ECLI:NL:RBMNE:2023:6278

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND Zittingsplaats Utrecht Bestuursrecht zaaknummer: UTR 22/5218 uitspraak van de enkelvoudige kamer van 21 november 2023 in de zaak tussen [eiser] , uit [plaats 1] , eiser (gemachtigde: F.K. van Wijk), en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente [gemeente] (het college), verweerder (gemachtigden: A.R.E. Maris en D.H. Wieringa). Als derde-partijen nemen aan de zaak deel: [derde partij sub 1] uit [plaats 2] en E.H. [derde partij sub 2] uit [plaats 2] . Inleiding Op het perceel [adres 1] in [plaats 2] (het perceel) staat een dwarshuisboerderij ‘ [A ] ’ uit 1708. Daarnaast is een zomerhuis ‘ [B ] ’ gelegen. In 2020 is het erf gesplitst. [B ] is met achterliggende nieuwbouw ontwikkeld tot woningen. De negen woningen zijn met de voorzijde gericht op het erf van [A ] . [A ] is nu in gebruik als gezinshuis. Naast [A ] is een groot bijgebouw opgericht ( [C ] ) met een buurtfunctie. Eiser is eigenaar van het perceel. Op 30 juli 2021 heeft hij een omgevingsvergunning aangevraagd voor het plaatsen van een overkapping ten behoeve van zonnecollectoren op het achtererf en een fietsenberging met kliko-ombouw (de fietsenberging) op het voorerf van het perceel. Met het primaire besluit van 15 november 2021 heeft het college de gevraagde omgevingsvergunning aan eiser verleend. Het college heeft daarbij gebruik gemaakt van de kruimelgevallenregeling om een omgevingsvergunning te verlenen voor afwijken van het bestemmingsplan. [derde partij sub 1] ( [derde partij sub 1] ) en E.H. [derde partij sub 2] ( [derde partij sub 2] ) wonen naast het perceel aan de [adres 2] respectievelijk aan de [adres 3] in [plaats 2] . Zij kijken vanuit de voorzijde van hun woningen uit op de achtertuin van het perceel. [derde partij sub 1] en [derde partij sub 2] hebben bezwaar gemaakt tegen de verleende omgevingsvergunning. Met het besluit van 30 september 2022 (het bestreden besluit) heeft het college de bezwaren gegrond verklaard, in zoverre dat het besluit van 15 november 2021 wordt herroepen en de omgevingsvergunning voor het plaatsen van een fietsenberging alsnog wordt geweigerd. De omgevingsvergunning voor de overkapping met zonnecollectoren is in stand gelaten. Daarbij is bepaald dat de hoogte van de overkapping 2.17 meter oplopend tot 3 meter mag zijn en dat de haag achter de overkapping 2 meter hoog moet zijn. Eiser heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld. Het college heeft een verweerschrift ingediend. De rechtbank heeft het beroep op 10 oktober 2023 op zitting behandeld. Eiser was daarbij aanwezig, bijgestaan door zijn gemachtigde. Het college heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigden. [derde partij sub 1] en [derde partij sub 2] zijn ook verschenen.

