschrijft, die door het bondsbestuur dan wel door de ledenraad overeenkomstig het bepaalde in de statuten van de vereniging zijn toegelaten tot het lidmaatschap van de bond” 2.8. Op 29 december 2020 heeft de OR van TUI een bericht gestuurd aan het cabinepersoneel.

5.1. Zoals door beide partijen is onderkend, geldt als uitgangspunt dat het in het algemeen aan contractpartijen zelf is om te bepalen of zij een ander tot hun onderhandelingen willen toelaten. Deze contractsvrijheid geldt ook in het collectieve arbeidsvoorwaardenoverleg, zij het dat deze wel wordt beperkt door het in internationale verdragen erkende recht van vakbonden op collectieve onderhandelingen. Een vakbond die een groot aantal werknemers in de betreffende branche vertegenwoordigt en representatiever is dan de andere vakbond(en) die bij het overleg is (zijn) betrokken, heeft in beginsel het recht om te worden toegelaten tot de onderhandelingen over een nieuwe cao (zie HR 8 juni 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA4118). Of aan een vakbond, die in beginsel dit recht op toelating heeft, de toegang tot het cao-overleg kan worden geweigerd, hangt af van de uitkomst van de afweging van de belangen van de vakbond die om toelating vraagt, tegenover de belangen van de partijen die al aan de onderhandelingstafel zitten. 5.2. De onderhavige zaak wijkt af van het hiervoor genoemde arrest in die zin, dat er ten aanzien van het cabinepersoneel van TUI in het geheel geen vakbond bij enig overleg is betrokken, laat staan dat er overleg dan wel onderhandelingen plaatsvinden over een cao. In zoverre kan de in het arrest geformuleerde maatstaf (‘representatiever dan’) dus niet in deze zaak worden toegepast. Wel kan worden beoordeeld in hoeverre [eiser] de werknemers in de branche (het cabinepersoneel van TUI) vertegenwoordigt en hoe een en ander zich verhoudt tot het (wel) binnen TUI bestaande overleg met betrekking tot de totstandkoming van de arbeidsvoorwaarden van het cabinepersoneel. 5.3. [eiser] heeft zich bij dagvaarding op het standpunt gesteld dat bij TUI Cabine ongeveer 440 mensen werkzaam zijn en dat uit de door [eiser] overgelegde accountantsverklaring van 8 juni 2020 blijkt dat zij 256 leden heeft georganiseerd. Er is dus sprake van een representativiteit van 60%. TUI betwist de door [eiser] gestelde representativiteit. TUI voert daartoe onder meer aan dat [eiser] in haar verklaring (zie 2.7.) weliswaar schrijft dat het gaat om ingeschreven leden, werkzaam bij TUI Airlines Nederland B.V., maar dat zij daarbij miskent dat niet iedere werknemer van deze vennootschap onder het cabinepersoneel valt. Daarnaast wijst TUI er in haar conclusie van antwoord op dat het cabinepersoneel tussen 4 juni 2020 en 25 september 2020 significant is gedaald (van 424 naar 387 medewerkers). Tot slot betwist TUI de door [eiser] in haar verklaring gehanteerde definitie van een lid van de [eiser] . Overigens is het TUI bekend dat een deel van haar cabinepersoneel lid is van [eiser] . TUI weet echter niet om welk aantal of percentage dit gaat en zo lang [eiser] de organisatiegraad ook niet kan aantonen, ligt haar vordering reeds om die reden voor afwijzing gereed, aldus TUI. 5.4. TUI heeft onweersproken aangevoerd dat het aantal medewerkers dat onder het cabinepersoneel valt, mede gelet op de huidige coronacrisis, significant is gedaald. Op 1 januari 2020 vielen 239 medewerkers onder de noemer cabinepersoneel, aldus TUI ter zitting. [eiser] heeft in dit verband gesteld dat zij het aantal leden onder het cabinepersoneel inmiddels schat op 175. Enige concrete (absolute) onderbouwing hiervoor is door [eiser] evenwel niet overgelegd, zodat de kantonrechter het aantal [eiser] -leden onder het cabinepersoneel niet kan vaststellen. Vervolgens