ECLI:NL:RBROT:2024:4859

RECHTBANK ROTTERDAM locatie Rotterdam zaaknummer: 10657559 CV EXPL 23-22775 datum uitspraak: 17 mei 2023 Vonnis van de kantonrechter in de zaak van RA Studio B.V., vestigingsplaats: Abcoude, eiseres, gemachtigde: aanvankelijk mr. L. Landman, per 21 maart 2024 mr. C. Hofmans, tegen [gedaagde] , woonplaats: [woonplaats] , gedaagde, gemachtigde: mr. P. van Baaren. De partijen worden hierna ‘RA Studio’ en ‘ [gedaagde] ’ genoemd.

1.1. Het dossier bestaat uit de volgende processtukken: de dagvaarding van 25 juli 2023, met bijlagen; het antwoord, met bijlagen; de brief van 31 oktober 2023, waarin een mondelinge behandeling is bepaald; de akte van RA Studio, met bijlagen; de akte van [gedaagde] . 1.2. Op 8 januari 2024 is de zaak tijdens een zitting besproken. Daarbij was namens RA Studio aanwezig [naam 1] , bijgestaan door mr. L. Landman. Ook [gedaagde] was aanwezig, bijgestaan door mr. P. van Baaren.

Wat is de kern van de zaak? 2.1. RA Studio en [gedaagde] hebben op 27 december 2021 een overeenkomst van opdracht met elkaar gesloten, op grond waarvan RA Studio, in overleg met [gedaagde] , zou overgaan tot het vervaardigen van een interieurontwerp, aanzichten van vast en los meubilair en materiaalstaten voor de gehele woning van [gedaagde] , waarbij RA Studio het ontwerp ook zou uitwerken en realiseren en daarnaast de begeleiding van het project in de afbouwfase zou verzorgen. In de overeenkomst is opgenomen dat de werkzaamheden zullen worden uitgevoerd in een viertal fases. Over de door [gedaagde] te betalen prijs is een urenvergoeding en een raming van het aantal uren per fase overeengekomen, waarbij voor de werkzaamheden die zien op het ontwerpen een uurtarief van € 200,- exclusief btw is afgesproken en voor de werkzaamheden die zien op productie een uurtarief van € 100,- exclusief btw. Overeengekomen is ook dat facturatie door RA Studio per fase zal plaatsvinden. In de overeenkomst is een kostenoverzicht opgenomen waarin een totaalbedrag van € 29.161,- inclusief btw is vermeld. Op 15 maart 2022 heeft RA Studio het door haar gemaakte voorlopige schetsontwerp aan [gedaagde] gepresenteerd. Tijdens een afspraak op 17 mei 2022 heeft RA Studio de raming van de totale kosten voor de inrichting van de woning van in totaal € 416.849,03 inclusief btw aan [gedaagde] gepresenteerd. Op 18 mei 2022 heeft [gedaagde] per e-mail aan RA Studio laten weten dat zij, na ontvangst van de kostenraming, geen mogelijkheid ziet om de overeenkomst voort te zetten. RA Studio heeft per e-mail van 6 juni 2022 een factuur aan [gedaagde] gestuurd voor een totaalbedrag van € 18.000,- inclusief btw. [gedaagde] heeft op 17 juni 2022 een e-mail aan RA Studio gestuurd waarin zij mededeelt de overeenkomst te ontbinden en waarbij zij voorstelt eenmalig een bedrag van € 2.500,- aan RA Studio te betalen. Partijen zijn het niet met elkaar eens geworden. Daarom eist RA Studio in deze procedure dat [gedaagde] wordt veroordeeld een bedrag van € 20.086,- aan haar te betalen, met rente en buitengerechtelijke kosten. 2.2. [gedaagde] is het niet eens met de eis van RA Studio. Zij voert aan dat RA Studio op grond van de overeenkomst per fase facturen had moeten sturen voor de uitgevoerde werkzaamheden op basis van het overeengekomen uurtarief, maar dat niet heeft gedaan. [gedaagde] stelt dat RA Studio pas op 17 mei 2022 inzage heeft gegeven in de kosten voor de inrichting van de woning en dat daarbij is gebleken dat de kosten dermate hoog zullen zijn dat deze volledig buiten haar budget vallen, waardoor de ontwerpen en schetsen van RA Studio voor [gedaagde] volstrekt onbruikbaar zijn. Volgens [gedaagde] worden er uren bij haar in rekening gebracht voor werkzaamheden, die - zoals blijkt uit de tussen partijen gevoerde correspondentie - zijn overgeslagen. [gedaagde] stelt dat er geen overleg met haar is geweest over het overslaan van bepaalde stappen in de werkzaamheden. Volgens [gedaagde] bevonden de werkzaamheden zich, ten tijde van de beëindiging van de overeenkomst, nog in de eerste fase, maar zijn er ook werkzaamheden in rekening gebracht die vallen binnen de tweede fase van de werkzaamheden. 