ECLI:NL:RBZWB:2026:41

RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT Zittingsplaats: Middelburg Bestuursrecht zaaknummer: BRE 25/3198 WAJONG uitspraak van 14 januari 2026 van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen [eiseres] , uit [woonplaats] , eiseres, (gemachtigde: mr. N.J. Brouwer), en de Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV; kantoor Breda), verweerder, (gemachtigde: [gemachtigde] ). Inleiding 1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de aanvraag van eiseres om een uitkering op grond van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong). Eiseres is het niet eens met deze afwijzing. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank of het UWV terecht heeft geweigerd een Wajong-uitkering toe te kennen. 1.1. De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het UWV op goede gronden de aanvraag van eiseres heeft afgewezen. Eiseres krijgt dus geen gelijk en het beroep is dus ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft. 1.2. Onder 2 staat het procesverloop in deze zaak. Onder 3 en 4 staan het wettelijk kader en de grondslag van het bestreden besluit. Onder 5 en 6 volgt een weergave van het medisch en arbeidskundig onderzoek. Onder 7 en 8 staan de standpunten van eiseres en het UWV. De beoordeling door de rechtbank volgt vanaf 9. Daarbij gaat de rechtbank in op de volgende vragen: heeft eiseres arbeidsvermogen en zo niet, is het ontbreken van arbeidsvermogen duurzaam. Aan het eind staat de beslissing van de rechtbank en de gevolgen daarvan. Procesverloop 2. Eiseres, geboren op 24 juli 2004, heeft op 9 januari 2024 een aanvraag gedaan voor een Wajong-uitkering. 2.1 Met het besluit van 27 mei 2024 (primair besluit) heeft het UWV geweigerd om een Wajong-uitkering toe te kennen. Aan eiseres is meegedeeld dat zij geen arbeidsvermogen heeft, maar dat het UWV verwacht dat zij in de toekomst mogelijk wel arbeidsvermogen kan ontwikkelen. 2.1. Met het bestreden besluit van 27 mei 2025 op het bezwaar van eiseres is het UWV bij het besluit tot weigering een Wajong-uitkering toe te kennen, gebleven. 2.2. Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. Het UWV heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift. 2.3. De rechtbank heeft het beroep op 11 december 2025 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres, de moeder van eiseres en de gemachtigde van het UWV. Beoordeling door de rechtbank Wettelijk kader 3. De voor de beoordeling van het beroep belangrijke wet- en regelgeving is te vinden in de bijlage bij deze uitspraak. Grondslag van het bestreden besluit 4. Aan het bestreden besluit ligt een medisch en een arbeidskundig onderzoek ten grondslag. Medisch onderzoek 5.1. De verzekeringsarts heeft eiseres gezien op het spreekuur, haar psychisch onderzocht en dossieronderzoek verricht. De verzekeringsarts heeft kennisgenomen van het intakeverslag van Jonx van 20 mei 2022, de OTS rapportage van 20 juli 2022, het ontwikkelplan van 23 september 2021, de rapportage van de Raad voor de Kinderbescherming van 8 september 2021, informatie van psycholoog [psycholoog] van 1 maart 2021 en van systeemtherapeut [systeemtherapeut] van 21 februari 2020 en 19 oktober 2016 alsmede van de brief van de huisarts van 4 april 2024. De verzekeringsarts heeft gerapporteerd dat er bij eiseres sprake is van een autismespectrumstoornis (ASS) die zich uit in forse beperkingen binnen de sociale communicatie en interactie en een sterke rigiditeit in de vorm van bepalend gedrag, dwanghandelingen en -gedachten. Eiseres is erg prikkelgevoelig. Zij gaat niet alleen naar buiten en zit het grootste deel van de dag op haar kamer. Het is nog onduidelijk of er ook sprake is van een obsessieve compulsieve dwangstoornis (OCD) en traumagerelateerde klachten. Bij het laatste diagnostisch onderzoek in mei 2022 is opnieuw het advies gegeven (zoals eerder in 2021) om hier nader onderzoek naar te l Het UWV stelt dat het ontbreken van arbeidsvermogen niet duurzaam is omdat er nog mogelijkheden zijn op het gebied van diagnostiek, behandeling, begeleiding en (het onderzoeken van) scholing. Volgens het UWV heeft eiseres niet aannemelijk gemaakt dat de betreffende behandeling(en) feitelijk (en blijvend) niet toegankelijk is voor haar. Eiseres stelt dat diverse behandelingen niet gevolgd kunnen worden vanwege een ‘te complexe situatie’. Zij verwijst hierbij onder meer naar een gedeelte uit de rapportage van de verzekeringsarts b&b. Dat gedeelte is niet hetgeen door de verzekeringsarts b&b is vastgesteld maar een weergave van de bezwaargronden van eiseres. Standpunt van eiseres 8. Volgens eiseres stelt het UWV ten onrechte dat zij in de toekomst werknemers-vaardigheden kan ontwikkelen. Er is daarnaast niet onderbouwd hoe de mogelijkheden tot arbeidsparticipatie zich kunnen ontwikkelen. De stelligheid waarmee de verzekeringsarts b&b uitspraken heeft gedaan over de ontwikkeling in de toekomst getuigt van een onzorgvuldige besluitvorming. Eiseres heeft een ASS, een OCD en (vermoedelijk) selectief mutisme. Daarnaast is de sociaal-emotionele leeftijd van eiseres door agoog [agoog] ingeschat op 5 jaar. Dit wordt bevestigd door Jonx die een sociaal-emotionele leeftijd van 2,5 jaar noemt. Door deze sociaal-emotionele leeftijd is eiseres niet in staat om werknemersvaardigheden aan te leren. Daarbij staan de verschillende aandoeningen en het selectief mutisme daaraan in de weg. Eiseres heeft diverse traumatische ervaringen gehad op het speciaal onderwijs en communiceert al enkele jaren alleen met haar ouders. Eiseres is snel overprikkeld wat tot volledige ontregeling kan leiden. Er is een grote kans dat behandeling en dagbesteding eiseres overvragen. Behandeling kan bovendien slechts tot verbetering leiden als deze ook daadwerkelijk gevolgd kan worden. Behandeling is feitelijk niet toegankelijk voor eiseres. Blijkens de rapportage van de verzekeringsarts b&b hebben Zeeuwse Gronden, Emergis en het Autismepunt in Eindhoven geweigerd eiseres te behandelen omdat de situatie te complex is. Ook in Drenthe hebben meerdere behandelaars aangegeven dat er geen behandeling is vanwege de te complexe situatie. Omdat eiseres feitelijk geen toegang heeft tot behandeling en Stichting Hulst voor Elkaar geen begeleiding wil bieden voordat behandeling is ingezet, kan niet worden gesteld dat eiseres in de toekomst werknemersvaardigheden kan ontwikkelen en heeft zij recht op een Wajong-uitkering. Ter onderbouwing van haar standpunt heeft eiseres in beroep een verklaring van agoog [agoog] van 20 november 2025 overgelegd. Oordeel van de rechtbank 9.1. Omdat eiseres haar aanvraag na 1 januari 2015 heeft ingediend, is de Wajong zoals die geldt na 1 januari 2015 van toepassing. De te beoordelen datum in dit geding is de 18e verjaardag van eiseres 24 juli 2022. 9.2. Recht op een Wajong-uitkering ontstaat pas indien de betrokkene duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie (arbeidsvermogen) heeft. Het UWV moet daarom eerst beoordelen of eiseres voldoet aan tenminste een van de volgende voorwaarden: - eiseres kan geen taak uitvoeren in een arbeidsorganisatie - eiseres beschikt niet over basale werknemersvaardigheden - eiseres kan niet een uur aangesloten werken - eiseres is niet tenminste vier uur per dag belastbaar (dan wel twee uur per dag belastbaar en in staat het minimumloon te verdienen). Wordt aan tenminste een van de hiervoor genoemde voorwaarden voldaan dan ontbreekt arbeidsvermogen. Vervolgens moet het UWV dan beoordelen of deze situatie duurzaam is. Bij de beoordeling maakt het UWV gebruik van de Sociaal Medische Beoordeling Arbeidsvermogen (SMBA)-systematiek. Bij deze beoordeling staat de ‘International Classification of Functioning, Disability and Health’ centraal. Voor het toepassen van de SMBA-systematiek heeft het UWV het ‘Compendium Participatiewet’ vastgesteld. 