ECLI:NL:GHARL:2025:2749

Afdeling strafrecht Parketnummer: 21-000160-23 Uitspraak d.d.: 2 mei 2025 TEGENSPRAAK Arrest van de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Arnhem, gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank Gelderland, zittingsplaats Zutphen, van 29 december 2022 met parketnummer 05-007432-22 in de strafzaak tegen [verdachte] , geboren te [geboorteplaats] ( [geboorteland] ) op [geboortedag] 1978, wonende te [adres] . Het hoger beroep De officier van justitie heeft tegen het hiervoor genoemde vonnis hoger beroep ingesteld. Onderzoek van de zaak Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van het hof van 18 april 2025 en, overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422 van het Wetboek van Strafvordering, het onderzoek op de terechtzitting in eerste aanleg. Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal. Deze vordering is na voorlezing aan het hof overgelegd. Het hof heeft verder kennisgenomen van hetgeen door verdachte en zijn raadsman, mr. M.H. Hogeman, en de advocaat van de benadeelde partij, mr. E.J.M.J. Damen, naar voren is gebracht. Het vonnis waarvan beroep De rechtbank heeft verdachte van het ten laste gelegde vrijgesproken. Het hof zal het vonnis waarvan beroep om proceseconomische redenen vernietigen. Het hof zal daarom opnieuw rechtdoen. De tenlastelegging Aan verdachte is -na wijziging van de tenlastelegging ter terechtzitting in hoger beroep- tenlastegelegd dat: primair hij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 1 juli 2018 tot en met 1 maart 2019 te Apeldoorn en/of te Deventer, althans in Nederland door geweld of een andere feitelijkheid en/of bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid, [slachtoffer] heeft gedwongen tot het plegen en/of dulden van een of meer ontuchtige handelingen, te weten - het (over de kleding heen) betasten/masseren van de bovenbenen en/of de borsten en/of de billen en/of de vagina, althans de schaamstreek van die [slachtoffer] en/of - het brengen van zijn hand(en) onder het shirt van die [slachtoffer] en/of het (daarbij) betasten/masseren van de rug van die [slachtoffer] , waarbij het geweld of een andere feitelijkheid en/of bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid erin heeft/hebben bestaan dat verdachte - tegen die [slachtoffer] heeft gezegd dat zij gespannen was en/of haar rijexamen niet zou halen en/of dat hij, verdachte, die [slachtoffer] hierbij kon helpen door haar te masseren, althans woorden van soortgelijke aard of strekking en/of - bovengenoemde handelingen onverhoeds heeft verricht en/of terwijl die [slachtoffer] beperkte bewegingsvrijheid had als bestuurster van een rijdende auto en/of - die [slachtoffer] mee heeft genomen naar een pand waar alleen hij en die [slachtoffer] aanwezig waren en/of aldaar bovengenoemde handelingen heeft verricht en/of - (hierbij) misbruik heeft gemaakt van zijn uit feitelijke omstandigheden voortvloeiende overwicht op die [slachtoffer] , gelet op het grote leeftijdsverschil en/of het feit dat hij, verdachte, de rijinstructeur van die [slachtoffer] was en/of - (hierdoor) een bedreigende/beangstigende situatie voor die [slachtoffer] heeft gecreëerd waardoor die [slachtoffer] zich niet, althans onvoldoende, aan bovengenoemde handelingen kon of durfde te onttrekken; subsidiair, dat hij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 1 juli 2018 tot en met 1 maart 2019 te Apeldoorn en/of te Deventer, althans in Nederland, als rijinstructeur ontucht heeft gepleegd met een aan zijn zorg, opleiding of waakzaamheid toevertrouwde minderjarige, te weten [slachtoffer] (geboren 11 november 2001), immers heeft hij, verdachte, - (over de kleding heen) de bovenbenen en/of de borsten en/of de billen en/of de vagina, althans de schaamstreek van die [slachtoffer] betast/gemasseerd en/of - zijn hand(en) onder het shirt van die [slachtoffer] gebracht en/of (daarbij) de rug van die [slachtoffer] betast en/of gemasseerd.

De advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat het dossier voldoende wettig en overtuigend bewijs bevat om tot een bewezenverklaring van het primair dan wel het subsidiair tenlastegelegde te komen. Zij heeft daartoe – kort samengevat – aangevoerd dat de na het onderzoek in eerste aanleg aan het dossier toegevoegde verklaringen van vrouwen die rijles hebben gevolgd bij verdachte de aangifte van aangeefster ondersteunen en de aangifte betrouwbaar is. Subsidiair heeft zij zich op het standpunt gesteld dat – mocht het hof oordelen dat sprake is van ‘bewijsnood’ – een schakelbewijsconstructie uitkomst biedt, aangezien het telkens gaat om soortgelijke handelingen en eenzelfde gedragspatroon. De raadsman heeft vrijspraak bepleit. Hij heeft daartoe – kort gezegd – aangevoerd dat de verklaring van aangeefster het enige bewijsmiddel is en dat voldoende ondersteuning van haar verklaring ontbreekt. Oordeel van het hof Toetsingskader Op grond van het bepaalde in artikel 342, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) kan het bewijs dat de verdachte het tenlastegelegde feit heeft begaan niet uitsluitend worden aangenomen op de verklaring van één getuige (de zogenoemde ‘unus testis-regel). Deze bepaling strekt ter waarborging van de deugdelijkheid van de bewijsbeslissing, in die zin dat het de rechter verbiedt tot een bewezenverklaring te komen ingeval de feiten en omstandigheden die door die aangever/getuige worden genoemd op zichzelf staan en onvoldoende steun vinden in ander bewijsmateriaal. Ingevolge vaste jurisprudentie van de Hoge Raad staat hier echter tegenover dat, met name in zedenzaken, een geringe mate aan steunbewijs in combinatie met geloofwaardige verklaringen van het slachtoffer toch het volgens de wet vereiste minimum aan bewijs kan opleveren. De vraag of voldoende steunbewijs aanwezig is, is afhankelijk van de omstandigheden van het concrete geval. Wel zijn hiervoor in de jurisprudentie enige regels geformuleerd. Zo moet het steunbewijs ‘voldoende steun’ geven aan de verklaring van de aangever/getuige. Dit betekent dat het steunbewijs op relevante wijze in verband moet staan met de inhoud van de verklaring van de aangever/getuige. Het steunbewijs mag in beginsel niet afkomstig zijn van dezelfde bron, in die zin dat als steunbewijs zou kunnen worden gebruikt de verklaring van een ander aan wie de getuige heeft verteld wat hem of haar is overkomen. Een dergelijke de auditu-verklaring levert op zichzelf niet voldoende steunbewijs op. Wel kunnen bepaalde waarnemingen die de de auditu-getuige persoonlijk heeft gedaan voldoende steunbewijs opleveren. Ook kunnen eigen waarnemingen van getuigen, die weliswaar niet het kernverwijt, bijvoorbeeld de verweten seksuele handelingen, bevestigen, binnen de context van de gebeurtenissen voldoende zelfstandig onderscheidend zijn om als objectief gegeven in combinatie met andere omstandigheden een rol van betekenis spelen als steunbewijs naast de verklaring van het slachtoffer. Niet is vereist dat het steunbewijs betrekking dient te hebben op de ten laste gelegde gedragingen. Eveneens is niet vereist dat het steunbewijs rechtstreeks de betrokkenheid van de verdachte bij het ten laste gelegde feit bevestigt. Zedenzaken worden vaak gekenmerkt door het gegeven dat naast de verklaring van het slachtoffer en de ontkennende verklaring van de verdachte weinig of geen steunbewijs voorhanden is, omdat bij de tenlastegelegde handelingen doorgaans alleen de verdachte en het slachtoffer aanwezig zijn geweest. Indien steunbewijs ontbreekt of door de rechter ontoereikend wordt bevonden, blijven de beschuldigende verklaring van het slachtoffer en de ontkennende verklaring van de verdachte als onverenigbaar tegenover elkaar staan. In dat geval laat het systeem van de strafwet, zoals hiervoor uiteengezet, geen ruimte voor een bewezenverklaring. De verdachte kan dan niet worden veroordeeld. Verklaringen aangeefster De verklaringen van aangeefster zijn naar het oordeel van het hof consistent en gedetailleerd. Het hof acht deze in beginsel bruikbaar voor het