ECLI:NL:RBZWB:2024:6422

RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT Zittingsplaats Breda Belastingrecht zaaknummers: BRE 23/9250 en 23/9251 uitspraak van de enkelvoudige kamer van 17 september 2024 in de zaak tussen [belanghebbende] , uit [plaats 1] (Duitsland), belanghebbende, (gemachtigde: mr. R. Versteeg, aangesloten bij Katuin Juristen), en de inspecteur van de Belastingdienst, de inspecteur. Inleiding 1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank de beroepen van belanghebbende tegen de uitspraken op bezwaar van de inspecteur van 13 juli 2023. 1.1. De inspecteur heeft aan belanghebbende over de jaren 2020 en 2021 navorderingsaanslagen inkomstenbelasting en premievolksverzekeringen (IB/PVV) opgelegd naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van respectievelijk € 39.285 en € 44.035 en een premie-inkomen van respectievelijk € 34.712 en € 35.129 (de navorderingsaanslagen). Gelijktijdig met het opleggen van de navorderingsaanslagen heeft de inspecteur aan belanghebbende belastingrente naar bedragen van € 272 en € 185 in rekening gebracht (de belastingrentebeschikkingen). 1.2. De inspecteur heeft het bezwaar tegen de navorderingsaanslag IB/PVV 2020 ongegrond verklaard. De inspecteur heeft het bezwaar tegen de navorderingsaanslag IB/PVV 2021 (deels) toegewezen en het premie-inkomen verminderd naar € 2.078. De belastingrentebeschikking is dienovereenkomstig verminderd naar € 89. De inspecteur heeft een kostenvergoeding toegekend van € 265. 1.3. De rechtbank heeft de beroepen op 7 augustus 2024 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van belanghebbende bijgestaan door mr. C.M. Koot, en namens de inspecteur, mr. drs. [inspecteur 1] en mr. [inspecteur 2] .

2. De rechtbank beoordeelt of de navorderingsaanslagen en de belastingrentebeschikkingen terecht en tot de juiste bedragen zijn vastgesteld en of de kostenvergoeding in de bezwaarfase tot het juiste bedrag is vastgesteld. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van belanghebbende. 2.1. Naar het oordeel van de rechtbank zijn de navorderingsaanslagen en de belastingrentebeschikkingen (over 2021: na verminderingen in de uitspraak op bezwaar) terecht en tot de juiste bedragen vastgesteld. De kostenvergoeding in de bezwaarfase is tot een te laag bedrag vastgesteld. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot deze oordelen komt en welke gevolgen deze oordelen hebben.

3. Belanghebbende is geboren op 4 november 1954 en woonde in 2020 en 2021 in Duitsland. 3.1. Belanghebbende was werkzaam als priester en heeft in de onderhavige jaren inkomen uit Nederland ontvangen, bestaande uit inkomsten uit dienstbetrekking van Bisdom [plaats 2] , een arbeidsongeschiktheidspensioen van Instelling Pensioenfonds van de Nederlandse Bisdommen (PNB) en vanaf 2021 een ouderdomspensioen van het PNB en een AOW-uitkering van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). 3.2. Op 13 april 2021 heeft belanghebbende als buitenlandse belastingplichtige aangifte IB/PVV voor het jaar 2020 (de aangifte 2020) gedaan. Hij was in 2020 het hele jaar premieplichtig in Nederland. De inspecteur heeft de primitieve aanslag IB/PVV 2020 op 25 juni 2021 geautomatiseerd opgelegd conform de aangifte. Het belastbaar inkomen uit werk en woning is als volgt samengesteld: Bisdom [plaats 2] € 10.938 PNB (arbeidsongeschiktheidspensioen) € 28.347 Elders belast - € 28.347 Belastbaar inkomen werk en woning € 10.938 3.3. Op 19 juni 2022 heeft belanghebbende als buitenlandse belastingplichtige aangifte IB/PVV voor het jaar 2021 (de aangifte 2021) gedaan. Op 4 maart 2021 heeft belanghebbende de pensioengerechtigde leeftijd bereikt en hij heeft vanaf dat moment recht op een AOW-uitkering van de SVB en een ouderdomspensioen van het PNB. Het belastbaar inkomen uit werk en woning is als volgt samengesteld: Bisdom [plaats 2] € 2.078 PNB (ouderdomspensioen) € 24.240 PNB (arbeidsongeschiktheidspensioen) € 4.727 SVB € 12.990 Elders belast - € 41.958 Belastbaar inkomen werk en woning € 2.078 3.4. De inspecteur heeft de primitieve aanslag IB/PVV 2021 op 16 augustus 2022 geautomatiseerd opgelegd conform de aangifte. De aanslag vermeldt verder: “Op 4 maart 2021 bereikt u de AOW-leeftijd. Vanaf de eerste van die maand bent u niet meer premieplichtig voor de AOW. Uw premie-inkomen bedraagt € 44.036. Het maximum premie-inkomen is € 35.129. Daarom geldt dit laatste bedrag. Het premiepercentage bedraagt daarom 12,730% in plaats van 27,650%.” 