ECLI:NL:PHR:2012:BY3556

[Verdachte]

1. De kantonrechter te Leeuwarden heeft verdachte op 20 augustus 2009 voor een snelheidsovertreding veroordeeld tot een geldboete van 430 euro en tot een ontzegging van de rijbevoegdheid voor de duur van twee maanden. Tevens heeft de kantonrechter de tenuitvoerlegging van een eerder voorwaardelijk opgelegde ontzegging van de rijbevoegdheid van vier maanden gelast.

2. Verdachte heeft hoger beroep ingesteld.

3.1. Ter terechtzitting van het Gerechtshof Leeuwarden van 11 februari 2011 heeft verdachte aangevoerd dat hij ten tijde van de overtreding militair was en nog steeds is. Daarop heeft het hof overwogen dat de militaire kantonrechter te Arnhem bevoegd was om de snelheidsovertreding te berechten en niet de kantonrechter te Leeuwarden. Vervolgens heeft het hof het onderzoek voor onbepaalde tijd geschorst en de zaak naar de militaire kamer van het Gerechtshof Arnhem verwezen.

De militaire kamer van het gerechtshof te Arnhem heeft zich op 10 november 2011 onbevoegd verklaard van het hoger beroep kennis te nemen nu het vonnis waarvan beroep is gewezen door de commune kantonrechter te Leeuwarden.

De Advocaat-Generaal bij het Gerechtshof Arnhem heeft op de voet van art. 526 Sv de Hoge Raad verzocht te beslissen in het jurisdictiegeschil. Het betreft een geschil als bedoeld in art. 77, aanhef en onder b, RO.

3.2. De Wet militaire strafrechtspraak (Wms)(1) bepaalt in art. 2, lid 1 onder 1, dat de bevoegdheid tot kennisneming in eerste aanleg van overtredingen begaan door militairen berust bij de kantonrechter. Het eerste lid van art. 3 van deze wet verklaart het kantongerecht te Arnhem bij uitsluiting bevoegd tot de uitoefening van de in art. 2 omschreven rechtsmacht (militaire kantonrechter). Het tweede lid van art. 3 voorziet in de vorming van meervoudige en enkelvoudige militaire kamers bij de Rechtbank Arnhem. Artikel 7 van deze wet luidt, voorzover hier van belang:

"1.Tegen vonnissen van de militaire kantonrechter kan overeenkomstig het bepaalde in artikel 44, tweede lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie hoger beroep worden ingesteld."

Artikel 8 bepaalt in zijn eerste lid dat het hoger beroep tegen een vonnis van de militaire kantonrechter wordt behandeld door de militaire kamer bij de Rechtbank Arnhem, genoemd in art. 3. In zijn tweede lid voorziet art. 8 in de instelling van een militaire kamer bij het Hof Arnhem, die belast is met de behandeling van de appellen tegen de vonnissen van de militaire kamer van de Rechtbank Arnhem.

3.3. Art. 49 RO luidt aldus:

"Het bestuur van de rechtbank te Arnhem vormt binnen de sector kanton een enkelvoudige kamer voor het behandelen en beslissen van militaire kantonzaken en bepaalt de bezetting daarvan. Degene die zitting heeft in deze kamer draagt de titel van militaire kantonrechter."

Art. 55 RO heeft, voor zover relevant, de volgende inhoud:

"1. Het bestuur van de rechtbank te Arnhem vormt voor het behandelen en beslissen van zaken als bedoeld in artikel 2 van de Wms, enkelvoudige en meervoudige kamers onder de benaming van militaire kamers."

Volgens het eerste lid van art. 60 RO oordelen de gerechtshoven in hoger beroep over de daarvoor vatbare vonnissen, beschikkingen en uitspraken in strafzaken van de rechtbanken in hun ressort.

Art. 68 lid 1 RO heeft de volgende inhoud:

"Het bestuur van het gerechtshof te Arnhem vormt voor het behandelen en beslissen van zaken waarin door de militaire kamer van de rechtbank te Arnhem vonnis is gewezen een meervoudige kamer onder de benaming van militaire kamer. Het bestuur bepaalt de bezetting van deze kamer."

Het tweede lid van art. 44 RO waarnaar art. 7, lid 1 Wms verwijst, had betrekking op de kantonrechters, en luidde tot 1 januari 2002 aldus:

"2. Tegen hun vonnissen staat hoger beroep open voor de officier van justitie en de verdachte, tenzij in de einduitspraak:

a. met toepassing van artikel 9a van het Wetboek van Strafrecht geen straf of maatregel werd opgelegd, of

b. geen andere straf of maatregel werd opgelegd dan een geldboete tot een maximum - of, wanneer bij het vonnis twee of meer geldboetes zijn opgelegd, tot een gezamenlijk maximum - van honderd gulden."