1. De omgevingsvergunning ziet op de activiteiten bouwen, het gebruiken van gronden of bouwwerken in strijd met het bestemmingsplan en monument. 2. Op het perceel is het bestemmingsplan ‘ [complex] , Houten’ (het bestemmingsplan) van toepassing. Op grond van dit bestemmingsplan rust op het perceel de bestemming ‘Wonen-Vrijstaand’ met de dubbelbestemming ‘Waarde - Archeologie 2’. Binnen de voor ‘Wonen-Vrijstaand’ aangewezen gronden is het mogelijk om bijbehorende bouwwerken op te richten binnen de aanduiding 'bijgebouwen'. 3. Volgens het college past de fietsenberging niet binnen de bestemming ‘Wonen-Vrijstaand’, omdat ter plaatse van het bouwwerk geen sprake is van de aanduiding ‘bijgebouwen’. Omdat het bouwwerk volgens het college wordt geplaatst op een erf dat hoort bij een beschermd monument, kan aan het bouwplan alleen worden meegewerkt als het belang van de monumentenzorg zich daartegen niet verzet. Voor wat betreft de fietsenberging is dat volgens het college niet het geval en daarom is de gevraagde omgevingsvergunning voor dit bouwwerk geweigerd. Daarbij baseert het college zich alsnog op het negatieve advies van de Erfgoedcommissie en betrekt hierbij ook de door [derde partij sub 1] ingebrachte second opinion van Het Oversticht van 14 maart 2022. Verder heeft het college zich op het standpunt gesteld dat er sprake is van verrommeling van het perceel en dat de fietsenberging gedeeltelijk voor de voorgevelrooilijn staat. Door de fietsenberging te vergunnen wordt een onwenselijk precedent geschept. 4. Eiser is het niet eens met de alsnog geweigerde omgevingsvergunning voor het plaatsen van de fietsenberging. Daarnaast kan eiser zich ook niet vinden in de gestelde hoogte van de haag achter de overkapping. Eiser voert in het beroepschrift verschillende argumenten aan op grond waarvan de vergunning volgens hem niet geweigerd had mogen worden. Aan de hand van wat partijen naar voren hebben gebracht, zal de rechtbank beoordelen of het college de omgevingsvergunning heeft mogen weigeren. De fietsenberging Het belang van de monumentenzorg 5. De rechtbank beantwoordt eerst de vraag of het college in redelijkheid heeft kunnen stellen dat het belang van de monumentenzorg zich tegen de vergunningverlening verzet. Eiser heeft hierover gesteld dat het college ten onrechte ervan is uitgegaan dat het advies van de Erfgoedcommissie noodzakelijk is bij de verlening van de omgevingsvergunning voor het plaatsen van een fietsenberging. Daarbij voert eiser aan dat het college ten onrechte heeft gesteld dat het perceel waarop de fietsenberging is gesitueerd een gemeentelijk monument is. Dit perceel is gelegen op perceel [nummer 1] , terwijl het gemeentelijk monument een boerderij is gelegen op percelen [nummer 2] en [nummer 3] . Al deze percelen zijn in eigendom van eiser en mevrouw [A] . Eiser verwijst hiervoor naar de overgelegde tekening. Dit betekent volgens eiser dat er geen sprake is van strijd met de Erfgoedverordening gemeente Houten (de Erfgoedverordening) en daarom hoeft het belang van de monumentenzorg niet te worden afgewogen. Eiser wijst verder op het aanwijzingsbesluit als gemeentelijk monument van 5 december 1989, waaruit blijkt dat in de omschrijving van het gemeentelijk monument slechts de dwarshuisboerderij als monument is opgenomen en niet de grond daaromheen. De grond rondom de boerderij heeft dus geen beschermde status. Zelfs als de fietsenberging met kliko-ombouw was gelegen op hetzelfde perceel als de dwarsboerderij, dan deelt de fietsenberging niet in de bescherming als monument. Eiser verwijst naar de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 14 februari 2018 en van 12 december 2012. 