ECLI:NL:RBGEL:2025:9132

RECHTBANK GELDERLAND Zittingsplaats Arnhem Bestuursrecht zaaknummers: ARN 23/3703, 24/5975 en 24/5983 uitspraak van de meervoudige belastingkamer van 29 oktober 2025 in de zaken tussen [belanghebbende], uit [plaats 1], belanghebbende (gemachtigde: [gemachtigde]), en de inspecteur van de belastingdienst, kantoor Utrecht, de inspecteur, en de Staat der Nederlanden (de Minister van Justitie en Veiligheid), in Den Haag, de Staat. Inleiding In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank de beroepen van belanghebbende tegen de uitspraken op bezwaar van de inspecteur van 10 maart 2023 (jaar 2017) en van 11 januari 2024 (jaren 2018 en 2019). De inspecteur heeft aan belanghebbende de volgende aanslagen inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen (IB/PVV) en beschikkingen belastingrente (belastingrentebeschikkingen) opgelegd: voor het jaar 2017 een aanslag IB/PVV naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 55.201 en een beschikking belastingrente van € 1.431; voor het jaar 2018 een aanslag IB/PVV naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 22.575 en een belastbaar inkomen uit sparen en beleggen van € 8.247 en een beschikking belastingrente van € 551; voor het jaar 2019 een aanslag IB/PVV naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 29.257 en een belastbaar inkomen uit sparen en beleggen van € 3.497 en eenj beschikking belastingrente van € 400. Bij uitspraken op bezwaar heeft de inspecteur de bezwaren van belanghebbende gegrond verklaard. De inspecteur heeft daarbij voor het jaar 2017 de aanslag IB/PVV verminderd tot een bedrag berekend naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 25.581 en een belastbaar inkomen uit sparen en beleggen van € 687. Voor het jaar 2018 heeft de inspecteur de aanslag IB/PVV verminderd tot een bedrag berekend naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 21.228 en een belastbaar inkomen uit sparen en beleggen van € 171. Voor het jaar 2019 heeft de inspecteur de aanslag IB/PVV verminderd tot een bedrag berekend naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 28.069 en een belastbaar inkomen uit sparen en beleggen van € 1.203. De inspecteur heeft de belastingrentebeschikkingen telkens dienovereenkomstig verminderd. Belanghebbende heeft tegen de uitspraken op bezwaar tijdig beroep ingesteld. De inspecteur heeft op de beroepen gereageerd met een verweerschrift. Voor het jaar 2017 heeft belanghebbende heeft een conclusie van repliek ingediend, waarna de inspecteur een conclusie van dupliek heeft ingediend. Daarna heeft de inspecteur voor het jaar 2017 een aanvullend verweerschrift ingediend. De rechtbank heeft de beroepen op 1 juli 2025 op zitting behandeld. Hieraan heeft de gemachtigde (de schoonvader van belanghebbende, hierna: schoonvader) deelgenomen, bijgestaan door zijn partner [persoon A]. Namens de inspecteur hebben deelgenomen [persoon B], [persoon C] en [persoon D] (taxateur). De beroepen zijn gezamenlijk en gelijktijdig behandeld met de beroepen van de partner van belanghebbende, [persoon E] (de partner), met de zaaknummers 23/3702, 24/5968 en 24/5971.

