ECLI:NL:RVS:1999:AA3713

Raad van State H01.99.0319. Datum uitspraak: 15 NOV. 1999 484 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak op het hoger beroep van: Kwekerij A B.V. te Honselersdijk, appellante, tegen de uitspraak van de arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage van 18 januari 1999 in het geding tussen: appellante en de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. 1 . Procesverloop Bij besluit van 30 juli 1997 heeft de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (hierna: de Minister) het verzoek van appellante om subsidie op grond van de Stimuleringsregeling innovatie markt en concurrentiekracht (regeling van 10 januari 1997, Stcrt. 1997, 12; hierna: de Regeling) ten behoeve van de uitvoering van het project "Autokal, Automatisering oogst, sorteren en verwerken Kalanchoë", afgewezen. Bij besluit van 9 maart 1998 heeft de Minister het door appellante hiertegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard. Dit besluit is aangehecht. Bij uitspraak van 18 januari 1999, verzonden op 19 januari 1999, heeft de arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage (hierna: de rechtbank), voorzover hier van belang, het tegen dit besluit ingestelde beroep gegrond verklaard, de bestreden beslissing op bezwaar vernietigd en bepaald dat de Minister een nieuw besluit neemt met inachtneming van hetgeen in deze uitspraak is overwogen. Deze uitspraak is aangehecht. Tegen deze uitspraak heeft appellante bij brief van 26 februari 1999, bij de Raad van State ingekomen op dezelfde dag, hoger beroep ingesteld. De gronden zijn aangevuld bij brief van 20 april 1999. Laatstgenoemde brief is aangehecht. Bij brief van 18 juni 1999 heeft de Minister een memorie van antwoord ingediend. De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 27 september 1999, waar appellante, vertegenwoordigd door mr N.A.J. Bel, advocaat te Den Haag, en haar directeur J.J.M. van Steekelenburg, en de Minister, vertegenwoordigd door mr M.F. Komman en ir W. Kunneman, gemachtigden, zijn verschenen. Tevens is op verzoek van appellante gehoord ir J.H.M. van der Hoeven, als adviseur in logistiek, industriële automatisering en datacollectie werkzaam bij Holland Innovation Consultants te Woubrugge. 2. Overwegingen 2.1. De Regeling bevat regels voor subsidieverstrekking ter stimulering van het innovatievermogen in de landbouw-, de visserij- en de bosbouwsector. Blijkens het algemene gedeelte van de toelichting is de onderhavige regeling vastgesteld om een start te kunnen maken met de uitvoering van het desbetreffende stimuleringskader, vooruitlopend op een kaderregeling, die haar wettelijke grondslag zal vinden in een te ontwerpen LNV-subsidiewet. Bij gebreke van die wettelijke grondslag moet de (inhoud van de) Regeling worden aangemerkt als beleid. Naar ter zitting is gebleken is een wettelijke grondslag voor de Regeling (nog) niet tot stand gekomen. Volgens artikel 2, eerste lid, van de Regeling kan de Minister ter stimulering van het innovatieve vermogen in de landbouw-, de visserij- of de bosbouwsector op aanvraag subsidie verstrekken voor innovatieprojecten die: a. zijn gericht op de productie, de be- of verwerking van of de handel in producten uit de landbouw, de visserij of de bosbouw in Nederland en b. een duur van ten hoogste drie jaar hebben. Blijkens artikel 1, aanhef en onder b, wordt in de Regeling onder innovatieproject verstaan: een samenhangend geheel van activiteiten gericht op: - het creëren van nieuwe, gewijzigde of verbeterde producten, technieken, systemen, processen, diensten of organisatievormen tot aan - maar niet met inbegrip van - de commerciële toepassing op praktijkschaal, en - het verwerven van kennis ten behoeve van de onder het eerste streepje bedoelde activiteiten. Volgens artikel 9, eerste lid, van de Regeling is onderscheidenlijk zijn er één of meerdere beoordelingscommissies innovatieprojecten, die tot taak heeft onderscheidenlijk hebben de haar daartoe voorgelegde aanvragen voor subsidieverlening overeenkomstig artikel 10 te