ECLI:NL:HR:2025:724

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN CIVIELE KAMER Nummer 24/02090 Datum 9 mei 2025 PREJUDICIËLE BESLISSING In de zaak van [de vrouw], wonende te [woonplaats], VERZOEKSTER in eerste aanleg, hierna: de vrouw, niet verschenen in de prejudiciële procedure, tegen [de man], wonende te [woonplaats], VERWEERDER in eerste aanleg, hierna: de man, niet verschenen in de prejudiciële procedure. 1De prejudiciële procedure Bij tussenvonnis in de zaak C/10/675871/ FA RK 24-2172 van 22 mei 2024 heeft de rechtbank Rotterdam op de voet van art. 392 Rv prejudiciële vragen aan de Hoge Raad gesteld. Partijen hebben geen schriftelijke opmerkingen als bedoeld in art. 393 lid 1 Rv ingediend.De conclusie van de Advocaat-Generaal R.H. de Bock strekt tot beantwoording van de prejudiciële vragen zoals weergegeven in de conclusie onder 9.2-9.4 en 9.6-9.7. 2Uitgangspunten en feiten 2.1 Deze zaak gaat over de vraag of een verzoek tot het vaststellen van een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie voor een jongmeerderjarige – dat is een meerderjarige van 18, 19 of 20 jaar – kan worden gedaan binnen de echtscheidingsprocedure van diens ouders. 2.2 De Hoge Raad gaat uit van de volgende feiten en omstandigheden. (i) De vrouw en de man zijn in 2000 met elkaar gehuwd. Zij zijn de ouders van een jongmeerderjarige en twee minderjarigen. (ii) De vrouw heeft een verzoek tot echtscheiding gedaan. (iii) Bij verzoekschrift inzake voorlopige voorzieningen op voet van art. 822 Rv heeft de vrouw onder meer verzocht de minderjarigen aan haar toe te vertrouwen, en te bepalen dat de man een bedrag inzake de kosten van verzorging en opvoeding van de minderjarigen zal betalen. (iv) De man heeft onder meer verzocht om op het door hem aan de vrouw te betalen bedrag inzake de kosten van verzorging en opvoeding van de minderjarigen, in mindering te brengen de bijdrage die de vrouw zal betalen inzake de kosten van levensonderhoud en studie voor de – bij de man woonachtige – jongmeerderjarige. (v) De man heeft een door de jongmeerderjarige verleende volmacht overgelegd om namens haar op te treden in de onderhavige voorlopige-voorzieningenprocedure. De (advocaat van de) vrouw heeft een door de jongmeerderjarige verleende volmacht overgelegd om haar in de echtscheidingsprocedure te vertegenwoordigen. 2.3 De rechtbank heeft de volgende prejudiciële vragen aan de Hoge Raad gesteld: 1. Valt de jongmeerderjarige onder de reikwijdte van art. 822 lid 1, onder c, Rv? 2. Kan de werkwijze van deze rechtbank in de echtscheidingsprocedure, waarbij het verzoek tot vaststelling van een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie ten behoeve van de jongmeerderjarige ontvankelijk is wanneer de jongmeerderjarige de ouder die dit verzoek als nevenvoorziening indient daartoe heeft gemachtigd, zoals in de geest van de parlementaire geschiedenis van art. 827 Rv en de gedachte dat art. 827 lid 1, onder f (nieuw onder g), Rv is toegevoegd om afzonderlijke procedures te voorkomen, naar analogie in de voorlopige-voorzieningenprocedure worden toegepast? 3Beantwoording van de prejudiciële vragen 3.1 De prejudiciële vragen stellen aan de orde of een verzoek tot het bepalen van een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie voor de jongmeerderjarige als bedoeld in art. 1:395a BW, bij wege van voorlopige voorziening kan worden gedaan (i) op de voet van art. 822 lid 1, aanhef en onder c, Rv, of (ii) naar analogie op de voet van art. 827 lid 1, aanhef en onder g, Rv. 3.2 Op grond van art. 1:404 BW zijn ouders verplicht naar draagkracht te voorzien in de kosten van verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen. Een vergelijkbare verplichting bestaat voor ouders voor de kosten van levensonderhoud en studie van hun jongmeerderjarige kinderen (art. 1:395a BW). De jongmeerderjarige heeft, anders dan de minderjarige, een eigen aanspraak op betaling van de bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie vanaf het moment van meerderjarigheid (art. 1:408 lid 1 BW). De jongmeerderjarige die wenst dat de rechter een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie bepaalt, dient daar dan ook in beginsel zelf om te verzoeken. 