ECLI:NL:RVS:2023:1643

202201643/1/A2. Datum uitspraak: 26 april 2023 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak op het hoger beroep van: MSOLUTIONS REAL ESTATE PROJECTS FR B.V. gevestigd te Utrecht, (hierna: MSolutions), appellante, tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 30 januari 2022 in zaak nr. 20/2432 in het geding tussen: MSolutions en het college van burgemeester en wethouders van Amstelveen.

Bij besluit van 18 december 2018 heeft het college het pand aan de Amsterdamseweg 484-488 in Amstelveen aangewezen als gemeentelijk monument. Bij besluit van 19 maart 2020 heeft het college het door MSolutions daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard. Bij uitspraak van 30 januari 2022 heeft de rechtbank het door MSolutions daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard. Deze uitspraak is aangehecht. Tegen deze uitspraak heeft MSolutions hoger beroep ingesteld. Het college heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven. MSolutions heeft een nader stuk ingediend. De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 28 maart 2023, waar MSolutions, vertegenwoordigd door [gemachtigde] en bijgestaan door mr. I. Haverkate, advocaat te Amsterdam, en het college, vertegenwoordigd door mr. J.P. Foppe, zijn verschenen.

Inleiding 1.       MSolutions was sinds 2016 in gesprek met het college over de herontwikkeling van een gebouw met een garage, werkplaatsen en twee bovenhuizen aan de Amsterdamseweg 484-488 in Amstelveen (hierna: het pand). MSolutions is in juni 2017 eigenaar geworden van het pand. 2.       Op 27 maart 2017 heeft de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit geadviseerd om het pand aan te wijzen als gemeentelijk monument. Het college heeft de procedure om het pand aan te wijzen als monument op verzoek van MSolutions tijdelijk aangehouden om MSolutions in de gelegenheid te stellen om met een passend plan voor de herontwikkeling van het pand te komen. Op 29 juli 2018 heeft de Vereniging Historisch Amstelveen een verzoek ingediend bij het college om het pand aan te wijzen als gemeentelijk monument. Het college heeft daarom bij brief van 14 augustus 2018 aan MSolutions zijn voornemen kenbaar gemaakt om het pand aan te wijzen als gemeentelijk monument. MSolutions is in de gelegenheid gesteld om hierover zienswijzen naar voren te brengen. MSolutions heeft van deze gelegenheid gebruik gemaakt. 3.       Bij het besluit van 18 december 2018 heeft het college het pand aangewezen als gemeentelijk monument. Het college heeft aan de aanwijzing een redengevende omschrijving ten grondslag gelegd. Het college heeft het besluit van 18 december 2018 in bezwaar gehandhaafd. Het college heeft zich in dat besluit op het standpunt gesteld dat MSolutions geen geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel kan doen, aangezien MSolutions ten tijde van de eigendomsoverdracht van het pand op de hoogte was van de mogelijke aanwijzing van het pand als monument en er nog geen overeenstemming was over het plan dat MSolutions in juli 2018 had gepresenteerd. Het college heeft zich verder in het kader van de belangenafweging op het standpunt gesteld dat MSolutions niet onevenredig in haar financiële belangen wordt benadeeld door de aanwijzing van het pand tot monument. Aangevallen uitspraak 4.       