6. De rechtbank stelt voorop dat het verboden is zonder omgevingsvergunning een gemeentelijk monument te verstoren of in enig opzicht te wijzigen.Een aanvraag om zo’n omgevingsvergunning wordt getoetst aan de gemeentelijke monumentenverordening. De geldende verordening bepaalt dat de vergunning alleen kan worden verleend als naar het oordeel van het college het belang van de monumentenzorg zich daartegen niet verzet. In dat geval moet het college voorafgaand aan zijn besluit op een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een monument advies inwinnen bij de gemeentelijke monumentencommissie. 7. Uit vaste rechtbank van de Afdeling volgt dat het kadastrale perceel niet de grondslag is voor de bescherming van wat zich daarop bevindt, maar dat enkel datgene als monument is beschermd wat als bouwkundige en functionele onlosmakelijke zelfstandige eenheid is genoemd in de redengevende omschrijving. De redengevende omschrijving bij de aanwijzing tot beschermd monument is dus bepalend voor de vraag wat er precies onder de beschermde monumentale status valt, omdat die omschrijving aangeeft welke aspecten van het monument in het bijzonder beschermingswaardig zijn. 8. In het aanwijzingsbesluit als gemeentelijk monument van 5 december 1989 staat in de redengevende omschrijving dat de percelen [nummer 4] als monument zijn aangewezen. Op de bijbehorende tekening en foto’s is te zien dat het hierbij gaat om de dwarsboerderij, het zomerhuis en de leilinden. Deze objecten worden ook specifiek genoemd onder ‘aard objecten’ van het aanwijzingsbesluit. Deze objecten worden onder het kopje ‘Beschrijving’ verder omschreven. Hieruit volgt naar het oordeel van de rechtbank dat alleen de dwarsboerderij, het zomerhuis en de leilinden een beschermde monumentale status hebben. Het erf zelf maakt volgens de weergegeven omschrijving naar het oordeel van de rechtbank geen deel uit van de te beschermen aspecten van de monumenten. Daarbij betrekt de rechtbank dat de fietsenberging vrij staat van de hiervoor genoemde objecten en daarmee geen bouwkundig en functioneel onlosmakelijke eenheid vormt. De rechtbank verwijst hiervoor naar de door eiser aangehaalde uitspraak van de Afdeling van 12 december 2012, waarbij het ook ging om een losstaand bijgebouw. Voor zover eiser overigens de monumentale status van de dwarsboerderij, het zomerhuis en de leilinden betwist, kan dat in deze zaak niet aan de orde komen. Als hij het niet eens was met het besluit van 8 april 2021 waarbij het verzoek van eiser om de monumentenstatus van de boerderij [A ] te schrappen is geweigerd, had hij daartegen in bezwaar kunnen gaan. 9. Het college heeft in het verweerschrift nog gewezen op de laatste pagina van het aanwijzingsbesluit waar onder het kopje ‘motivering’ staat: “Stedenbouwkundig van belang vanwege de betekenis van het complex voor het landschap. In cultuurhistorisch opzicht belangrijk vanwege de betekenis voor de nederzettingsgeschiedenis”. Volgens het college volgt hieruit dat het niet alleen om de panden en de leilinden gaat, maar dat de bescherming zich uitstrekt tot het complex [complex] en dus ook het erf. De rechtbank volgt het college hierin niet. Uit de omschrijving blijkt dat de panden monumentwaardig zijn vanwege een aantal aan de gebouwen toe te schrijven kenmerken en karakteristieken. Er wordt daarbij niet gesproken over het erf dat in het bijzonder moet worden beschermd. Het college heeft nog gewezen op andere stukken en verrichte bouwhistorische verkenningen, waaruit zou blijken dat het erf ook onder de beschermde status valt. Zoals echter hiervoor is overwogen, is bij de beantwoording van de vraag of sprake is van een verstoring of wijziging van een beschermd monument de omschrijving van dat monument in het aanwijzingsbesluit bepalend. Uit de motivering over het complex zoals hiervoor weergegeven ziet de rechtbank dus onvoldoende aanknopingspunten voor het oordeel dat daarmee ook het erf wordt bedoeld. 10. [derde partij sub 1] en [derde partij sub 2] hebben hierop ook gereageerd en gesteld dat de fietsberging, gezien de hoogte en de afstand tot de bomen en [A ] , de monumentale bomen en het monument verstoort/ontsiert.