2.3. De kantonrechter veroordeelt [gedaagde] om een bedrag van € 4.356,-, met rente, aan RA Studio te betalen. De buitengerechtelijke incassokosten worden afgewezen. Hierna wordt uitgelegd hoe de kantonrechter tot dit oordeel is gekomen. RA Studio heeft recht op een redelijk loon voor de in fase 1 uitgevoerde werkzaamheden 2.4. Vast staat dat er tussen partijen sprake was van een overeenkomst van opdracht. Niet ter discussie staat dat de in de e-mail van 18 mei 2022 opgenomen mededeling van [gedaagde] aan RA Studio, dat zij geen mogelijkheid zag om de overeenkomst voort te zetten, als een opzegging van de overeenkomst moest worden beschouwd. RA Studio heeft deze mededeling immers ook als zodanig opgevat. Dat betekent dat de overeenkomst tussen partijen op dat moment is geëindigd. Het feit dat [gedaagde] in haar latere e-mail van 17 juni 2022 een beroep heeft gedaan op ontbinding van de overeenkomst is dan ook niet van belang. De overeenkomst was op dat moment immers al geëindigd, waardoor ontbinding niet meer mogelijk was. 2.5. In artikel 7:411 BW is - kort gezegd - bepaald dat, als een overeenkomst van opdracht voortijdig eindigt, de opdrachtnemer recht heeft op een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon, bij de bepaling waarvan onder meer rekening wordt gehouden met de reeds door de opdrachtnemer verrichte werkzaamheden en het daardoor genoten voordeel van de opdrachtgever. Dat betekent in beginsel dat RA Studio recht heeft op een redelijk loon voor de werkzaamheden die zij tot aan de voortijdige beëindiging door [gedaagde] heeft verricht. Daarbij is echter het volgende van belang. 2.6. In de overeenkomst zijn de door RA Studio uit te voeren werkzaamheden onderscheiden in een viertal fases, waarbij voor de beoordeling van de onderhavige vordering vooral de eerste twee fases relevant zijn. Deze twee fases zijn in de overeenkomst - voor zover van belang - als volgt omschreven: “(…) Fase 1 Mood presentatie & opstellen plattegronden In overleg met opdrachtgever wordt bepaald welke woonwensen er allemaal zijn. Denk hierbij aan gezinssituatie, vrijetijdsbesteding, etc. Naar aanleiding van de met opdrachtgever besproken onderwerpen alsmede de inventarisatie van de locatie, wordt een eerste mood gemaakt. Deze mood is een aanzet voor de verdere ontwerpfase. Tevens wordt er een eerste opzet van de plattegronden gemaakt. Voorlopig schetsontwerp Op basis van de mood presentatie wordt het voorlopig schetsontwerp opgesteld. Er worden aanzichten gemaakt van de diverse ruimtes en alle plattegronden worden definitief ingetekend. Ook wordt een voorstel en mood gemaakt van materialen en meubilering en stoffering van de diverse ruimtes. Definitief schetsontwerp Na de presentatie van het voorlopig ontwerp worden de eventuele wijzigingen en opmerkingen verwerkt in een definitief ontwerp, welke in een tweede presentatie voorgelegd zal worden. Alle wijzigingsvoorstellen zullen door opdrachtgever schriftelijk aan RA Studio worden gepresenteerd dan wel zal er op verzoek van RA Studio een protocol opgemaakt worden van het overleg waarin de wijzigingsvoorstellen worden besproken. Dit ontwerp is de basis waarop vervolgopdrachten gebaseerd worden. Aan het eind van deze fase staat de interieurlay-out vast. Het ingetekende vaste meubelwerk (keuken, vaste kasten, sanitair, etc.) vormt de basis voor de tweede fase (uitwerken ontwerp). Het ingetekende losse meubelwerk dient ter indicatie en wordt in een later stadium besproken en bepaald. Lichtplan Het lichtplan dat door RA Studio wordt ontwikkeld is puur esthetisch. Eventueel (lokale) wet- en regelgeving omtrent de aan te leggen verlichting zal met de architect of met een gespecialiseerde lichtadviseur verwerkt moeten worden in het licht-, audio- en electraplan van RA Studio. RA Studio geeft op de door de lokale architect vervaardigde definitieve tekeningen waarop de bouwaanvraag is gebaseerd, aan waar welke verlichting geplaatst dient te worden. RA Studio adviseert daarnaast over de positie van schakelaars en contactpunten. Tenslotte produceert RA Studio een esthetisch voorstel met betrekking tot de aanschaf van lichtproducten.