3.5. Op 25 oktober 2022 heeft er een gesprek plaatsgevonden tussen belanghebbende en de Duitse Belastingdienst. Van dat gesprek heeft belanghebbende een verslag gemaakt. In dat verslag staat onder meer: “Kern van het gesprek is de omschrijving van het begrip pensioen, en de fiscale toepassing ervan. Daarbij gaat het zowel om een arbeidsongeschiktheidspensioen als om een ouderdomspensioen. De vraag is, hoe het pensioen is opgebouwd. Het Finanzamt onderscheidt daarbij enkele mogelijkheden: (...) c) De werkgever biedt een pensioenregeling aan, waarbij de pensioengerechtigde werknemer geen pensioenpremie betaalt, en de werkgever ook geen pensioenpremie op het salaris inhoudt. Is mogelijkheid c) van toepassing, dan past het Finanzamt volgende regeling toe: Het uitgekeerde pensioen (arbeidsongeschiktheidspensioen zowel als ouderdomspensioen) wordt beschouwd als was het een betaling door de werkgever, en stelt dat gelijk met een voortzetting van de betaling van salaris voor verrichte arbeid. Daarin onderscheidt zich de Duitse opvatting zich kennelijk van de Nederlandse. In mijn situatie acht het Finanzamt mogelijkheid c) van toepassing.” 3.6. Uit de Duitse belastingaanslagen voor de jaren 2020 en 2021 volgt dat de uitkeringen van het PNB zijn aangemerkt als ‘Einkünfte aus nichtselbständiger Arbeit’. Belanghebbende was in 2020 € 4.901,74 aan Duitse inkomstenbelasting verschuldigd, bestaande uit een ‘festzusetzende Einkommensteuer’ van € 4.281, een ‘römisch-katholische Kirchensteuer’ van € 385,29 en een ‘Solidaritätszsuschlag’ van € 235,45. In 2021 bedroeg de te betalen Duitse inkomstenbelasting € 7.746,63, bestaande uit een ‘festzusetzende Einkommensteuer’ van € 7.107 en een ‘römisch-katholische Kirchensteuer’ van € 639,63. 3.7. Met dagtekening 4 januari 2023 heeft de inspecteur belanghebbende twee kennisgevingen gestuurd waarin staat dat hij voornemens is navorderingsaanslagen op te leggen voor de jaren 2020 en 2021. Nederland heeft volgens hem het heffingsrecht over de (privaatrechtelijke) pensioenen die belanghebbende ontvangt van het PNB en de SVB van respectievelijk in totaal € 28.347 en € 41.958. 3.8. De inspecteur heeft vervolgens de navorderingsaanslagen en de bijbehorende belastingrentebeschikkingen met dagtekening 11 februari 2023 vastgesteld (zie 1.1). 3.9. De inspecteur heeft het bezwaar dat ziet op de navorderingsaanslag IB/PVV 2021 (deels) toegewezen. Hij heeft ambtshalve geconstateerd dat de navorderingsaanslag foutief is vastgesteld, omdat belanghebbende vanaf 4 maart 2021 niet meer premieplichtig is in Nederland. 3.10. Op een verzoek van belanghebbende om herziening van de aanslagen inkomstenbelasting 2017 tot en met 2019 in verband met dubbele heffing over aan hem gedane uitkeringen heeft de inspecteur bij brief van 21 september 2020, voor zover hier van belang, het volgende bericht: “Heffingsrecht over inkomensbestanddelen Volgens de mij bekende gegevens had u in het belastingjaar 2017 de volgende inkomensbestanddelen: (…) (…) Loon (…) Bisdom [plaats 2] (…) 12.165 (…) Instelling pensioenfonds van de Nederlandse Bisdommen (…) 25.713 (…) In het belastingjaar 2017 was u woonachtig in Duitsland volgens de mij bekende gegevens. Er geldt een belastingverdrag tussen Nederland en Duitsland. Conform dit verdrag dient het loon uit tegenwoordige dienstbetrekking in Nederland belast te zijn (artikel 14 lid 1). Ook het privaatpensioen dient in Nederland belast te worden op grond van artikel 167 lid 1 jo. Protocol XIII. Uw privaatpensioen overstijgt namelijk de 15.000 grens, in dat geval is Nederland gerechtigde om inkomstenbelasting hierover te heffen.