1. Belanghebbende woont ongehuwd samen met haar partner. 2. Belanghebbende en haar partner hebben samen drie kinderen, een tweeling die geboren is op [geboortedatum 1] 2016 en waarvan belanghebbende de biologische moeder is en het jongste kind dat is geboren op [geboortedatum 2] 2019, waarvan de partner de biologische moeder is. 3. De partner van belanghebbende heeft in 2015 haar voormalige eigen woning aan de [locatie 1] te [plaats 2] verkocht voor € 215.000. Die woning was haar eigendom sinds 2008. Volgens de notariële afrekening bedroeg de af te lossen hoofdsom van de daarop rustende hypotheek ten behoeve van schoonvader € 212.665. 4. De partner van belanghebbende en belanghebbendes schoonvader hebben in 2015 de woning aan de [locatie 2] te [plaats 1] (de woning) gekocht. Belanghebbende bewoont de woning samen met haar partner en kinderen. De schoonouders van belanghebbende wonen sinds 31 maart 2016 eveneens in de woning. 5. De woning is voor 90% onverdeeld eigendom gekocht door de partner van belanghebbende en voor 10% onverdeeld eigendom gekocht door schoonvader. De koopsom van de woning bedroeg € 1.060.200. Volgens de akte van levering is daarnaast voor een bedrag van € 24.800 aan roerende zaken gekocht. Er is ter zake van deze aankoop door de notaris over een bedrag van € 1.060.000 2% overdrachtsbelasting berekend. De aankoopprijs van het gedeelte van de partner van belanghebbende bedroeg volgens de afrekening aldus € 954.180 (90% van € 1.060.200) en daarnaast een bedrag van € 22.320 aan roerende zaken (zijnde 90% van € 24.800). De financiering van het 90%-aandeel van de partner van belanghebbende in de woning is volledig aangegaan door de partner van belanghebbende. 6. De woning is na de aankoop verbouwd. Het aandeel van de partner van belanghebbende in de verbouwingskosten is door haar gesteld op 50% en bedraagt volgens haar daarom € 94.897. 7. De partner van belanghebbende heeft bij schoonvader ten behoeve van de aankoop van de woning een geldlening afgesloten. Deze financiering is vastgelegd in een overeenkomst van geldlening van 7 oktober 2015. De considerans van deze overeenkomst luidt als volgt: “IN AANMERKING NEMENDE DAT: A. Schuldenaar (tezamen met schuldeiser) een huis en toebehoren heeft gekocht aan de [locatie 2] te [postcode] [plaats 1], kadastraal bekend als kadastrale gemeente Zeist Sectie [sectie] nummer [nummer] (hierna het 'Object’). B. Schuldenaar een financieringsbehoefte heeft van totaal € 986.553,33 (zegge: NEGENHONDERDZESENTACHTIGDUIZENDVIJFHONDERDDRIEENVIJFTIG euro en 33 cent), zoals voorkomt op de nota van [naam notaris] NV d.d. 30 september 2015. C. Dat schuldenaar haar vorige woning aan de [locatie 1] te [plaats 2] ook bij schuldeiser middels een aflossingsvrije hypotheek van € 250.000 heeft gefinancierd; dat de netto verkoopopbrengst van die woning € 212.720 bedroeg, welk bedrag schuldeiser van schuldenaar heeft ontvangen tegen vrijgeving van voornoemde hypotheek; dat derhalve schuldenaar nog een restschuld heeft aangaande die hypotheek van € 37.280; D. Schuldeiser bereid is beide bedragen (€ 986.553,33 en € 37.280) te financieren en wel middels een 30 jarige annuïteitenlening van groot € 773.833,33 en een aflossingsvrije lening van € 250.000. E. Schuldeiser zelf ook een geldlening moet aangaan ter financiering van de onder D genoemde geldlening. F. Het object nog een aanzienlijke verbouwing zal dienen te ondergaan waarvan de kosten naar schatting € 150.000 á € 200.000 zullen bedragen. Dat schuldeiser bereid is deze verbouwingkosten ook te financieren voor schuldenaar tegen