ECLI:NL:RBDHA:2026:5065

RECHTBANK DEN HAAG Zittingsplaats Roermond Bestuursrecht zaaknummer: NL22.10458 T Tussenuitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen [eiser], geboren op [geboortedatum] 1986 in Pakistan, eiser, (gemachtigde: mr. N.C. Blomjous), en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, verweerder, (gemachtigden: mr. S. van der Steen-Jhinnoe en mr. K. Boonen). Procesverloop Eiser heeft op 31 augustus 2014 een verzoek om internationale bescherming ingediend. Het besluit waarin dit verzoek als ongegrond is afgewezen staat in rechte vast. Dit besluit omvat een terugkeerbesluit met een termijn voor vrijwillig vertrek. Eiser heeft op 21 november 2018 een volgend verzoek om internationale bescherming ingediend. Het besluit van 6 mei 2019, waarbij dit volgende verzoek niet-ontvankelijk is verklaard, is in hoger beroep vernietigd bij uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van 2 oktober 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:3336). Verweerder heeft het verzoek van 21 november 2018 bij besluit van 31 mei 2022 afgewezen als kennelijk ongegrond op grond van artikel 31, eerste lid, Vreemdelingenwet 2000 juncto artikel 30b, eerste lid aanhef en onder g, Vreemdelingenwet 2000 (Vw). Dit besluit omvat een terugkeerbesluit zonder termijn voor vrijwillig vertrek en een inreisverbod voor de duur van twee jaar. Eiser heeft beroep ingesteld tegen het besluit van 31 mei 2022 en een verzoek om een voorlopige voorziening ingediend. De rechtbank heeft het beroep ter zitting behandeld op 18 april 2024 en vervolgens op 20 juni 2024 twee prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie (Hof) gesteld (ECLI:NL:RBDHA:2024:9590). Op 20 juni 2024 is tevens het verzoek om een voorlopige voorziening toegewezen en is bepaald dat de rechtsgevolgen van het besluit van 31 mei 2022 worden opgeschort totdat de rechtbank op het beroep heeft beslist. Het Hof heeft de rechtbank op 8 mei 2025 geïnformeerd dat is besloten dat de zaak zal worden uitgesproken zonder mondelinge behandeling en zonder conclusie van de advocaat-generaal. De rechtbank heeft partijen op 19 december 2025 geïnformeerd dat het Hof op 29 januari 2026 arrest zal wijzen en dat de rechtbank de behandeling van het beroep ter zitting zal voortzetten op 20 februari 2026. Het Hof heeft op 29 januari 2026 de prejudiciële vragen van de rechtbank beantwoord en het arrest Multan gewezen (C-431/24, Multan, ECLI:EU:C:2026:53). Verweerder heeft op 19 februari 2026 een brief van de Minister van Buitenlandse Zaken aan het dossier toegevoegd. De rechtbank heeft de behandeling van het beroep voortgezet op 20 februari 2026. Eiser en zijn gemachtigde en de gemachtigde van verweerder zijn verschenen. De rechtbank heeft aansluitend aan de behandeling van het beroep en in overleg met partijen de behandeling van het beroep een week aangehouden om partijen in de gelegenheid te stellen om een schriftelijk standpunt in te nemen op een door de rechtbank ter zitting aan de orde gestelde procedurele kwestie. Verweerder heeft op 27 februari 2026 een nader standpunt ingenomen. Eiser heeft, met toestemming van de rechtbank, op 2 maart 2026 een schriftelijk standpunt ingenomen. Overwegingen 1. Eiser heeft een volgend verzoek om internationale bescherming ingediend. Eiser heeft hieraan, net als bij zijn eerste verzoek, ten grondslag gelegd dat hij een christen is en hij reeds daarom te vrezen heeft voor vervolging in Pakistan. Tevens heeft eiser verklaard dat hij in Pakistan evangeliserende activiteiten heeft verricht en er daarom een Fatwa tegen hem is uitgevaardigd en dat hij ook thans in Nederland evangeliserende activiteiten ontplooit. Om zijn relaas te staven heeft hij onder meer verklaringen afgelegd en een kopie van de Fatwa overgelegd, met een bij een rechtbank in Pakistan gelegaliseerde kopie van deze Fatwa. Eiser heeft ook andere documenten overgelegd om zijn relaas te staven en zijn vrees bij terugkeer te onderbouwen. 