is de door [eiser] overgelegde petitie besproken (zie 2.9. en 2.10.), waarvan [eiser] stelt dat deze door 104 leden is ondertekend. Desgevraagd heeft [eiser] verklaard dat zij niet heeft gecontroleerd wie de petitie hebben ondertekend. Hoewel het bericht breder is uitgezet, betreft het echter zo’n specifieke oproep, dat het vreemd zou zijn als mensen van buitenaf of mensen die elders werken hierop hebben gereageerd, aldus [eiser] ter zitting. De kantonrechter is, gelijk aan het verweer van TUI op dit punt, van oordeel dat gelet op deze toelichting aan de petitie geen conclusies dan wel gevolgen kunnen worden verbonden. Immers kan niet worden vastgesteld of deze petitie enkel is ondertekend door het cabinepersoneel, voor wiens belangen [eiser] in deze procedure stelt op te komen, of ook door derden (niet zijnde het cabinepersoneel). 5.5. Voor het overige heeft [eiser] geen concrete feiten en omstandigheden gesteld ter onderbouwing van haar standpunt dat zij de door haar gestelde achterban (het cabinepersoneel van TUI) achter zich heeft. In deze procedure is dan ook niet komen vast te staan dat [eiser] een groot deel van het cabinepersoneel vertegenwoordigt. 5.6. Los daarvan (en ten overvloede) overweegt de kantonrechter dat ook indien [eiser] er wel in was geslaagd te onderbouwen dat zij een groot deel van het cabinepersoneel vertegenwoordigt, dit niet zonder meer tot toewijzing van de vordering(en) zou hebben geleid. Weliswaar stelt [eiser] zich terecht op het standpunt dat zij recht heeft op collectief onderhandelen, als onderdeel van het recht op vrijheid van vakvereniging, maar daartegenover staat de vrijheid van ondernemerschap en contractsvrijheid en het door TUI aangevoerde belang om haar huidige medezeggenschapsstructuur te handhaven. TUI heeft onweersproken aangevoerd dat in deze structuur ook het cabinepersoneel is vertegenwoordigd, waaronder in de VCBC, een speciale commissie waarin specifiek wordt onderhandeld over de arbeidsvoorwaarden van het cabinepersoneel. Op basis van deze onderhandelingen is recent een arbeidsvoorwaardenregeling tot stand gekomen (zie 2.8.). Gesteld noch gebleken is dat het cabinepersoneel hierover of over de wijze van vertegenwoordiging bij die onderhandelingen ontevreden is en ook is door [eiser] niet concreet toegelicht waarom de belangen van het cabinepersoneel desondanks beter worden behartigt als cao-onderhandelingen worden gestart met [eiser] als gesprekspartner.

5.7. Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen zullen de vorderingen van [eiser] worden afgewezen. 5.8. [eiser] zal als de in het ongelijk gestelde partij worden veroordeeld in de proceskosten. 5.9. De gevorderde nakosten zullen op de hierna in het dictum weergegeven wijze worden begroot.

De kantonrechter: 6.1. wijst de vorderingen af; 6.2. veroordeelt [eiser] in de kosten van deze procedure, tot op heden aan de zijde van TUI vastgesteld op € 996,- als het aan de gemachtigde van TUI toekomende salaris; 6.3. veroordeelt [eiser] tot betaling van € 124,- aan nasalaris, voor zover TUI daadwerkelijk nakosten zal maken, vermeerderd met de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW met ingang van de vijftiende dag na aanschrijving tot de dag der voldoening, en voorts, indien betekening van het vonnis heeft plaatsgevonden, vermeerderd met de explootkosten van betekening van het vonnis, vermeerderd met de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW met ingang van de vijftiende dag na betekening tot de dag der voldoening; 6.4. verklaart dit vonnis ten aanzien van de veroordelingen onder 6.2. en 6.3. uitvoerbaar bij voorraad. Dit vonnis is gewezen door kantonrechter mr. E.A.W. Schippers en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 11 februari 2021.

