ECLI:NL:RVS:2024:2125

202306367/1/R2. Datum uitspraak: 22 mei 2024 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak op het hoger beroep van: [appellant] en anderen, allen wonend te Heukelom, gemeente Oisterwijk, appellanten, tegen de uitspraak van de rechtbank Zeeland­West­Brabant van 28 augustus 2023 in zaak nr. 23/1293 in het geding tussen: [appellant] en het college van burgemeester en wethouders van Oisterwijk.

Bij besluit van 29 maart 2022 heeft het college geweigerd aan [appellant] een omgevingsvergunning te verlenen voor het legaliseren van een bouwwerk aan [locatie 1] te Heukelom. Bij besluit van 10 januari 2023 heeft college het door [appellant] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard. Bij uitspraak van 28 augustus 2023 heeft de rechtbank het door [appellant] daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard. Tegen deze uitspraak hebben [appellant] en anderen hoger beroep ingesteld. De Afdeling heeft de zaak op zitting behandeld op 6 maart 2024, waar [appellant] en anderen, bijgestaan door [gemachtigde A] en [gemachtigde B], en het college, vertegenwoordigd door drs. M.F.H.T. Hordijk, zijn verschenen.

Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet 1.       Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Als een aanvraag om een omgevingsvergunning is ingediend vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet, dan blijft op grond van artikel 4.3, aanhef en onder a, van de Invoeringswet Omgevingswet het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het besluit op die aanvraag onherroepelijk wordt, met uitzondering van artikel 3.9, derde lid, eerste zin, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: de Wabo). De aanvraag om een omgevingsvergunning is ingediend op 6 januari 2022. Dat betekent dat in dit geval de Wabo, zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft. Inleiding 2.       De relevante regelgeving is opgenomen in de bijlage die deel uitmaakt van deze uitspraak. 3.       Op het perceel aan [locatie 1] te Heukelom staat een van de eveneens op het perceel aanwezige woning losstaand bouwwerk, dat wordt omschreven als een tuinsieraad of folly. Het tuinsieraad is een hoofdzakelijk stalen object, dat uiteindelijk geheel begroeid moet worden. Tot het tuinsieraad behoort een tuinhaard met een gemetselde bakstenen schoorsteen. Het geheel is in totaal 9,5 m hoog. De schoorsteen is gebouwd zonder een omgevingsvergunning. 4.       Op 6 januari 2022 heeft [appellant] een aanvraag om een omgevingsvergunning ingediend, voor het legaliseren van de tuinhaard met schoorsteen. 5.       Het college heeft deze aanvraag geweigerd en deze weigering is in het besluit op bezwaar gehandhaafd. Op grond van het bestemmingsplan "Buitengebied correctieve herziening" is de maximale bouwhoogte voor bouwwerken, geen gebouw zijnde 3 m. De schoorsteen van 9,5 m hoog is volgens het college geen ondergeschikt bouwonderdeel, dus telt het mee bij de berekening van de maximale bouwhoogte. Daarnaast stelt het college zich op het standpunt dat de schoorsteen met een hoogte van 9,5 m in strijd is met een goede ruimtelijke ordening. Daarom wil het college niet met toepassing van artikel 4, aanhef en onderdeel 3, van bijlage II bij het Besluit omgevingsrecht (hierna: het Bor) in samenhang met artikel 2.12, eerste lid, aanhef en onder a, onder 2°, van de Wabo een omgevingsvergunning verlenen. De rechtbank heeft het standpunt van het college gevolgd. Hoger beroep Ondergeschikt bouwonderdeel 6.       [appellant] en anderen betogen dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat het college zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat de schoorsteen in strijd is met het bestemmingsplan. Hiertoe voeren zij aan dat de rechtbank niet heeft onderkend dat de schoorsteen als een ondergeschikt bouwonderdeel kan worden aangemerkt. Een schoorsteen wordt in artikel 2.4 van de planregels namelijk expliciet genoemd als ondergeschikt bouwonderdeel, die niet meetelt bij de berekening van de bouwhoogte. Nu schoorstenen als ondergeschikt bouwonderdeel expliciet in de planregels worden genoemd, kunnen geen aanvullende hoogte-eisen meer worden gesteld. De beoordeling van de vraag of een bouwonderdeel ondergeschikt is hangt volgens [appellant] en anderen niet af van de hoogte, maar van de functie en de relatie tot het bouwwerk waartoe het behoort. De schoorsteen maakt onderdeel uit van het gehele tuinsieraad met haard en in die zin is de schoorsteen volgens [appellant] en anderen dienend aan het tuinsieraad met de haard. Verder verwijzen [appellant] en anderen naar de uitspraak van de Afdeling van 17 augustus 2022, ECLI:NL:RVS:2022:2389, onder 9.3 en 9.7. Uit die uitspraak volgt volgens hen dat ook bouwdelen die niet gering zijn in oppervlakte of volume, als ondergeschikte bouwdelen kunnen worden aangemerkt. Daarnaast wijzen [appellant] en anderen erop dat de schoorsteen, om effectief te kunnen zijn en om functioneel dienend aan het tuinsieraad te kunnen zijn, een zekere hoogte moet hebben. Met de huidige hoogte van 9,5 m wordt de rook goed verspreid en ontstaat er geen rookoverlast. 6.1.    Voor het perceel [locatie 2] geldt op grond van het bestemmingsplan "Buitengebied correctieve herziening" de enkelbestemming "Wonen - 1" en de dubbelbestemming "Waarde - Archeologie 4". 6.2.    Op grond van artikel 21.2 van de planregels bedraagt de maximale bouwhoogte voor overige bouwwerken, geen gebouwen zijnde 3 m. Op grond van artikel 2.4 van de planregels wordt de bouwhoogte van bouwwerken gemeten vanaf het peil tot aan het hoogste punt van een gebouw of van een bouwwerk, geen gebouw zijnde, met uitzondering van ondergeschikte bouwonderdelen, zoals schoorstenen, antennes en naar de aard daarmee gelijk te stellen bouwonderdelen. 6.3.    In geschil is of de schoorsteen aangemerkt kan worden als ondergeschikt bouwonderdeel. 6.4.    Niet in geschil is dat de tuinhaard een hoogte heeft van 3 m en de schoorsteen een hoogte van 6,5 m, zodat de totale hoogte van het bouwwerk 9,5 m bedraagt. Evenmin is in geschil dat de tuinhaard met schoorsteen op de grond is gebouwd, waarbij de stalen constructie (het tuinsieraad) rondom de schoorsteen is gebouwd en dat het tuinsieraad een hoogte heeft van 3 m. De schoorsteen loopt naar boven taps toe en heeft vanaf een hoogte van ongeveer 5 m een doorsnede van ongeveer 75 cm. 6.5.    De rechtbank heeft terecht de schoorsteen niet als een ondergeschikt bouwonderdeel aangemerkt als bedoeld in artikel 2.4 van de planregels. Dat een schoorsteen in de planregels als voorbeeld is genoemd van ondergeschikte bouwonderdelen, maakt nog niet dat deze specifieke schoorsteen ook aan te merken is als ondergeschikt bouwonderdeel. De rechtbank heeft daarvoor terecht in aanmerking genomen dat de schoorsteen dusdanig lang is in verhouding tot de tuinhaard, dat niet kan worden gesproken van ondergeschiktheid. De tuinhaard heeft namelijk een hoogte van 3 m en de schoorsteen steekt 6,5 m boven de tuinhaard uit. De Afdeling is met de rechtbank van oordeel dat, reeds gelet op deze zelfstandige lengte van de schoorsteen, de schoorsteen niet als een ondergeschikt bouwonderdeel kan worden aangemerkt. Vergelijk ook de uitspraken van de Afdeling van 13 april 2022, ECLI:NL:RVS:2022:1090, onder 7.3 en van 9 november 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2981, onder 14.3. In zoverre gaat de verwijzing van [appellant] en anderen naar de uitspraak van 17 augustus 2022, ECLI:NL:RVS:2022:2389, niet op. Het betoog slaagt niet. Afwijken van het bestemmingsplan 7.       