3.3.1 In een echtscheidingsprocedure kunnen echtgenoten de rechter verzoeken tussen hen voorlopige voorzieningen (art. 821-826 Rv) en nevenvoorzieningen (art. 827 Rv) te treffen. Op grond van art. 822 lid 1, aanhef en onder c, Rv kan de rechter onder meer bepalen aan wie van de echtgenoten ieder minderjarig kind van de echtgenoten tezamen zal worden toevertrouwd, en het bedrag bepalen dat de andere echtgenoot voor de verzorging en opvoeding van ieder minderjarig kind moet betalen. Een bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van minderjarige kinderen van de echtgenoten kan eveneens bij wege van nevenvoorziening in een echtscheidingsprocedure worden bepaald (art. 827 lid 1, aanhef en onder c, Rv). 3.3.2 Art. 827 lid 1, aanhef en onder g, Rv bepaalt dat de rechter andere voorzieningen kan treffen dan bedoeld in art. 827 lid 1, aanhef en onder a tot en met f, Rv, mits deze voldoende samenhang vertonen met het verzoek tot echtscheiding, en niet te verwachten is dat de behandeling daarvan tot onnodige vertraging van het geding zal leiden. Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat de wetgever met deze restcategorie voor ogen heeft gehad dat bijkomende voorzieningen kunnen worden verzocht zonder dat daarvoor afzonderlijke procedures behoeven te worden gevoerd. Wat betreft de in art. 827 lid 1, aanhef en onder g, Rv genoemde voorwaarden wordt in de toelichting op de bepaling opgemerkt dat andere nevenvoorzieningen voldoende samenhang vertonen met het verzoek tot echtscheiding indien zij aansluiten bij de regeling van de gevolgen van de echtscheiding. 3.4.1 Art. 822 lid 1 Rv en art. 827 lid 1 Rv voorzien niet in de mogelijkheid om bij wege van voorlopige voorziening respectievelijk nevenvoorziening een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie van jongmeerderjarige kinderen te bepalen. 3.4.2 Een voorziening tot het bepalen van een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie van jongmeerderjarige kinderen kan ook niet naar analogie worden gerekend tot de voorzieningen bedoeld in art. 822 lid 1, aanhef en onder c, Rv en art. 827 lid 1, aanhef en onder c, Rv. Deze voorzieningen zien op het bepalen van een bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van minderjarige kinderen, die moet worden betaald aan de echtgenoot aan wie de kinderen zijn toevertrouwd. Daarmee betreft het voorzieningen die tussen de echtgenoten worden getroffen. Een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie is een aanspraak van de jongmeerderjarige zelf jegens zijn of haar ouders (zie hiervoor in 3.2). Het bepalen van die bijdrage strekt dan ook niet tot het treffen van een voorziening tussen de echtgenoten. 3.4.3 Tot slot kan een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie van een jongmeerderjarige ook niet op de voet van art. 827 lid 1, aanhef en onder g, Rv als nevenvoorziening worden bepaald. Zoals hiervoor is overwogen, gaat het om een aanspraak van de jongmeerderjarige op zijn of haar ouders. De echtscheiding heeft op die aanspraak geen effect. Het bepalen van die bijdrage sluit dan ook niet aan bij de regeling van de gevolgen van de echtscheiding. In het verlengde hiervan kan een verzoek tot vaststelling van die bijdrage evenmin naar analogie van art.

De Hoge Raad beantwoordt de prejudiciële vragen ontkennend. Deze beslissing is gegeven door de vicepresident M.J. Kroeze als voorzitter en de raadsheren T.H. Tanja-van den Broek, C.E. du Perron, H.M. Wattendorff en K. Teuben, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer A.E.B. ter Heide op 9 mei 2025. Rechtbank Rotterdam 22 mei 2024, ECLI:NL:RBROT:2024:4732. Kamerstukken II 1978/79, 15417, nr. 3, p. 10. Kamerstukken II 1999/2000, 26862, nr. 3, p. 10. Vgl. HR 5 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3533, rov. 3.4.