De rechtbank heeft geoordeeld dat MSolutions geen geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel kan doen. Volgens de rechtbank is geen sprake van een toezegging namens het college. MSolutions was op de hoogte van de procedure om het pand als gemeentelijk monument aan te wijzen. Die procedure is weliswaar tijdelijk aangehouden, maar het college heeft MSolutions hier wel expliciet op gewezen. De rechtbank constateert dat de nadruk in de gesprekken tussen MSolutions en het college lag op sloop en nieuwbouw van het pand, maar dat van een concrete toezegging dat het pand niet zou worden aangewezen als monument nooit sprake is geweest. Over het gesprek van 12 juli 2018 heeft de rechtbank overwogen dat MSolutions uit de mededeling dat het plan positief was ontvangen niet mocht afleiden dat er overeenstemming was op bestuurlijk niveau. Wettelijk kader 5.       Artikel 3:4, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht luidt als volgt: ‘’De voor een of meer belanghebbenden nadelige gevolgen van een besluit mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen.’’ Artikel 5, eerste lid, van de Erfgoedverordening gemeente Amstelveen luidt als volgt: "Burgemeester en wethouders kunnen besluiten een monument of archeologisch monument dat van bijzonder belang is voor de gemeente vanwege zijn schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische waarde aan te wijzen als gemeentelijk monument." Hoger beroep 6.       MSolutions kan zich niet verenigen met het oordeel van de rechtbank en komt daartegen in hoger beroep. Vertrouwensbeginsel 7.       MSolutions betoogt dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat het besluit van 19 maart 2020 niet in strijd is met het vertrouwensbeginsel. MSolutions wijst erop dat zij voorafgaand aan het besluit van 18 december 2018 lange tijd met ambtenaren van de gemeente in gesprek is geweest en dat het uitgangspunt van deze gesprekken was dat MSolutions het pand zou slopen en nieuwbouw zou realiseren. Volgens MSolutions was het voorlopige ontwerp van de herontwikkeling van het pand in juli 2018 afgerond en was er ambtelijk op hoofdlijnen een akkoord bereikt, zodat kon worden toegewerkt naar het definitieve ontwerp. MSolutions voert verder aan dat de rechtbank ten onrechte heeft overwogen dat MSolutions niet mocht aannemen dat er overeenstemming was op bestuurlijk niveau. MSolutions stelt zich op het standpunt dat de rechtbank hiermee een zwaardere maatstaf heeft aangelegd dan volgt uit rechtspraak van de Afdeling over het vertrouwensbeginsel. Het gaat er volgens MSolutions om dat ambtenaren de indruk hebben gewekt dat wordt toegewerkt naar een definitief ontwerp, waarmee een omgevingsvergunning kan worden aangevraagd. MSolutions mocht erop vertrouwen dat het college het pand niet zou aanwijzen als monument. 7.1.    Anders dan MSolutions stelt is de rechtbank uitgegaan van een juist toetsingskader. Wie zich beroept op het vertrouwensbeginsel moet aannemelijk maken dat van de kant van de overheid toezeggingen of andere uitlatingen zijn gedaan of gedragingen zijn verricht waaruit hij/zij in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs kon en mocht afleiden of het bestuursorgaan een bepaalde bevoegdheid zou uitoefenen en zo ja hoe. 7.2.    Met de rechtbank is de Afdeling van oordeel dat MSolutions niet aannemelijk heeft gemaakt dat van de kant van de overheid toezeggingen zijn gedaan of gedragingen zijn verricht waaruit MSolutions in de gegeven omstandigheden kon en mocht afleiden dat het college het pand niet als monument zou aanwijzen. De Afdeling constateert dat er gedurende een periode van 1,5 jaar gesprekken hebben plaatsgevonden tussen ambtenaren van de gemeente en MSolutions en dat in die gesprekken, zoals MSolutions naar voren heeft gebracht, vooral is gesproken over de mogelijkheden om het pand te slopen en nieuwbouw op de locatie te realiseren. MSolutions kon er op basis van deze gesprekken echter niet van uitgaan dat het college niet langer van zijn bevoegdheid tot aanwijzing van het pand als monument gebruik zou maken. Het college heeft op de zitting van de Afdeling gesteld dat er inderdaad