dezelfde voorwaarden als de onderhavige lening; Hiertoe zal, zodra de verbouwing gereed is en het werk is opgeleverd, een afzonderlijke leningsovereenkomst worden opgemaakt; G. Dat Schuldeiser geen zekerheid van de Schuldenaar verlangt voor de lening, edoch dat Schuldenaar zich verplicht om het Object niet met hypotheek of anderszins te belasten, te bezwaren of op enig andere wijze in onderpand te geven en schuldenaar op eerste aangeven van schuldeiser bereid zal zijn om ten gunste van schuldeiser hypotheek te geven op het object; H. Schuldenaar en Schuldeiser met betrekking tot de geldlening voorwaarden zijn overeengekomen en zij het wenselijk achten die voorwaarden bij akte vast te leggen; I. Zulks bij deze geschiedt.(….)” 8. Belanghebbende heeft in de aangiften IB/PVV over 2017, 2018 en 2019 als eigenwoningrente in aftrek gebracht 6,25% van de eigenwoningschuld per 1 januari van elk jaar. 9. De partner van belanghebbende bezit sinds 2010 2.700 aandelen (van de 54.480, derhalve 4,96%) in de besloten vennootschap B.V. [naam bedrijf 1] ([naam bedrijf 1]). Die aandelen zijn door haar gekocht voor € 125.000. Per 1 januari 2016 bedraagt het zichtbaar eigen vermogen in die vennootschap € 3.920.352. 10. De partner van belanghebbende is sinds 2013 voor de helft eigenaar van twee verhuurde panden, gelegen aan de [locatie 3] en [locatie 4] te [plaats 3]. 11. De partner van belanghebbende heeft aan de inspecteur een overzicht “berekening schenking 2015-2019” gezonden. Daarin is onder meer opgenomen dat belanghebbendes schoonvader in de onderhavige jaren telkens in totaal € 40.354 aan de partner van belanghebbende heeft overgemaakt. Het betreft maandelijkse overboekingen ten bedrage van € 3.362,83.

12. In geschil is de hoogte van de aanslagen. Meer in het bijzonder zijn de volgende punten in geschil: Dient de bewijslast te worden omgekeerd en verzwaard? Hoe is de verdeling van het gebruik van de woning, wat is de hoogte van de bijbehorende eigenwoningschuld en de renteaftrek ter zake van de eigen woning? Moet de correctie voor het gebruik van de woning ook op de lening ter zake van de verbouwing worden toegepast? Is er sprake van een restschuld op de voormalige eigen woning of is juist sprake van een eigenwoningreserve? In hoeverre drukken de aan schoonvader betaalde rentebedragen op belanghebbende? Wat is de waarde van de aandelen [naam bedrijf 1] in box 3? Is sprake van een schuld aan schoonvader ter zake van de verwerving in 2010 van de aandelen in [naam bedrijf 1] in box 3? Heeft belanghebbende recht op aftrek van specifieke zorgkosten? Heeft de inspecteur zich terecht beroepen op interne compensatie? Zijn het vertrouwensbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel en/of het proportionaliteitsbeginsel geschonden? Heeft belanghebbende recht op een vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn? Heeft belanghebbende recht op een (proces)kostenvergoeding?

Moet de bewijslast worden omgekeerd en verzwaard? 13. De inspecteur heeft gesteld dat de bewijslast dient te worden omgekeerd en verzwaard omdat belanghebbende de vereiste aangifte niet zou hebben gedaan. 14. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat bij inhoudelijke gebreken in een aangifte niet de vereiste aangifte is gedaan als de volgens de aangifte verschuldigde belasting relatief en absoluut aanzienlijk lager is dan de werkelijk verschuldigde belasting en de belastingplichtige zich ten tijde van het indienen van de aangifte hiervan bewust was of moest zijn. 15. De rechtbank komt tot het oordeel dat de bewijslast wordt omgekeerd en verzwaard. Zij zal dat hierna motiveren. 