ECLI:NL:HR:2025:724 text/xml public 2026-05-05T10:03:00 2025-05-08 Raad voor de Rechtspraak nl Hoge Raad 2025-05-09 24/02090 Uitspraak Cassatie Prejudiciële beslissing NL Civiel recht; Personen- en familierecht Conclusie: ECLI:NL:PHR:2025:192 Prejudiciële beslissing op vraag van: ECLI:NL:RBROT:2024:4732 Rechtspraak.nl Sdu Nieuws Personen- en familierecht 2025/268 NJB 2025/989 PFR-Updates.nl 2025-0114 BPR-Updates.nl 2025-0037 RvdW 2025/640 JIN 2025/84 met annotatie van mr. K.A. Boshouwers NJ 2025/173 met annotatie van S.F.M. Wortmann RFR 2025/81 JPF 2025/76 met annotatie van prof. mr. P. Vlaardingerbroek FJR 2025/77.7 FJR 2026/35.14 http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:HR:2025:724 text/html public 2025-05-09T09:26:25 2025-05-09 Raad voor de Rechtspraak nl ECLI:NL:HR:2025:724 Hoge Raad , 09-05-2025 / 24/02090 Prejudiciële vragen (art. 392 Rv). Personen- en familierecht. Valt jongmeerderjarige onder reikwijdte van art. 822 lid 1, onder c, Rv? Kan werkwijze van rechtbank in echtscheidingsprocedure, waarbij verzoek tot vaststelling van bijdrage in kosten van levensonderhoud en studie ten behoeve van jongmeerderjarige ontvankelijk is wanneer jongmeerderjarige ouder die dit verzoek als nevenvoorziening indient daartoe heeft gemachtigd, zoals in geest van parlementaire geschiedenis van art. 827 Rv en gedachte dat art. 827 lid 1, onder g, Rv is toegevoegd om afzonderlijke procedures te voorkomen, naar analogie in voorlopige-voorzieningenprocedure worden toegepast? HOGE RAAD DER NEDERLANDEN CIVIELE KAMER Nummer 24/02090 Datum 9 mei 2025 PREJUDICIËLE BESLISSING In de zaak van [de vrouw], wonende te [woonplaats], VERZOEKSTER in eerste aanleg, hierna: de vrouw, niet verschenen in de prejudiciële procedure, tegen [de man], wonende te [woonplaats], VERWEERDER in eerste aanleg, hierna: de man, niet verschenen in de prejudiciële procedure. 1 De prejudiciële procedure Bij tussenvonnis in de zaak C/10/675871/ FA RK 24-2172 van 22 mei 2024 heeft de rechtbank Rotterdam op de voet van art. 392 Rv prejudiciële vragen aan de Hoge Raad gesteld. Partijen hebben geen schriftelijke opmerkingen als bedoeld in art. 393 lid 1 Rv ingediend. De conclusie van de Advocaat-Generaal R.H. de Bock strekt tot beantwoording van de prejudiciële vragen zoals weergegeven in de conclusie onder 9.2-9.4 en 9.6-9.7. 2 Uitgangspunten en feiten 2.1 Deze zaak gaat over de vraag of een verzoek tot het vaststellen van een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie voor een jongmeerderjarige – dat is een meerderjarige van 18, 19 of 20 jaar – kan worden gedaan binnen de echtscheidingsprocedure van diens ouders. 2.2 De Hoge Raad gaat uit van de volgende feiten en omstandigheden. (i) De vrouw en de man zijn in 2000 met elkaar gehuwd. Zij zijn de ouders van een jongmeerderjarige en twee minderjarigen. (ii) De vrouw heeft een verzoek tot echtscheiding gedaan. (iii) Bij verzoekschrift inzake voorlopige voorzieningen op voet van art. 822 Rv heeft de vrouw onder meer verzocht de minderjarigen aan haar toe te vertrouwen, en te bepalen dat de man een bedrag inzake de kosten van verzorging en opvoeding van de minderjarigen zal betalen. (iv) De man heeft onder meer verzocht om op het door hem aan de vrouw te betalen bedrag inzake de kosten van verzorging en opvoeding van de minderjarigen, in mindering te brengen de bijdrage die de vrouw zal betalen inzake de kosten van levensonderhoud en studie voor de – bij de man woonachtige – jongmeerderjarige. (v) De man heeft een door de jongmeerderjarige verleende volmacht overgelegd om namens haar op te treden in de onderhavige voorlopige-voorzieningenprocedure. De (advocaat van de) vrouw heeft een door de jongmeerderjarige verleende volmacht overgelegd om haar in de echtscheidingsprocedure te vertegenwoordigen. 