2. Verweerder acht het relaas, net als in de eerste procedure, slechts ten dele geloofwa Uit het dossier blijkt dat deze onderliggende stukken een memorandum van 2 juli 2020 van de Afdeling Ambtsberichten aan de Chef de Poste van de Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden (AKN) in Islamabad en een ongedateerd onderzoeksverslag van de AKN betreffen. Tevens is vermeld dat “bepaalde passages zijn weggelakt met het oog op: -bronbescherming; -de bescherming van bij het onderzoek gehanteerde methoden en technieken; -ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer van een derde (die niet bij -het onderzoek is betrokken); -ter voorkoming van onevenredige benadeling; -ter bescherming van informatie uit documenten, die zijn opgesteld ten behoeve van intern beraad; -niet aan het onderwerp van het verzoek gerelateerde informatie.” (…) 7. De rechtbank heeft op 23 februari 2023 een beslissing als bedoeld in artikel 8:29, derde lid, van de Awb genomen . In deze beslissing is bepaald dat de beperking van de openbaarmaking van de onderliggende stukken van het ambtsbericht gerechtvaardigd is omdat “de door de minister gestelde belangen van bronbescherming, de bescherming van de bij het onderzoek gehanteerde methoden en technieken, de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van een derde die niet bij het onderzoek is betrokken en het voorkomen van onevenredige benadeling, zwaarder wegen dan het belang dat eiser kennisneemt van de stukken”. Tegen deze beslissing is geen afzonderlijk rechtsmiddel opengesteld. Eiser kan tegen deze beslissing opkomen tegelijk met het aanwenden van een rechtsmiddel tegen de einduitspraak in de onderhavige procedure. Partijen zijn vervolgens op 9 maart 2023, in overeenstemming met de regeling in de Awb, om toestemming gevraagd om de rechtbank die zich in het hoofdgeding zal uitspreken over de rechtmatigheid van het besluit inzake internationale bescherming kennis te laten nemen van de ongelakte onderliggende stukken. Verweerder heeft op 23 maart 2023 de rechtbank bericht dat hij de rechtbank toestemming geeft om de onderliggende stukken van het individuele ambtsbericht bij de beoordeling van de onderhavige zaak te betrekken. Eiser heeft de rechtbank op 23 maart 2023 medegedeeld haar hiervoor vooralsnog geen toestemming te geven omdat hij de zogenoemde geheimhoudingsprocedure die is neergelegd in artikel 8:29 van de Awb in strijd acht met het Unierecht en meer in het bijzonder met artikel 23, eerste lid, richtlijn 2023/32 omdat het recht van verweer niet wordt gewaarborgd. Eiser heeft hierbij ook gewezen op het arrest van het Hof van 12 januari 2023 dat betrekking heeft op de uitlegging van artikel 15 van verordening (EU) 2016/679 . 8. De rechtbank overweegt dat het Hof op 22 september 2022 het arrest GM heeft gewezen . De rechtbank heeft in haar verwijzingsuitspraak van 20 juni 2024 ter voorlichting aan het Hof de Awb-procedure uiteengezet en ook reeds gemotiveerd waarom de procedure zoals die is neergelegd in artikel 8:29 van de Awb onverenigbaar is met het Unierecht en meer in het bijzonder met artikel 23, eerste lid, van richtlijn 2013/32 zoals deze bepaling door het Hof nader is gepreciseerd in zijn arrest van 22 september 2022 in de zaak GM en zal moeten worden aangevuld met een regeling die van toepassing is op procedures die zijn ingeleid met een verzoek om internationale bescherming . 9. Uit het arrest van 22 september 2022 in de zaak GM volgt dat eiser, hoewel hij niet in persoon of middels zijn gemachtigde kennis mag nemen van de ongelakte onderliggende stukken van het individuele ambtsbericht, in de onderhavige procedure zijn verdedigingsrechten moet kunnen uitoefenen. Tevens volgt uit de Hofjurisprudentie dat de rechtbank die beslist op het beroep tegen een afwijzend besluit in een asielprocedure en tegen het terugkeerbesluit toegang moet hebben tot het gehele dossier en dat dit niet afhankelijk kan zijn van toestemming van partijen. De rechtbank heeft namelijk een zelfstandige verplichting om te waarborgen dat het beginsel van non-refoulement