16. Volgens de aangifte IB/PVV over het jaar 2017 is per saldo € 677 inkomstenbelasting verschuldigd. Volgens de aangiften IB/PVV over de jaren 2018 en 2019 is per saldo geen inkomstenbelasting verschuldigd. In de pleitnota heeft de inspecteur de bedragen aan verschuldigde inkomstenbelasting berekend, uitgaande van de door hem ingenomen standpunten in de uitspraak op bezwaar. Voor 2017 komt dit voor belanghebbende uit op € 5.271, voor 2018 op € 2.894 en voor 2019 op € 3.105. 17. Belanghebbende heeft in haar aangifte het aandeel van haar partner van 50% in de onroerende zaken [locatie 3] en nummer [locatie 4] te [plaats 3] niet in box 3 aangegeven. Ook heeft zij het aandelenbelang van haar partner in [naam bedrijf 1] niet in box 3 vermeld en ontbreekt een vordering van de partner van belanghebbende op de schoonvader van belanghebbende in box 3. Het verschil in verschuldigde inkomstenbelasting is alleen al door deze niet ter discussie staande posten relatief en absoluut aanzienlijk. Ter zitting heeft de gemachtigde (schoonvader) erkend dat hij betrokken is geweest bij het opstellen van de aangiften. Schoonvader heeft de aandelen [naam bedrijf 1] en de panden aan de [locatie 3/locatie 4] gekocht voor en namens de partner van belanghebbende. De rechtbank is daarom van oordeel dat hij wist of in elk geval had moeten weten dat deze vermogensbestanddelen bij belanghebbende in de aangifte IB/PVV opgenomen zouden moeten worden. De kennis en inzicht van personen die een belastingplichtige behulpzaam zijn geweest bij het doen van aangifte moeten worden toegerekend aan belanghebbende. De rechtbank rekent de kennis van de gemachtigde daarom toe aan belanghebbende. De bewustheid van het niet doen van de vereiste aangifte acht de rechtbank gelet op het voorgaande aannemelijk. Omdat belanghebbende de vereiste aangiften niet heeft gedaan, dient de bewijslast voor alle hier aan de orde zijnde jaren te worden omgekeerd en verzwaard. 18. Omkering en verzwaring van de bewijslast houdt in dat op belanghebbende de bewijslast rust overtuigend aan te tonen en daarmee moet doen blijken dat de aanslagen IB/PVV 2017, 2018 en 2019 naar een te hoog bedrag zijn vastgesteld. Heeft belanghebbende doen blijken dat en zo ja, in hoeverre de aan schoonvader betaalde rentebedragen op belanghebbende drukken? 19. De inspecteur heeft zich op het standpunt gesteld dat de door de partner van belanghebbende aan schoonvader betaalde rentebedragen niet volledig op de partner van belanghebbende drukken. De inspecteur heeft zich daarbij beroepen op het leerstuk van de interne compensatie. Gelet op het feit dat dit het meest verstrekkende standpunt is, zal de rechtbank dit om proceseconomische redenen als eerste bespreken. 20. Artikel 3.111, eerste lid, van de Wet IB 2001 luidt – voor de onderhavige jaren en voor zover van belang –: “1. In deze afdeling (…) wordt verstaan onder eigen woning: een gebouw (…) of een gedeelte van een gebouw, (…) met de daartoe behorende aanhorigheden, voorzover dat de belastingplichtige of personen die behoren tot zijn huishouden anders dan tijdelijk als hoofdverblijf ter beschikking staat op grond van:a. eigendom (…), indien met betrekking tot die woning de belastingplichtige of zijn partner de voordelen geniet, de kosten en lasten op de belastingplichtige of zijn partner drukken en de waardeverandering de belastingplichtige of zijn partner grotendeels aangaat”. 21. Belanghebbende heeft voor het jaar 2017 gesteld dat zij (samen met haar partner) € 69.161 aan rente ter zake van een eigenwoningschuld aan haar schoonvader heeft betaald. 