Vaststelling aanwijzingen inzake verrichten marktactiviteiten door organisaties binnen de rijksdienst

Vastgesteld worden de als bijlagebij dit besluit gevoegde aanwijzingen inzake het verrichten van marktactiviteiten door organisaties binnen de rijksdienst.

Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 juli 1998.

De ’Aanwijzingen inzake het verrichten van marktactiviteiten door organisaties binnen de rijksdienst’ geven de voorwaarden weer waaronder onderdelen van de rijksdienst mogen werken voor derden. Het uitgangspunt van de aanwijzingen is dat organisatie-eenheden behorend tot de rijksdienst alleen met derden op open markten mogen concurreren, indien het verrichten van die activiteiten is opgedragen bij of krachtens de wet of voortvloeit uit internationale verplichtingen. Zo is het denkbaar dat het verrichten van marktactiviteiten door organisatie-eenheden behorend tot de rijksdienst ten behoeve van andere overheden en lichamen die zeer nauw gelieerd zijn aan de rechts-persoon staat bij of krachtens de wet wordt opgedragen.
Op basis van overwegingen van algemeen belang kunnen in enkele situaties ook marktactiviteiten worden verricht, terwijl daarvoor een bovenomschreven specifieke grondslag ontbreekt. Dit is het geval voor marktactiviteiten, waarvan het verrichten onlosmakelijk is verbonden met het uitvoeren van een overheidstaak of samenhangt met een bepaalde restcapaciteit, voor zover die onvermijdelijk aanwezig is in verband met de voor een overheidstaak geldende capaciteitseisen.
De uitzonderingsgronden met betrekking tot de ’kennisinfrastructuur’ en ’het onder concurrentie stellen van de publieke taak’, zoals deze zijn opgenomen in het eindrapport ’Markt en Overheid’, zijn niet als afzonderlijke uitzonderingscategorieën verwerkt in deze aanwijzingen, maar wel ondervangen. Wat kennisinfrastructuur betreft, geldt dat onderzoeksinstellingen behorend tot de rijksdienst, op wet- en regelgeving gebaseerde marktactiviteiten kunnen verrichten. In een situatie waarin reeds een vastomlijnd politiek besluit is genomen de overheidstaak onder concurrentie te plaatsen, kan op basis van de aanwijzingen worden bepaald dat marktactiviteiten verricht mogen blijven worden.
De in de aanwijzingen opgenomen gedragsregels strekken ertoe op open markten, waar zowel overheidsorganisaties als private aanbieders optreden, zoveel mogelijk een gelijk speelveld te creëren. Deze regels omvatten het volledig toerekenen van kosten aan arbeid, vermogen en productiemiddelen, een verbod op het exclusieve gebruik van openbare informatie die is verzameld uit hoofde van de overheidstaak, alsmede een verbod op koppelverkoop.

Ministers en staatssecretarissen zijn verantwoordelijk voor de naleving van de aanwijzingen. Daartoe behoort het zorgdragen voor een vastlegging van deze aanwijzingen in administratieve regels en een goede en tijdige beoordeling van klachten, alsmede de zorg voor het, zo nodig, nemen van maatregelen naar aanleiding van klachten. Aan de in deze aanwijzingen opgenomen interne regels kunnen derden overigens in beginsel geen rechten ontlenen.
Belangrijk is dat de aanwijzingen op een consistente wijze worden toegepast en dat de resultaten van die toepassing worden geëvalueerd. Ten behoeve van een effectieve evaluatie dient de Minister van Economische Zaken een overzicht te hebben van klachten, die tot de verschillende ministeries en daaronder ressorterende dienstonderdelen worden gericht over het marktoptreden van organisaties binnen de rijksdienst. Bij het Ministerie van Economische Zaken zal hiertoe een centraal kennis- en informatiepunt worden gevormd. De verschillende ministeries zullen dit meldpunt informeren over klachten van deze strekking. Ook zullen zij omwille van de evaluatie het kennis- en informatiepunt berichten op welke wijze op ingediende klachten is beslist en welke maatregelen eventueel zijn genomen. Tevens dient de Minister van Economische Zaken geïnformeerd te worden over voornemens die kunnen leiden tot concurrentieverstoring door organisaties binnen de rijksdienst.
De Minister van Economische Zaken brengt regelmatig aan de ministerraad verslag uit over de ingediende klachten, de beslissingen die daarop zijn genomen en de maatregelen die naar aanleiding daarvan eventueel zijn getroffen. Jaarlijks zal in de memorie van toelichting bij de respectievelijke begrotingen over de naleving van deze aanwijzingen gerapporteerd worden. Binnen 3 jaar na de inwerkingtreding van deze aanwijzingen zal de Minister van Economische Zaken een verslag uitbrengen aan de ministerraad over de doeltreffendheid en de effecten van deze aanwijzingen in de praktijk.