2.19. Hetgeen hierboven bij de onderdelen a tot en met d is geoordeeld leidt tot de slotsom dat RA Studio recht heeft op een naar redelijkheid vastgesteld bedrag aan loon voor de door haar in fase 1 verrichte werkzaamheden van in totaal € 3.600,- (€ 400,- + € 2.000,- + € 1.200,-) exclusief btw, oftewel € 4.356,- inclusief btw. Daarbij is in aanmerking genomen dat [gedaagde] - in tegenstelling tot wat zij zelf stelt - naar het oordeel van de kantonrechter wel degelijk voordeel heeft genoten van het resultaat van de door RA Studio verrichte werkzaamheden. Zij heeft de door RA Studio opgestelde ontwerpen immers kunnen gebruiken als basis voor de gewenste realisatie van de inrichting van het interieur van haar woning, al dan niet afgestemd op haar eigen budget. 2.20. De overige in de urenspecificatie van RA Studio genoemde werkzaamheden hebben betrekking op werkzaamheden die feitelijk thuishoren in fase 2, 3 of 4 van de overeenkomst. Die werkzaamheden komen, zoals hiervoor al is geoordeeld, niet voor vergoeding in aanmerking en worden daarom in dit vonnis verder niet besproken. 2.21. Voor zover RA Studio nog heeft willen betogen dat zij aanspraak kan maken op een hoger loon, omdat zij door de opzegging van [gedaagde] plotseling met een ‘gat’ in de planning kwam te zitten, had het op haar weg gelegen om de daarmee gemoeide kosten nader te onderbouwen. Nu zij dat heeft nagelaten, is er geen aanleiding om het aan RA Studio toekomende redelijke loon vast te stellen op een hoger bedrag dan hiervoor begroot. 2.22. [gedaagde] wordt veroordeeld het bedrag van € 4.356,- inclusief btw aan RA Studio te betalen. De wettelijke rente daarover wordt toegewezen vanaf de dag nadat de betalingstermijn van de factuur van 6 juni 2022 is verstreken, te weten 17 juni 2022. De eis met betrekking tot de buitengerechtelijke incassokosten wordt afgewezen 2.23. De vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten wordt afgewezen. RA Studio heeft pas recht op een vergoeding als een brief is gestuurd waarin [gedaagde] de kans heeft gekregen om binnen vijftien dagen na ontvangst van de brief alsnog zonder extra kosten te betalen (artikel 6:96 lid 6 BW). Er kan niet worden vastgesteld dat deze brief is gestuurd, omdat hiervan geen kopie bij de dagvaarding of één van de andere processtukken is overgelegd. De proceskosten worden gecompenseerd 2.24. Gelet op de uitkomst van de procedure, waarbij een groot deel van de eis van RA Studio niet wordt toegewezen, ziet de kantonrechter aanleiding de proceskosten te compenseren. Dat betekent dat beide partijen de eigen proceskosten dragen en dat zij geen vergoeding hoeven te betalen voor de kosten die de andere partij heeft gemaakt. Dit vonnis is uitvoerbaar bij voorraad 2.25. Dit vonnis wordt uitvoerbaar bij voorraad verklaard, omdat RA Studio dat eist en [gedaagde] daar niet op heeft gereageerd (artikel 233 Rv). Dat betekent dat het vonnis meteen mag worden uitgevoerd, ook als één van de partijen aan een hogere rechter vraagt om de zaak opnieuw te beoordelen.