In dit bericht staat onder meer: “Beste collega, Dat we vandaag de arbeidsvoorwaardenregeling (AVR) met je kunnen delen is voor ons als Vaste Commissie Beloning Cabinepersoneel (VCBC) een bijzondere mijlpaal. Het is het resultaat van maanden hard werken, overleggen en onderhandelen. Een resultaat waar we met z’n allen trots op kunnen zijn; een arbeidsvoorwaardenregeling specifiek voor cabinepersoneel. VCBC Jullie hebben eerder al aangegeven een orgaan te missen dat de bevoegdheid heeft om te kunnen onderhandelen over primaire arbeidsvoorwaarden als salaris, vergoedingen en verlofdagen. Er is weliswaar een Onderdeelcommissie Cabine (OC Cabine) die namens de OR over allerhande cabinezaken meepraat, maar deze commissie heeft geen bevoegdheid tot onderhandelen over genoemde onderwerpen. Het gemis van een orgaan dat deze bevoegdheid heeft is voor de OR reden geweest bij de directie aan te dringen hierin te voorzien. Dit heeft geleid tot het instellen van de Vaste Commissie Beloning Cabinepersoneel (VCBC) die namens de Ondernemingsraad de onderhandelingen voert. Deze commissie bestaat uit drie cabineleden en vier OR leden. Eén van de OR-leden is ook een cabine lid. Daarmee zijn vier directe collega’s van je betrokken bij de onderhandelingen over jouw arbeidsvoorwaarden. (…) Wat hebben we tot nu toe gedaan? Allereerst zijn we aan de slag gegaan met het opstellen van een startdocument met daarin opgenomen de bestaande arbeidsvoorwaarden en bedrijfsregelingen voor cabinepersoneel. Deze informatie was verdeeld over meerdere documenten zoals de personeelsgids en het Cabin Crew Handboek. Verder is er gekeken welke onderwerpen er misten en zijn deze alsnog opgenomen. Alle onderwerpen zijn uitvoerig besproken en vervolgens gebundeld in de arbeidsvoorwaardenregeling (AVR). (…) Belangrijke onderwerpen als salaris, de kortingsregeling, een dertiende maand en jubilea staan op de agenda om post corona verder te bespreken met de bestuurder. De uitwerkingen hiervan zullen te zijner tijd in de AVR worden opgenomen. Uiteraard word je hierover op dat moment door ons geïnformeerd. (…)” 2.9. Op 6 januari 2021 heeft [eiser] een brief gestuurd aan de leden van de VCBC. In deze brief staat, voor zover in deze procedure van belang: “Op dinsdag 29 december 2020 ontvingen wij bericht dat de VCBC en TUI Fly overeenstemming hebben bereikt over een AVR voor het cabinepersoneel. We willen jullie bedanken voor jullie harde werk en getoonde inzet. Wij willen echter ook benadrukken dat deze AVR op geen enkele manier voldoet aan de wensen vanuit het cabinepersoneel. Het cabinepersoneel verdient, net als de collega’s op kantoor en in de cockpit, een onafhankelijke vakbond die onderhandelt over de arbeidsvoorwaarden en dit vervolgens vast kan leggen in een cao. De leden van [eiser] Luchtvaart roepen u daarom op om de strijd om erkenning van onze vakbond te steunen. Dit kan door uiterlijk (…) schriftelijk te reageren op deze brief. (…)” 2.10. Voormelde brief, hierna petitie genoemd, is door 104 personen ondertekend. 3Vordering 3.1. [eiser] vordert, bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad: te verklaren voor recht dat TUI onrechtmatig handelt jegens [eiser] , door haar buiten te sluiten als gespreks- en onderhandelingspartner ter zake de cao voor het cabinepersoneel en andere binnen de onderneming spelende onderwerpen die de arbeidsvoorwaarden, de arbeidsomstandigheden en de werkgelegenheid van het cabinepersoneel betreffen; TUI te veroordelen om [eiser] te erkennen en te aanvaarden als gespreks- en onderhandelingspartner en TUI te veroordelen om [eiser] toe te laten tot onderhandelingen over een cao voor het cabinepersoneel en als gesprekspartner voor open en reëel overleg ter zake andere binnen de onderneming spelende onderwerpen die de arbeidsvoorwaarden, de arbeidsomstandigheden en de werkgelegenheid van het TUI cabinepersoneel betreffen, op straffe van een dwangsom van € 10.000,- per dag, indien TUI nalaat om aan het in deze zaak te wijzen vonnis te voldoen; TUI te veroordelen in de kosten van het geding. 