ECLI:NL:RBOVE:2026:1097

RECHTBANK OVERIJSSEL Zittingsplaats Almelo Bestuursrecht zaaknummer: ZWO 25/2520 uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen [eiseres], uit [woonplaats], eiseres (gemachtigde: mr. O. Smits), en het college van burgemeester en wethouders van Enschede , verweerder (het college) (gemachtigde: D. Platter). Samenvatting 1.1. Deze uitspraak gaat over herziening en terugvordering van een bijstandsuitkering en het opleggen van een boete. Eiseres is het er niet mee eens dat het college haar bijstandsuitkering over de periode 1 juni 2021 tot en met 31 augustus 2024 heeft herzien, een bedrag van € 18.896,- heeft teruggevorderd en haar een boete van € 570,- heeft opgelegd. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank of de herziening en terugvordering van de bijstandsuitkering van eiseres en de opgelegde boete terecht zijn. 1.2. De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de herziening, de terugvordering en de boete niet in stand kunnen blijven. Eiseres krijgt deels gelijk en het beroep is dus gegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Procesverloop 2.1. Met een besluit van 28 januari 2025 heeft het college de bijstandsuitkering van eiseres over de periode 1 juni 2021 tot en met 31 augustus 2024 herzien en bij haar de in die periode te veel ontvangen bijstandsuitkering tot een bedrag van € 18.896,- teruggevorderd. Met het besluit van 13 maart 2025 heeft het college aan eiseres een boete van € 570,- opgelegd. Met het bestreden besluit van 4 september 2025 op het bezwaar van eiseres is het college bij die besluiten gebleven. 2.2. Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. Het college heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift. 2.3. De rechtbank heeft het beroep op 13 januari 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van het college. Beoordeling door de rechtbank Feiten 3.1. Eiseres woont samen met haar moeder. Ze ontvangt sinds 6 december 2011 een bijstandsuitkering naar de norm voor een alleenstaande en gebaseerd op het feit dat zij kosten kan delen met haar moeder. 3.2. Uit een rechtmatigheidsonderzoek kwam naar voren dat op de bankrekening van eiseres giften worden gestort. Naar aanleiding daarvan heeft het college met een brief van 3 september 2024 gegevens bij eiseres opgevraagd. Eiseres heeft informatie verstrekt. Daarop heeft op 26 september 2024 tijdens een huisbezoek een gesprek met eiseres plaatsgevonden. Daarna heeft het college met brieven van 5, 13 en 19 november 2024 nog meer gegevens bij eiseres opgevraagd. Eiseres heeft deze verstrekt. Daarop hebben twee medewerkers van het college eiseres op 29 november 2024 nogmaals bezocht en met haar gesproken. Op basis van de resultaten van dit onderzoek is de besluitvorming gevolgd, zoals vermeld onder ‘Procesverloop’. Standpunten van partijen Standpunt college 4.1. Het college heeft de bijstandsuitkering van eiseres over de periode 1 juni 2021 tot en met 31 augustus 2024 herzien en bij haar de in die periode te veel ontvangen bijstand tot een bedrag van € 18.896,- teruggevorderd, omdat eiseres de inlichtingenplicht heeft geschonden. Eiseres heeft niet bij het college gemeld dat zij in de periode 28 juni 2021 tot en met 30 augustus 2024 giften van haar familie heeft ontvangen. Het college ziet in wat eiseres heeft aangevoerd geen dringende redenen om geheel of gedeeltelijk van terugvordering af te zien. Volgens het college kon eiseres voldoen aan haar inlichtingenplicht en is geen sprake van onzorgvuldigheden in het onderzoek of trage besluitvorming. Het college heeft een belangenafweging gemaakt en daarin ook geen aanleiding gezien de terugvordering te verlagen. 