ECLI:NL:CRVB:2023:2530

154966 WIA, 15/5183 WIA, 18/4845 WIA, 19/5048 WIA, 19/5090 WIA Datum uitspraak: 21 december 2023 Centrale Raad van Beroep Enkelvoudige kamer Uitspraak op de hoger beroepen tegen de uitspraken van de rechtbank Amsterdam van 16 juni 2015, 12/1917 (aangevallen uitspraak 1) en 25 juli 2018, 14/995 (aangevallen uitspraak 2) en 29 oktober 2019, 16/3803 (aangevallen uitspraak 3) en uitspraak op het verzoek om veroordeling tot vergoeding van de schade Partijen: de Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (Uwv) [betrokkene] te [woonplaats] (betrokkene) de Staat der Nederlanden (minister van Justitie en Veiligheid) (Staat)

Het Uwv heeft in zaken 15/4966 en 19/5090 hoger beroep ingesteld en in zaken 15/5183, 18/4845 en 19/5048 een verweerschrift ingediend. Namens betrokkene heeft mr. E.J. Dennekamp, advocaat, in zaken 15/5183, 18/4845, 19/5048 hoger beroep ingesteld en in zaken 15/4966 en 19/5090 een verweerschrift ingediend. Partijen hebben nadere stukken ingediend. Het onderzoek ter zitting in de zaken 15/4966, 15/5183 en 18/4845 heeft op 4 april 2019 plaatsgevonden. Betrokkene is verschenen, bijgestaan door mr. Dennekamp. Het Uwv heeft zich laten vertegenwoordigen door F.M.J. Eijmael. De Raad heeft het onderzoek na de zitting heropend en drs. F.M. Brouwer, verzekeringsarts, benoemd als deskundige. De deskundige heeft op 24 maart 2021 een rapport in de zaken 15/4966, 15/5183 en 18/4845 uitgebracht. De deskundige heeft op 31 mei 2021 een rapport uitgebracht in de zaken 19/5048 en 19/5090. Partijen hebben hun zienswijzen op de rapporten van de deskundige gegeven. Het Uwv heeft op 22 maart 2022 een gewijzigde beslissing op bezwaar genomen. Partijen hebben nog nadere reacties ingebracht. Naar aanleiding van het verzoek van betrokkene om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn door de bestuursrechter heeft de Raad de Staat als partij aangemerkt. Het onderzoek ter zitting in zaken 15/4966, 15/5183 en 18/4845 is voortgezet en het onderzoek in de zaken 19/5048 en 19/5090 heeft plaatsgevonden op 5 april 2023. Betrokkene is verschenen, bijgestaan door mr. Dennekamp. Het Uwv heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. E.J. van den Heuvel. De Raad heeft het onderzoek heropend om de Staat in de gelegenheid te stellen een verweerschrift in te dienen. Namens de Staat heeft de Raad voor de rechtspraak een verweerschrift ingediend. Partijen hebben ieder nog een reactie ingediend. Met toepassing van artikel 8:57, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is een nadere zitting achterwege gebleven, waarna de Raad het onderzoek heeft gesloten.