bewijs. (Steun)bewijs Zoals bovenstaand uiteen gezet dient de aangifte van aangeefster te worden ondersteund door (ten minste) een bewijsmiddel dat afkomstig is uit een van de aangeefster onafhankelijke bron, om tot een bewezenverklaring te kunnen komen. Naast de verklaring van aangeefster bevindt zich in het dossier een aantal getuigenverklaringen. Het gaat daarbij om de moeder van aangeefster, een vriendin van aangeefster, een vriendin van de moeder van aangeefster, de vriend van aangeefster ten tijde van het tenlastegelegde feit en de vriend van aangeefster na de tenlastegelegde periode. Het hof stelt vast dat geen van deze getuigen aanwezig is geweest bij het tenlastegelegde feit. Het betreffen enkel zogeheten de-auditu (van horen zeggen) verklaringen. De verklaringen van voornoemde getuigen zijn te herleiden tot één bron, namelijk aangeefster. Op grond van vaste jurisprudentie van de Hoge Raad, zoals ECLI:NL:HR:2018:1117, kan steunbewijs in sommige gevallen bestaan uit verklaringen van getuigen die een eigen waarneming behelzen van de gemoedstoestand van aangeefster, vlak na het moment dat het tenlastegelegde feit heeft plaatsgevonden. Dit is het geval indien de emotionele toestand die de getuigen op dat moment bij de aangeefster hebben waargenomen, alsmede eventuele gedragsveranderingen nadien, niet anders kunnen worden geïnterpreteerd dan als een bevestiging van de verklaring van de aangeefster. Wel is behoedzaamheid op haar plaats bij het gebruik van emoties als steunbewijs. Het steunbewijs dient niet enkel te worden gegrond op de door getuige(n) waargenomen emotionele gemoedstoestand van de aangeefster. In casu hebben de getuigen verklaard dat aangeefster emotioneel was over het gebeurde op het moment dat zij hierover vertelde. Aangeefster heeft ten tijde van het tenlastegelegde alleen tegen haar toenmalige vriend verklaard dat verdachte aan haar had gezeten tijdens een of meerdere rijles(sen). De toenmalige vriend van aangeefster heeft verklaard dat aangeefster hem vrijwel direct na de rijles appjes stuurde dat zij emotioneel was. Hij heeft verklaard dat hij deze appjes niet meer in zijn bezit heeft. Door het ontbreken van de berichtgeving is de verklaring van de getuige slechts te herleiden naar één bron, namelijk aangeefster. Uit de verklaring van de toenmalige vriend van aangeefster volgt niet dat aangeefster direct na de rijles(sen) bij hem is geweest en hij deze emoties bij aangeefster heeft waargenomen. Aan haar toenmalige vriend werd door de politie verder gevraagd of hij en aangeefster nog iets gedaan of besproken hadden zodat het voor aangeefster wat veiliger zou zijn tijdens haar rijles. De getuige antwoordde dat hij haar livelocatie op zijn telefoon kon zien via de app: Zoek mijn vrienden. Hij keek dan zo drie keer per rijles waar zij was. Het ging dan voornamelijk om de loods (het hof begrijpt: het in de tenlastelegging bedoelde pand). Als hij dan zou zien dat zij bij die loods was dan appte hij haar haar hoe het ging. Op de vraag of het ook wel gebeurd was dat hij haar gezien had op de locatie bij de loods en haar had geappt, antwoordde de getuige dat hij dat niet meer weet. Als de politie hem voorhoudt dat aangeefster heeft verklaard dat de getuige haar zou bellen en zeggen dat ze bijvoorbeeld snel moest komen en dat ze dus weg moest uit Deventer antwoordt de getuige: Nu u dit zo zegt, dat kan ik me wel herinneren dat we dat hadden afgesproken. Maar dat is niet gebeurd.

Het hof: Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht: Verklaart niet bewezen dat de verdachte het tenlastegelegde heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij. Vordering van de benadeelde partij [benadeelde] Verklaart de benadeelde partij [benadeelde] niet-ontvankelijk in de vordering tot schadevergoeding. Aldus gewezen door mr. P.A.H. Lemaire, voorzitter, mr. J.M. Rowel-van der Linde en mr. P.T.C. van Kampen, raadsheren, in tegenwoordigheid van mr. H.A.C. Peters, griffier, en op 2 mei 2025 ter openbare terechtzitting uitgesproken. mr. P.T.C. van Kampen is buiten staat dit arrest mede te ondertekenen.