22. Dit leidt de rechtbank tot de conclusie dat het college in redelijkheid de gevraagde omgevingsvergunning voor de fietsenberging heeft kunnen weigeren. Ook heeft het college de hoogte van haag op 2 meter kunnen vaststellen. Zoals onder punt 13 is overwogen, is de voor de fietsenberging benodigde omgevingsvergunning echter op onjuiste gronden geweigerd. Er is in zoverre dan ook sprake van een motiveringsgebrek. Het beroep is daarom gegrond, maar de geweigerde omgevingsvergunning voor de fietsberging kan in stand blijven. Daarom vernietigt de rechtbank het bestreden besluit op dit punt, maar laat de rechtsgevolgen van het vernietigde gedeelte van het bestreden besluit in stand. 23. Omdat het beroep gegrond is, moet het college het griffierecht aan eiser vergoeden en krijgt eiser ook een vergoeding van zijn proceskosten. Het college moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.674,-, omdat de gemachtigde van eiser een beroepschrift heeft ingediend en aan de zitting heeft deelgenomen. 24. Eiser verzoekt de rechtbank ook om vergoeding van de kosten voor het inbrengen van het tegenadvies van Mattie. Eiser heeft een factuur overgelegd ter hoogte van € 1.350,36 inclusief btw. Uit deze factuur blijkt dat de deskundige 12 uren heeft besteed aan het onderzoek tegen een uurtarief van € 93,- exclusief btw. Wat betreft het uurtarief acht de rechtbank een kostenvergoeding tegen een uurtarief van maximaal € 142,75 (exclusief btw) redelijk. Het aantal door de deskundige gedeclareerde uren vindt de rechtbank verder niet onredelijk. Dat betekent dus dat in totaal een bedrag van € 1.350,36 inclusief btw voor vergoeding in aanmerking komt. 25. Het totale bedrag aan proceskosten dat het college moet vergoeden komt daarmee op € 3.024,36.

De rechtbank: - verklaart het beroep gegrond; - vernietigt het bestreden besluit van 30 september 2022, voor wat betreft de motivering voor de geweigerde omgevingsvergunning voor de fietsenberging met kliko-ombouw; - bepaalt dat de rechtsgevolgen van het vernietigde gedeelte van het bestreden besluit in stand blijven; - bepaalt dat het college het griffierecht van € 184,- aan eiser moet vergoeden; - veroordeelt het college tot betaling van € 3.024,36,- aan proceskosten aan eiser. Deze uitspraak is gedaan door mr. Y.N.M. Rijlaarsdam, rechter, in aanwezigheid van mr. A. Azmi, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op 21 november 2023. griffier rechter Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: Informatie over hoger beroep Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen. Op grond van artikel 2.1, eerste lid, onder a en c, artikel 2.2, eerste lid, onder b en artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 2° van de van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) in samenhang met artikel 4, onderdeel 1, van bijlage II bij het Besluit omgevingsrecht. Op grond van artikel 7.2.2.1, onder a, van het bestemmingsplan. Eiser verwijst in dit verband naar de Memorie van Toelichting bij de Monumentenwet op artikel 1, onder b, van de Monumentenwet (Tweede kamer 1986-1987, 19881, nr. 3, blz. 13). ECLI:NL:RVS:2018:521. ECLI:NL:RVS:2012:BY5889. Artikel 2.2, eerste lid, aanhef en onder b, van de Wabo. Artikel 2.18 van de Wabo. Artikel 16 van de Erfgoedverordening. Zie de door eiser aangehaalde uitspraken en bijvoorbeeld de uitspraken van 3 februari 2016, ECLI:NL:RVS:2016:189, en 18 mei 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1345. ECLI:NL:RVS:2012:BY5889. ECLI:NL:RVS:2013:BZ7725. Zie de nota van toelichting, Stb. 2014, 333, blz. 44. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 4 november 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2599. Gelet op artikel 2, eerste lid, aanhef en onder b, van het Besluit proceskosten bestuursrecht in samenhang met artikel 6 van het Besluit tarieven in strafzaken 2003.

