ECLI:NL:OGEAM:2025:74

GERECHT IN EERSTE AANLEG VAN SINT MAARTEN Zaaknummer: SXM202301372 Vonnis d.d. 1 april 2025 inzake de naamloze vennootschap GARNET N.V., gevestigd in Sint Maarten, eiseres in conventie, gedaagde in reconventie, gemachtigde: mr. R.J. VRIEZEN, tegen de naamloze vennootschap LICCOM N.V., gevestigd in Sint Maarten, gedaagde in conventie, eiseres in reconventie, gemachtigde: mr. F. KUTLUER. Partijen zullen hierna Garnet en Liccom worden genoemd. 1Het procesverloop 1.1. Het procesverloop blijkt uit: het inleidend verzoekschrift met producties, op 7 december 2023 ter griffie ingediend; de conclusie van antwoord in conventie en van eis in reconventie met producties; de conclusie van repliek in conventie en van antwoord in reconventie met producties;

de conclusie van dupliek in reconventie, tevens akte uitlating wijziging van de eis. 1.2. Vonnis is nader bepaald op heden.

2.1. De volgende feiten zullen in dit geding als tussen partijen vaststaand worden aangemerkt. Deze feiten blijken uit overgelegde stukken en/of volgen uit stellingen van partijen voor zover deze door de ene partij zijn aangevoerd en door de andere partij zijn erkend of niet zijn betwist. Na de orkaan Irina in 2017 is het National Recovery Program Bureau (NRPB) opgericht ten behoeve van de wederopbouw van zowel woningen als gebouwen, waaronder scholen. b. Zijdens NRPB is Ilaco NV (Ilaco) aangesteld als manager van deze projecten. Ilaco laat zich adviseren door Caribbean Engineering & Consultancy Company NV (CECC). c. CECC heeft in opdracht van NRPB een op 28 mei 2021 gedateerd document opgesteld inzake de technische specificaties van de technische installaties die aan de orde komen bij de “school repairs” (prod. 4 bij het inleidende verzoekschrift). Dit stuk heeft betrekking op dertien scholen en ziet onder meer op sloopwerkzaamheden (“Demolition Works”), Fences works, Metal works, Frames, windows and doors, Roofing, Tile Works enz. Daarnaast komen aan de orde: “Architectural and structural Bill of Quantities”, “Plumbing Bill of Quantities“, “Electrical Bill of Quantities” en “HVAC Bill of Quantities”, hierna te noemen het bestek. d. Bij het bestek behoren door CECC vervaardigde technische schaaltekeningen van de scholen waarop onder meer is vermeld: “Important installation notes: Electrical installations shall be executed according to the NEN1010”. Met betrekking tot de paneelbouwer is door CECC op tekening vastgelegd: “Built by an licensed panel builder conform NEN-EN 60439-1 (panel to be delivered with panel builder’s conformity certificate & test report)” e. Omdat de door Liccom bij de aanbesteding ingeschakelde elektricien niet meer beschikbaar was, heeft zij zich gewend tot Garnet. Garnet heeft een op 30 november 2022 gedateerde offerte (“Onderwerp: Reparatie en rehabilitatie van 13 scholen op SXM”) uitgebracht voor de aanneemsom van US$ 909.940,80 excl. 5% T.O.T (prod. 2 bij de conclusie van antwoord in conventie en van eis in reconventie). Onder de kop “Aangeboden installaties” is aangevinkt: “Veiligheidsaarding”, “Elektrotechnische” en “Inspectie/onderhoud”. Onder 2.2 van de offerte is opgemerkt: “Onze prijsopgave is gebaseerd op de volgende richtlijnen Veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties NEN 1010; Bepalingen voor veilige werkzaamheden, inspectie en onderhoud NEN 3140; (…) Deze offerte omvat alleen de gespecificeerde werkzaamheden vermeld op de Excel calculatie pagina”. Voorts is verwezen naar Algemene Voorwaarden en condities. f. Garnet heeft aan Liccom een tweede, op 6 maart 2023 gedateerde, offerte uitgebracht met als onderwerp: “Inspecteren van bestaande schakel, -en verdeelkasten”. Deze offerte is bij e-mail van 7 maart 2023 (9:51 AM) door Garnet aan Liccom toegezonden. Bij e-mail van 8 maart 2023 (08:38) heeft Liccom de ontvangst van de offerte bevestigd (prod. 15 bij het inleidende verzoekschrift). g. Liccom, vertegenwoordigt door [naam], en Garnet, vertegenwoordigt door [naam directeur], hebben een schriftelijk vastgelegde en op 8 maart 2023 gedateerde overeenkomst van aanneming van werk ondertekend. Daarbij is bepaald (ad 2) dat onderdeel van de overeenkomst uitmaakt de “Individual Bill of Quantities and unit rate list of electrical works receved from Garnet NV November 29, 2022”. Onder de kop “3.1 Total contract value” is onder meer vastgelegd: “Each individual Bill of Quantities indicate the amount of work to be done. However, what actually is installed in the schools will be paid. The quantities will determined together with the project manager of NRPB. The approve quantities will be invoiced. The total contract value under this Agreement, including compensation for goods, services, taxes, social premium etc. included the negotiated discount will be US$ 909,940.80. (…) The final sum will be based on the actual delivered /approved work.” h. Dezelfde ondertekenaars hebben namens respectievelijk Liccom en Garnet