Vooraf: zijn alle op de zaak betrekking hebbende stukken overgelegd? 4. Belanghebbende stelt dat de inspecteur niet alle op de zaak betrekking hebbende stukken heeft overgelegd en daarmee artikel 8:42 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) heeft geschonden. 4.1. De rechtbank overweegt dat belanghebbende niet heeft verzocht om overlegging van specifieke op de zaak betrekking hebbende stukken. Niet is aannemelijk geworden dat de inspecteur niet volledig heeft voldaan aan zijn uit artikel 8:42 van de Awb voortvloeiende verplichtingen. Inhoudelijk: de navorderingsaanslagen 5. De rechtbank beoordeelt eerst of de inspecteur voor de jaren 2020 en 2021 navorderingsaanslagen mocht opleggen. Kenbare fout 5.1. Ter zitting heeft de inspecteur aangegeven dat hij zich in deze stand van het geding niet zal verzetten tegen het standpunt van belanghebbende dat hij niet beschikt over een nieuw feit op basis waarvan hij navorderingsaanslagen mocht opleggen. Daarom moet de rechtbank de vraag beantwoorden of navordering, ondanks het ontbreken van een nieuw feit, is toegestaan op grond van artikel 16, tweede lid, onderdeel c, van de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen. Op grond van deze bepaling is navordering mogelijk als de aanslag door een fout te laag is vastgesteld. Beoordelingsfouten van de inspecteur vormen hierop een uitzondering. Om te kunnen navorderen moet het verder gaan om een fout die de belastingplichtige redelijkerwijs kenbaar is (de kenbare fout). Indien de belastingaanslag ten minste 30% afwijkt van de uit de belastingwet voortvloeiende belastingschuld, wordt wettelijk aangenomen dat het de belastingplichtige redelijkerwijs kenbaar is dat de belastingaanslag te laag is vastgesteld. 5.2. De rechtbank constateert dat belanghebbende op respectievelijk 13 april 2021 en 19 juni 2022 de aangiften IB/PVV 2020 en 2021 heeft ingediend en daarbij de pensioeninkomsten en de AOW-uitkering als elders belast en in Nederland vrijgesteld inkomen heeft opgevoerd. Op respectievelijk 25 juni 2021 en 16 augustus 2022 zijn de primitieve aanslagen 2020 en 2021 middels geautomatiseerde afdoening conform de aangiften opgelegd. 5.3. De rechtbank merkt op dat de inspecteur in de brief van 21 september 2020 (zie 3.10) heeft vermeld dat en waarom de door belanghebbende ontvangen uitkeringen in Nederland zijn belast. Daarna zijn de aanslagen voor de daarop volgende jaren geautomatiseerd opgelegd waarbij de aangiften, waarin de pensioenuitkeringen en de AOW-uitkering als vrijgestelde inkomsten zijn opgevoerd, zijn gevolgd. Die aanslagen zijn dus te laag vastgesteld, niet als gevolg van een verwijtbaar onjuist inzicht van de inspecteur in de feiten die bepalend zijn voor de (omvang van de) belastingschuld of van een onjuist inzicht van de inspecteur in het recht, maar als gevolg van de geautomatiseerde aanslagregeling die heeft geleid tot een discrepantie tussen wat de inspecteur wilde en wat in de aanslagbiljetten is vastgelegd. In dit geval is ook sprake van een verschil van ten minste 30% tussen de belastingschuld volgens de primitieve aanslagen en de (volgens de inspecteur) wettelijk verschuldigde belasting. Op grond van het vorenstaande is de rechtbank van oordeel dat sprake is van een kenbare fout. De inspecteur mocht dus navorderen. Heffingsrecht onder het belastingverdrag 5.4. Tussen partijen is niet in geschil dat Nederland naar nationaal recht kan heffen over de pensioenuitkeringen. De rechtbank acht dat juist. 