Dit maakt het voorgaande echter niet anders, omdat uit de omschrijving niet blijkt dat er sprake is van historische zichtlijnen of zichtassen die in het bijzonder moeten worden beschermd. De rechtbank is daarom van oordeel dat het erf en daarmee de fietsenberging niet valt onder de beschermde monumentale status. 11. Volgens het college valt het erf hoe dan ook onder de bescherming van de monumenten, omdat het hier gaat om het bouwen van een bijbehorend bouwwerk op het erf bij het monument [A ] . Het terrein is immers in feitelijk opzicht ingericht als erf bij de woning. In de basis is daarom artikel 2, onderdeel 3, van bijlage II bij het Besluit omgevingsrecht (Bor) van toepassing en kan er onder voorwaarden vergunningvrij worden gebouwd. Vervolgens geeft artikel 4a van bijlage II bij het Bor aan dat wanneer een activiteit zoals genoemd in artikelen 2 of 3 van bijlage II bij het Bor wordt uitgevoerd, deze slechts onder bepaalde voorwaarden nog steeds zonder vergunning mag worden uitgevoerd. Aangezien in artikel 4a een bijbehorend bouwwerk als bedoeld in artikel 2, onderdeel 3, niet wordt genoemd, is voor het oprichten van een bijbehorend bouwwerk op hetzelfde erf als waar ook een monument staat een omgevingsvergunning vereist. Gelet hierop is volgens het college de Erfgoedcommissie terecht betrokken en is daarbij terecht het belang van de monumentenzorg getoetst. Het college heeft op de zitting gewezen op de uitspraak van de Afdeling van 17 april 2013. 12. De rechtbank is het met het college eens dat voor het bouwen van een fietsenberging op grond van artikel 4a, eerste lid, van Bijlage II bij het Bor een omgevingsvergunning voor de activiteiten bouwen en strijdig gebruik is vereist, omdat deze activiteiten bij een monument plaatsvinden. In zoverre is dit in lijn met de genoemde uitspraak van 17 april 2013. In de nota van toelichting bij de wijziging van het Bor van 24 september 2014 wordt ervan uitgegaan dat onder bouwen van bijbehorende bouwwerken bij een monument mede wordt verstaan het bouwen op het perceel bij het betrokken monument. Voor het bouwen is er altijd een vergunning vereist. Dit betekent echter niet dat er ook voor de monumentenactiviteit altijd een vergunning is vereist in het kader waarvan het belang van de monumentenzorg wordt afgewogen zoals het college heeft gedaan. Dit is alleen van toepassing als er aan monumenten zelf veranderingen plaatsvinden bijvoorbeeld door het bouwen van een aan- of uitbouw. Met het bouwen van de fietsenberging op het perceel vinden er naar het oordeel van de rechtbank geen veranderingen plaats aan de aangewezen monumenten zelf. Zoals hiervoor overwogen staat de fietsenberging vrij van de aangewezen monumenten en vormt het geen bouwkundig en functioneel onlosmakelijke eenheid met de monumenten. Het bouwen van de fietsenberging kan dan ook niet worden aangemerkt als een verandering van de aangewezen monumenten op het perceel. 13. De rechtbank concludeert dat naast een vergunning voor de activiteit bouwen en strijdig gebruik geen omgevingsvergunning nodig was voor het wijzigen van een monument. Dit betekent dat het college zich niet in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen dat het belang van de monumentenzorg zich tegen vergunningverlening verzet. De rechtbank zal de gevolgen hiervan bespreken na behandeling van de overige beroepsgronden. Goede ruimtelijke ordening 14. Tussen partijen is niet in geschil dat de fietsenberging in strijd is met het bestemmingsplan, omdat ter plaatse van het bouwwerk geen sprake is van de aanduiding ‘bijgebouwen’. Het college kan ondanks de strijd met het bestemmingsplan besluiten om een omgevingsvergunning te verlenen in afwijking van het bestemmingsplan. In dit geval is het college daartoe niet bereid, omdat de fietsenberging in strijd is met een goede ruimtelijke ordening. Daarbij heeft het college gewezen op het punt van verrommeling en een ongewenste precedentwerking. Bij een beslissing om al dan niet gebruik te maken van de afwijkingsbevoegdheid, heeft het college beslissingsruimte. De rechtbank kan de keuzes die het college heeft gemaakt bij het afwegen van de betrokken belangen daarom alleen terughoudend toetsen. Dat wil zeggen dat de rechtbank zich moet beperken tot de vraag of het college bij een afweging van de betrokken belangen in redelijkheid tot zijn besluit heeft kunnen komen. 