ECLI:NL:RBDHA:2025:13134

RECHTBANK DEN HAAG Zittingsplaats Roermond Bestuursrecht Zaaknummer: NL25.28192 Uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen [eiser] (V-nummer: [v-nummer] ), eiser, geboren op [geboortedatum] 2002, Syrische nationaliteit, (gemachtigde: mr. E. Derksen), en de minister van Asiel en Migratie, verweerder, (gemachtigde: mr. M.M. van Duren).

Bij besluit van 25 juni 2025 heeft verweerder een overdrachtsbesluit genomen en de aanvraag van eiser tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd niet in behandeling genomen omdat Spanje volgens verweerder verantwoordelijk is voor de aanvraag. Eiser heeft beroep ingesteld tegen het overdrachtsbesluit en de voorzieningenrechter verzocht om een voorlopige voorziening te treffen (NL25.28193). Verweerder heeft op 7 juli 2025 een verweerschrift ingediend. De rechtbank heeft het beroep gelijktijdig met het verzoek om een voorlopige voorziening op 11 juli 2025 op zitting behandeld. Eiser is niet verschenen. De gemachtigden van beide partijen zijn verschenen.

1. Uit Eurodac blijkt dat eiser op 21 oktober 2024 via Spanje het grondgebied van de lidstaten is ingereisd. Gelet op deze informatie heeft verweerder op 25 mei 2025 de autoriteiten van Spanje verzocht om eiser over te nemen op grond van artikel 13, eerste lid, van de Dublinverordening. De Spaanse autoriteiten hebben hiermee ingestemd op 11 juni 2025 zodat een claimakkoord tot stand is gekomen. Verweerder heeft vervolgens het overdrachtsbesluit genomen en wil eiser op grond van dit besluit overdragen aan Spanje. 2. Eiser voert (kort samengevat) aan dat ten aanzien van Spanje niet langer van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan omdat sprake is van structurele tekortkomingen in de opvangvoorzieningen. Eiser heeft concrete en actuele verklaringen afgelegd over zijn verblijf en ervaringen in Spanje in oktober 2024 en april 2025. Daarnaast verwijst eiser naar het meest recente AIDA-rapport van 30 april 2025 en de inbreukprocedure die is gestart door de Europese Commissie in verband met tekortkomingen in de opvangvoorzieningen in Spanje. Verweerder beroept zich weliswaar op algemene garanties van de Spaanse autoriteiten, maar laat het na om te toetsen of deze garanties in het individuele geval van eiser daadwerkelijk toereikend zijn. Verder stelt eiser dat het bestreden besluit onvoldoende gemotiveerd is nu hij een gemotiveerd beroep heeft gedaan op artikel 17, eerste lid, van de Dublinverordening. 3. Verweerder stelt zich op het standpunt dat ten aanzien van Spanje in zijn algemeenheid kan worden uitgegaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel en handhaaft wat daarover reeds in het bestreden besluit staat. In dat kader verwijst verweerder verder onder meer naar de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats ’s-Hertogenbosch, van 1 juli 2025, waarin ook het meest recente AIDA-rapport wordt besproken, en naar de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Middelburg, van 23 juni 2024. Ook stelt verweerder dat eiser niet heeft onderbouwd dat hij geen toegang heeft gekregen tot opvang in Spanje en dat hij bij onvolkomenheden of problemen moet klagen bij de Spaanse autoriteiten. Het claimakkoord garandeert daarnaast dat Spanje de asielaanvraag van eiser in behandeling zal nemen. Voor wat betreft de inbreukprocedure verwijst verweerder nog naar de uitspraak van de rechtbank, zittingsplaats Arnhem van 18 juni 2025, ro. 5.1. Dat het beroep van eiser op artikel 17 van de Dublinverordening onvoldoende is gemotiveerd volgt verweerder evenmin en verwijst in dat kader naar de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 25 februari 2025. 4. De rechtbank verklaart het beroep gegrond en motiveert dit als volgt. 5. In beginsel mag ten aanzien van elke lidstaat van het interstatelijk vertrouwensbeginsel worden uitgegaan. Het Hof heeft dit herhaaldelijk uitgelegd en ook in het arrest van 29 februari 2024 in de zaak X bevestigd (arret van het Hof van 29 februari 2024 in de zaak X tegen de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, C-392/22, ECLI:EU:C:2024:195, punten 43-45). In ditzelfde arrest heeft het Hof ook benoemd dat krachtens artikel 3, lid 2, tweede alinea, van de Dublin III-verordening een persoon die om internationale bescherming verzoekt, niet mag worden overgedragen aan de lidstaat die verantwoordelijk is voor de behandeling van zijn verzoek wanneer ernstig