gesprekken zijn geweest en dat alle opties toen weliswaar op tafel lagen, maar dat er wel grenzen waren, waaronder de eis dat het plan zou passen in de lintbebouwing. Verder heeft het college benadrukt dat er ambtelijk noch bestuurlijk groen licht was voor het ontwerp. In dat kader is van belang dat de ambtelijke gesprekken met MSolutions steeds plaatsvonden in de periode waarin de procedure tot aanwijzing van het pand als monument op verzoek van MSolutions opgeschort was. Verder is er geen documentatie beschikbaar van de gesprekken die met MSolutions in de periode tussen april 2017 en juli 2018 zijn gevoerd, zodat de Afdeling ook daaruit niet kan afleiden dat MSolutions erop mocht vertrouwen dat het college het pand niet als monument zou aanwijzen. Ook zijn er geen andere stukken waaruit blijkt dat er van de kant van het college instemming was met het ontwerp van MSolutions voor herontwikkeling van het pand. 7.3.    Het college heeft naar aanleiding van het verzoek van de Vereniging Historisch Amstelveen van 29 juli 2018 om het pand aan te wijzen als monument, op 14 augustus 2018 besloten om de procedure daartoe op te starten en dat is bij brief van die dag aan MSolutions kenbaar gemaakt. Hoewel invoelbaar is dat deze brief na de ambtelijke gesprekken voor MSolutions als een onaangename verrassing kwam, kan uit deze gang van zaken niet volgen dat MSolutions erop mocht vertrouwen dat het college het pand niet als monument zou aanwijzen. 7.4.    Het betoog slaagt niet. Evenredigheidsbeginsel 8.       MSolutions betoogt verder dat de rechtbank niet heeft onderkend dat de aanwijzing van het pand als monument in strijd is met het evenredigheidsbeginsel. MSolutions verwijst naar de uitspraak van de Afdeling van 2 februari 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:285) en het daarin uiteengezette beoordelingskader voor toetsing aan het evenredigheidsbeginsel. MSolutions wijst erop dat aanwijzing van een gemeentelijk monument een discretionaire bevoegdheid is.

9.       Het hoger beroep is ongegrond. De aangevallen uitspraak moet worden bevestigd. 10.     Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State: bevestigt de aangevallen uitspraak. Aldus vastgesteld door mr. J.E.M. Polak, voorzitter, en mr. C.M. Wissels en mr. A.J.C. de Moor-van Vugt, leden, in tegenwoordigheid van mr. P.M.M. van Zanten, griffier. w.g. Polak voorzitter w.g. Van Zanten griffier Uitgesproken in het openbaar op 26 april 2023 97-1022

202201643/1/A2. Datum uitspraak: 26 april 2023 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak op het hoger beroep van: MSOLUTIONS REAL ESTATE PROJECTS FR B.V. gevestigd te Utrecht, (hierna: MSolutions), appellante, tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 30 januari 2022 in zaak nr. 20/2432 in het geding tussen: MSolutions en het college van burgemeester en wethouders van Amstelveen.

Bij besluit van 18 december 2018 heeft het college het pand aan de Amsterdamseweg 484-488 in Amstelveen aangewezen als gemeentelijk monument. Bij besluit van 19 maart 2020 heeft het college het door MSolutions daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard. Bij uitspraak van 30 januari 2022 heeft de rechtbank het door MSolutions daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard. Deze uitspraak is aangehecht. Tegen deze uitspraak heeft MSolutions hoger beroep ingesteld. Het college heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven. MSolutions heeft een nader stuk ingediend. De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 28 maart 2023, waar MSolutions, vertegenwoordigd door [gemachtigde] en bijgestaan door mr. I. Haverkate, advocaat te Amsterdam, en het college, vertegenwoordigd door mr. J.P. Foppe, zijn verschenen.