De kantonrechter: 3.1. veroordeelt [gedaagde] om binnen veertien dagen na de datum van dit vonnis aan RA Studio te betalen € 4.356,- inclusief btw met de wettelijke rente zoals bedoeld in artikel 6:119 BW over dat bedrag vanaf 17 juni 2022 tot de dag dat volledig is betaald; 3.2. bepaalt dat iedere partij de eigen proceskosten draagt; 3.3. verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad; 3.4. wijst al het andere af. Dit vonnis is gewezen door mr. F. Aukema-Hartog en in het openbaar uitgesproken. 44487

Tevens oefent RA Studio controle uit op het door derden verzorgde lichtplan. Fase 2 Uitwerken vast meubelwerk Na afronding van het esthetisch schetsontwerp zal, na goedkeuring door Opdrachtgever van de voorgestelde interieurlay-out, in overleg bepaald worden welke ruimten en wanden worden uitgewerkt. Van deze wanden worden tweedimensionale aanzichten gemaakt. Deze tekeningen vormen de basis voor de mogelijke productie van het vaste meubelwerk. Materialisatie designboek Op basis van het door RA Studio uitgewerkte schetsontwerp zal, na goedkeuring door opdrachtgever, een kleur- en materiaalstaat van het interieur worden opgesteld: het designbook. Dit document is mede de basis voor mogelijke calculaties van (onder)aannemers. (…)” 2.7. Naar het oordeel van de kantonrechter volgt uit de in de overeenkomst opgenomen omschrijving van de werkzaamheden dat er, na afronding door RA Studio van de werkzaamheden in fase 1, goedkeuring van [gedaagde] nodig is om te kunnen beginnen met de werkzaamheden in fase 2. Die goedkeuring is, zoals hiervoor bij 2.6 weergegeven, vereist voordat RA Studio met zowel het uitwerken van het vaste meubelwerk als het opstellen van het designbook kan beginnen. De kantonrechter volgt RA Studio niet in haar stelling dat de splitsing van de werkzaamheden in fases niet zo strikt opgevat moet worden, omdat de werkzaamheden in de praktijk door elkaar heen kunnen lopen dan wel in elkaar overlopen. In de overeenkomst hebben partijen immers expliciet afgesproken dat de werkzaamheden per fase zullen worden gefactureerd. Juist vanwege die concrete afspraak moest voor [gedaagde] duidelijk zijn wanneer een bepaalde fase was afgerond en wat de daadwerkelijke kosten voor de in die fase uitgevoerde werkzaamheden zijn. 2.8. Uit de stellingen van partijen en de overgelegde stukken kan in elk geval geconcludeerd worden dat RA Studio een voorlopig schetsontwerp heeft gemaakt en een definitief schetsontwerp. Dat betreffen werkzaamheden die behoren tot fase 1. Het had vervolgens op de weg van RA Studio gelegen om goedkeuring van [gedaagde] te vragen zodat zij de werkzaamheden in fase 2 kon aanvangen. Van die goedkeuring is echter niet gebleken. Ook is niet gebleken dat RA Studio [gedaagde] duidelijk heeft medegedeeld dat de werkzaamheden in fase 1 waren afgerond en dat overgegaan zou worden naar fase 2. Sterker nog, het definitieve schetsontwerp en het designbook dateren beide van 17 mei 2022. Dat betekent dat het designbook - dat pas in fase 2 moest worden opgesteld - al gereed was op het moment dat het definitieve schetsontwerp nog niet eens was goedgekeurd door [gedaagde] . 2.9. Omdat niet gebleken is dat RA Studio aan [gedaagde] heeft medegedeeld dat de werkzaamheden in fase 1 waren afgerond en van de vereiste goedkeuring door [gedaagde] geen sprake is geweest, was het voor [gedaagde] - in elk geval tot aan het moment dat zij de overeenkomst heeft opgezegd - niet duidelijk dat RA Studio al met de werkzaamheden van fase 2 was begonnen. Dat geldt te meer nu RA Studio ook niet tot tussentijdse facturatie is overgegaan, zoals wel duidelijk was afgesproken. Naar het oordeel van de kantonrechter leiden deze omstandigheden er dan ook toe dat RA Studio in redelijkheid alleen kosten bij [gedaagde] in rekening kon brengen voor de werkzaamheden, die zijn uitgevoerd in fase 1 van de overeenkomst. 