5.5. De hoofdregel uit het belastingverdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland (het Verdrag) is dat pensioenen en socialezekerheidspensioenen betaald aan een inwoner van Duitsland belast zijn in Duitsland (woonstaatheffing). Indien deze inkomsten afkomstig zijn uit de andere staat (Nederland) en het brutobedrag daarvan meer bedraagt dan € 15.000, dan mag de andere staat ook heffen (bronstaatheffing). 5.6 De inspecteur stelt zich op het standpunt dat belanghebbende meer dan € 15.000 aan uit Nederland afkomstige pensioeninkomsten heeft genoten zodat Nederland heffingsbevoegd is. 5.7. Belanghebbende voert aan dat de Duitse belastingdienst de door hem ontvangen uitkeringen van het PNB niet kwalificeert als pensioen, maar als inkomsten uit dienstbetrekking, waarover Duitsland op grond van het Verdrag heffingsbevoegd is. 5.8. De rechtbank overweegt dat in het Verdrag geen begripsomschrijving is opgenomen voor de uitdrukking ‘pensioen’. Voor de definitie van de term ‘pensioen’ is voor Nederland uitsluitend relevant welke betekenis aan deze term wordt gegeven in de nationale wetgeving. Nu niet is gesteld of gebleken dat de arbeidsongeschiktheidsuitkering en het ouderdomspensioen van het PNB niet als zodanig kwalificeren, betreffen deze uitkeringen naar nationaal Nederlands recht pensioenuitkeringen. Belanghebbende betwist niet dat de pensioenuitkeringen van privaatrechtelijke aard zijn. Omdat de pensioeninkomsten van het PNB in 2020 en 2021 meer bedragen dan € 15.000, heeft Nederland op grond van het Verdrag de heffingsbevoegdheid over alle door belanghebbende ontvangen pensioeninkomsten, inclusief de AOW-uitkering (zie 5.5). Verrekening 5.9. Vaststaat dat belanghebbende in Nederland en Duitsland belasting heeft betaald over de pensioeninkomsten. Er is dus sprake van dubbele heffing. De rechtbank is van oordeel dat het Verdrag – ondanks de reeds betaalde belasting in Duitsland – niet in de weg staat aan de heffing in Nederland over de AOW-uitkering en de pensioenuitkeringen van het PNB. 5.10. De rechtbank begrijpt dat de situatie van dubbele heffing waarin belanghebbende verkeert ongewenst is. Er bestaat voor de inspecteur op basis van het Verdrag echter geen verplichting en ook niet de mogelijkheid om dubbele belastingheffing te voorkomen. De heffingsbevoegdheid is immers aan Nederland toegewezen. De rechtbank attendeert belanghebbende er op dat een onderlinge-overlegprocedure tussen Nederland en Duitsland wellicht uitkomst kan bieden. Belanghebbende dient zich daartoe tot het Ministerie van Financiën te wenden. De inspecteur kan hierin geen rol vervullen. Zijn de algemene beginselen van behoorlijk bestuur door de inspecteur geschonden? 5.11. Volgens belanghebbende is sprake van een schending van het motiveringsbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel en het fair play-beginsel. Hij acht de uitspraken op bezwaar onvoldoende gemotiveerd omdat niet op ieder afzonderlijk punt gereageerd is en hij acht het onzorgvuldig dat de inspecteur geen contact heeft opgenomen met de Duitse belastingdienst. 5.12. De rechtbank merkt op dat het motiveringsbeginsel inhoudt dat een besluit moet berusten op een deugdelijke motivering. Dit vereiste houdt niet in dat de inspecteur in de uitspraak op bezwaar op alle door belanghebbende aangevoerde gronden in bezwaar moet ingaan, maar hij moet wel voldoende inzicht geven in de argumenten die hem hebben gebracht tot het ongegrond verklaren van het bezwaar. De onderhavige uitspraken op bezwaar bevatten een voldoende toereikende motivering van de beslissing van de inspecteur. Dat de inspecteur geen contact opgenomen heeft met de Duitse belastingdienst acht de rechtbank, gelet op hetgeen is overwogen in 5.9, niet onzorgvuldig. De rechtbank overweegt dat zij uit het dossier niet kan opmaken dat de inspecteur verder enig algemeen beginsel van behoorlijk bestuur heeft geschonden.