22. Gelet op de omstandigheid dat de verzwaarde bewijslast geldt, dient belanghebbende te doen blijken dat de rentekosten hebben gedrukt in de zin van artikel 3.111, eerste lid, letter a, van de Wet IB 2001. In 2017, 2018 en 2019 heeft de partner van belanghebbende door middel van maandelijkse bankoverschrijvingen in totaal € 40.354 ontvangen van belanghebbendes schoonvader, hetgeen blijkt uit een door belanghebbende overgelegd overzicht met het opschrift “Berekening schenking 2015-2019”. Ter zitting heeft de schoonvader verklaard dat belanghebbende en haar partner onvoldoende inkomen hadden om hun lasten te kunnen betalen, maar dat de betaling van € 40.354 geen verband houdt met de door belanghebbende aan haar schoonvader te betalen rentekosten. Belanghebbende heeft daarmee niet aannemelijk gemaakt, laat staan doen blijken, dat sprake is van op haar drukkende rentekosten. De rentekosten kunnen daarom tot in elk geval genoemd bedrag van € 40.354 niet als rente ter zake van een eigenwoningschuld in aftrek worden gebracht. 23. In de uitspraak op bezwaar heeft de inspecteur veel meer rente als eigenwoningrente in aftrek toegestaan dan de overige geschilpunten in deze zaak belanghebbende aan aftrek zouden kunnen opleveren. Daarom is de rechtbank van oordeel dat het beroep op interne compensatie slaagt. De aanslagen zijn na vermindering in bezwaar eerder te laag dan te hoog vastgesteld. De overige inhoudelijke geschilpunten behoeven dan ook geen bespreking meer. Formele beginselen 24. Belanghebbende heeft gesteld dat het vertrouwensbeginsel is geschonden, omdat de inspecteur de in geschil zijnde punten in de aangiften over de jaren 2020 en 2021 heeft gevolgd. Belanghebbende heeft gesteld dat zij erop mocht vertrouwen dat de inspecteur in 2020 en 2021 het standpunt van belanghebbende heeft overgenomen en dat dat ook voor de aanslagen voor de jaren 2017 tot en met 2019 dient te gelden. 25. De rechtbank is van oordeel dat de inspecteur het vertrouwensbeginsel niet heeft geschonden. De aanslagen IB/PVV over de jaren 2020 en 2021 zijn zonder inhoudelijke controle automatisch vastgesteld. Gelet op vaste jurisprudentie kan uit een aangifte die niet aan een inhoudelijke controle is onderworpen niet het vertrouwen worden ontleend dat de inspecteur bewust een ander standpunt zou hebben ingenomen. Ook overigens zijn uit het dossier geen feiten of omstandigheden naar voren gekomen die bij belanghebbende de indruk hebben kunnen wekken dat de inspecteur welbewust een ander standpunt had ingenomen. 26. Belanghebbende heeft zich voorts beroepen op schending van het zorgvuldigheidsbeginsel en het proportionaliteitsbeginsel. Belanghebbende heeft – kort gezegd – gesteld dat er zoveel en zo vaak informatie is opgevraagd voor een relatief klein financieel belang van de zaak dat het onderzoek een inbreuk op de privacy behelst. 27. De rechtbank is van oordeel dat van een schending van het zorgvuldigheidsbeginsel en het proportionaliteitsbeginsel niet is gebleken. Het is aan de inspecteur om een afweging te maken of hij een aangifte diepgaander zal behandelen. Gelet op de gang van zaken tijdens het onderzoek, meer specifiek het feit dat in eerste instantie werd geweigerd om bankafschriften te over te leggen, de wisselende verklaringen van schoonvader en het lage inkomen van belanghebbende in relatie tot de hoge hypotheekschuld, was het in dit geval gerechtvaardigd om door te vragen en verder te onderzoeken na het krijgen van onduidelijke of onvolledige informatie. Vergoeding van immateriële schade 28.