een op 15 maart 2023 gedateerde (tweede) overeenkomst van aanneming van werk ondertekend die ziet op het herstel van technische installaties van 18 woningen (prod. 5 bij het inleidende verzoekschrift). De aanneemsom bedroeg US$ 86.643,22. i. De projectmanager Ilaco heeft een op 12 juni 2023 gedateerde e-mail gezonden (prod. 12 bij het inleidende verzoekschrift) waarbij zij wat betreft de school Sundail inzake de elektrotechnische panelen aan de hoofdaannemer Liccom te kennen heeft gegeven: “Submittal: Not Approved (…)  Must be built by a certified/licensed panel builder conform NEN 1010/NEN-EN 60439-1; (panel builder) info missing. SELF-BUILT PANELS NOT ACCEPTED!” i. Op 26 juni 2023 heeft [naam directeur], directeur van Garnet, een bespreking gehad met [naam] en [naam], beiden werkzaam voor Liccom. Het verslag daarvan heeft [naam directeur] bij e-mail van 7 juli 2023 aan Liccom toegezonden (prod 25 bij het inleidende verzoekschrift) Daarbij heeft hij onder meer opgemerkt: (4) “wij hebben een bestek en als CECC iets anders wil moeten ze een planaanpassing bij ons indienen, zo zijn de regels.” (6) “Goedkeuring van schakel- en verdeelkasten blijven achterwege, omdat ik niet bij het bedrijf die gelieerd is met CECC bestelling plaats.” (8) “Ik heb tijdens de vergadering naar voren gebracht, dat indien deze verschillen niet op een correcte manier opgelost kunnen worden, dat wij zonder tussenkomst van de rechter, de huidige overeenkomst zullen moeten ontbinden.” j. Daags daarna – derhalve op 27 juni 2023 – heeft [naam directeur] een bespreking gehad met vertegenwoordigers van de projectmanager Ilaco, haar adviseur CECC en met Liccom. Ook het verslag daarvan heeft hij bij e-mail van 27 juli 2023 aan Liccom toegezonden. In dat verslag is onder meer vastgelegd: “(2) Ik heb aangegeven dat er geen wettelijke certificering bestaat voor kastenbouwers, behalve dat indien de fabrikant eist dat een kastenbouwer, als deze hun product gebruikt in een kast, een productcertificaat mag uitgeven. NEN-EN-IEC-61349 geeft aan, dat indien een kastenbouwer de producten volgens de norm samenstelt en hiervan een testcertificaat overlegd is dat voldoende. Toch krijgen wij weer een afkeuring omdat CECC vindt dat zijn dit bepalen en niet gebonden zijn aan de norm. Ik insinueer niks, maar het product wat CECC wil, staan niet als voorgeschreven leverancier in het bestek en ligt gemiddeld 300% hoger. (…)” k. Met het oog op een op vrijdag 28 juli 2023 voorziene bespreking met de projectmanager Ilaco en haar adviseur CECC heeft Liccom een op 26 juli 2023 gedateerde e-mail aan Garnet toegezonden waarin onder meer het volgende is vastgelegd (prod.

In conventie 3.1. Garnet vordert: “te verklaren voor recht dat de overeenkomsten tussen Garnet en Liccom d.d. 8 maart 2023 en 15 maart 2023 gedeeltelijk buitengerechtelijk zijn ontbonden bij brief van 31 oktober 2023, voor zover deze nog niet zijn uitgevoerd”, althans deze overeenkomsten bij vonnis te ontbinden en “te verklaren voor recht dat Liccom aansprakelijk is voor de schade die Garnet lijdt doordat geen wederzijdse nakoming doch ontbinding van de overeenkomst plaatsvindt, nader op te maken bij staat”; Liccom te veroordelen aan haar te betalen US$ 90.769,05, te vermeerderen met rente en kosten. 3.2. Garnet heeft aan haar vordering, kort weergegeven, het volgende ten grondslag. Garnet verkeerde ten tijde van de buitengerechtelijke ontbinding door Liccom bij brief van 6 september 2023 niet in verzuim, zodat Liccom niet bevoegd was de overeenkomst van 8 maart 2023 partieel te ontbinden. Het was – integendeel – Liccom die op 6 september 2023 in verzuim verkeerde door haar verplichtingen niet na te komen, zodat sprake was van schuldeisersverzuim (art. 6:58 en 6:59 BW) en waardoor Garnet niet in verzuim kon raken (art. 6:61, lid 2, BW) 3.3. Liccom heeft daartegen verweer gevoerd. In reconventie 3.4. Liccom vordert, na wijziging van de eis: a. “te verklaren voor recht dat Liccom de Overeenkomst van 8 maart 2023 gedeeltelijk buitengerechtelijk heeft ontbonden op 6 september 2023, voor zover deze nog niet was uitgevoerd”, althans die overeenkomst alsnog bij vonnis te ontbinden; b. “te verklaren voor recht dat Liccom onder de Overeenkomst van 8 maart 2023 en de Overeenkomst van 15 maart 2023 het recht toekwam om op te schorten”; c. de overeenkomst van 15 maart 2023, voor zover nog niet uitgevoerd, bij vonnis te ontbinden; d. Garnet te veroordelen tot betaling van US$ 38.618,96; e. Garnet te veroordelen tot vergoeding van schade aan haar “op te maken bij staat”, te vermeerderen met proceskosten. 3.5. Liccom heeft, kort weergegeven, aan haar vordering ten grondslag gelegd, dat Garnet toerekenbaar tekortgekomen is in de nakoming van de overeenkomst van partijen van 8 en 15 maart 2023 en dat geen sprake was van schuldeisersverzuim. 3.6. Garnet heeft de vordering in reconventie betwist. 3.7. Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.