6. Het beroep voor het jaar 2021 is voor zover het ziet op de kostenvergoeding voor de bezwaarfase gegrond. De rechtbank vernietigt daarom de uitspraak op bezwaar voor zover deze betrekking heeft op de kostenvergoeding. Het beroep voor het jaar 2020 is ongegrond. Dat betekent dat de navorderingsaanslagen en de bijbehorende belastingrentebeschikkingen in stand blijven. 6.1. Omdat het beroep voor het jaar 2021 (deels) gegrond is moet de heffingsambtenaar het griffierecht aan belanghebbende vergoeden. 6.2. Belanghebbende krijgt, naast de kostenvergoeding voor de bezwaarfase van € 1.248, ook een vergoeding van zijn proceskosten die hij in verband met de behandeling van het beroep redelijkerwijs heeft moeten maken. De inspecteur moet deze vergoeding betalen. De vergoeding is met toepassing van het Besluit als volgt berekend. Voor de rechtsbijstand door een gemachtigde krijgt belanghebbende een vast bedrag per proceshandeling. Belanghebbende heeft recht op 1 punt voor het beroepschrift en 1 punt voor het bijwonen van de zitting, met een waarde van € 875 per punt. De rechtbank hanteert een wegingsfactor van 0,25. De vergoeding van kosten van de beroepsfase bedraagt dan € 437,50.

De rechtbank: verklaart het beroep met zaaknummer 23/9251 voor zover dit betrekking heeft op de proceskostenvergoeding gegrond; vernietigt de uitspraak op bezwaar betreffende de navorderingsaanslag IB/PVV 2021 voor zover deze betrekking heeft op de kostenvergoeding; stelt de vergoeding van de in bezwaar gemaakte kosten vast op € 1.248; verklaart de beroepen voor het overige ongegrond; bepaalt dat de inspecteur het griffierecht van € 50 aan belanghebbende moet vergoeden; veroordeelt de inspecteur tot vergoeding aan belanghebbende van € 437,50 aan in de beroepsfase gemaakte kosten. Deze uitspraak is gedaan door mr. drs. M.M. de Werd, rechter, in aanwezigheid van mr. D. Damen, griffier, op 17 september 2024 en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl. griffier rechter Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: Aan deze uitspraak hoeft eerst uitvoering te worden gegeven als de uitspraak onherroepelijk is geworden. De uitspraak is onherroepelijk als niet binnen zes weken na verzending van de uitspraak een rechtsmiddel is aangewend of onherroepelijk op het aangewende rechtsmiddel is beslist. Informatie over hoger beroep Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Digitaal beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch. Hoge Raad 7 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:743. Artikel 17, eerste lid van het Verdrag (tekst 2020 en 2021). Artikel 17, tweede lid van het Verdrag (tekst 2020 en 2021). Artikel 3 van het Verdrag (tekst 2020 en 2021). Artikel 18, eerste lid, onderdeel a, ten eerste en ten vierde, van de Wet op de loonbelasting 1964. Artikel 25 van het Verdrag. Hoge Raad 8 oktober 2021, ECLI:NL:HR:2021:1473. Zie in dat kader Hoge Raad 29 augustus 1997, ECLI:NL:1997:AA2235. Hoge Raad, 12 juli 2024, ECLI:NL:HR:2024:1060. Artikel 27h, derde lid en artikel 28, zevende lid, van de AWR.

RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT Zittingsplaats Breda Belastingrecht zaaknummers: BRE 23/9250 en 23/9251 uitspraak van de enkelvoudige kamer van 17 september 2024 in de zaak tussen [belanghebbende] , uit [plaats 1] (Duitsland), belanghebbende, (gemachtigde: mr. R. Versteeg, aangesloten bij Katuin Juristen), en de inspecteur van de Belastingdienst, de inspecteur. Inleiding 1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank de beroepen van belanghebbende tegen de uitspraken op bezwaar van de inspecteur van 13 juli 2023. 1.1. De inspecteur heeft aan belanghebbende over de jaren 2020 en 2021 navorderingsaanslagen inkomstenbelasting en premievolksverzekeringen (IB/PVV) opgelegd naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van respectievelijk € 39.285 en € 44.035 en een premie-inkomen van respectievelijk € 34.712 en € 35.129 (de navorderingsaanslagen). Gelijktijdig met het opleggen van de navorderingsaanslagen heeft de inspecteur aan belanghebbende belastingrente naar bedragen van € 272 en € 185 in rekening gebracht (de belastingrentebeschikkingen). 1.2. De inspecteur heeft het bezwaar tegen de navorderingsaanslag IB/PVV 2020 ongegrond verklaard. De inspecteur heeft het bezwaar tegen de navorderingsaanslag IB/PVV 2021 (deels) toegewezen en het premie-inkomen verminderd naar € 2.078. De belastingrentebeschikking is dienovereenkomstig verminderd naar € 89. De inspecteur heeft een kostenvergoeding toegekend van € 265. 1.3. De rechtbank heeft de beroepen op 7 augustus 2024 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van belanghebbende bijgestaan door mr. C.M. Koot, en namens de inspecteur, mr. drs. [inspecteur 1] en mr. [inspecteur 2] .

2. De rechtbank beoordeelt of de navorderingsaanslagen en de belastingrentebeschikkingen terecht en tot de juiste bedragen zijn vastgesteld en of de kostenvergoeding in de bezwaarfase tot het juiste bedrag is vastgesteld. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van belanghebbende. 2.1. Naar het oordeel van de rechtbank zijn de navorderingsaanslagen en de belastingrentebeschikkingen (over 2021: na verminderingen in de uitspraak op bezwaar) terecht en tot de juiste bedragen vastgesteld. De kostenvergoeding in de bezwaarfase is tot een te laag bedrag vastgesteld. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot deze oordelen komt en welke gevolgen deze oordelen hebben.