2.10. Ter zitting heeft RA Studio het standpunt ingenomen dat [gedaagde] voor de werkzaamheden in fase 1 tot en met 3 een vaste vergoeding (‘fixed fee’) verschuldigd is en de kosten voor de werkzaamheden in fase 4 op basis van nacalculatie in rekening worden gebracht. Daarbij heeft RA Studio verwezen naar het in de overeenkomst opgenomen kostenoverzicht. Naar het oordeel van de kantonrechter zijn in de overeenkomst geen aanknopingspunten te vinden dat de werkzaamheden in fase 1 tot en met 3 op basis van een fixed fee zouden worden afgerekend. Ook uit het in de overeenkomst opgenomen kostenoverzicht volgt dat niet. In de overeenkomst is op pagina 5 juist expliciet opgenomen dat RA Studio werkt met een urenvergoeding en een raming van het aantal uren per fase, waarna voor de totalen van die raming wordt verwezen naar het kostenoverzicht. Hieruit kan dan ook niet anders worden afgeleid dan dat partijen zijn overeengekomen dat de werkzaamheden - per fase afzonderlijk - op basis van de in de overeenkomst vermelde uurtarieven zouden worden afgerekend en dat met het oog daarop in het kostenoverzicht slechts een raming van de totale kosten is gegeven. 2.11. Het bovenstaande leidt tot de conclusie dat RA Studio slechts recht heeft op een redelijk loon voor de werkzaamheden die zij in fase 1 van de overeenkomst heeft uitgevoerd, waarbij voor het bepalen van de omvang van dat redelijke loon aansluiting gezocht zal worden bij de tussen partijen overeengekomen uurtarieven, zoals hiervoor bij r.o. 2.1 vermeld. [gedaagde] moet € 4.356,- inclusief btw aan redelijk loon aan RA Studio betalen 2.12. Vervolgens ligt de vraag voor hoeveel uur aan werkzaamheden er door RA Studio in fase 1 van de overeenkomst zijn verricht. RA Studio heeft bij dagvaarding een urenspecificatie in het geding gebracht. Deze is echter zeer algemeen geformuleerd en onvoldoende gespecificeerd, in die zin dat daaruit slechts volgt hoeveel uren er op een bepaalde datum is gewerkt, maar niet om welke werkzaamheden in welke fase het daarbij gaat. RA Studio is daarom, na de mondelinge behandeling, in de gelegenheid gesteld de door haar bestede uren in fase 1 nader te specificeren en te onderbouwen en heeft in haar laatste akte een nieuwe urenspecificatie overgelegd. Hieronder zal per onderdeel van de in fase 1 te verrichten werkzaamheden, zoals hiervoor bij r.o. 2.6 geciteerd, nader op deze urenspecificatie worden ingegaan. (a) Mood presentatie & opstellen plattegronden 2.13. RA Studio heeft in haar urenspecificatie in totaal 6 uur opgenomen voor werkzaamheden in de ontwerpfase, bestaande uit het zoeken van moodplaatjes, het maken van moodboards en het opstellen en maken van plattegronden. [gedaagde] heeft daartegen aangevoerd dat deze fase van de werkzaamheden in het geheel is overgeslagen, omdat zij zelf alle afbeeldingen voor het moodboard al had aangeleverd. Ook heeft [gedaagde] aangevoerd dat de indeling van haar woning al volledig vaststond en dat zij ook de plattegronden zelf bij RA Studio heeft aangeleverd. Dat [gedaagde] de moodplaatjes en de plattegronden zelf heeft aangeleverd, is door RA Studio - zowel ter zitting als in haar laatste akte - onvoldoende gemotiveerd betwist, zodat de kantonrechter van de juistheid van die stellingen zal uitgaan. Gelet op die stellingen van [gedaagde] had het op de weg van RA Studio gelegen nader te onderbouwen waarom zij hieraan desondanks 6 uur aan werkzaamheden in de ontwerpfase heeft moeten besteden, maar dat heeft zij niet gedaan. Omdat wel gebleken is dat RA Studio de aangeleverde moodplaatjes tot moodboards heeft verwerkt, zal de kantonrechter de bestede uren in de ontwerpfase begroten op 2 uur. Uitgaande van het toepasselijke uurtarief van € 200,- exclusief btw is [gedaagde] voor deze werkzaamheden een bedrag van € 400,- (2 x € 200,-) exclusief btw aan RA Studio verschuldigd. 2.14. Door RA Studio zijn voor wat betreft de productie van mood en plattegronden in totaal 9 uur in rekening gebracht. Gelet op hetgeen hiervoor ten aanzien van de ontwerpfase al is geoordeeld, valt zonder nadere toelichting niet in te zien waar RA Studio dit aantal op heeft gebaseerd.