In conventie en in reconventie 4.1. Partijen worden (niet alleen, maar) hoofdzakelijk verdeeld gehouden over het antwoord op de vraag of in de overeenkomst van 8 maart 2023, en derhalve in de aanneemsom, is begrepen dat Garnet verplicht is: a) voor de bouw van de panelen voor de scholen een paneelbouwer in te inschakelen die lid is van de Federatie Electrotechniek (Fedet), althans een andere paneelbouwer en b) metingen te verrichten aan de elektrische installaties van de scholen en over de resultaten daarvan te rapporteren, een en ander voorafgaand aan de goedkeuring door projectmanager Ilaco van de paneelbouwer en de te bestellen materialen. 4.2. Met betrekking tot de eerste vraag wordt overwogen als volgt. Garnet heeft verwezen naar een certificaat van 17 augustus 2018 waarmee de [naam] (“voorzitter examencommissie”) en [naam] (“voorzitter raad van toezicht”), verbonden aan CERTECH te Ede verklaren dat [naam directeur], directeur van Garnet, op 27 juni 2018 heeft behaald het certificaat “Schakel- en verdeelinrichtingen NEN-EN-IEC-61439-1” (prod. 18 bij het inleidende verzoekschrift). Volgens Garnet voldoet haar directeur daarmee aan het op de schaaltekeningen vermelde voorschrift dat de elektrotechnische panelen door een gecertificeerde paneelbouwer moeten worden vervaardigd (“Built by a licensed panel builder conform NEN-EN60439-1”). 4.3. Daartegen heeft Liccom aangevoerd (conclusie van antwoord in conventie en van eis in reconventie ad 26) dat [naam directeur] geen gecertificeerde paneelbouwer is. Volgens Liccom heeft [naam directeur] “een cursus gevolgd”, maar maakt dit “hem (…) geen gecertificeerde paneelbouwer.” 4.4. De rechtsgevolgen van een overeenkomst worden in de eerste plaats bepaald door hetgeen partijen zijn overeengekomen. De vraag wat partijen zijn overeengekomen kan echter niet worden beantwoord enkel op grond van een (zuiver) taalkundige uitleg van de bewoordingen van de overeenkomst. Steeds komt het – overeenkomstig art. 3:33 en 3:35 BW – aan op de zin die partijen over en weer redelijkerwijs aan elkaars verklaringen en gedragingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten (HR 13 maart 1981, NJ 1981, 635). 4.5. Bij het uitbrengen van de offerte van 30 november 2022 beschikte Garnet over het bestek inclusief de technische tekeningen waarop was vermeld: “Built by a licensed panel builder conform NEN-EN60439-1”. Liccom heeft niet toegelicht waarom het certificaat van de directeur van Garnet, [naam directeur], Garnet, althans haar directeur [naam directeur], geen gecertificeerd paneelbouwer maakt, noch dat hij met deze opleiding niet zou zijn toegerust om laagspanningsschakelpanelen in te richten die voldoen aan NEN 60439 Op de schaaltekeningen was enkel vermeld dat de panelen door een gecertificeerde paneelbouwer moeten worden gebouwd. Zonder toelichting – die ontbreekt – valt niet in te zien dat de directeur van Garnet, die over een certificaat voor schakel- en verdeelinrichtingen NEN 61439 beschikt, zich niet kwalificeert als gecertificeerde paneelbouwer, noch waarom hij niet gekwalificeerd zou zijn om schakelpanelen te bouwen met in achtneming van NEN 60439. Gelet hierop valt evenmin in te zien dat Garnet krachtens de hiervoor aangehaalde bewoordingen op de elektrotechnische schaaltekeningen er rekening mee had moeten houden dat zij bij de vaststelling van de aanneemsom in de offerte er rekening mee had behoren te houden dat zij niet zelf de bouw van de elektrotechnische panelen ten behoeve van de in de offerte genoemde scholen ter hand kon nemen, maar verplicht was derden in te schakelen, hetgeen een kostenverhogende factor is. 4.6. Het antwoord op de eerste vraag luidt dan ook dat de aannemingsovereenkomst van 8 maart 2023 voor Garnet niet de verplichting met zich bracht dat zij niet zelf de elektrotechnische panelen kon bouwen maar dit moest overlaten aan een derde. Het feit dat zij geen derde als gecertificeerde panelenbouwer heeft aangedragen aan de projectmanager of haar adviseur levert dan ook geen tekortkoming op in de nakoming van de overeenkomst van aanneming van werk van 8 maart 2023. 