ECLI:NL:PHR:2017:606

=== CONCLUSIE === [betrokkene] In zijn arrest van 29 juni 2015 heeft het Gerechtshof Den Haag het door de betrokkene wederrechtelijk verkregen voordeel vastgesteld op een bedrag van € 24.068,95 en aan de betrokkene ter ontneming van dat wederrechtelijk verkregen voordeel de verplichting opgelegd tot betaling aan de Staat van een bedrag van € 10.000,-. Namens de betrokkene heeft mr. R.J. Baumgardt, advocaat te Spijkenisse, bij aanvullende schriftuur van 18 mei 2016 een (nieuw) middel van cassatie voorgesteld. 3. Het middel klaagt onder meer dat uit het proces-verbaal van de terechtzitting van 15 juni 2015 niet blijkt dat aan de betrokkene het recht is gelaten het laatst te spreken. 4. Het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep van 15 juni 2015 houdt, voor zover hier van belang, achtereenvolgens in dat (i) de betrokkene ter terechtzitting aanwezig is, (ii) (wat dan nogal curieus voorkomt) de raadsman mededeelt door de betrokkene bepaaldelijk te zijn gevolmachtigd, (iii) de betrokkene op vragen een verklaring aflegt (zonder dat de inhoud van deze verklaring is weergegeven), (iv) de advocaat-generaal het woord voert en de schriftelijke vordering voordraagt, (v) de raadsman het woord tot verdediging voert, (vi) de advocaat-generaal en de raadsman de gelegenheid tot respectievelijk repliek en dupliek krijgen, (vii) de voorzitter het onderzoek gesloten verklaart en mededeelt dat uitspraak zal worden gedaan ter openbare terechtzitting van 29 juni 2015 en (viii) de zittingsaantekeningen van de griffier na het wijzen van het arrest in het ongerede zijn geraakt en dat om die reden op summiere wijze het proces-verbaal is opgemaakt. 5. Niet blijkt uit het proces-verbaal dat de betrokkene het recht op het laatste woord is gegeven. Dat betekent mijns inziens dat het er in cassatie voor moet worden gehouden dat hier niet in acht is genomen het ook in de ontnemingsprocedure (in hoger beroep) toepasselijke art. 311, vierde lid, Sv, luidend dat aan de verdachte op straffe van nietigheid het recht wordt gelaten het laatst te spreken. 6. Nu het middel reeds op die grond slaagt, behoeft het voor het overige geen bespreking. 7. Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden uitspraak ambtshalve te vernietigen, heb ik niet aangetroffen. 8. Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak en tot terugwijzing van de zaak naar het Gerechtshof Den Haag, opdat de zaak op het bestaande beroep opnieuw wordt berecht en afgedaan. De Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden AG Het (enige) middel in de schriftuur van 3 december 2015 is ingetrokken. Zie art. 511d Sv en art. 415 Sv. Zie voorts HR 28 september 2010, ECLI:NL:HR:2010:BN0019; HR 18 februari 2014, ECLI:NL:HR:2014:364 en HR 3 maart 2015, ECLI:NL:HR:2015:503 (en de daaraan voorafgaande conclusie van mijn ambtgenoot Machielse).