3. Belanghebbende is geboren op 4 november 1954 en woonde in 2020 en 2021 in Duitsland. 3.1. Belanghebbende was werkzaam als priester en heeft in de onderhavige jaren inkomen uit Nederland ontvangen, bestaande uit inkomsten uit dienstbetrekking van Bisdom [plaats 2] , een arbeidsongeschiktheidspensioen van Instelling Pensioenfonds van de Nederlandse Bisdommen (PNB) en vanaf 2021 een ouderdomspensioen van het PNB en een AOW-uitkering van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). 3.2. Op 13 april 2021 heeft belanghebbende als buitenlandse belastingplichtige aangifte IB/PVV voor het jaar 2020 (de aangifte 2020) gedaan. Hij was in 2020 het hele jaar premieplichtig in Nederland. De inspecteur heeft de primitieve aanslag IB/PVV 2020 op 25 juni 2021 geautomatiseerd opgelegd conform de aangifte. Het belastbaar inkomen uit werk en woning is als volgt samengesteld: Bisdom [plaats 2] € 10.938 PNB (arbeidsongeschiktheidspensioen) € 28.347 Elders belast - € 28.347 Belastbaar inkomen werk en woning € 10.938 3.3. Op 19 juni 2022 heeft belanghebbende als buitenlandse belastingplichtige aangifte IB/PVV voor het jaar 2021 (de aangifte 2021) gedaan. Op 4 maart 2021 heeft belanghebbende de pensioengerechtigde leeftijd bereikt en hij heeft vanaf dat moment recht op een AOW-uitkering van de SVB en een ouderdomspensioen van het PNB. Het belastbaar inkomen uit werk en woning is als volgt samengesteld: Bisdom [plaats 2] € 2.078 PNB (ouderdomspensioen) € 24.240 PNB (arbeidsongeschiktheidspensioen) € 4.727 SVB € 12.990 Elders belast - € 41.958 Belastbaar inkomen werk en woning € 2.078 3.4. De inspecteur heeft de primitieve aanslag IB/PVV 2021 op 16 augustus 2022 geautomatiseerd opgelegd conform de aangifte. De aanslag vermeldt verder: “Op 4 maart 2021 bereikt u de AOW-leeftijd. Vanaf de eerste van die maand bent u niet meer premieplichtig voor de AOW. Uw premie-inkomen bedraagt € 44.036. Het maximum premie-inkomen is € 35.129. Daarom geldt dit laatste bedrag. Het premiepercentage bedraagt daarom 12,730% in plaats van 27,650%.” 3.5. Op 25 oktober 2022 heeft er een gesprek plaatsgevonden tussen belanghebbende en de Duitse Belastingdienst. Van dat gesprek heeft belanghebbende een verslag gemaakt. In dat verslag staat onder meer: “Kern van het gesprek is de omschrijving van het begrip pensioen, en de fiscale toepassing ervan. Daarbij gaat het zowel om een arbeidsongeschiktheidspensioen als om een ouderdomspensioen. De vraag is, hoe het pensioen is opgebouwd. Het Finanzamt onderscheidt daarbij enkele mogelijkheden: (...) c) De werkgever biedt een pensioenregeling aan, waarbij de pensioengerechtigde werknemer geen pensioenpremie betaalt, en de werkgever ook geen pensioenpremie op het salaris inhoudt. Is mogelijkheid c) van toepassing, dan past het Finanzamt volgende regeling toe: Het uitgekeerde pensioen (arbeidsongeschiktheidspensioen zowel als ouderdomspensioen) wordt beschouwd als was het een betaling door de werkgever, en stelt dat gelijk met een voortzetting van de betaling van salaris voor verrichte arbeid. Daarin onderscheidt zich de Duitse opvatting zich kennelijk van de Nederlandse. In mijn situatie acht het Finanzamt mogelijkheid c) van toepassing.” 3.6. Uit de Duitse belastingaanslagen voor de jaren 2020 en 2021 volgt dat de uitkeringen van het PNB zijn aangemerkt als ‘Einkünfte aus nichtselbständiger Arbeit’. Belanghebbende was in 2020 € 4.901,74 aan Duitse inkomstenbelasting verschuldigd, bestaande uit een ‘festzusetzende Einkommensteuer’ van € 4.281, een ‘römisch-katholische Kirchensteuer’ van € 385,29 en een ‘Solidaritätszsuschlag’ van € 235,45. In 2021 bedroeg de te betalen Duitse inkomstenbelasting € 7.746,63, bestaande uit een ‘festzusetzende Einkommensteuer’ van € 7.107 en een ‘römisch-katholische Kirchensteuer’ van € 639,63. 3.7. Met dagtekening 4 januari 2023 heeft de inspecteur belanghebbende twee kennisgevingen gestuurd waarin staat dat hij voornemens is navorderingsaanslagen op te leggen voor de jaren 2020 en 2021. Nederland heeft volgens hem het heffingsrecht over de (privaatrechtelijke) pensioenen die belanghebbende ontvangt van het PNB en de SVB van respectievelijk in totaal € 28.347 en € 41.958. 