15. Eiser vindt dat het college de omgevingsvergunning niet in redelijkheid heeft kunnen weigeren. Hij ziet niet in waarom er sprake zou zijn van verrommeling van het perceel. Het college heeft niet onderbouwd op welk perceel verrommeling wordt verwacht en hoe de verrommeling zich zal uiten. Immers de fietsenberging wordt op een ander perceel gerealiseerd dan waar de dwarsboerderij staat. Juist de weigering van de fietsenberging zorgt volgens eiser voor verrommeling op het perceel. De kliko’s, fietsen en scooters die in de aangevraagde fietsenberging zouden komen te staan, zullen nu los op het perceel staan. Als het college met verrommeling bedoelt dat er een extra aanwezigheid van een bouwwerk op het perceel wordt gecreëerd, wijst eiser erop dat uit historische tekeningen en foto’s van het gebied blijkt dat er in het verleden rondom de dwarsboerderij verschillende schuren waren gebouwd. De fietsenberging is in verhouding tot de voormalige schuren op de percelen zeer klein. Daarnaast stelt eiser dat het college niet heeft onderbouwd waarom een omgevingsvergunning voor de fietsenberging een onwenselijk precedent schept. Verder heeft het college niet onderbouwd dat de fietsenberging gedeeltelijk voor de voorgevelrooilijn staat. Daarvan is geen sprake. 16. Op de zitting heeft het college toegelicht dat ook als het belang van de monumentenzorg niet in de beoordeling wordt betrokken, het college niet bereid is mee te werken aan vergunningverlening voor de fietsenberging. Daarbij is toegelicht dat de gemeente planologisch en beleidstechnisch gezien geen bouwwerken op het voorerfgebied toestaat vanwege verrommeling. In de stukken wordt gesproken over de voorgevelrooilijn, maar volgens het college is daarmee het voorerfgebied bedoeld. Het komt erop neer dat in de gemeente nooit wordt toegestaan dat in het voorerfgebied wordt gebouwd. Als de fietsenberging in het voorerfgebied wordt vergund, ontstaat er volgens het college een onwenselijk precedent. 17. De rechtbank is van oordeel dat het college gelet op deze redenen in redelijkheid heeft kunnen besluiten om niet mee te werken aan het bouwplan van eiser. Eiser heeft in dit verband nog gewezen op het ingebrachte adviesrapport van mr. drs. [deskundige] van september 2023, waar uit een gemaakte analyse van 23 boerenerven blijkt dat bebouwing op het voorerf of bebouwing die uitsteekt tot voorbij de voorgevel van het hoofdgebouw gebruikelijk is. Het college heeft daarin echter geen aanleiding hoeven te zien om de afwijking van het bestemmingsplan in dit geval toe te staan. Het college moet beslissen op een aanvraag zoals die wordt ingediend. Dit betekent ook dat de door het college te verrichten afweging in feite alleen hoeft te zien op het realiseren van de fietsenberging zoals die is aangevraagd. Gezien de grote beslissingsruimte die het college hierin heeft, is de rechtbank van oordeel dat het college in redelijkheid heeft kunnen besluiten dat de fietsenberging ter plaatse vanuit ruimtelijk oogpunt niet aanvaardbaar is. Het college heeft in redelijkheid het standpunt kunnen innemen dat eiser door de geweigerde omgevingsvergunning niet onevenredig in zijn belangen wordt geschaad. De hoogte van de haag 18. Eiser is het ook niet eens met het voorschrift dat de haag een hoogte van 2 meter moet hebben. Eiser voert aan dat uit het advies van de Erfgoedcommissie van 3 juni 2021 niet duidelijk wordt hoe deze op een haaghoogte van 2 meter zijn gekomen.