4.2. Het college heeft aan eiseres vanwege het schenden van de inlichtingenplicht ook een boete van € 570,- opgelegd. Het college vindt deze boete terecht. Het college heeft een belangenafweging ge Het college heeft zich in het verweerschrift en tijdens de zitting op het standpunt gesteld dat ook de bedragen van de moeder van eiseres als in aanmerking te nemen middelen moeten worden beschouwd. Het college heeft gewezen op de omvang van de bedragen, het ontbreken van een administratie en het feit dat eiseres het geld voor zichzelf kon gebruiken. 7.8. Eiseres heeft tijdens de zitting echter overtuigend toegelicht dat de bedragen die eiseres in de genoemde periode van haar moeder ontving moeten worden beschouwd als bedoeld voor gezamenlijke kosten van de huishouding en dat uit de bankafschriften kan worden opgemaakt dat de meeste bijschrijvingen daarvoor ook zijn gebruikt. Zo blijkt dat de moeder van eiseres op 28 juni 2021 € 350,- heeft overgemaakt voor een wasmachine en dat eiseres kort daarna een aankoop heeft gedaan bij een elektrospeciaalzaak. Ook is op de bankafschriften te zien dat de moeder van eiseres op 27 september 2021 € 424,95 aan eiseres heeft overgemaakt en dat zij op diezelfde dag € 564,82 heeft betaald aan een dierenkliniek. Uit de bankafschriften kan ook worden afgeleid dat eiseres op 18 en 19 november 2021 geld van haar moeder heeft besteed bij een winkel waar laptops e.d. te koop zijn. 7.9. Bovendien blijkt uit de stukken dat medewerkers van het college op 27 juli 2021 contact hebben gehad met eiseres over bijschrijvingen van haar moeder. Toen heeft het college er bewust mee ingestemd dat dit betalingen zijn van de moeder van eiseres voor gedeelde kosten bij aanschaf van inboedel en zijn ze niet als in aanmerking te nemen middelen beschouwd. Daaruit mocht eiseres afleiden dat het niet nodig was om alle bedragen die zij van haar moeder ontving en die zij gebruikte voor gezamenlijke kosten bij het college te melden. 7.10. Dit alles leidt de rechtbank tot het oordeel dat eiseres, voor zover het gaat om de meeste bijschrijvingen van haar moeder in de periode 28 juni 2021 tot en met 29 september 2022, de inlichtingenplicht niet heeft geschonden. Gelet op de hoogte van de bedragen in samenhang met het feit dat het geld is gebruikt voor de gezamenlijke huishouding, de verzorging van de katten en de aanschaf van huishoudelijke artikelen hoefde eiseres deze bijschrijvingen niet bij het college te melden. Dit geldt te meer nu eiseres uit de contacten op 27 juli 2021 mocht afleiden dat zij het college niet hoefde te informeren over bedragen die zij van haar moeder ontving voor hun gezamenlijke kosten. 7.11. Uit de bankafschriften blijkt verder dat de moeder van eiseres op 21 september 2022 € 900,- en op 29 september 2022 € 1000,- heeft overgemaakt aan eiseres. De rechtbank is van oordeel dat eiseres, voor zover het gaat om deze bedragen, de inlichtingenplicht wel heeft geschonden. Deze bedragen zijn aanmerkelijk hoger dan de andere bedragen, die eiseres van haar moeder heeft ontvangen en eiseres heeft tijdens de zitting erkend dat uit de bankafschriften ook niet blijkt dat die voor gezamenlijke uitgaven zijn gebruikt. Eiseres had het college over de ontvangst van deze bedragen wel moeten informeren en zij heeft dat niet gedaan. In zoverre heeft het college terecht gesteld dat eiseres de op haar rustende inlichtingenplicht heeft geschonden. 7.12. Slotsom is dat de herziening van de bijstandsuitkering van eiseres over de periode 28 juni 2021 tot en met 29 september 2022, de terugvordering van € 18.896,- en daarmee ook de boete van € 570,- niet in stand kunnen blijven. Het college zal een nadere berekening moeten maken op basis van deze beslissing. Conclusie en gevolgen 8.1. Het beroep is gegrond omdat het bestreden besluit in strijd is met de artikelen 3:2 en 7:12, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dit betekent dat het bestreden besluit onzorgvuldig is voorbereid en niet goed is gemotiveerd. De rechtbank vernietigt daarom het bestreden besluit. De rechtbank ziet geen reden om de rechtsgevolgen van het bestreden besluit in stand te laten of zelf een beslissing te nemen over de herziening, de terugvo