1.1. Betrokkene is bij besluit van 30 september 2011 met ingang van 21 oktober 2011 een loongerelateerde uitkering op grond van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA) toegekend. De mate van arbeidsongeschiktheid is daarbij vastgesteld op 58,22%. Het bezwaar van betrokkene tegen dit besluit is bij beslissing op bezwaar (bestreden besluit 1) van 18 juni 2012 ongegrond verklaard, waarbij de mate van arbeidsongeschiktheid na herbeoordeling door de verzekeringsarts bezwaar en beroep en de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep is vastgesteld op 21,68%. Het Uwv heeft de loongerelateerde WGA-uitkering onverkort gehandhaafd tot het einde van de loongerelateerde periode. Bij besluit van 30 augustus 2013 heeft het Uwv na afloop van de loongerelateerde periode met ingang van 21 december 2013 de WIA-uitkering van betrokkene beëindigd omdat de mate van arbeidsongeschiktheid is vastgesteld op 23,19%, dus minder dan 35%. Het bezwaar van betrokkene tegen dit besluit is bij beslissing op bezwaar (bestreden besluit 2) van 20 januari 2014 ongegrond verklaard. De mate van arbeidsongeschiktheid is in het kader van de bezwaarprocedure vastgesteld op 21,64%. Naar aanleiding van het verzoek van betrokkene van 7 september 2015 om een herbeoordeling van haar mate van arbeidsongeschiktheid heeft het Uwv bij besluit van 14 januari 2016 aan betrokkene een WIA-uitkering per 7 september 2015 geweigerd omdat er geen sprake is van een toename van beperkingen uit dezelfde ziekteoorzaak als die op grond waarvan zij eerder recht had op een WGA-uitkering. Het bezwaar van betrokkene tegen dit besluit is bij beslissing op bezwaar van 28 april 2016 (bestreden besluit 3) ongegrond verklaard. Betrokkene heeft tegen de bestreden besluiten 1 tot en met 3 beroep ingesteld. Dit heeft geleid tot afzonderlijke beroepszaken bij de rechtbank, waarin de drie aangevallen uitspraken zijn gedaan. 1.2. Bij aangevallen uitspraak 1 heeft de rechtbank het beroep van betrokkene gegrond verklaard, bestreden besluit 1 vernietigd en het Uwv opgedragen een nieuwe beslissing op bezwaar te nemen met inachtneming van de uitspraak. Daarnaast heeft de rechtbank het Uwv opgedragen het door betrokkene in beroep betaalde griffierecht te vergoeden en het Uwv veroordeeld in de proceskosten van betrokkene. 1.3. Bij aangevallen uitspraak 2 heeft de rechtbank het beroep van betrokkene gegrond verklaard, bestreden besluit 2 vernietigd, maar bepaald dat de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand blijven. Daarnaast heeft de rechtbank het Uwv opgedragen het door betrokkene in beroep betaalde griffierecht te vergoeden en het Uwv veroordeeld in de proceskosten van betrokkene. Ook heeft de rechtbank in verband met een overschrijding van de redelijke termijn de Staat veroordeeld tot het betalen van een bedrag van € 2.000,00 en het Uwv tot het betalen van een bedrag van € 500,00. 1.4. Bij aangevallen uitspraak 3 heeft de rechtbank het beroep van betrokkene gegrond verklaard, bestreden besluit 3 vernietigd en het Uwv opgedragen een nieuwe beslissing op bezwaar te nemen met inachtneming van de uitspraak. Daarnaast heeft de rechtbank het Uwv opgedragen het door betrokkene in beroep betaalde griffierecht te vergoeden en het Uwv veroordeeld in de proceskosten van betrokkene. 2. In hoger beroep was aanvankelijk aan de orde het geschil tussen betrokkene en het Uwv over de vraag of het Uwv op goede gronden heeft besloten dat betrokkene met ingang van 21 oktober 2011 voor 21,68% en met ingang van 21 december 2013 voor 21,64% arbeidsongeschikt is en op basis daarvan met ingang van 21 oktober 2011 geen recht heeft op een andere uitkering dan een loongerelateerde WGA-uitkering die zij heeft ontvangen en met ingang van 21 december 2013 geen recht meer heeft op een WIA-uitkering en dat met ingang van 7 september 2015 bij betrokkene geen sprake is van een toename van de beperkingen uit dezelfde ziekteoorzaak als die op grond waarvan zij eerder recht had op een WGA-uitkering en dat haar recht op een WGA-uitkering daarom niet herleeft. 