Inleiding 1.       MSolutions was sinds 2016 in gesprek met het college over de herontwikkeling van een gebouw met een garage, werkplaatsen en twee bovenhuizen aan de Amsterdamseweg 484-488 in Amstelveen (hierna: het pand). MSolutions is in juni 2017 eigenaar geworden van het pand. 2.       Op 27 maart 2017 heeft de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit geadviseerd om het pand aan te wijzen als gemeentelijk monument. Het college heeft de procedure om het pand aan te wijzen als monument op verzoek van MSolutions tijdelijk aangehouden om MSolutions in de gelegenheid te stellen om met een passend plan voor de herontwikkeling van het pand te komen. Op 29 juli 2018 heeft de Vereniging Historisch Amstelveen een verzoek ingediend bij het college om het pand aan te wijzen als gemeentelijk monument. Het college heeft daarom bij brief van 14 augustus 2018 aan MSolutions zijn voornemen kenbaar gemaakt om het pand aan te wijzen als gemeentelijk monument. MSolutions is in de gelegenheid gesteld om hierover zienswijzen naar voren te brengen. MSolutions heeft van deze gelegenheid gebruik gemaakt. 3.       Bij het besluit van 18 december 2018 heeft het college het pand aangewezen als gemeentelijk monument. Het college heeft aan de aanwijzing een redengevende omschrijving ten grondslag gelegd. Het college heeft het besluit van 18 december 2018 in bezwaar gehandhaafd. Het college heeft zich in dat besluit op het standpunt gesteld dat MSolutions geen geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel kan doen, aangezien MSolutions ten tijde van de eigendomsoverdracht van het pand op de hoogte was van de mogelijke aanwijzing van het pand als monument en er nog geen overeenstemming was over het plan dat MSolutions in juli 2018 had gepresenteerd. Het college heeft zich verder in het kader van de belangenafweging op het standpunt gesteld dat MSolutions niet onevenredig in haar financiële belangen wordt benadeeld door de aanwijzing van het pand tot monument. Aangevallen uitspraak 4.       De rechtbank heeft geoordeeld dat MSolutions geen geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel kan doen. Volgens de rechtbank is geen sprake van een toezegging namens het college. MSolutions was op de hoogte van de procedure om het pand als gemeentelijk monument aan te wijzen. Die procedure is weliswaar tijdelijk aangehouden, maar het college heeft MSolutions hier wel expliciet op gewezen. De rechtbank constateert dat de nadruk in de gesprekken tussen MSolutions en het college lag op sloop en nieuwbouw van het pand, maar dat van een concrete toezegging dat het pand niet zou worden aangewezen als monument nooit sprake is geweest. Over het gesprek van 12 juli 2018 heeft de rechtbank overwogen dat MSolutions uit de mededeling dat het plan positief was ontvangen niet mocht afleiden dat er overeenstemming was op bestuurlijk niveau. Wettelijk kader 5.       Artikel 3:4, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht luidt als volgt: ‘’De voor een of meer belanghebbenden nadelige gevolgen van een besluit mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen.’’ Artikel 5, eerste lid, van de Erfgoedverordening gemeente Amstelveen luidt als volgt: "Burgemeester en wethouders kunnen besluiten een monument of archeologisch monument dat van bijzonder belang is voor de gemeente vanwege zijn schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische waarde aan te wijzen als gemeentelijk monument." Hoger beroep 6.       MSolutions kan zich niet verenigen met het oordeel van de rechtbank en komt daartegen in hoger beroep. Vertrouwensbeginsel 7.       MSolutions betoogt dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat het besluit van 19 maart 2020 niet in strijd is met het vertrouwensbeginsel. MSolutions wijst erop dat zij voorafgaand aan het besluit van 18 december 2018 lange tijd met ambtenaren van de gemeente in gesprek is geweest en dat het uitgangspunt van deze gesprekken was dat MSolutions het pand zou slopen en nieuwbouw zou realiseren. Volgens MSolutions was het voorlopige ontwerp van de herontwikkeling van het pand in juli 2018 afgerond en was er ambtelijk op hoofdlijnen een akkoord bereikt, zodat kon worden toegewerkt naar het definitieve ontwerp. MSolutions voert verder aan dat de rechtbank ten onrechte heeft overwogen dat MSolutions niet mocht aannemen dat er overeenstemming was op bestuurlijk niveau. MSolutions stelt zich op het standpunt dat de rechtbank hiermee een zwaardere maatstaf heeft aangelegd dan volgt uit rechtspraak van de Afdeling over het vertrouwensbeginsel. Het gaat er volgens MSolutions om dat ambtenaren de indruk hebben gewekt dat wordt toegewerkt naar een definitief ontwerp, waarmee een omgevingsvergunning kan worden aangevraagd. MSolutions mocht erop vertrouwen dat het college het pand niet zou aanwijzen als monument. 