wordt geëerbiedigd. De rechtbank is hiert De rechtbank overweegt dat informatie over de wijze waarop het individuele ambtsbericht tot stand is gekomen en dus de wijze waarop BuZa onderzoek heeft verricht relevant zou kunnen zijn voor de beoordeling of het beginsel van non-refoulement is geëerbiedigd. Eiser heeft om zijn volgend verzoek en zijn vrees bij terugkeer te onderbouwen een kopie van de Fatwa overgelegd . De Fatwa betreft een oproep van 26 november 2016 aan alle gelovigen om eiser en zijn zus te vermoorden. In deze Fatwa zijn de namen van eiser en zijn zus, alsmede van hun vader, en hun woonplaats in Pakistan vermeld. Tevens is vermeld dat eiser een “cable operator” was en via zijn kanaal “een christelijke missie wilde verspreiden”. De naam van de Mufti die de Fatwa heeft uitgevaardigd is ook vermeld, net als een oproep om kopieën van de Fatwa te sturen naar voorzitters van alle moskeeën en Koranscholen van de woonplaats van eiser. In de memo behorende bij het onderzoeksverslag is vermeld dat ten behoeve van het individuele ambtsbericht onderzoek in Pakistan is verricht en dat aan BuZa onder meer de kopie van de Fatwa, een kopie van een foto van eiser en een kopie van een identiteitskaart van eiser zijn verstrekt. 15. Verweerder heeft BuZa gevraagd de volgende vragen te onderzoeken: Questions: 1. Is a fatwa issued on 26 November 2016 by Mufti [naam Mufti] against [eiser] and his sister? If so, what was the content of the fatwa? What was the reason to issue the fatwa? Is Mufti [naam Mufti] a well known and widely respected mufti? Is this fatwa indeed distributed to all mosques and Islamic schools in [woonplaats eiser]? What are the consequences of this fatwa for the applicant, if he would return to [woonplaats eiser]? 16. BuZa heeft deze vragen onder meer als volgt beantwoord: “Uit onderzoek is gebleken dat de fatwa van 26 november 2016 is uitgegeven door Mufti [naam Mufti]. Uit onderzoek is gebleken dat er redenen zijn om te betwijfelen of Mufti [naam Mufti] het gezag heeft een dergelijke fatwa op te stellen. Tevens is gebleken uit onderzoek dat de legalisatie op de kopie van de fatwa vervalst zou kunnen zijn. Uit onderzoek naar de inhoud van de fatwa is gebleken dat het niet gebruikelijk is om in dit geval een dergelijke fatwa op te stellen/uit te vaardigen: (…) Uit onderzoek is gebleken dat de bekendheid en invloed van Mufti [naam Munfti] niet verder reikt dan enkele wijken in [woonplaats eiser], Pakistan. (…) Uit een vertrouwelijke bron is gebleken dat op basis van de beschikbare informatie er geen redenen zijn waarom de [eiser], aan de hand van dit fatwa, negatieve consequenties zou ondervinden bij terugkeer naar [woonplaats eiser].” 17. Uit de onderzoeksresultaten die niet zijn weggelakt, blijkt dat de Fatwa van 26 november 2016 is uitgegeven door Mufti [naam Mufti] en dat concrete informatie over de bevoegdheid van deze Mufti is verkregen. De vermelding van persoonsgegevens in zowel de Fatwa, als in de onderzoeksbevindingen en gelet op de door verweerder gestelde vragen en met name de door BuZa gegeven beantwoording van deze vragen, roept de vraag op, op welke wijze deze informatie is vergaard en verkregen. De rechtbank wijst er hierbij op dat verweerder geloofwaardig acht dat eiser een christen is en jegens hem een Fatwa is uitgevaardigd en deze Fatwa een gebod is om eiser om het leven te brengen. Verweerder heeft bovendien specifiek landgebondenbeleid ten aanzien van christenen in Pakistan waaruit de kwetsbare positie van christenen in Pakistan blijkt . 18. Uit arrest Multan van 29 januari 2026 volgt dan ook dat de informatie over de wijze waarop BuZa onderzoek heeft gedaan in Pakistan om de vragen van verweerder zoals weergegeven in rechtsoverweging 15 te onderzoeken, onderdeel uitmaakt van het dossier van deze procedure. 