3. Naar aanleiding van de rapporten van 24 maart 2021 en 31 mei 2021 van de door de Raad benoemde deskundige F.M. Brouwer, verzekeringsarts, heeft het Uwv op 22 maart 2022 een gewijzigde beslissing op bezwaar (bestreden besluit 4) genomen, de bezwaren tegen de primaire besluiten alsnog gegrond verklaard en betrokkene met ingang van 21 oktober 2011 een IVA-uitkering toegekend. Deze beslissing komt in plaats van de bestreden besluiten 1 tot en met 3. Betrokkene heeft laten weten dat met het bestreden besluit 4 tegemoet wordt gekomen aan haar medische bezwaren, maar dat het Uwv nog geen besluit heeft genomen over vergoeding van de door haar geleden en nog te lijden schade, vergoeding van de schade als gevolg van overschrijding van de redelijke termijn en vergoeding van de proceskosten. 4. De Raad komt tot de volgende beoordeling Hoger beroepen van betrokkene en het Uwv 4.1. Met bestreden besluit 4 heeft het Uwv de besluiten 1 tot en met 3 niet langer gehandhaafd. Dat betekent dat de hoger beroepen van betrokkene slagen, de hoger beroepen van het Uwv niet slagen en dat de aangevallen uitspraken 1 tot en met 3 niet geheel in stand kunnen blijven. 4.2. Betrokkene kan zich verenigen met bestreden besluit 4. Gelet op de door partijen ingenomen standpunten ligt in dit hoger beroep nog uitsluitend ter beoordeling voor het verzoek van betrokkene om het Uwv te veroordelen tot immateriële schadevergoeding, schadevergoeding vanwege overschrijding van de redelijke termijn in alle zaken en een verdergaande proceskostenveroordeling in hoger beroep dan reeds door het Uwv aan betrokkene is toegekend. Gelet hierop hebben betrokkene en het Uwv procesbelang bij de beoordeling van voornoemde verzoeken van betrokkene. 4.3. Op grond van artikel 8:88, eerste lid, aanhef en onder a, van de Awb is de bestuursrechter bevoegd op verzoek van een belanghebbende een bestuursorgaan te veroordelen tot vergoeding van schade die de belanghebbende lijdt of zal lijden als gevolg van een onrechtmatig besluit. In dit geding staat de onrechtmatigheid van de bestreden besluiten 1 tot en met 3 en de toerekening – in de zin van artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek (BW) – daarvan aan het Uwv tussen partijen vast. 4.4. Het is vaste rechtspraak dat de bestuursrechter bij de beoordeling van een verzoek om schadevergoeding zoveel mogelijk aansluiting zoekt bij het civielrechtelijke schadevergoedingsrecht (zie onder meer de uitspraak van de Raad van 16 mei 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:1466). Voor vergoeding van schade is vereist dat sprake is van een onrechtmatig besluit en dat een oorzakelijk verband aanwezig is tussen het onrechtmatige besluit en de gestelde schade. Vervolgens komen alleen die schadeposten voor vergoeding in aanmerking die in een zodanig verband staan met dat besluit dat zij het bestuursorgaan, mede gezien de aard van de aansprakelijkheid en van de schade, als een gevolg van dat besluit kunnen worden toegerekend. 4.5. Betrokkene heeft verzocht om het Uwv te veroordelen tot vergoeding van immateriële schade zowel wegens aantasting in de persoon op andere wijze als wegens geestelijk letsel. Volgens betrokkene heeft zij jarenlang verkeerd in een onzekere inkomenspositie omdat zij ten onrechte lange tijd op het minimumniveau heeft moeten leven. Betrokkene heeft ter onderbouwing van haar stellingen verwezen naar de uitspraak van de Raad van 28 april 2022, ECLI:NL:CRVB:2022:961.

5. Wat betreft het verzoek om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6, eerste lid, van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) overweegt de Raad als volgt. 5.1. De redelijke termijn is voor een procedure in drie instanties in zaken zoals deze in beginsel niet overschreden als die procedure in haar geheel niet langer dan vier jaar heeft geduurd (zie de uitspraak van de Raad van 26 januari 2009, ECLI:NL:CRVB:2009:BH1009). De behandeling van het bezwaar mag ten hoogste een half jaar, de behandeling van het beroep ten hoogste anderhalf jaar en de behandeling van het hoger beroep ten hoogste twee jaar duren, terwijl doorgaans geen sprake is van een te lange behandelingsduur in de rechterlijke fase in haar geheel als deze niet meer dan drie en een half jaar heeft geduurd. De omstandigheden van het geval kunnen aanleiding geven een langere behandelingsduur te rechtvaardigen. Verder heeft de Raad in die uitspraak overwogen dat in beginsel een vergoeding van immateriële schade gepast is van € 500,- per half jaar of een gedeelte daarvan, waarmee de redelijke termijn in de procedure als geheel is overschreden. 