4.7. Wat betreft het antwoord op de tweede vraag wordt het volgende overwogen. Volgens Garnet “is nergens in het bestek, de Bill of Quantities en/of de door CECC opgestelde tekeningen bepaald c.q. overeengekomen dat Garnet vooraf inspectierapporten conform NEN 3140 had moeten opstellen. Nergens is bepaald c.q. overeengekomen dat Garnet vooraf nieuwe tekeningen en specificaties ter beoordeling aan Ilaco/CECC dient over te leggen, indien zou blijken dat de tekeningen die CECC had opgesteld niet meer actueel zijn. Garnet mocht uitgaan van de juistheid van de tekeningen die zijn opgesteld door CECC. Daarop heeft zij haar prijs voor het werk afgegeven.” (conclusie van repliek in conventie en van antwoord in reconventie ad 1.1.4). Volgens Garnet houdt de overeenkomst van 8 maart 2023 in dat zij test en metingen uitvoert aan de elektrische panelen conform NEN 3140 en dat “de elektrische panelen bij de oplevering dienen te voldoen aan NEN 60439, NEN 1010, NEN 3140 en NEN 60204.” Daaraan heeft zij toegevoegd: “Liccom had ook van Garnet kunnen verlangen een visuele inspectie uit te voeren conform NEN 3140 (en haar bevindingen op te nemen in een inspectierapport), maar de instructie van Liccom aan Garnet was beperkt tot het uitvoeren van tests en metingen.” 4.8. Daartegen heeft Liccom aangevoerd dat tot de werkzaamheden waartoe Garnet zich krachtens de overeenkomst van 8 maart 2023 heeft verplicht behoren het uitvoeren van visuele inspecties van de elektrische installaties van de scholen alsmede het rapporteren daarover aan (de adviseur van) de projectmanager. Bij e-mail van 7 augustus 2023 (prod. 23 bij het inleidende verzoekschrift) heeft Liccom aan Garnet bevestigd, dat “betreffende de panelen gevraagd (wordt) conform de NEN 3140 werkzaamheden uit te voeren.” Met verwijzing naar hoofdstuk 5 van NEN 3140 heeft zij er daarbij op gewezen dat daarin is beschreven wat de inspectie inhoudt (visuele inspectie en meting en beproeving). Volgens Liccom geldt NEN 3140 “voor alle elektrotechnische werkzaamheden” en ziet deze norm op elektrische installaties die in NEN 3140 zijn gedefinieerd als een “samenstel van al het elektrisch materieel voor de opwekking, het transport, de omzetting , de distributie en het gebruik van elektrische energie (…). Elektrische panelen vallen daar ook onder.” Voorts heeft zij verwezen naar de offerte van Garnet van 30 november 2022 waarin op pagina 6 onderdeel “Aangeboden installaties” onder nummer 11 aangevinkt is: “Inspectie/onderhoud”, alsmede gewezen op onderdeel 2.2 sub b. van die offerte waarin door Garnet is vastgelegd: “Onze prijsopgave is gebaseerd op de volgende richtlijnen: (…) b. Bepalingen voor veilige werkzaamheden, inspectie en onderhoud NEN 3140”. 4.9. Ter ondersteuning van hun standpunt beroepen beide partijen zich op de Electrical Bill of Quantities (prod. 7 bij het inleidende verzoekschrift) waarin onder “70.52 Electronical Panels” (voor de verschillende scholen) is vastgelegd: “General maintenance on all existing panels: Clean inside/outside (…) Measurements according to the NEN 3140”. Eenzelfde tekst is vastgelegd op de tekeningen (prod. 17 bij het verzoekschrift). Bij het inleidende verzoekschrift zijn als productie 4 de “Technical Specifications” gevoegd, die zijn opgesteld door CECC en zijn gedateerd 28 mei 2021 (“final”).

Het Gerecht: In conventie 5.1. verklaart voor recht dat de overeenkomsten van Garnet met Liccom van 8 maart 2023 en 15 maart 2023 gedeeltelijk buitengerechtelijk zijn ontbonden bij brief van 31 oktober 2023, voor zover deze nog niet zijn uitgevoerd; 5.2. verklaart voor recht dat Liccom aansprakelijk is voor de schade die Garnet lijdt doordat geen wederzijdse nakoming doch ontbinding van de overeenkomst heeft plaatsgevonden, nader op te maken bij staat; 5.3. veroordeelt Liccom tot betaling aan Garnet van een bedrag van US$ 90.769,05, vermeerderd met de wettelijke handelsrente hierover vanaf 7 december 2023 tot aan de dag van algehele voldoening; In reconventie 5.4. wijst de vordering af; In conventie en in reconventie 5.5. veroordeelt Liccom in de proceskosten, aan de zijde van Garnet gevallen en tot op heden begroot op NAf 7.929,50; 5.6. verklaart dit vonnis, behoudens ten aanzien van de verklaringen voor recht, uitvoerbaar bij voorraad; 5.7 wijst af het meer of anders gevorderde. Dit vonnis is gewezen door mr. F.G.P.M. Spreuwenberg, rechter, bijgestaan door de griffier, en in het openbaar uitgesproken op 1 april 2025. Omdat mr. Spreuwenberg buiten staat is dit vonnis mede te ondertekenen is het door de rolrechter ondertekend. In conventie 2 punten à NAf 2.000,- (tarief 7), in reconventie 2 punten à NAf 1.000,- (tarief 7 x 0,5).