Voor zover moet worden geconcludeerd dat de schoorsteen geen ondergeschikt bouwonderdeel is, betogen [appellant] en anderen dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat het college heeft kunnen afzien van het verlenen van de omgevingsvergunning. Hiertoe voeren zij aan dat de rechtbank ten onrechte heeft overwogen dat het college voldoende heeft onderbouwd waarom verlening van een omgevingsvergunning in strijd is met de goede ruimtelijke ordening. [appellant] en anderen verwijzen naar de Visie bebouwingsconcentratie. Daaruit volgt volgens [appellant] en anderen dat extra bebouwing binnen een bestaand bouwvlak mogelijk is en dat, gelet hierop, de omgevingsvergunning niet kan worden geweigerd met een beroep op het algemene uitgangspunt om verstening te verminderen of tegen te gaan. Verder is volgens hen de schoorsteen niet zichtbaar vanaf de openbare weg. Op de verschillende foto’s is te zien dat het perceel met de schoorsteen geheel omringd is met grotendeels bladhoudend groen. [appellant] en anderen betogen daarnaast dat de rechtbank voorbij is gegaan aan hun beroepsgrond dat het besluit in strijd is met het evenredigheidsbeginsel. [appellant] en anderen hebben een groot belang bij het in stand houden van dit bouwwerk als essentieel onderdeel van de beleving van het museum en de theetuin. Juist de aanwezigheid van die bouwwerken maken het bezoek aan deze locatie bijzonder en vormt daarmee een "unique selling point". De weigering van de vergunning heeft als gevolg dat de schoorsteen deels moet worden gesloopt.

8.       Het hoger beroep is ongegrond. De aangevallen uitspraak dient te worden bevestigd. 9.       Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State: bevestigt de aangevallen uitspraak. Aldus vastgesteld door mr. A. Kuijer, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. F. Nales, griffier. w.g. Kuijer lid van de enkelvoudige kamer w.g. Nales griffier Uitgesproken in het openbaar op 22 mei 2024 680-1074   Bijlage   Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Artikel 2.12, eerste lid, aanhef en onder a, onder 2°, luidt: "1. Voor zover de aanvraag betrekking heeft op een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder c, kan de omgevingsvergunning slechts worden verleend indien de activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening en: a. indien de activiteit in strijd is met het bestemmingsplan of de beheersverordening: 2°. in de bij algemene maatregel van bestuur aangewezen gevallen" Bijlage II bij het Besluit omgevingsrecht Artikel 4, aanhef en onderdeel 3, luidt: "Voor verlening van een omgevingsvergunning voor een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder c, van de wet waarbij met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onder a, onder 2°, van de wet van het bestemmingsplan of de beheersverordening wordt afgeweken, komen in aanmerking: 3. een bouwwerk, geen gebouw zijnde, of een gedeelte van een dergelijk bouwwerk, mits wordt voldaan aan de volgende eisen: a. niet hoger dan 10 m, en b. de oppervlakte niet meer dan 50 m²;" Bestemmingsplan "Buitengebied correctieve herziening" De relevante planregels luiden: "2.4 bouwhoogte van andere bouwwerken vanaf het peil tot aan het hoogste punt van een gebouw of van een bouwwerk, geen gebouw zijnde, met uitzondering van ondergeschikte bouwonderdelen, zoals schoorstenen, antennes en naar de aard daarmee gelijk te stellen bouwonderdelen. 21.2 Bouwregels Op deze gronden mag worden gebouwd en gelden de volgende regels: […] e. de goothoogte, bouwhoogte, oppervlakte en / of inhoud van een gebouw of bouwwerk, geen gebouw zijnde, bedragen ten hoogste: […] Bouwwerk: overige bouwwerken, geen gebouwen zijnde Bouwhoogte: 3 m […]."