5.2. Betrokkene heeft betoogd dat de schadevergoeding niet beperkt dient te blijven tot de vergoeding van € 500,- voor elk half jaar dat de redelijke termijn is overschreden, maar geïndexeerd zal moeten worden in verband met geldontwaarding sinds de uitspraak van de Raad uit 2009. Betrokkene wordt niet in haar betoog gevolgd. Niet gebleken is van bijzondere omstandigheden die ertoe nopen om in het onderhavig geval af te wijken van de vaste rechtspraak over de hoogte van de schadevergoeding van € 500,- voor elk half jaar of deel daarvan dat de redelijke termijn is overschreden. 5.3. Onder verwijzing naar de uitspraak van de Raad van 11 januari 2022, ECLI:NL:CRVB:2022:91, wordt geoordeeld dat de redelijke termijn eindigt op het moment van het intrekken van het hoger beroep (1) als het tegemoetkomend besluit en de intrekking op hetzelfde moment plaatsvinden en (2) als het hoger beroep wordt ingetrokken voordat het tegemoetkomend besluit is genomen. Als de intrekking van het hoger beroep plaatsvindt na een tegemoetkomend besluit, dan eindigt de redelijke termijn op het moment waarop het tegemoetkomend besluit is bekendgemaakt. Ook eindigt de redelijke termijn op het moment dat het tegemoetkomend besluit is bekendgemaakt als daarna geen intrekking van het hoger beroep plaatsvindt. 5.4. Het Uwv heeft de bezwaarschriften van betrokkene in zaken 15/5183, 18/4845, 19/5048 ontvangen op 21 oktober 2011, 9 oktober 2013 en 14 januari 2016. De gewijzigde beslissing op bezwaar, waarin het Uwv tegemoet is gekomen, is van 22 maart 2022. Dit betekent dat de redelijke termijn is geëindigd op het moment waarop de gewijzigde beslissing op bezwaar is bekend gemaakt te weten 22 maart 2022. Dat volgens betrokkene er geen sprake is van een ingetrokken beroep noch van een besluit dat volledig tegemoet komt omdat zij pas bij het definitieve einde van de procedure weet waar zij aan toe is maakt dit niet anders. Immers met de toekenning van de IVA-uitkering met terugwerkende kracht per de eerst mogelijke datum is het Uwv in die zin volledig tegemoetgekomen aan de bezwaren van betrokkene in de zaken 15/5183, 18/4845 en 19/5048. De uit het bestreden besluit 4 voortvloeiende nieuwe besluiten van het Uwv over onder meer nabetaling van WIA-uitkering en vergoeding van de wettelijke rente – die conform het verzoek van partijen door de Raad hier buiten beschouwing worden gelaten – vallen in die zin buiten de omvang van dit geschilpunt. Dit geldt eveneens voor de beoordeling van de verzoeken van betrokkene tot vergoeding van de door haar gestelde belastingschade en andere schade die zij mogelijk nog zal lijden als gevolg van het tegemoetkomend besluit. 5.5. Er bestaat aanleiding om de totale omvang van de schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn niet te bepalen aan de hand van als afzonderlijke procedures te beschouwen zaken, maar als parallelle procedures, waarbij in één procedure kan worden volstaan met de vaststelling dat de redelijke termijn door de bestuursrechter is geschonden. Hoewel het hier gaat om de mate van arbeidsongeschiktheid op meerdere data in geding, staan de procedures niet in een zo ver verwijderd verband tot elkaar, dat aannemelijk is dat daardoor extra spanning en frustratie bij betrokkene is veroorzaakt. 5.6. Vanaf de datum van ontvangst door het Uwv van het bezwaarschrift op 21 oktober 2011, tot de datum van het tegemoetkomende besluit van 22 maart 2022 heeft de procedure in de zaak 15/5183, naar boven afgerond op hele maanden, 10 jaar en 6 maanden, geduurd. 5.7. In de zaak zelf noch in de opstelling van betrokkene zijn aanknopingspunten gevonden voor het oordeel dat in dit geval de totale lengte van de procedure meer dan vier jaar zou mogen bedragen. 