21 bij het inleidende verzoekschrift): “Er zijn 2 zaken die openstaan: Wat wordt bedoeld met “Measurements according to the NEN 3140”en de NEN 3140 zoals genoemd wordt op de contracttekeningen, Bill of Quantities en het elektrotechnisch bestek. Een paneel mag alleen gebouwd worden door een gecertificeerde paneelbouwer zoals is aangegeven op bestektekening als bijvoorbeeld “sister Borgia School tekening SBS-E-P300”. Na de tekst van de NEN 3140 te hebben aangehaald concludeert Liccom: “Er is dus in de NEN 3140 hoofdstuk 5 weldegelijk omschreven wat er gedaan moet worden bij een elektrische installatie zoals bedoeld wordt in punt 5.3.3.1. (…) De panelen met hun groepen (circuits) waar van gevraagd wordt om metingen te verrichten conform de NEN 3140, kunnen vallen onder ‘het transport’ dan wel ‘de distributie’ en het gebruik van elektrische energie. Er wordt geen onderscheid gemaakt in onderdelen.” Wat betreft de bouw van panelen heeft Liccom verwezen naar de website van de FEDET, de in Nederland gevestigde Federatie Elektrotechniek, waarop een achttal namen van paneelbouwers worden vermeld. Daaraan is toegevoegd dat de federatie “wel degelijk gecertificeerde bedrijven (heeft), dus ook personeel, om paneelkasten te bouwen.”. l. Bij e-mail van 27 juli 2023 heeft Liccom aan Garnet een ingebrekestelling toegezonden en medegedeeld:“We hebben je eerder gewaarschuwd en gevraagd om actie, maar voor zover nog niet duidelijk is, is dit een mededeling (notice) zoals omschreven in art. 4.4 van ons contract van 8 maart 2023 tussen Liccom en Garnet.” m. In reactie hierop heeft Garnet, kort samengevat, bij e-mail van 28 juli 2023 gesteld dat de adviseur van de projectmanager (CECC) “niks anders (zal) accepteren als kasten van het bedrijf R&G, ondanks dat het geen voorgeschreven leverancier is in het bestek. Garnet zal (…) hier niet aan mee werken en zal, na goedkeuring van het submittal, de opdracht verstrekken aan haar leverancier. Garnet heeft alle gevraagd documentatie compleet afgeleverd en heeft tot vandaag geen goedkeuring mogen ontvangen. (…) Ik vind het handelen van Ilaco niet onpartijdig en daarnaast laat Ilaco zich verkeerd door CECC informeren, zonder dit voor te leggen bij een onafhankelijke partij die kennis heeft van dit soort zaken.” n. Bij e-mail van 31 juli 2023 heeft Garnet aan Liccom het certificaat gevoegd van haar paneelkastenleverancier, dat bij de aanvraag (submittal) was gevoegd. Dit betreft een verklaring van de (Italiaanse) producent Gewiss van 5 juni 2023 waarbij zij met verwijzing naar NEN 61439, NEN 101 en NEN 3140 Ulectrix benoemt tot haar dealer te Curacao. o. Naar aanleiding van de bespreking van Liccom met haar opdrachtgever op vrijdag 28 juli 2023 heeft Liccom aan Garnet bij e-mail van 2 augustus 2023 te kennen gegeven dat zij er “niet onderuit” kon om de panelen te “laten bouwen door 1 van de 8 door de Federatie Elektrotechniek, sectie Paneelbouw gecertificeerde paneelbouwers. Nu alsnog een andere paneelbouwer voorstellen is een kansloze missie. (…) We kunnen nu niet anders dan met een voorstel komen waarbij 1 van de 8 genoemde paneelbouwers wordt voorgesteld als onze paneelbouwer. Aqualectra B.V. in Heerhugowaard is op de hoogte van de lokale situatie, dus in dat opzicht de makkelijkste keuze. Kun jij hen een offerte vragen?” p. Bij e-mail van 3 augustus 2023 heeft Garnet (ad 6) uiteengezet waarom in haar ogen inschakeling van Aqualectra onwerkbaar is. q. Bij e-mail van vrijdag 4 augustus 2023 (11:44) is Garnet zijdens Liccom verzocht om uiterlijk op maandag 7 augustus 2023 uit voering te geven aan “de 2 uitstaande zaken: “Inspectie conform NEN 3140”en “a licensed panel builder conform NEN-EN 60439-1 (…) zodat wij het gevraagde certificaat door kunnen sturen op maandag 7 augustus voor goedkeuring en een schema kunnen opstellen (…)”. r. Daarop heeft Garnet bij e-mail van diezelfde dag (6.06 PM) te kennen gegeven: “In deze mails geef je aan dat wij bepaalde zaken moeten uitvoeren die niet tot de hoofdopdracht behoren. Geef je mij hiermee een meerwerkopdracht om de door jouw gevraagde inspectie op basis van NEN 3140 uit te voeren, of wil je dat we hiervoor eerst een BoQ-prijs vastleggen?” s. Bij e-mail van 7 augustus 2023 heeft Liccom, kort weergegeven, aan Garnet te kennen gegeven dat volgens haar de opdracht tot inspectie binnen de werkzaamheden vallen van de aannemingsovereenkomst. t. Bij e-mail van 8 augustus 2023 heeft Garnet aan Liccom medegedeeld: “NEN 3140 heeft enkel en alleen betrekking op bestaande elektrotechnische installaties en NIET op de schakel- en verdeelkasten. Voor de schakel- en verdeelkasten is er een andere norm in het bestek opgenomen. Aangezien er nergens in het bestek, de bestektekeningen en in de lijst van eenheidsprijzen staat vermeld, dat de bestaande elektrotechnische installatie door de aannemer geïnspecteerd moet worden volgens NEN 3140, kunnen wij dit helaas niet voor jullie, zonder aanvullende opdracht voor jullie uitvoeren.” u. Bij e-mail van 6 september 2023 (prod. 12 bij de conclusie van antwoord in conventie en van eis in reconventie) heeft de gemachtigde van Liccom aan Garnet te kennen gegeven de overeenkomst van aanneming van werk van 8 maart 2023 partieel te ontbinden omdat Garnet de verplichtingen krachtens die overeenkomst niet is nagekomen en heeft zij Garnet aansprakelijk gesteld voor de daardoor ontstane schade. v. Bij e-mail van 7 september 2023 (prod. 33 bij de conclusie van repliek in conventie en van antwoord in reconventie) heeft de gemachtigde van Garnet de tekortkoming betwist en nakoming gevorderd van de betalingsverplichting inzake de overeenkomst van 15 maart 2023 van US$ 6.264,25. Bij e-mail van 26 september 2023 is daaraan toegevoegd dat wegens schuldeisersverzuim de ontbinding van de overeenkomst door Liccom zonder effect is gebleven. w. Bij e-mail van 31 oktober 2023 (prod. 6 bij het inleidende verzoekschrift) heeft de gemachtigde van Garnet aan de gemachtigde van Liccom medegedeeld dat Garnet de overeenkomsten van aanneming van werk van 8 en 15 maart 2023 ontbindt voor zover beide partijen hun verplichtingen nog niet zijn nagekomen. Tevens is aanspraak gemaakt op vergoeding van schade.