moet worden gevreesd dat hij als gevolg van systeemfouten in de asielprocedure en de opvangvoorzieningen voor verzoekers in die lidstaat een risico zou lopen op onmenselijke of vernederende behandelingen in de zin van artikel 4 van het Handvest. In dit arrest heeft het Hof artikel 3, tweede lid, van de Dublinverordening aldus uitgelegd dat de 4 Handvest-beoordeling is beperkt tot een risicotaxatie van de situatie waarin de individuele verzoeker na overdracht terecht zal komen. Het Hof heeft hier verder onder meer het navolgende over overwogen: (…) 9 Wat in casu de eerste van deze twee voorwaarden betreft, staat het aan de verwijzende rechter om na te gaan of de vastgestelde tekortkomingen in Polen voortduren en of zij, in het algemeen, betrekking hebben op de asielprocedure en de opvangvoorzieningen voor personen die om internationale bescherming verzoeken of, op zijn minst, op bepaalde groepen van personen die om internationale bescherming verzoeken in hun geheel, zoals de groep van personen die om internationale bescherming verzoeken na de grens tussen Polen en Belarus te hebben overschreden of te hebben getracht deze te overschrijden. 60 Mocht blijken dat dit het geval is, dan zouden deze tekortkomingen als „systeemfouten” kunnen worden aangemerkt, gelet op de rechtspraak van het Hof volgens welke tekortkomingen die bepaalde groepen van personen raken kunnen worden gelijkgesteld met systeemfouten (zie in die zin arrest van 19 maart 2019, Jawo, C‑163/17, EU:C:2019:218, punt 90). 61 Indien dat niet het geval is moet worden geconcludeerd dat in casu niet is voldaan aan deze eerste voorwaarde van artikel 3, lid 2, tweede alinea, van de Dublin III-verordening. Deze bepaling staat er in dit laatste geval niet aan in de weg dat de verzoeker aan de verantwoordelijke lidstaat wordt overgedragen. 62 Wat de tweede voorwaarde betreft, namelijk het bestaan van een risico op onmenselijke of vernederende behandeling in de zin van artikel 4 van het Handvest als gevolg van „systeemfouten” in de asielprocedure en de opvangvoorzieningen voor verzoekers, staat het aan de verwijzende rechter om te beoordelen of structurele tekortkomingen een risico inhouden dat de betrokkene wordt blootgesteld aan behandelingen die in strijd zijn met artikel 4 van het Handvest. 63 In dit verband dient hij te onderzoeken, ten eerste, of er ernstige, op feiten berustende gronden bestaan om aan te nemen dat verzoeker in het hoofdgeding in geval van overdracht een reëel risico zou lopen om opnieuw naar de grens tussen Polen en Belarus te worden gebracht en aldaar naar Belarus te worden teruggestuurd (pushback), eventueel voorafgegaan door bewaring aan een grenspost, en, ten tweede, of dergelijke maatregelen of praktijken hem zouden blootstellen aan een situatie van zeer verregaande materiële ontberingen die hem niet in staat stelt om te voorzien in zijn meest elementaire behoeften zoals eten, zich wassen en beschikken over woonruimte, en negatieve gevolgen zou hebben voor zijn fysieke of mentale gezondheid, of die hem in een toestand van vernedering zou brengen die onverenigbaar is met de menselijke waardigheid, door hem in een situatie te brengen die zo ernstig is dat zij kan worden gelijkgesteld met een onmenselijke of vernederende behandeling (zie in die zin arrest van 19 maart 2019, Jawo, C‑163/17, EU:C:2019:218, respectievelijk punten 85 en 87 en 91‑93). (…) 6. De rechtbank overweegt dat verweerder eiser hoort, en dus een persoonlijk onderhoud aanbiedt, om na te gaan welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van zijn asielaanvraag. Verweerder moet vervolgens niet alleen -aangedragen landeninformatie en algemene informatie waarvan hij reeds op de hoogte is of niet onwetend kan zijn- betrekken bij de vraag of hij de vreemdeling mag overdragen, maar moet dus ook die door de vreemdeling afgelegde verklaringen hierbij betrekken. De rechtbank wijst hierbij op de uitspraak van de Afdeling van 4 september 2024 (ECLI:NL:RVS:2024:3455). In deze uitspraak heeft de Afdeling ook overwogen dat “anders dan de rechtbank heeft overwogen, hoeft de minister geen geloofwaardigheidsbeoordeling te verrichten over de verklaringen van de vreemdeling over zijn ervaringen in de verantwoordelijke lidstaat. De door de rechtbank gebruikte term ‘geloofwaardigheidsbeoordeling’ is verwarrend, omdat een dergelijke beoordeling alleen aan de orde is bij een inhoudelijke beoordeling van een asielaanvraag.