19. De rechtbank concludeert dat uit het Unierecht, zoals dat door het Hof is verduidelijkt in de arresten GM van 22 september 2022 en Multan van 29 januari 2026, volgt dat in de situatie zoals aan de orde in de onderhavige procedure Zoals het Hof heeft benoemd in punt 35 van het arrest Multan, bepaalt artikel 30 van richtlijn 2013/32, punt b, uitdrukkelijk dat de lidstaten, bij het verzamelen van informatie over individuele gevallen, „bij de vermeende actor(en) van de vervolging of ernstige schade geen informatie inwinnen op een wijze die ertoe leidt dat deze actor(en) rechtstreeks te weten komt (komen) dat de betrokkene een verzoek heeft gedaan, en er gevaar zou ontstaan voor de fysieke integriteit van de verzoeker of voor de te zijnen laste komende personen, dan wel voor de vrijheid en veiligheid van zijn nog in het land van herkomst wonende familieleden”. Gelet op het arrest Multan zal verweerder in deze procedure dus ook zelf kennis moeten nemen van informatie over de wijze waarop BuZa het onderzoek dat ten grondslag ligt aan het individuele ambtsbericht heeft verricht om na te gaan of de vermeende actor die de Fatwa heeft uitgevaardigd mogelijk te weten is gekomen dat eiser een asielaanvraag heeft ingediend of om andere reden door het uitgevoerde onderzoek een refoulementrisico voor eiser of gevaar voor zijn ook in de Fatwa genoemde zus is ontstaan. 23. Uit het arrest GM van 22 september 2022 volgt dat eiser zijn verdedigingsrechten moet kunnen uitoefenen ondanks dat de rechtbank op 23 februari 2023 een beslissing als bedoeld in artikel 8:29, derde lid, Awb heeft genomen en heeft bepaald dat de beperking van de openbaarmaking van de onderliggende stukken van het ambtsbericht gerechtvaardigd is. Uit het arrest Multan volgt dat eiser deze verdedigingsrechten ook moet kunnen uitoefenen ten aanzien van informatie over de wijze waarop BuZa onderzoek heeft gedaan in Pakistan. 24. Het Hof heeft in punt 55 van het arrest Multan, onder verwijzing naar punt 53 van het arrest GM, benoemd dat richtlijn 2013/32 niet voorschrijft hoe de lidstaten de eerbiediging van de rechten van verdediging van de betrokkene moeten waarborgen wanneer zijn recht op toegang tot het dossier is beperkt op grond van artikel 23, lid 1, tweede alinea, van deze richtlijn, en het dus aan de lidstaten staat om daartoe noodzakelijke concrete procedureregels vast te stellen, op voorwaarde evenwel dat zij onder meer de eerbiediging van het in artikel 47 van het Handvest verankerde recht op een doeltreffende voorziening in rechte waarborgen. De rechtbank merkt op dat in Artikel 18, tweede lid onder a en onder b van Verordening 2024/1348 van het Europees Parlement en de Raad van 14 mei 2024 tot vaststelling van een gemeenschappelijke procedure voor internationale bescherming in de Unie en tot intrekking van Richtlijn 2013/32/EU een vergelijkbare regeling is opgenomen. 25. De rechtbank heeft ter zitting van 20 februari 2026 met partijen besproken dat de Awb en de Vreemdelingenwet geen concrete procedureregels bevatten die in het geval dat ‘de 8:29 Awb-rechter’ op grond van artikel 8:29, derde lid, Awb heeft beslist dat de weigering of beperkte kennisname van stukken in een asielprocedure gerechtvaardigd is, de rechten van de verdediging waarborgen. De rechtbank heeft in dat kader partijen voorgehouden dat naar het oordeel van de rechtbank, een aanvullende wettelijke bepaling moet worden vastgesteld om de nationale wetgeving in overeenstemming te brengen met het Unierecht overeenkomstig de verduidelijking hiervan door het Hof. De rechtbank heeft ook besproken dat zolang het geschil tussen partijen in de fase van de eerste aanleg ter beslechting voorligt, er geen wetswijziging zal plaatsvinden. De rechtbank heeft partijen daarom gevraagd om een standpunt in te nemen over de wijze waarop de rechtbank het geschil volgens hen zou moeten beslechten. Om het beroep ten gronde te kunnen beoordelen zal de rechtbank kennis moeten nemen van de onderliggende ongelakte stukken van het individueel ambtsbericht en van informatie over de wijze waarop BuZa onderzoek heeft verricht om het individueel ambtsbericht te vervaardigen. Verweerder kan van diezelfde stukken kennis nemen en zal dat ook moeten doen