In Section 2 C (betreffende de “Electrical Installations”) is onder meer vastgelegd: “Technician shall make test reports of the conducted tests showing the positive results and submit to the project management prior to the delivery.” Bij onderdeel 70.52 (“Electrical panels”) is bepaald: “The distribution panels shall be constructed in such a way that they form a united whole (…). All electrical panels shall be; -According to the NEN-EN-IEC 60439-1, NEN 1010, NEN 3140 & NEN-EN 60204 (…) Prior to installation of any Electrical panel, the Contractor shall submit the following for approval; -Panel Schematic - Panel front view drewing - Specifications of panel enclosure and components - Installation and user manuals of components.”. 4.10. Een verplichting tot visuele inspectie van de bestaande panelen (schakel- en verdeelkasten) met de verplichting daarover aan de projectmanager of haar adviseur (schriftelijk) te rapporteren nog voor de start van de bouw van de schakel- en verdeelkasten, kan uit het vorenstaande niet worden afgeleid. Daaruit blijkt veeleer dat de resultaten van metingen voor oplevering ter goedkeuring aan de (adviseur van de) projectmanager moeten worden voorgelegd. Dat Garnet dat zo zag kwam voor Liccom ook niet als een verrassing. Liccom was nog vóór het sluiten van de overeenkomst van 8 maart 2023 er mee bekend dat volgens Garnet voor de gewenste inspectie en rapportage een aanvullende opdracht was vereist. Liccom heeft een op 6 maart 2023 gedateerde offerte uitgebracht met als onderwerp: “Inspecteren van bestaande schakel, -en verdeelkasten” (prod. 13 bij het inleidende verzoekschrift). Daarbij heeft zij vastgelegd dat de offerte betrekking heeft op het “inspecteren van de bestaande schakel- en verdeelkasten volgens de richtlijnen van de NEN 1010 en NEN 3140 voor het project NRPB 13 scholen.” De aanneemsom bedraagt US$ 36.250,-. Dat Liccom deze offerte heeft geaccepteerd is gesteld, noch gebleken. 4.11. Visuele inspectie en rapportage van de bestaande installaties behoorde derhalve niet tot de verplichtingen van Garnet hetzij op grond van de offerte van 6 maart 2023, hetzij krachtens de overeenkomst van aanneming van werk van 8 maart 2023. Door deze inspectie en rapportage na te laten is Garnet dan ook niet tekort geschoten in de nakoming van deze overeenkomst. 4.12. De stelling van Liccom dat in de offerte van 30 november 2023 onder “1. Aangeboden installaties” bij punt 11 is aangevinkt “Inspectie/onderhoud” en dat onder 2. 2, sub b. van de offerte wordt gerefereerd aan richtlijnen inzake inspectie en onderhoud conform NEN 3140, leidt niet tot een ander oordeel. Daaruit kan redelijkerwijs niet meer worden afgeleid dan dat de offerte niet alleen betrekking heeft op de reparatie van de schakel- en verdeelkasten, maar ook – indien nodig – op onderhoud en dat ter plaatse bij de bouwen van de schakel- en verdeelkasten wordt bekeken of er gedaan moet worden wat CECC in het bestek en de tekeningen heeft vastgelegd. 4.13. Wat betreft de partiele ontbinding van de overeenkomst van 8 maart 2023 door Garnet bij brief van 31 oktober 2023 (prod. 6 bij het inleidende verzoekschrift) wordt overwogen als volgt. Volgens Liccom kon op 31 oktober 2023 geen sprake meer zijn van ontbinding van de overeenkomst van aanneming van werk van 8 maart 2023 omdat zij die overeenkomst reeds bij brief van 6 september 2023 buiten rechte had ontbonden. Bij e-mail van 6 september 2023 heeft (de gemachtigde van) Liccom aan (de gemachtigde van Garnet) medegedeeld de overeenkomst van 8 maart 2023 partieel te ontbinden. Daarbij is opgemerkt: “Because the default is of such a serious nature, client hereby partially rescinds the Contract out of court, specially in relation to the BoQ articles 70.52 and 70.88, which include the maintenance/installation of electrical panels and the performance of the inspections per the applicable NEN norm.” De artikelen 70.52 en 70.88 zijn vermeld in “section 2C” van de Technical Specifications, opgesteld door CECC, gedateerd 28 mei 2021 (hiervoor aangeduid als het bestek). De artikelen in afdeling 70.52 hebben betrekking op de “Electrical Panels”. Uit het vorenoverwogene volgt dat Garnet geen verplichting op grond hiervan heeft geschonden. Bij gebreke van een tekortkoming in de nakoming van de overeenkomst van aanneming van werk van 8 maart 2023 aan de zijde van Garnet inzake de overeenkomst tot reparatie van elektrische panelen ontbeert de brief zijdens Liccom van 6 september 2023, waarbij de overeenkomst van 8 maart 2023 buiten rechte werd ontbonden, rechtsgevolg (art. 6:61, lid 2, BW). De verwijzing naar afdeling 70.88 (“Grounding”) maakt dat niet anders nu uit de facturen (productie 32 bij het inleidende verzoekschrift) blijkt dat zodanige werkzaamheden wel zijn uitgevoerd. 