9.3. Tussen partijen is niet in geschil dat eiseres geen basale werknemersvaardi De verwachting is dat door verdere (intensieve) behandeling/ begeleiding gericht op ontwikkelingsstimulering dan wel het vinden van een passend scholingsaanbod nog groei kan plaatsvinden en er verbetering van de mogelijkheden kan komen, zodat er op langere termijn arbeidsvermogen kan ontstaan in een beschermde en aangepaste setting, zoals in beschut werk. 9.6. Naar het oordeel van de rechtbank hebben de verzekeringsartsen hiermee afdoende gemotiveerd dat er voor eiseres, mede gelet op de informatie van Jonx, nog mogelijkheden zijn voor behandeling, begeleiding en (mogelijk) scholing en dat ontwikkeling van werknemersvaardigheden en het kunnen ontstaan van arbeidsvermogen daarmee niet uitgesloten is. Van onzorgvuldig onderzoek is volgens de rechtbank dan ook geen sprake. Met betrekking tot de sociaal-emotionele leeftijd waarop eiseres heeft gewezen, overweegt de rechtbank dat in de rapportage van Jonx een sociaal-emotionele leeftijd van 2,5 jaar is vermeld. Jonx heeft desondanks voormelde (behandel)adviezen gegeven. Jonx heeft in de laag sociaal-emotionele leeftijd van eiseres dus geen aanleiding gezien voor de conclusie dat er geen (behandel)mogelijkheden zijn voor eiseres. De rechtbank leidt uit de informatie van Jonx juist af dat Jonx mogelijkheden zag voor ontwikkeling. Jonx vermeldt namelijk: ‘Voor haar omgeving is het van belang dat deze rekening houdt met de disharmonische ontwikkeling bij [voornaam eiseres] . Hierbij is wat zij aankan (sociale redzaamheid en sociaal en emotioneel ontwikkelings-niveau) leidend voor de begeleiding die zij nodig heeft. In een situatie waarin dit voldoende wordt gedaan, kunnen haar sterke kanten (o.a. cognitieve ontwikkeling, creativiteit) optimaal tot hun recht komen’. Ook de agoog benadrukt in haar verklaring van 20 november 2025 het belang van een passend behandeltraject en in zoverre kan dit aanvullend stuk niet tot een ander oordeel leiden. Niet gesteld of gebleken is dat eiseres de door Jonx geadviseerde behandeling en begeleiding al heeft gevolgd/gekregen. Ter zitting is gebleken dat er opties zijn voor eiseres, waaronder in Nijmegen en bij ATN, waarvoor zij om haar moverende redenen niet kiest/heeft gekozen. Er kan dan ook niet worden geconcludeerd dat er (feitelijk) geen (behandel)mogelijkheden zijn voor eiseres. Overigens is ter zitting gebleken dat Stichting Hulst voor Elkaar eiseres (en haar moeder) inmiddels begeleidt. Nu het UWV naar het oordeel van de rechtbank voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat niet is uitgesloten dat op termijn bij eiseres arbeidsvermogen zal kunnen ontstaan, houdt het besluit, waarbij aan eiseres een Wajong-uitkering geweigerd is, stand. Conclusie en gevolgen Het beroep is ongegrond. Omdat het beroep ongegrond wordt verklaard heeft eiseres geen recht op vergoeding van het griffierecht of de proceskosten. Beslissing De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. Deze uitspraak is gedaan door mr. M. Snoeks, rechter, in aanwezigheid van mr. H.D. Sebel griffier, op 14 januari 2026 en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl. griffier rechter Afschrift verzonden aan partijen op: Informatie over hoger beroep Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Centrale Raad van Beroep waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan de Centrale Raad van beroep, Postbus 16002, 3500 DA Utrecht. Bijlage: Wet- en regelgeving Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten Artikel 1a:1, eerste lid Jonggehandicapte in de zin van dit hoofdstuk en de daarop berustende bepalingen is de ingezetene die: op de dag waarop hij achttien jaar wordt als rechtstreeks en objectief med