beoordelen en hierover advies uit te brengen aan Het standpunt dat eik innovatieproject in de zin van de Regeling op zichzelf voor subsidie in aanmerking moet worden gebracht en dat de mate waarin aan de eisen wordt voldaan slechts bepalend is voor de rangschikking, die van belang is in verband met het beschikbare budget, vindt geen steun in de Regeling. Uit de tekst van het tweede lid van artikel 10 blijkt dat een aanvraag gedeeltelijk kan worden afgewezen. Dat impliceert dat het mogelijk is dat slechts voor onderdelen van een aangemeld project een subsidie wordt toegekend. Dit wordt bevestigd door de toelichting op deze bepaling, waarin staat dat de ervaring bij eerdere innovatiesubsidieregelingen leert dat van sommige ingediende projecten niet alle onderdelen innovatief zijn. Indien een project naar het oordeel van de commissie slechts gedeeltelijk voldoet aan de criteria van het eerste lid, kan de commissie bij de onderlinge vergelijking van de projecten alleen die onderdelen beoordelen die voldoen aan de criteria; de commissie adviseert de Minister dan de overige onderdelen af te wijzen, aldus de toelichting. De Afdeling acht deze wijze van beoordeling en advisering niet kennelijk onredelijk. Dat geldt, gelet op de doelstelling van de subsidieregeling, evenzeer voor het bij de uitvoering van de Regeling gehanteerde uitgangspunt van de beoordelingscommissie dat het honoreren van overtuigend goede aanvragen de voorkeur verdient boven uitputting van het beschikbare budget. 2.5.1. Hetgeen van de zijde van appellante is aangevoerd kan de Afdeling niet tot een ander oordeel leiden dan dat, waartoe de rechtbank is gekomen, te weten dat het Autokal-project als geheel als onvoldoende innovatief kan worden aangemerkt om in zijn totaliteit voor subsidiëring op grond van de Regeling in aanmerking te komen. De Afdeling ziet geen grond voor het oordeel dat een splitsing in onderdelen, zoals door de rechtbank aangebracht, bij de beoordeling van de aanvraag in zodanige mate afbreuk doet aan het project als geheel, dat deze splitsing ongeoorloofd is. Het hoger beroep is in zoverre ongegrond. Zoals ook ter zitting nader is gebleken, zal de Minister, op grond van de vernietiging door de rechtbank (naar de Afdeling de desbetreffende overweging begrijpt: wegens onvoldoende onderzoek), met betrekking tot de innovativiteit van de grijparm/vasthouder nader onderzoek verrichten. 2.6. Appeliante heeft verder nog aangevoerd dat de rechtbank bij de toepassing van artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) ten onrechte (nog) geen aanleiding heeft gezien om de Minister te veroordelen in de kosten die de door appellante in beroep ingeschakelde deskundige ir J.H.M. van der Hoeven heeft gemaakt. 2.6.1. De Afdeling overweegt hierover, dat de kosten van deskundigen op de voet van artikel 8:75 van de Awb voor vergoeding in aanmerking komen als het inroepen van die deskundige redelijk was en de deskundigenkosten zelf redelijk zijn. Ter bepaling of het inroepen van een niet-juridische deskundige, zoals hier aan de orde, redelijk was, kan in zijn algemeenheid als maatstaf worden gehanteerd of degene die deze deskundige heeft ingeroepen, gezien de feiten en omstandigheden zoals die bestonden ten tijde van de inroeping, ervan uit mocht gaan dat de deskundige een bijdrage zou leveren aan een voor hem gunstige beantwoording door de rechter van een voor de uitkomst van het geschil mogelijk relevante vraag. Daartoe dient in ieder geval een verband te bestaan tussen de ingeroepen deskundigheid en de specifieke vragen die in de procedure aan de orde zijn en die van invloed kunnen zijn op de uitkomst van het geschil. Daaraan is hier voldaan. De Afdeling ziet geen reden om in dit geval de in de beroepsfase gemaakte deskundigenkosten als zodanig niet in de proceskostenveroordeling in eerste aanleg te betrekken. Het hoger beroep is in zoverre gegrond en de aangevallen uitspraak dient in zoverre te worden vernietigd. Met inachtneming van het bepaalde in artikel 2, eerste lid, aanhef en onder b, van het Bes