Rechtspraak Parket bij de Hoge Raad 2021-06-25

ECLI:NL:PHR:2021:639

Civiel recht; Burgerlijk procesrecht, Civiel recht; Intellectueel-eigendomsrecht 63,836 tokens

Bij een gemeenschappelijk werk is sprake van één werk en één auteursrecht dat aan verscheidene makers gezamenlijk toekomt, dat in principe ook alleen door hen gezamenlijk kan worden geëxploiteerd, en dat in geval van inbreuk door ieder afzonderlijk kan worden gehandhaafd. Van verschillende makers, zoals de klachten veronderstellen, is hier echter geen sprake (meer), omdat in cassatie vaststaat dat de betreffende uitgeverijen krachtens art. 7 Aw of door overdracht (single) auteursrechthebbende zijn geworden op de betreffende Leerroutes (ook al zijn die feitelijk in teamverband tot stand gebracht, dat staat daar juridisch los van). Vandaar ook dat het hof in de laatste zin van rov. 5.6 overweegt dat in onze zaak niet ter zake doet wie van de makers heeft bijgedragen aan welk onderdeel van het werk. Dat vloeit namelijk logisch voort uit de vaststelling een overweging eerder dat sprake is van (single) auteursrecht bij de betreffende educatieve uitgeverijen ex art. 7 Aw (werkgeversauteursrecht) of door overdracht van de betreffende voormalige auteursrechthebbenden (op deelwerken mogelijk) aan die uitgeverijen. De werktoets met de daarvoor geldende vereisten EIS of EOK&PS in auteursrechtelijk vakjargon-steno is in 3.3 e.v. besproken. Voor de vraag of een gemeenschappelijk werk (waarvan in onze zaak als gezegd juridisch geen sprake is) auteursrechtelijk beschermd is (de werktoets), is relevant of dat werk het resultaat is van creatieve keuzes. Dat moet worden beoordeeld aan de hand van het werk zelf. Anders dan de subonderdelen 2a en 2b tot uitgangspunt nemen, is voor de werktoets niet relevant wie in een bepaald werk bepaalde creatieve keuzes heeft gemaakt. De klachten lijken de werktoets te verwarren met de vraag wie auteursrechthebbende is en gaan ten onrechte ervan uit dat het hier gemeenschappelijke werken betreft, nu dat niet (meer) zo is. Het oordeel van het hof is dan ook juist en de subonderdelen 2a en 2b zijn tevergeefs voorgesteld. 4.16 Ook subonderdeel 2c miskent dat hier juridisch sprake is van single auteursrecht op de betreffende Leerroutes bij de respectieve educatieve uitgeverijen met de motiveringsklacht dat niet is gemotiveerd door het hof waarom hier sprake zou zijn van een gemeenschappelijk werk. Het hof bespreekt in rov. 5.6 evenwel het verweer van Snappet, dat het daar weergeeft, maar beslist dat dat geen issue is in onze zaak (lees als gezegd: gelet op rov. 5.5, omdat is overgedragen aan of sprake is van werkgeversauteursrecht van de betreffende educatieve uitgeverijen). Daar strandt die klacht al op. Voor zover hier in wezen zou worden geklaagd dat het hof onvoldoende heeft gemotiveerd waarom de Leerroutes (onscheidbare) gemeenschappelijke werken zijn, en geen scheidbare werken, of dat het hof het verschil tussen onscheidbare en scheidbare werken heeft miskend, bestaat geen belang bij die klacht, omdat die kwestie helemaal niet speelt bij overgedragen of uit hoofde van werkgeversauteursrecht ontstaan single auteursrecht zoals in onze zaak aan de orde, zodat dat verder onbesproken kan blijven. 4.17 Onderdeel 3 komt op tegen het oordeel in rov. 5.30 dat de combinatie van het beschermde element “invulling van de lesdoelen” (element iv) met de niet beschermde elementen i tot en met iii (net) de werktoetsdrempel over komen. Het onderdeel richt hier in drie subonderdelen klachten tegen. 4.18 Subonderdeel 3a klaagt dat dit oordeel onvoldoende gemotiveerd is, nu de daarvoor gegeven motivering in rov. 5.13-5.29 dit oordeel niet kan dragen. 