Uit de urenspecificatie volgt dat deze uren zouden zijn besteed aan “opzetten indesign document, opzet plattegronden, moodplaatjes in raster” en “uitwerken presentatie Indesign, plattegronden in vectorworks zetten”. Wat onder een “Indesign document” moet worden verstaan, is door RA Studio niet toegelicht. Daarnaast is uit de overgelegde WhatsApp-correspondentie gebleken dat RA Studio op 15 februari 2022 zelf aan [gedaagde] heeft voorgesteld de geplande presentatie van de indeling van de woning en de moodboards op 22 februari 2022 te annuleren en die onderdelen op een later tijdstip tegelijk met het nog te maken voorlopige ontwerp te presenteren. Omdat RA Studio, gelet op het voorgaande, de in de urenspecificatie opgenomen 9 uur aan productiewerkzaamheden onvoldoende heeft onderbouwd, komen deze niet voor vergoeding door [gedaagde] in aanmerking. (b) Voorlopig schetsontwerp 2.15. In de door RA Studio overgelegde urenspecificatie is ten aanzien van het voorlopig schetsontwerp in totaal 19,5 uur opgenomen aan werkzaamheden in de ontwerpfase. Een groot deel van dat aantal uren, namelijk 12,5 uur, ziet op het daadwerkelijk ontwerpproces (de in dat kader genoemde uren op 23 februari 2022, 1 maart 2022 en 7 maart 2022), de resterende 7 uren zien op het aanpassen van het schetsontwerp nadat dit intern is besproken. RA Studio heeft het door haar gemaakte voorlopige schetsontwerp in het geding gebracht. [gedaagde] heeft ook niet betwist dat RA Studio dit ontwerp heeft gemaakt, maar heeft het aantal gewerkte uren betwist, met name omdat een groot deel van de benodigde informatie (zoals de indeling van de woning) al vaststond en al door [gedaagde] zelf was aangeleverd (zoals de plattegronden). Gelet daarop had van RA Studio verwacht mogen worden dat zij het aantal uren in de ontwerpfase nader zou onderbouwen en ten minste zou toelichten waarom het noodzakelijk was om, na het maken van het ontwerp, daarna nog ten minste 7 uur te besteden aan het aanpassen van het ontwerp. Omdat RA Studio dat niet nader heeft onderbouwd zal de kantonrechter de bestede uren in de ontwerpfase in redelijkheid begroten op 10 uur. Dat leidt er toe dat [gedaagde] voor deze werkzaamheden een bedrag van € 2.000,- (10 x € 200,-) exclusief btw aan RA Studio moet betalen. 2.16. Volgens de urenspecificatie van RA Studio zijn er in de productiefase in totaal 50,5 uur besteed. Een groot deel van dat aantal uren (33,5 uur) ziet echter op ‘het opzetten en uitwerken van aanzichten van de begane grond, keuken en de verdieping, het verwerken van schetsen van [naam 2] en ontwerpsessies met [naam 2]’. Gelet op de omschrijving in de urenspecificatie lijken deze uren voornamelijk betrekking te hebben op het ontwerpen en uitwerken van (onderdelen van) het voorlopig schetsontwerp. Zonder nadere toelichting hierop - die RA Studio in haar laatste akte niet heeft gegeven - valt niet in te zien waarom deze uren, bovenop de reeds in de ontwerpfase in rekening gebrachte uren, nogmaals in rekening worden gebracht in de productiefase. Ook heeft RA Studio niet onderbouwd of toegelicht wat verstaan moet worden onder ‘het ontwerp opzetten in het maatwerkboek’ en waarom daar 5 uur mee zou zijn gemoeid. Bovendien blijkt uit