33. De beroepen zijn ongegrond. Dit betekent dat de aanslagen IB/PVV en de belastingrentebeschikkingen zoals verminderd in bezwaar in stand blijven. Proceskostenvergoeding 34. Belanghebbende heeft verzocht om een veroordeling van de inspecteur in de (proces)kosten. De beroepen zijn weliswaar ongegrond, maar in verband met het verzoek om toekenning van een vergoeding van immateriële schade dient de rechtbank te beoordelen of in dit geval sprake is van ‘door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand’ in de zin artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht in samenhang met artikel 1 letter a, van het Besluit proceskosten bestuursrecht. 35. De rechtbank is van oordeel dat hiervan geen sprake is. Belanghebbende heeft namelijk volmacht verleend aan haar schoonvader, die in dat kader optreedt namens [naam bedrijf 2] B.V. Dat is een beleggingsvennootschap waaruit schoonvader geen loon voor werkzaamheden ontvangt. Daarom is niet aannemelijk dat schoonvader vaker beroepsmatig rechtsbijstand verleent. Daar komt bij dat niet aannemelijk is dat aan belanghebbende kosten in rekening zijn of worden gebracht voor rechtsbijstand. De gemachtigde heeft weliswaar gesteld dat hij een no cure no pay-afspraak heeft gemaakt met belanghebbende, maar niet aannemelijk is gemaakt dat een dergelijke afspraak is gemaakt. De voormalige gemachtigde heeft volgens de gemachtigde (ook) in de beroepsfase op de achtergrond meegedacht. Dit heeft echter niet tot gevolg dat recht bestaat op vergoeding van proceskosten, omdat de voormalige gemachtigde in de fase van beroep geen proceshandelingen heeft verricht. De door belanghebbende aangehaalde uitspraak van gerechtshof Den Haag van 6 september 2022 kan evenmin tot de conclusie leiden dat recht bestaat op vergoeding van proceskosten. In die zaak was namelijk sprake van een compromis voor wat betreft de proceskosten. Uit die uitspraak kan dus niet de conclusie worden getrokken dat schoonvader als een derde is aan te merken die professionele rechtsbijstand verleent. De rechtbank is gelet op het voorgaande van oordeel dat belanghebbende niet in aanmerking komt voor een vergoeding van proceskosten vanwege de toekenning van een vergoeding van immateriële schade. Griffierecht 36. Omdat het verzoek om vergoeding van immateriële schade vóór 31 mei 2024 is gedaan en op dat moment de redelijke termijn reeds was overschreden, dient de inspecteur het griffierecht van € 50 aan belanghebbende te vergoeden.

De rechtbank: - verklaart de beroepen ongegrond; - veroordeelt de inspecteur tot het betalen van een vergoeding van immateriële schade aan belanghebbende tot een bedrag van € 1.615,50; - veroordeelt de Staat tot het betalen van een vergoeding van immateriële schade aan belanghebbende tot een bedrag van € 134,50; - bepaalt dat de inspecteur het griffierecht van € 50 aan belanghebbende moet vergoeden. Deze uitspraak is gedaan door mr. L.L. van Benthem, voorzitter, en mr. F.M. Smit en mr. A.C. Smale, leden, in aanwezigheid van mr. T.J.P. Wientjens, griffier. griffier voorzitter Deze uitspraak is uitgesproken op 29 oktober 2025, vervolgens geplaatst in het digitale dossier en verzonden aan partijen op de datum vermeld in de brief waarmee deze aan partijen is verzonden. Informatie over hoger beroep Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (belastingkamer), Locatie Arnhem, Postbus 9030, 6800 EM Arnhem. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen. Zie bijlage 44 bij het verweerschrift van het jaar 2017. Artikel 27e van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR). Hoge Raad 24 april 2015, ECLI:NL:HR:2015:1083. Zie de pleitnota van de inspecteur voor de bedragen. Vergelijk Hoge Raad 23 januari 2009, ECLI:NL:HR:2009:BD3566, r.o. 3.4, en Hoge Raad 22 juni 2012, ECLI:NL:HR:2012:BV0663, r.o. 4.3.1. Vergelijk Hoge Raad 9 januari 2004, ECLI:NL:HR:2004:AO1501. ECLI:NL:HR:2016:252. Beleidsregel van de Minister van Veiligheid en Justitie van 8 juli 2014, nr. 436935, Staatscourant 2014, 20210, samen met de Regeling van de Minister van Justitie en Veiligheid van 27 oktober 2017, Staatscourant 2017, 62751. Zie r.o. 3.10.2. van het genoemde overzichtsarrest van de Hoge Raad en zie Hoge Raad 31 januari 2020, ECLI:NL:HR:2020:154, r.o. 2.4.3. Zie r.o. 3.10.3 van het genoemde overzichtsarrest van de Hoge Raad. Zie Hoge Raad 31 mei 2024, ECLI:NL:HR:2024:567 en ECLI:NL:HR:2024:773.