Participatiewet (PW) Artikel 17, eerste lid, van de PW bepaalt dat de belanghebbende aan het college op verzoek of onverwijld uit eigen beweging mededeling moet doen van alle feiten en omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van invloed kunnen zijn op zijn arbeidsinschakeling of het recht op bijstand. Deze verplichting geldt niet indien die feiten en omstandigheden door het college kunnen worden vastgesteld op grond van bij wettelijk voorschrift als authentiek aangemerkte gegevens of kunnen worden verkregen uit bij ministeriële regeling aan te wijzen administraties. Bij ministeriële regeling wordt bepaald voor welke gegevens de tweede zin van toepassing is. Artikel 18a, eerste lid, van de PW bepaalt dat het college een bestuurlijke boete oplegt van ten hoogste het benadelingsbedrag wegens het niet of niet behoorlijk nakomen door de belanghebbende van de verplichting, bedoeld in de artikelen 17, eerste lid, of 36b, vierde lid, of de verplichtingen, bedoeld in artikel 30c, tweede en derde lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen. Indien de feiten en omstandigheden, bedoeld in de artikelen 17, eerste lid, of 36b, vierde lid, en artikel 30c, derde lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen niet of niet behoorlijk zijn medegedeeld of de gegevens en bewijsstukken, bedoeld in artikel 30c, tweede lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen niet of niet behoorlijk zijn verstrekt en deze overtredingen opzettelijk zijn begaan, bedraagt de bestuurlijke boete ten hoogste het bedrag van de vijfde categorie, bedoeld in artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht. Indien de feiten en omstandigheden, bedoeld in de artikelen 17, eerste lid, of 36b, vierde lid, en artikel 30c, derde lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen niet of niet behoorlijk zijn medegedeeld of de gegevens en bewijsstukken, bedoeld in artikel 30c, tweede lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen niet of niet behoorlijk zijn verstrekt en deze overtredingen niet opzettelijk zijn begaan, bedraagt de bestuurlijke boete ten hoogste het bedrag van de derde categorie, bedoeld in artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht. Artikel 18a, tweede lid, van de PW bepaalt dat in dit artikel onder benadelingsbedrag wordt verstaan het bedrag dat als gevolg van het niet of niet behoorlijk nakomen van de verplichting, bedoeld in de artikelen 17, eerste lid, of 36b, vierde lid, of de verplichtingen, bedoeld in artikel 30c, tweede en derde lid, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, ten onrechte of tot een te hoog bedrag aan bijstand of studietoeslag als bedoeld in artikel 36b is ontvangen. Artikel 18a, zevende lid, van de PW bepaalt dat het college kan afzien van het opleggen van een bestuurlijke boete indien daarvoor dringende redenen aanwezig zijn. Artikel 31, eerste lid, van de PW bepaalt dat tot de middelen alle vermogens- en inkomensbestanddelen worden gerekend waarover de alleenstaande of het gezin beschikt of redelijkerwijs kan beschikken. Tot de middelen worden mede gerekend de middelen die ten behoeve van het levensonderhoud van de belanghebbende door een niet in de bijstand begrepen persoon worden ontvangen. In elk geval behoort tot de middelen de ten aanzien van de alleenstaande of het gezin toepasselijke heffingskorting, bedoeld in hoofdstuk 8 van de Wet inkomstenbelasting 2001. Artikel 31, tweede lid, onderdeel m, van de PW bepaalt dat niet tot de middelen van de belanghebbende worden gerekend giften en andere dan de in onderdeel l bedoelde vergoedingen voor materiële en immateriële schade voorzover deze naar het oordeel van het college uit een oogpunt van bijstandsverlening verantwoord zijn. Artikel 54, derde lid, van de PW bepaalt dat het college een besluit tot toekenning van bijstand moet herzien of intrekken, indien het niet of niet behoorlijk nakomen van de verplichting, bedoeld in artikel