3.2. Aan deze vorderingen legt TUI, kort samengevat, het navolgende ten grondslag. In artikel 6 van het Europees Sociaal Handvest en Verdrag no. 98 van de Internationale Arbeidsorganisatie wordt het recht op collectief onderhandelen als een zelfstandig recht aangemerkt. Daarnaast heeft het Europese Hof voor de Rechten van de Mens overwogen dat, gelet op de wijze waarop de arbeidsmarkt zich heeft ontwikkeld, het recht op collectief onderhandelen met een werkgever één van de wezenlijke elementen is geworden van het recht van werknemers om een vakvereniging op te richten of om zich daarbij aan te sluiten. Een in dit verband georganiseerd overleg dient open en reëel te zijn, waarbij de uitkomst hiervan bij geen van de betrokken partijen van tevoren vaststaat en waarbij van partijen mag worden verwacht dat zij rekening houden met elkaars gerechtvaardigde belangen. In beginsel heeft een vakbond, die een belangrijk deel van de werknemers in de branche vertegenwoordigt en die representatiever is dan de vakbond waarmee de onderhandelingen worden gevoerd, toegang tot de onderhandelingen. Hierop kan slechts inbreuk worden gemaakt indien bij de onderhandelende partijen de gerechtvaardigde verwachting bestaat dat door toelating van de betreffende bond(en), vanwege een fundamenteel gebrek aan overeenstemming, geen resultaat kan worden bereikt. [eiser] , de landelijk grootste vakorganisatie (van de ‘gevestigde’ bonden), vertegenwoordigt als vakbond de meeste werknemers bij TUI en is daarmee de meest representatieve vakbond. Ook heeft [eiser] de ervaring en deskundigheid, financiële middelen en onafhankelijkheid die vereist zijn om als representatief te kunnen worden aangemerkt. Weliswaar heeft TUI besloten de arbeidsvoorwaarden af te sluiten met de OR, maar hiermee worden de belangen van de werknemers van TUI onvoldoende gewaarborgd. [eiser] heeft dan ook een groot belang bij en recht op toelating tot onderhandelingen met TUI, met als doel de totstandkoming van een cao. Op deze wijze kan [eiser] op deugdelijke wijze de belangen van haar leden behartigen. Door het recht op collectief onderhandelen te frustreren wordt door TUI inbreuk gemaakt op het Europeesrechtelijk erkende recht op vrijheid van vakvereniging. TUI heeft onvoldoende onderbouwd waarom zij inbreuk meent te kunnen maken op dat recht. TUI handelt dan ook onrechtmatig, door [eiser] niet toe te laten tot onderhandelingen over een cao. 4Verweer 4.1. TUI heeft gemotiveerd verweer gevoerd. Allereerst wijst TUI op het feit dat als uitgangspunt voor partijen in het zakelijke verkeer vrijheid van ondernemerschap en contractsvrijheid geldt. Op het uitgangspunt van contractsvrijheid heeft de Hoge Raad in 2007 een uitzondering aangenomen. Een vakbond die een groot aantal werknemers vertegenwoordigt en die representatiever is dan andere vakbonden die al bij het overleg betrokken zijn, heeft in beginsel recht op toegang tot cao-onderhandelingen. Alleen indien een vakbond op basis van voormeld kader recht heeft om te worden toegelaten tot cao-onderhandelingen, kan het onrechtmatig zijn als de betreffende onderneming vervolgens weigert onderhandelingen te voeren. Of een onderneming een vakorganisatie de toegang tot het cao-overleg kan weigeren, hangt af van de uitkomst van de afweging van de belangen van de partijen die al aan de onderhandelingstafel zitten. Op grond van het voorgaande meent TUI dat zij niet verplicht is met [eiser] te onderhandelen dan wel overleg te voeren over een cao voor de cabinemedewerkers en dat zij ook niet verplicht is over andere onderwerpen met [eiser] te overleggen.