7.1.    Anders dan MSolutions stelt is de rechtbank uitgegaan van een juist toetsingskader. Wie zich beroept op het vertrouwensbeginsel moet aannemelijk maken dat van de kant van de overheid toezeggingen of andere uitlatingen zijn gedaan of gedragingen zijn verricht waaruit hij/zij in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs kon en mocht afleiden of het bestuursorgaan een bepaalde bevoegdheid zou uitoefenen en zo ja hoe. 7.2.    Met de rechtbank is de Afdeling van oordeel dat MSolutions niet aannemelijk heeft gemaakt dat van de kant van de overheid toezeggingen zijn gedaan of gedragingen zijn verricht waaruit MSolutions in de gegeven omstandigheden kon en mocht afleiden dat het college het pand niet als monument zou aanwijzen. De Afdeling constateert dat er gedurende een periode van 1,5 jaar gesprekken hebben plaatsgevonden tussen ambtenaren van de gemeente en MSolutions en dat in die gesprekken, zoals MSolutions naar voren heeft gebracht, vooral is gesproken over de mogelijkheden om het pand te slopen en nieuwbouw op de locatie te realiseren. MSolutions kon er op basis van deze gesprekken echter niet van uitgaan dat het college niet langer van zijn bevoegdheid tot aanwijzing van het pand als monument gebruik zou maken. Het college heeft op de zitting van de Afdeling gesteld dat er inderdaad gesprekken zijn geweest en dat alle opties toen weliswaar op tafel lagen, maar dat er wel grenzen waren, waaronder de eis dat het plan zou passen in de lintbebouwing. Verder heeft het college benadrukt dat er ambtelijk noch bestuurlijk groen licht was voor het ontwerp. In dat kader is van belang dat de ambtelijke gesprekken met MSolutions steeds plaatsvonden in de periode waarin de procedure tot aanwijzing van het pand als monument op verzoek van MSolutions opgeschort was. Verder is er geen documentatie beschikbaar van de gesprekken die met MSolutions in de periode tussen april 2017 en juli 2018 zijn gevoerd, zodat de Afdeling ook daaruit niet kan afleiden dat MSolutions erop mocht vertrouwen dat het college het pand niet als monument zou aanwijzen. Ook zijn er geen andere stukken waaruit blijkt dat er van de kant van het college instemming was met het ontwerp van MSolutions voor herontwikkeling van het pand. 7.3.    Het college heeft naar aanleiding van het verzoek van de Vereniging Historisch Amstelveen van 29 juli 2018 om het pand aan te wijzen als monument, op 14 augustus 2018 besloten om de procedure daartoe op te starten en dat is bij brief van die dag aan MSolutions kenbaar gemaakt. Hoewel invoelbaar is dat deze brief na de ambtelijke gesprekken voor MSolutions als een onaangename verrassing kwam, kan uit deze gang van zaken niet volgen dat MSolutions erop mocht vertrouwen dat het college het pand niet als monument zou aanwijzen. 7.4.    Het betoog slaagt niet. Evenredigheidsbeginsel 8.       MSolutions betoogt verder dat de rechtbank niet heeft onderkend dat de aanwijzing van het pand als monument in strijd is met het evenredigheidsbeginsel. MSolutions verwijst naar de uitspraak van de Afdeling van 2 februari 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:285) en het daarin uiteengezette beoordelingskader voor toetsing aan het evenredigheidsbeginsel. MSolutions wijst erop dat aanwijzing van een gemeentelijk monument een discretionaire bevoegdheid is.

9.       Het hoger beroep is ongegrond. De aangevallen uitspraak moet worden bevestigd. 10.     Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State: bevestigt de aangevallen uitspraak. Aldus vastgesteld door mr. J.E.M. Polak, voorzitter, en mr. C.M. Wissels en mr. A.J.C. de Moor-van Vugt, leden, in tegenwoordigheid van mr. P.M.M. van Zanten, griffier. w.g. Polak voorzitter w.g. Van Zanten griffier Uitgesproken in het openbaar op 26 april 2023 97-1022