de omschrijving van de werkzaamheden in fase 1, zoals hiervoor bij r.o. 2.6. weergegeven, niet dat het maken van een maatwerkboek tot de werkzaamheden in fase 1 behoort. De resterende werkzaamheden in de productiefase zien voornamelijk op (de voorbereiding van) de presentatie. Dat RA Studio op 15 maart 2022 daadwerkelijk het voorlopige ontwerp heeft gepresenteerd is door [gedaagde] niet betwist. De kantonrechter begroot de daaraan door RA Studio bestede uren in de gegeven omstandigheden op 12 uur. Uitgaande van het toepasselijke uurtarief in de productiefase van € 100,- exclusief btw betekent dit dat [gedaagde] voor deze werkzaamheden een bedrag van € 1.200,- (12 x € 100,-) exclusief btw aan RA Studio verschuldigd is. (c) Definitief schetsontwerp 2.17. RA Studio heeft ten aanzien van de verrichte werkzaamheden voor het definitieve schetsontwerp voor de ontwerpfase 5 uur en voor de productiefase 7 uur in rekening gebracht. [gedaagde] heeft aangevoerd dat RA Studio geen werkzaamheden voor het opstellen van het definitieve schetsontwerp heeft uitgevoerd. Deze stelling sluit aan op de inhoud van de e-mail van RA Studio aan [gedaagde] van 4 april 2022. In deze e-mail deelt RA Studio onder meer het volgende mede: “(…) Op basis van het huidig gepresenteerde voorlopige ontwerp gaan we nu alles meteen omzetten in een definitief ontwerp. We slaan eigenlijk de tussenstap van de aanpassingen naar definitief ontwerp dus over, gezien jullie eigenlijk al helemaal blij werden van het voorlopige ontwerp. (…)” Uit deze mededeling van RA Studio kan niet anders worden afgeleid dan dat er met de omzetting van het voorlopige schetsontwerp in een definitief schetsontwerp geen extra werkzaamheden zijn gemoeid. In dat licht bezien had het op de weg van RA Studio gelegen deugdelijk te motiveren waarom er desondanks in totaal 12 uur aan werkzaamheden voor het definitieve schetsontwerp in de urenspecificatie zijn opgenomen. Dat heeft RA Studio nagelaten. Ter zitting heeft RA Studio slechts gesteld dat de extra werkzaamheden om van het voorlopige schetsontwerp het definitieve schetsontwerp te maken bestonden uit het toevoegen van het maatwerkboek. Hiervoor is echter al geoordeeld dat niet is gebleken dat werkzaamheden in het kader van (het maken van) een maatwerkboek tot de werkzaamheden in fase 1 behoren. Omdat RA Studio de in de urenspecificatie genoemde 12 uur aan werkzaamheden onvoldoende heeft onderbouwd, heeft zij geen recht op vergoeding van deze uren door [gedaagde] . (d) Lichtplan 2.18. RA Studio heeft in haar urenspecificatie 2 uur aan werkzaamheden opgenomen voor het ontwerpen van een lichtplan. [gedaagde] heeft bij antwoord aangevoerd dat zij per e-mail van 27 december 2021 zelf al een lichtplan aan RA Studio heeft toegezonden en dat het door RA Studio aan het definitieve schetsontwerp toegevoegde lichtplan fouten bevatte. RA Studio heeft niet meer op die stellingen gereageerd, zodat de kantonrechter van de juistheid daarvan zal uitgaan. Omdat RA Studio verder niet heeft onderbouwd waarom zij, ondanks dat [gedaagde] al een lichtplan had aangeleverd, 2 uur heeft besteed aan het ontwerpen van een lichtplan, komen deze uren niet voor vergoeding door [gedaagde] in aanmerking.