2.3 De rechtbank heeft de volgende prejudiciële vragen aan de Hoge Raad gesteld: 1. Valt de jongmeerderjarige onder de reikwijdte van art. 822 lid 1, onder c, Rv? 2. Kan de werkwijze van deze rechtbank in de echtscheidingsprocedure, waarbij het verzoek tot vaststelling van een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie ten behoeve van de jongmeerderjarige ontvankelijk is wanneer de jongmeerderjarige de ouder die dit verzoek als nevenvoorziening indient daartoe heeft gemachtigd, zoals in de geest van de parlementaire geschiedenis van art. 827 Rv en de gedachte dat art. 827 lid 1, onder f (nieuw onder g), Rv is toegevoegd om afzonderlijke procedures te voorkomen, naar analogie in de voorlopige-voorzieningenprocedure worden toegepast? 3 Beantwoording van de prejudiciële vragen 3.1 De prejudiciële vragen stellen aan de orde of een verzoek tot het bepalen van een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie voor de jongmeerderjarige als bedoeld in art. 1:395a BW, bij wege van voorlopige voorziening kan worden gedaan (i) op de voet van art. 822 lid 1, aanhef en onder c, Rv, of (ii) naar analogie op de voet van art. 827 lid 1, aanhef en onder g, Rv. 3.2 Op grond van art. 1:404 BW zijn ouders verplicht naar draagkracht te voorzien in de kosten van verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen. Een vergelijkbare verplichting bestaat voor ouders voor de kosten van levensonderhoud en studie van hun jongmeerderjarige kinderen (art. 1:395a BW). De jongmeerderjarige heeft, anders dan de minderjarige, een eigen aanspraak op betaling van de bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie vanaf het moment van meerderjarigheid (art. 1:408 lid 1 BW). De jongmeerderjarige die wenst dat de rechter een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie bepaalt, dient daar dan ook in beginsel zelf om te verzoeken. 3.3.1 In een echtscheidingsprocedure kunnen echtgenoten de rechter verzoeken tussen hen voorlopige voorzieningen (art. 821-826 Rv) en nevenvoorzieningen (art. 827 Rv) te treffen. Op grond van art. 822 lid 1, aanhef en onder c, Rv kan de rechter onder meer bepalen aan wie van de echtgenoten ieder minderjarig kind van de echtgenoten tezamen zal worden toevertrouwd, en het bedrag bepalen dat de andere echtgenoot voor de verzorging en opvoeding van ieder minderjarig kind moet betalen. Een bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van minderjarige kinderen van de echtgenoten kan eveneens bij wege van nevenvoorziening in een echtscheidingsprocedure worden bepaald (art. 827 lid 1, aanhef en onder c, Rv). 3.3.2 Art. 827 lid 1, aanhef en onder g, Rv bepaalt dat de rechter andere voorzieningen kan treffen dan bedoeld in art. 827 lid 1, aanhef en onder a tot en met f, Rv, mits deze voldoende samenhang vertonen met het verzoek tot echtscheiding, en niet te verwachten is dat de behandeling daarvan tot onnodige vertraging van het geding zal leiden. Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat de wetgever met deze restcategorie voor ogen heeft gehad dat bijkomende voorzieningen kunnen worden verzocht zonder dat daarvoor afzonderlijke procedures behoeven te worden gevoerd. Wat betreft de in art. 827 lid 1, aanhef en onder g, Rv genoemde voorwaarden wordt in de toelichting op de bepaling opgemerkt dat andere nevenvoorzieningen voldoende samenhang vertonen met het verzoek tot echtscheiding indien zij aansluiten bij de regeling van de gevolgen van de echtscheiding. 3.4.1 Art. 822 lid 1 Rv en art. 827 lid 1 Rv voorzien niet in de mogelijkheid om bij wege van voorlopige voorziening respectievelijk nevenvoorziening een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie van jongmeerderjarige kinderen te bepalen. 3.4.2 Een voorziening tot het bepalen van een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie van jongmeerderjarige kinderen kan ook niet naar analogie worden gerekend tot de voorzieningen bedoeld in art. 822 lid 1, aanhef en onder c, Rv en art. 827 lid 1, aanhef en onder c, Rv. Deze voorzieningen zien op het bepalen van een bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van minderjarige kinderen, die moet worden betaald aan de echtgenoot aan wie de kinderen zijn toevertrouwd. Daarmee betreft het voorzieningen die tussen de echtgenoten worden getroffen. Een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie is een aanspraak van de jongmeerderjarige zelf jegens zijn of haar ouders (zie hiervoor in 3.2).