indien Verweerder weet dan ook niet wat de inhoud van die stukken is en of deze relevant zijn voor de beoordeling van het refoulementrisico. Bovendien is er nog geen informatie door BuZa bekend gemaakt over de wijze waarop het onderzoek in Pakistan heeft plaatsgevonden terwijl de rechtbank reeds heeft gemotiveerd dat ook deze informatie deel uitmaakt van het dossier in deze procedure. Omdat verweerder het -kennelijk- niet noodzakelijk acht om zelf kennis te nemen van de onderliggende stukken van het individuele ambtsbericht en van de informatie over de wijze waarop BuZa in Pakistan onderzoek heeft verricht, zal de rechtbank verweerder opdragen om kennis te nemen van die stukken. 29. Het Hof heeft verduidelijkt dat in het geval een uitzondering wordt gemaakt op het recht van de verzoeker op toegang tot zijn dossier, de lidstaten op grond van artikel 23, lid 1, tweede alinea, onder b), van richtlijn 2013/32 in het nationale recht voorzien in procedures die waarborgen dat de rechten van verdediging van de verzoeker worden geëerbiedigd. De rechtbank overweegt voorts dat artikel 8:32 Awb weliswaar voorziet in een zogenoemde ‘special-advocate regeling’, maar de vraag is of die regeling zich leent voor (analoge) toepassing in deze zaak Artikel 8:32 Awb luidt immers als volgt: (…) 1. De bestuursrechter kan, indien de vrees bestaat dat kennisneming van stukken door een partij haar lichamelijke of geestelijke gezondheid zou schaden, bepalen dat deze kennisneming is voorbehouden aan een gemachtigde die advocaat of arts is dan wel daarvoor van de bestuursrechter bijzondere toestemming heeft gekregen. 2 De bestuursrechter kan, indien kennisneming van stukken door een partij de persoonlijke levenssfeer van een ander onevenredig zou schaden, bepalen dat deze kennisneming is voorbehouden aan een gemachtigde die advocaat of arts is dan wel daarvoor van de bestuursrechter bijzondere toestemming heeft gekregen. (…) 30. Artikel 23, eerste lid, van richtlijn 2013/32 ziet echter op de mogelijkheid voor de lidstaten om een uitzondering te maken op het recht op toegang tot het dossier wanneer de openbaarmaking van informatie of bronnen de nationale veiligheid, de veiligheid van de organisaties of personen die de informatie hebben verstrekt dan wel de veiligheid van de perso(o)n(en) op wie de informatie betrekking heeft, in gevaar zou brengen, of wanneer het belang van het onderzoek in verband met de behandeling van verzoeken om internationale bescherming door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten of de internationale betrekkingen van de lidstaten zouden worden geschaad. De rechtvaardiging om inbreuk te maken op het recht op toegang tot het dossier en de belangen die dat kunnen vereisen en daarom een ‘special advocate’ te benoemen, bestaat dus uit wezenlijk andere redenen dan de redenen die ten grondslag liggen aan de regeling die is neergelegd in artikel 8:32 Awb. De rechtbank acht daarom geen termen aanwezig voor toepassing van artikel 8:32 Awb naar analogie in de onderhavige procedure en overweegt dat artikel 8:32 Awb ook niet richtlijnconform kan worden uitgelegd omdat sprake is van wezenlijk andere regelingen. Beide situaties vereisen wel om te voorzien in een wijze waarop de verdedigingsrechten kunnen worden uitgeoefend, waarbij te gelden heeft dat alleen als eiser zijn verdedigingsrechten ten volle kan uitoefenen en als verweerder ook kennis neemt van het gehele dossier, de rechtbank met inachtneming van de standpunten van beide partijen een volwaardige refoulementbeoordeling kan verrichten en zo invulling kan geven aan haar Unierechtelijke verplichting om de naleving van het beginsel van non-refoulement te waarborgen. 31. Het recht op verdediging heeft een fundamenteel karakter wat, naar het oordeel van de rechtbank, een wettelijke basis vereist om dit recht te verankeren en te waarborgen. De rechtbank overweegt dat een wettelijke basis die uitvoering geeft aan artikel 23, eerste lid, van richtlijn 2013/32 vooralsnog ontbreekt. De rechtbank over