4.19 Deze motiveringsklacht, voor zover deze al de vereiste bepaaldheid en precisie heeft (de klacht luidt alleen dat de aan het oordeel ten grondslag liggende gedachtengang niet uit de motivering zou volgen) treft in mijn ogen geen doel. De hofanalyse over het werkkarakter van de Leerroutes – die ieder bestaan uit de combinatie van het beschermde element “invulling van de lesdoelen” (element iv) met de niet beschermde elementen i tot en met iii – is dat hier net voldaan is aan de werktoets (de combinatie is niet geheel een werkkarakter te ontzeggen, dus de Leerroutes zijn in combinatie nog juist als werken te beschouwen). Dit oordeel is in zoverre in lijn met het betoog van GEU c.s. dat de unieke combinatie van deze vier elementen (waarvan één element auteursrechtelijk beschermd is) voor in ieder geval een beperkt deel (niet geheel kunnen worden ontzegd) het gevolg is van creatieve keuzes van de maker en een oorspronkelijk karakter heeft. Dit aan de feitenrechter voorbehouden oordeel is ook zonder nadere toelichting goed te volgen. 4.20 Subonderdeel 3b bouwt voort op het vorige onderdeel, nu de klacht begint met “Daarmee” en lijkt als ik het goed zie niet meer in te houden dan dat onbegrijpelijk zou zijn dat het hof tot een ander oordeel is gekomen dan door Snappet bepleit. 4.21 Voor zover met “Daarmee” wordt voortgebouwd op de klacht uit het vorige subonderdeel, faalt dit ook. Een oordeel is niet al onbegrijpelijk omdat het anders is dan door een partij bepleit en is volgens mij zo volgt uit de bespreking van het vorige subonderdeel goed te volgen. Waarom welke overwegingen precies onbegrijpelijk zouden zijn tegen welke concrete stellingen van Snappet, doet de klacht niet uit de doeken, zodat dat een verdere grond tot afwijzing oplevert. 4.22 Subonderdeel 3c bestrijdt het oordeel met de rechtsklacht dat Snappet ten onrechte niet tot bewijslevering is toegelaten conform haar aanbod dat de keuze en/of de volgorde van de aan te leren onderwerpen of leerdoelen en de combinatie van de onderwerpen/leerdoelen geen auteursrechtelijk beschermde werken (kunnen) zijn, c.q. kunnen opleveren. 4.23 Deze klacht voldoet (ook) niet aan de daaraan te stellen eisen, omdat (bij gebreke van een motiveringsklacht) niet duidelijk wordt gemaakt op grond van welke rechtsregel het hof gehouden zou zijn Snappet toe te laten tot bewijslevering, zodat de klacht daar al op afstuit. Daarnaast lijkt mij de klacht te miskennen dat een rechtsoordeel zich niet leent voor bewijslevering. Het aangeboden bewijs betreft bovendien het horen van getuigen-deskundigen, dat gelet op de bewoordingen (ook GEU c.s. heeft dat zo opgevat) kwalificeert als een deskundigenbewijsaanbod en dat hoeft niet te worden gehonoreerd door een rechter in feitelijke instanties. De wijze waarop de rechter van die bevoegdheid tot al dan niet honoreren gebruik maakt, kan in cassatie niet getoetst worden. Snappet heeft tot slot aangeboden “(…) waar nodig en gewenst (aanvullend) schriftelijk bewijs in het geding te brengen. (…)”. Het stond het hof ook vrij om dit aanbod te passeren. Indien Snappet haar stellingen nader had willen onderbouwen met (aanvullend) schriftelijk bewijs, had zij dit tijdig in de procedure moeten doen. Deze klacht is op deze gronden tevergeefs voorgesteld. Het onvoorwaardelijke onderdeel 4 (proceskostenveroordeling) 4.24 Het onvoorwaardelijke onderdeel 4 klaagt dat de proceskostenveroordeling ex art. 1019h Rv ten onrechte is gemaximeerd op het indicatietarief voor een complexe zaak, omdat de werkelijke proceskosten hadden moeten worden toegewezen. De klacht formuleert dat zo: het hof heeft: “(…) zijn oordelen ten onrechte en onbegrijpelijk gebaseerd op de aanvankelijke stelling van GEU c.s. de krachtens art. 1019h Rv te bepalen kosten van het principaal appel en incidenteel appel te maximeren ten belope van € 40.000,--. Bij pleidooi hebben GEU c.s. dat standpunt echter verlaten (…). Het oordeel dat het hof GEU c.s. volgde in haar stelling dat deze zaak diende te worden ingedeeld in de categorie complex (categorie II bodemzaken sub d) met als maximum € 40.000,--, is aldus onbegrijpelijk in het licht van haar latere standpunt bij pleidooi dat zij onder art. 1019h Rv aanspraak maken op de daadwerkelijk gemaakte proceskosten in plaats van het maximale indicatietarief’.