Per 1 januari 2002 is art. 44 RO echter vervallen.(2) Per 1 januari 2005 is een nieuw art. 44 RO in werking getreden(3) dat bepaalt dat de rechtbanken in eerste aanleg kennisnemen van de belastingzaken waarvan de kennisneming bij de wet aan hen is opgedragen.

Artikel 58 RO wees tot 1 januari 2002 de rechtbank aan als appelrechter voor de daarvoor vatbare vonnissen door de kantonrechters in strafzaken in eerste aanleg gewezen. Art. 58 RO is per 1 januari 2002 gewijzigd en wijst sindsdien aan uit welke leden met rechtspraak belast het gerechtshof bestaat.

3.4. Duidelijk is dat de Wms nu nog verwijst naar bepalingen van de Wet RO die met ingang van 1 januari 2002 grondig zijn gewijzigd. Appel tegen een vonnis van de militaire kantonrechter moet volgens de Wms nog worden behandeld door de militaire kamer van de Rechtbank Arnhem. Het kantongerecht als aparte laag in de rechtspraak is echter verdwenen. De kantonrechter maakt sinds 1 januari 2002 deel uit van de sector kanton van de rechtbank. Het hoger beroep in overtredingszaken, waarin de kantonrechter in eerste aanleg heeft geoordeeld, is sindsdien een zaak voor het hof. Zie art. 58 RO jo. art. 404 lid 2 Sv.

De militaire kamer van het hof te Arnhem heeft in 2003 de knoop doorgehakt en zich, in weerwil van de verouderde inhoud van de bepalingen in de Wms, bevoegd geacht als appelrechter in militaire overtredingszaken.(4)

3.5. De Wms is thans op verschillende onderdelen nog niet aangepast aan wijzigingen in de Wet RO. Maar eindelijk hebben de bewindslieden van Veiligheid en Justitie resp. van Defensie een voorstel ingediend dat aanpassingen beoogt van de Wms. Het voorstel(5) houdt onder meer in dat art. 2 van de Wms aldus wordt gewijzigd:

"Onder vernummering van het tweede en derde lid tot derde en vierde lid komen het eerste en tweede lid te luiden:

1. Onverminderd de artikelen 10 en 17 en behoudens de uitzonderingen bij de wet gemaakt, berust de bevoegdheid tot kennisneming in eerste aanleg van strafbare feiten, begaan door militairen en door hen die ten aanzien van zodanige feiten bij of krachtens de wet met Nederlandse militairen zijn gelijkgesteld, bij de rechtbank te Arnhem.

2. Zaken betreffende strafbare feiten als bedoeld in artikel 382 van het Wetboek van Strafvordering worden behandeld en beslist door de militaire kantonrechter, bedoeld in artikel 49 van de Wet op de rechterlijke organisatie. De overige zaken worden behandeld en beslist door de militaire kamers, bedoeld in artikel 55 van de Wet op de rechterlijke organisatie."

Ook art. 3 van die wet wordt gewijzigd, welke wijziging voor de onderhavige zaak niet erg relevant is. Artikel 7 vervalt omdat art. 404 Sv de competentie in hoger beroep ook voor de militaire rechter regelt.(6) Art. 8 Wms krijgt een nieuwe inhoud:

"1. Het gerechtshof te Arnhem is bevoegd tot het oordeel in hoger beroep over de daarvoor vatbare vonnissen van de militaire kamers van de rechtbank te Arnhem. Het hoger beroep wordt behandeld en beslist door de militaire kamer van het gerechtshof, bedoeld in artikel 68 van de Wet op de rechterlijke organisatie.

2. (...) "

3.6. Het Gerechtshof Leeuwarden heeft zich onbevoegd verklaard. Het hof heeft geoordeeld dat in eerste aanleg niet de kantonrechter te Leeuwarden bevoegd was, maar de militaire kantonrechter te Arnhem. De militaire kamer van het Gerechtshof Arnhem zou daarom bevoegd zijn om in hoger beroep te beslissen. Verdachte heeft ter terechtzitting van het Hof Leeuwarden verklaard dat hij een behandeling van het appel door de militaire kamer van het Hof Arnhem wenste.

3.7.