Beslissing De rechtbank: - verklaart het beroep gegrond; - vernietigt het overdrachtsbesluit van 25 juni 2025; - draagt verweerder op binnen 6 weken na de dag bekendmaking van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak; - veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.814,- aan proceskosten aan eiser. Deze uitspraak is gedaan door mr. S. van Lokven, rechter, in aanwezigheid van mr. K.M.R.L. Kamp, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op: 18 juli 2025. Informatie over hoger beroep Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen. Zaaknummer: NL25.8981. ECLI:NL:RBDHA:2025:10977. ECLI:NL:RBDHA:2025:10970. ECLI:NL:RVS:2025:717.

In het kader van de Dublinverordening, en dus voor de vraag welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielaanvraag en of de vreemdeling aan de aangezochte lidstaat mag worden overgedragen, is een geloofwaardigheidsbeoordeling van de verklaringen van de vreemdeling over zijn eerdere ervaringen in de aangezochte lidstaat daarom niet relevant. In dit kader gaat het namelijk alleen om de vraag of de vreemdeling aannemelijk heeft gemaakt dat er systeemfouten zijn die voor zijn overdracht relevant zijn.” De rechtbank wijst in dit verband tevens op de uitspraak van deze rechtbank en zittingsplaats van 6 september 2024 (ECLI:NL:RBDHA:2024:14307). In deze uitspraak heeft de rechtbank onder meer het navolgende overwogen: (…) 14. Verweerder heeft primair aangegeven dat hij de verklaringen van eiser niet geloofwaardig acht en reeds daarom geen toepassing zal geven aan zijn bevoegdheid om de asielaanvraag te behandelen. De rechtbank heeft verweerder voorgehouden dat indien hij de verklaringen van eiser integraal terzijde schuift omdat hij deze niet geloofwaardig acht, hij dit nader zal moeten motiveren. Het persoonlijk onderhoud waar eiser recht op heeft dient ervoor om verweerder in staat te stellen om na te gaan welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van de asielaanvraag en om eiser in de gelegenheid te stellen zijn bezwaren tegen een mogelijke overdracht naar voren te brengen. Verweerder dient zich, gelet op de verplichting om een persoonlijk onderhoud te houden, ook rekenschap te geven van de verklaringen van eiser en die verklaringen te betrekken bij zijn beoordeling en uiteindelijke beslissing. Dit betekent dat verweerder als het ware de verklaringen op geloofwaardigheid zal moeten beoordelen. De rechtbank overweegt uitdrukkelijk dat dit vanzelfsprekend geen “integrale geloofwaardigheidsbeoordeling” is die identiek is aan een integrale geloofwaardigheidsbeoordeling die wordt verricht bij de inhoudelijke beoordeling van een asielaanvraag. De rechtbank verwijst in dit verband naar de uitspraak van de Afdeling van 4 september 2024 (ECLI:NL:RVS:2024:3455) en meer in het bijzonder naar rechtsoverweging 5.2 van deze uitspraak. Indien verweerder de verklaringen die eiser in het aanmeldgehoor heeft afgelegd moet beoordelen, zoals de Afdeling expliciet heeft overwogen, zal verweerder ook “iets moeten vinden” van deze verklaringen. De rechtbank overweegt dat verweerder niet steeds voetstoots hoeft uit te gaan van de inhoud van die verklaringen. Verweerder mag die verklaringen echter ook niet steeds integraal terzijde leggen. Verweerder moet dus een “standpunt” innemen of hij de verklaringen wel of niet “relevant” acht. (…) 7. De eerste vraag die de rechtbank moet beoordelen is de vraag of artikel 4 Handvest in de weg staat aan de overdracht van eiser aan Spanje. Partijen zijn het niet eens of uit de algemene informatie over Spanje, zoals het AIDA-rapport en de inbreukprocedure, aanknopingspunten blijken dat in het geval van eiser niet van het interstatelijk vertrouwensbeginsel ten aanzien van Spanje kan worden uitgegaan. De vraag die in dit verband evenwel ook moet worden beantwoord in de onderhavige procedure is de vraag of uit de door eiser afgelegde verklaringen over zijn eerdere ervaringen in Spanje aanknopingspunten blijken dat hij na overdracht zal worden geconfronteerd met systeemfouten in de opvang en/of asielprocedure die, kort gezegd, de Jawo-drempel halen en waarbij klagen hierover bij de Spaanse autoriteiten dit niet anders maakt. In dit verband acht de