4.14. Vervolgens heeft (de gemachtigde van) Garnet bij e-mail van 26 september 2023 aan (de gemachtigde van) Liccom medegedeeld dat Garnet de uitvoering van de overeenkomst van 8 maart 2023 heeft opgeschort (prod. 33 bij de conclusie van repliek in conventie en van antwoord in reconventie) en bij brief van 31 oktober 2023 Liccom te kennen gegeven de overeenkomst van 8 maart 2023 buiten rechte te ontbinden. Daaraan heeft zij ten grondslag gelegd dat Liccom toerekenbaar tekort geschoten is in de nakoming van de overeenkomst doordat Liccom “not giving its approval for the production of electrical panels”. 4.15. In art. 6:58 BW is bepaald dat de schuldeiser (in dit geval Liccom) in verzuim kot, wanneer nakoming van de verbintenis verhinderd wordt doordat hij de daartoe noodzakelijke medewerking niet verleent of doordat een beletsel van zijn zijde opkomt, tenzij de oorzaak van de verhindering hem niet kan worden toegerekend. De vereisten voor het intreden van schuldeisersverzuim op grond hiervan zijn: a) de schuldenaar (in dit geval Garnet) is bereid en in staat na te komen en heeft zijnerzijds daartoe het nodige gedaan; b) nakoming wordt verhinderd door een van de kant van de schuldeiser opkomend beletsel; c) de oorzaak van de verhindering kan aan de schuldeiser worden toegerekend. 4.16. Uit de hiervoor aangehaalde correspondentie ad 2.2 sub i en j. blijkt dat Garnet bij monde van haar directeur [naam directeur] herhaaldelijk te kennen heeft gegeven dat in het bestek niet voorgeschreven is dat zij een derde inschakelt om de panelen te bouwen en dat haar directeur als een “licensed panel builder” is te beschouwen, nu hij in het bezit is van het certificaat NEN 61439. Zoals hiervoor (4.6) overwogen ter beantwoording van de eerste vraag is Garnet, althans haar directeur [naam directeur] te beschouwen als een “licensed panel builder” in de zin van de ovenkomst van 8 maart 2023. Door Garnet desondanks niet toe te staan zelf de schakel- en verdeelkasten te bouwen heeft Liccom bovendien goedkeuring onthouden aan de door Garnet beoogde leverancier van panelen en elektrotechnische onderdelen. Liccom wenste – in tegendeel – dat Garnet een derde zou inschakelen als panelen bouwer, welke derde dan diens voorkeursleverancier zou inschakelen (terwijl Garnet haar offerte had gebaseerd op de prijsafspraken met haar leverancier Ulectrix). Door een en ander heeft Liccom de volledige nakoming van de overeenkomst van aanneming van werk van 8 maart 2023 door Garnet verhinderd. Zulks levert aan de zijde van Liccom een toerekenbare tekortkoming op in de nakoming van deze overeenkomst.

Dat de goedkeuring als “licensed panel builder” en voor de panelenleverancier Ulectrix had moeten komen van de projectmanager Ilaco of haar adviseur CECC leidt niet tot een ander oordeel. Als opdrachtgever van Garnet ligt het redelijkerwijs op haar weg, althans ligt het in haar risicosfeer, er voor zorg te dragen dat Garnet de verlangde goedkeuringen verkrijgt van NRPB, althans de door deze ingeschakelde Ilaco en CECC. Dat is alleen anders indien er gegronde reden bestaan, die goedkeuring aan de aannemer Garnet te onthouden. Uit het vorenoverwogene volgt dat die gegronde redenen er niet waren. 4.17. Voor het intreden van het verzuim inzake de nakoming van de overeenkomst van 8 maart 2023 was een ingebrekestelling niet meer vereist omdat Liccom reeds op 6 september 2023 te kennen had gegeven de overeenkomst als ontbonden te beschouwen. Wat betreft de overeenkomst van 15 maart 2023 is de bij e-mail van 7 september 2023 (prod. 33 bij de conclusie van repliek in conventie en van antwoord in reconventie) zijdens Garnet aan Liccom verzocht te verklaren als bedoeld in art. 6:80, lid 1, sub c. BW (toezegging tot nakoming van de betalingsverplichting). Die verklaring is niet door of zijdens Liccom verstrekt zodat de rechtsgevolgen van de niet nakoming na het verstrijken van de daarin gestelde termijn van zeven dagen zijn ingetreden. 4.18. In art. 6:265 BW is bepaald dat iedere tekortkoming in de nakoming van de overeenkomst de wederpartij de bevoegdheid geeft om de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij, kort weergegeven, de tekortkoming de ontbinding niet rechtvaardigt. In navolging van de projectmanager Ilaco, althans CECC, heeft Liccom aan Garnet niet toegestaan de panelen zelf te bouwen. Aangezien de aan Garnet opgedragen elektrotechnische werkzaamheden voor een belangrijk deel bestonden uit het repareren of vervangen van bestaande schakel- en verdeelkasten (panelen) in 13 scholen maar zij daaraan geen uitvoering kon geven door een in de risicosfeer van Liccom gelegen oorzaak (geen goedkeuring van Garnet als “licensed panel builder”) rechtvaardigt deze tekortkoming de ontbinding van de overeenkomst van 8 maart 2023 door Garnet, voor zover die nog niet is nagekomen. 