5.8. De redelijke termijn in de zaak 15/5183 is met 6 jaar en 6 maanden (78 maanden) overschreden. Dit leidt tot een schadevergoeding van in totaal € 6.500,00. Van deze overschrijding is een periode van 2 maanden toe te rekenen aan de bezwaarfase. Dit betekent dat een deel van de overschrijding van de redelijke termijn – 76 maanden – voor rekening van de Staat komt en het resterende deel – 2 maanden – voor rekening van het Uwv. Voor berekening van het bedrag van de schadevergoeding dat voor rekening komt van het Uwv onderscheidenlijk van de Staat wordt de methode gevolgd die is uiteengezet in het arrest van de Hoge Raad van 19 februari 2016, ECLI:NL:HR:2016:252. Dit betekent dat van het bedrag van € 6.500,00 2/78 deel, dus € 166, 67, voor rekening van het Uwv komt en 72/78, dus € 6.333,33, voor rekening van de Staat komt. 5.9. Rekening houdende met het bedrag van € 500,00 waartoe het Uwv door de rechtbank in de aangevallen uitspraak 2 is veroordeeld en dat het Uwv ook heeft vergoed is het bedrag dat voor rekening van het Uwv komt reeds volledig voldaan. Rekening houdende met het bedrag van € 2.000,00 waartoe de Staat door de rechtbank in de aangevallen uitspraak 2 is veroordeeld en dat de Staat ook heeft vergoed wordt de Staat veroordeeld tot vergoeding van de resterende immateriële schade aan betrokkene tot een bedrag van € 4.333,33. Proceskosten 6.1. Omdat aan betrokkene is tegemoetgekomen, ziet de Raad aanleiding om het Uwv te veroordelen in de proceskosten die betrokkene in verband met de behandeling van de beroepen en de hoger beroepen redelijkerwijs heeft moeten maken. Ter zitting hebben partijen overeenstemming bereikt over een nog door het Uwv aan betrokkene te vergoeden bedrag van € 20.000,00 inclusief btw voor de proceskosten in beroep en in hoger beroep en de kosten in bezwaar. Zij hebben verzocht dit in deze uitspraak vast te leggen. Overeenkomstig zal worden beslist. 6.2. Verder is er aanleiding om te bepalen dat de proceskosten van betrokkene die betrekking hebben op het verzoek om schadevergoeding in verband met overschrijding van de redelijke termijn dienen te worden vergoed. Deze kosten worden begroot op € 418,50 (1 punt voor het verzoekschrift met toepassing van een wegingsfactor van 0,5 en een waarde per punt van € 837,00). Voor toekenning van een afzonderlijk punt voor de behandeling ter zitting van het verzoek om schadevergoeding bestaat in dit geval geen aanleiding. Van het hiervoor genoemde bedrag van € 418,50 komt € 209,25 voor rekening van de Staat. De Raad zal bepalen dat de Staat dit bedrag aan betrokkene dient te vergoeden. Het bedrag van € 209,25 dat voor rekening van het Uwv komt wordt geacht te zijn begrepen in het in 6.1 genoemde bedrag van € 20.000,00 waarover het Uwv en betrokkene overeenstemming hebben bereikt.

De Centrale Raad van Beroep vernietigt de aangevallen uitspraken 1 tot en met 3, behalve voor zover de beroepen tegen de besluiten van 18 juni 2012, 20 januari 2014 en 28 april 2016 gegrond zijn verklaard en deze besluiten zijn vernietigd en voor zover het de beslissingen betreft die zijn genomen over te betalen schadevergoeding en proceskosten in beroep en vergoeden van griffierecht in beroep; veroordeelt het Uwv tot betaling aan betrokkene van een vergoeding van immateriële schade tot een bedrag van € 2.500,00; veroordeelt de Staat der Nederlanden (minister van Justitie en Veiligheid) tot betaling aan betrokkene van een vergoeding van schade tot een bedrag van € 4.333,33; veroordeelt het Uwv in de proceskosten van betrokkene tot een nog te betalen bedrag van € 20.000,00; veroordeelt de Staat der Nederlanden (minister van Justitie en Veiligheid) tot vergoeding van de proceskosten van betrokkene tot een bedrag van € 209,25; bepaalt dat het Uwv aan betrokkene het in hoger beroep betaalde griffierecht van in totaal € 377,- vergoedt. Deze uitspraak is gedaan door A.I. van der Kris, in tegenwoordigheid van N. Zwijnenberg als griffier. De beslissing is uitgesproken in het openbaar op 21 december 2023. (getekend) A.I. van der Kris (getekend) N. Zwijnenberg