Conclusie

Nu tussen partijen niet (meer) in discussie was dat onder art. 1019h Rv de vergoeding van de volledige proceskosten in het principaal en in het incidenteel appel werd gevorderd, had het hof GEU c.s. daartoe behoren te veroordelen ten belope van het door Snappet gevorderde en door GEU c.s. niet betwist volledige bedrag aan proceskostenvergoeding.” 4.25 Voor het geval Uw Raad in het principaal cassatieberoep tot vernietiging en verwijzing overgaat, raakt dit ook de proceskostenveroordeling, en moet het hof waarnaar is verwezen daarover opnieuw beslissen. Dan zou de klacht hier al op afketsen. 4.26 Maar ook buiten dit geval kan de klacht volgens mij niet tot cassatie leiden. De rechter heeft de taak ambtshalve te beslissen over de toewijsbaarheid van de proceskosten en de hoogte daarvan. In onze zaak heeft het hof dat gedaan. Het hof heeft geoordeeld dat het bij de begroting van de proceskosten voorbijgaat aan de niet-IE grondslag, dat het salaris van de advocaat volledig wordt begroot aan de hand van de Indicatietarieven in IE-zaken, dat de zaak dient te worden ingedeeld in de categorie complex (categorie II bodemzaken sub d) met als maximum € 40.000,00 en dat dit maximum, gelet op uitgangspunt 9 van de Indicatietarieven en de samenhang tussen het principaal en incidenteel hoger beroep, betrekking heeft op het principaal en incidenteel hoger beroep tezamen. Ook achtte het hof dat maximum redelijk en evenredig. Daarmee is het hof uitgegaan van een juiste maatstaf. De begroting van proceskosten is een beslissing van feitelijke aard die geen motivering behoeft. De door het hof gegeven motivering is overigens voldoende begrijpelijk. 4.27 Ten overvloede merk ik nog op dat de klacht daarnaast feitelijke grondslag mist waar het poneert dat het hof zijn oordeel heeft “gebaseerd” op een stelling van GEU c.s. Met de passage dat het hof GEU c.s. volgt in hun stelling dat de onderhavige zaak dient te worden ingedeeld in de categorie complex, heeft het hof alleen tot uitdrukking gebracht dat het hof tot eenzelfde kwalificatie is gekomen; dus niet gebaseerd op, maar in lijn met. 4.28 Voor zover de klacht betoogt dat GEU c.s. tijdens het pleidooi in hoger beroep hun standpunt hebben “verlaten” dat de zaak moet worden ingedeeld in de categorie complex, mist dit ook feitelijke grondslag. GEU c.s. hebben bepleit om niet het maximum van de volgens hen toepasselijke categorie – complex – toe te passen, maar om boven dat maximum uit te komen. Zij hebben daarmee, zoals ook volgt uit de bijbehorende voetnoot, een beroep gedaan op de uitzondering vermeldt in punt 7 onder (b) van de Indicatietarieven. Daarmee hebben zij echter geen andere categorie bepleit. Gelet op dit een en ander is, anders dan het onderdeel opwerpt, niet onbegrijpelijk dat het hof in rov. 5.45 tot uitgangspunt heeft genomen dat GEU c.s. zich op het standpunt hebben gesteld dat de zaak dient te worden ingedeeld in de categorie complex; dat is immers wat GEU c.s. hebben gesteld. 4.29 Daarnaast miskent het onderdeel dat bedoelde stellingname van GEU c.s. bij pleidooi in hoger beroep ziet op de situatie dat GEU c.s. in het gelijk zou worden gesteld en niet op de situatie in onze zaak dat Snappet (grotendeels) in het gelijk wordt gesteld. 4.30 Voor zover de klacht betoogt dat tussen partijen niet (meer) in geschil was of de volledige proceskosten (in het principaal en in het incidenteel appel) moeten worden toegewezen, mist dat ten slotte ook feitelijke grondslag: Snappet heeft daar bij pleidooi in hoger beroep namelijk zelf bezwaar tegen gemaakt. Kosten 4.31 GEU c.s. maken bij repliek in cassatie onder 38 bezwaar tegen de aanspraak op volledige proceskostenvergoeding van Snappet in cassatie volgens art. 1019h Rv, omdat er in cassatie geen sprake is van een “bijzonder geval” dat een hogere vergoeding dan het maximale indicatietarief rechtvaardigt. GEU c.s. menen dat de gebruikelijke Indicatietarieven behoren te gelden, waarbij zij zich refereren aan het oordeel van Uw Raad over de complexiteitscategorie. De enige motivering die Snappet bij s.t. 5.3 geeft voor haar aanspraak op vergoeding van de volledige proceskosten is “Gezien de omvang van de zaak en de belangen die er op het spel staan is de zaak te kwalificeren als een complexe zaak”. Dat komt te mager voor om af te wijken van de maximale Indicatietarieven. Ik zou mij daarom kunnen voorstellen dat Uw Raad een proceskostenveroordeling uitspreekt conform de maximale Indicatietarieven waarbij deze zaak in mijn ogen als “complex” kwalificeert.