4.19. ( ontbinding en schadevergoeding) Op grond van hetgeen hiervoor is overwogen dient de door Garnet in conventie gevorderde verklaring voor recht inzake de ontbinding van de overeenkomst op na te melden wijze te worden toegewezen 4.20. ( openstaande facturen) Nadat (de gemachtigde van) Liccom bij e-mail van 6 september 2023 een beroep had gedaan op de buitengerechtelijke ontbinding van de overeenkomst van 8 maart 2023, heeft (de gemachtigde van) Garnet bij e-mail daags daarna (prod. 33 bij de conclusie van repliek in conventie en van antwoord in reconventie) aan Liccom medegedeeld dat inzake de overeenkomst van 8 maart 2023 betreffende de reparatie van scholen een bedrag van US$ 47.761,40 open staat en dat inzake de overeenkomst van 15 maart 2023 betreffende de reparatie van huizen een bedrag van US$ 6.264,25 onbetaald is gebleven. Voorts heeft de gemachtigde van Garnet Liccom daarbij gesommeerd de openstaande facturen binnen zeven dagen te betalen en verzocht binnen deze termijn te verklaren dat zij tot betaling van toekomstige facturen bereid blijft en geen betaling achterwege zal laten met een beroep op verrekening of opschorting. Zodanige betalingstoezegging heeft Liccom niet gedaan. In rechte vordert Garnet betaling van US$ 90.769,05. Volgens haar heeft dat bedrag betrekking op “onbetwiste openstaande facturen”. Daartoe heeft zij verwezen naar de als productie 32 bij het inleidende verzoekschrift overgelegde facturen. Dit betreffen 24 facturen, waarvan er zeventien zien op de overeenkomst van 8 maart 2023 (scholen) en zeven op de overeenkomst van 15 maart 2023 (woningen). De facturen zijn gedateerd 19 (2x) en 20 juli (5x) , 4 (1x), 23 (4x), 24 augustus (2x) alsmede 6 (5x) en 21 september 2023 (5x). 4.21. Daartegen heeft Liccom aangevoerd: “Er kon en kan (…) niet bevestigd worden of er nog openstaande facturen zijn, althans of er nog betaling verschuldigd is. Bij gebrek aan wetenschap wordt dat betwist” (conclusie van antwoord in conventie en van eis in reconventie ad 34). Volgens Liccom dienden onbetaalde facturen besproken te worden, maar stopte Garnet “met communiceren” (conclusie van dupliek in conventie en van repliek in reconventie ad 32). 4.22. Betaling bevrijdt de schuldenaar van zijn betalingsverplichting. Liccom heeft niet gesteld dat zij een of meer van de als productie 32 bij het inleidende verzoekschrift overgelegde facturen heeft voldaan. Voor zover zij beoogd heeft een beroep te doen op het recht van opschorting van haar betalingsverplichting wordt overwogen, dat geen bevoegdheid tot opschorting bestaat voor zover de nakoming van de verbintenis van de wederpartij (in dit geval Garnet) wordt verhinderd door het aan de zijde van de schuldeiser Liccom ingetreden verzuim (art. 6:54 BW). Voor zover Liccom beoogd heeft aan te voeren dat zij tot verrekening bevoegd is wordt het volgende overwogen. Op grond van art. 6:127 BW is een schuldenaar (in dit geval Liccom) tot verrekening bevoegd wanneer hij een prestatie te vorderen heeft die beantwoordt aan zijn schuld jegens dezelfde wederpartij (in dit geval Garnet) en hij bevoegd is zowel tot betaling van de schuld als tot het afdwingen van de betaling van de vordering. Weliswaar heeft Liccom zich hierover niet uitgelaten, maar het gerecht neemt aan dat zij haar verrekenbare vordering op dezelfde gronden baseert als de ontbinding buiten rechte van de overeenkomst van 8 maart 2023 bij (de hiervoor ad 2.2 sub u. gedeeltelijk aangehaalde) e-mail van 6 september 2023. Waar hiervoor is overwogen dat van een tekortkoming in de nakoming van de overeenkomst van 8 maart 2023 aan de zijde van Garnet geen sprake is, is Liccom niet tot verrekening bevoegd van de door haar gestelde schadevordering met de vordering van Garnet inzake de uitvoering van de overeenkomsten van 8 en 15 maart 2023. 4.23. Aangezien Liccom niet heeft betwist dat de optelsom van de 24 facturen US$ 90.769,05 bedraagt, dient dit bedrag ter zake van de hoofdsom te worden toegewezen. 4.24. De wettelijke handelsrente hierover wordt toegewezen met ingang van 7 december 2023 (datum indiening verzoekschrift), zijnde een eerdere juiste ingangsdatum niet gebleken. 4.25. Tot slot heeft Garnet gevorderd te verklaren voor recht dat Liccom jegens Garnet aansprakelijk is voor de door de ontbinding van de overeenkomsten ontstane schade, welke schade dient te worden vastgesteld in een procedure als bedoeld in art. 612 Rv (de schadestaatprocedure). De facturen van Garnet zien op de nakoming van de overeenkomsten. Voor zover de overeenkomsten niet zijn nagekomen, is niet ondenkbeeldig dat Garnet schade heeft geleden door winstderving. Bij deze stand van zaken dient ook dit onderdeel van de vordering in conventie op na te melden wijze te worden toegewezen. 4.26. Voorts in reconventie Bij de wijziging van de eis heeft Liccom gevorderd Garnet te veroordelen tot betaling van US$ 38.618,96 ter zake van “liquidated damages”, derhalve ter zake van boetes wegens vertraging bij de uitvoering van de werkzaamheden.