rechtbank relevant dat eiser eerder door de Duitse autoriteiten is overgedragen aan Spanje en eiser dus uit eigen wetenschap kan verklaren in hoeverre een claimakkoord en de toezegging dat zijn asielaanvraag door de Spaanse autoriteiten zal worden behandeld ook daadwerkelijk een garantie is dat eiser toegang zal hebben tot de asielprocedure en de opvangvoorzieningen als verweerder het overdrachtsbesluit mag effectueren. Uit het dossier blijkt niet of eiser door Duitsland op grond van een fictief claimakkoord is overgedragen of dat de Spaanse autoriteiten hun verantwoordelijkheid voor de asielaanvraag van eiser uitdrukkelijk hebben bevestigd en aanvaard. De rechtbank acht dit echter niet relevant omdat een fictief akkoord juridisch ‘dezelfde waarde’ heeft en het interstatelijk vertrouwensbeginsel onder andere inhoudt dat, zoals het Hof in het eerder genoemde arrest X ook heeft gepreciseerd “ het Unierecht steunt op de fundamentele premisse dat elke lidstaat met alle andere lidstaten een reeks gemeenschappelijke waarden deelt waar de Unie op berust, en dat elke lidstaat erkent dat de andere lidstaten deze waarden met hem delen, zoals is bepaald in artikel 2 VEU. Deze premisse impliceert en rechtvaardigt dat de lidstaten er onderling op vertrouwen dat de andere lidstaten deze waarden erkennen en het Unierecht, dat deze waarden ten uitvoer brengt, dus in acht nemen, (…). 8. De rechtbank wijst er op dat eiser in zijn aanmeldgehoor onder meer het navolgende heeft verklaard: (…) Kunt u uw eventuele bezwaren toelichten? Ik heb altijd de wet gerespecteerd en ben teruggekeerd naar de autoriteiten in Spanje. Ik heb aangegeven dat ik asiel wilde aanvragen, maar uiteindelijk kwam ik op straat terecht. Er werd geen opvang voor mij geregeld. De politie liet me achter op de luchthaven in Spanje en verwees me naar een kantoor dat 'Sociaal' werd genoemd. Ik kon daar terecht voor hulp. Daar vertelden ze me dat ze niet in staat waren om me te helpen en adviseerden me om contact op te nemen met familieleden. Heeft u om opvang gevraagd in Spanje? Ik ben bij twee verschillende organisaties geweest en heb gevraagd om een verblijfplaats, maar helaas werd ik aan mijn lot overgelaten. Ik heb met eigen ogen gezien dat er mensen op straat sliepen. Heeft u zich tot de autoriteiten gewend voor opvang? De organisaties zijn verantwoordelijk voor het bieden van opvang. Ik ben naar de politie gegaan, maar zij verwezen me door naar de betreffende organisaties. Bent u in het bezit van documentatie die uw verklaringen over opvang kan ondersteunen? Helaas niet. Ik heb alles wat ik had weggegooid. (…) 9. In het voornemen is hierover overwogen dat “wordt geconcludeerd dat (alleen) de verklaringen over wat u hebt meegemaakt in Spanje, en over de situatie in Spanje, niet tot de conclusie zal leiden dat er sprake is van structurele tekortkomingen van de asielprocedure in Spanje.” En “In aanvulling hierop wordt overwogen dat u zich bij voorkomende problemen in Spanje kan wenden tot de daartoe aangewezen (hogere) autoriteiten van Spanje of de daarvoor aangewezen instanties. Er is niet gebleken dat de autoriteiten van Spanje u niet zouden kunnen of willen helpen.” In het besluit is dit herhaald en toegevoegd dat de Jawo-drempel niet wordt gehaald. In het verweerschrift is aangegeven dat ter zitting in reactie op de gronden over het interstatelijk vertrouwensbeginsel een beroep zal worden gedaan op een tweetal, bij het verweerschrift gevoegde, uitspraken. 10. De rechtbank overweegt dat verweerder met deze motivering ten onrechte geen gewicht heeft toegekend aan deze verklaringen die zien op de persoonlijke ervaringen nadat eiser op grond van de Dublinverordening door de Duitse autoriteiten was overgedragen. De enkele opmerking ter zitting dat deze verklaringen niet zijn onderbouwd acht de rechtbank daartoe onvoldoende. Verweerder hoeft geen geloofwaardigheidsbeoordeling te verrichten van de verklaringen om te onderzoeken of aan eiser internationale bescherming moet worden verleend. Verweerder moet echter wel ‘wat vinden’ van deze verklaringen. Verweerder dient zich hierbij te realiseren dat het vragen van bewijsmiddelen onevenredig bezwarend kan zijn als bewijs van negatieve feiten wordt verlangd.