3.8. De inspecteur heeft vervolgens de navorderingsaanslagen en de bijbehorende belastingrentebeschikkingen met dagtekening 11 februari 2023 vastgesteld (zie 1.1). 3.9. De inspecteur heeft het bezwaar dat ziet op de navorderingsaanslag IB/PVV 2021 (deels) toegewezen. Hij heeft ambtshalve geconstateerd dat de navorderingsaanslag foutief is vastgesteld, omdat belanghebbende vanaf 4 maart 2021 niet meer premieplichtig is in Nederland. 3.10. Op een verzoek van belanghebbende om herziening van de aanslagen inkomstenbelasting 2017 tot en met 2019 in verband met dubbele heffing over aan hem gedane uitkeringen heeft de inspecteur bij brief van 21 september 2020, voor zover hier van belang, het volgende bericht: “Heffingsrecht over inkomensbestanddelen Volgens de mij bekende gegevens had u in het belastingjaar 2017 de volgende inkomensbestanddelen: (…) (…) Loon (…) Bisdom [plaats 2] (…) 12.165 (…) Instelling pensioenfonds van de Nederlandse Bisdommen (…) 25.713 (…) In het belastingjaar 2017 was u woonachtig in Duitsland volgens de mij bekende gegevens. Er geldt een belastingverdrag tussen Nederland en Duitsland. Conform dit verdrag dient het loon uit tegenwoordige dienstbetrekking in Nederland belast te zijn (artikel 14 lid 1). Ook het privaatpensioen dient in Nederland belast te worden op grond van artikel 167 lid 1 jo. Protocol XIII. Uw privaatpensioen overstijgt namelijk de 15.000 grens, in dat geval is Nederland gerechtigde om inkomstenbelasting hierover te heffen.

Vooraf: zijn alle op de zaak betrekking hebbende stukken overgelegd? 4. Belanghebbende stelt dat de inspecteur niet alle op de zaak betrekking hebbende stukken heeft overgelegd en daarmee artikel 8:42 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) heeft geschonden. 4.1. De rechtbank overweegt dat belanghebbende niet heeft verzocht om overlegging van specifieke op de zaak betrekking hebbende stukken. Niet is aannemelijk geworden dat de inspecteur niet volledig heeft voldaan aan zijn uit artikel 8:42 van de Awb voortvloeiende verplichtingen. Inhoudelijk: de navorderingsaanslagen 5. De rechtbank beoordeelt eerst of de inspecteur voor de jaren 2020 en 2021 navorderingsaanslagen mocht opleggen. Kenbare fout 5.1. Ter zitting heeft de inspecteur aangegeven dat hij zich in deze stand van het geding niet zal verzetten tegen het standpunt van belanghebbende dat hij niet beschikt over een nieuw feit op basis waarvan hij navorderingsaanslagen mocht opleggen. Daarom moet de rechtbank de vraag beantwoorden of navordering, ondanks het ontbreken van een nieuw feit, is toegestaan op grond van artikel 16, tweede lid, onderdeel c, van de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen. Op grond van deze bepaling is navordering mogelijk als de aanslag door een fout te laag is vastgesteld. Beoordelingsfouten van de inspecteur vormen hierop een uitzondering. Om te kunnen navorderen moet het verder gaan om een fout die de belastingplichtige redelijkerwijs kenbaar is (de kenbare fout). Indien de belastingaanslag ten minste 30% afwijkt van de uit de belastingwet voortvloeiende belastingschuld, wordt wettelijk aangenomen dat het de belastingplichtige redelijkerwijs kenbaar is dat de belastingaanslag te laag is vastgesteld. 5.2. De rechtbank constateert dat belanghebbende op respectievelijk 13 april 2021 en 19 juni 2022 de aangiften IB/PVV 2020 en 2021 heeft ingediend en daarbij de pensioeninkomsten en de AOW-uitkering als elders belast en in Nederland vrijgesteld inkomen heeft opgevoerd. Op respectievelijk 25 juni 2021 en 16 augustus 2022 zijn de primitieve aanslagen 2020 en 2021 middels geautomatiseerde afdoening conform de aangiften opgelegd. 5.3. De rechtbank merkt op dat de inspecteur in de brief van 21 september 2020 (zie 3.10) heeft vermeld dat en waarom de door belanghebbende ontvangen uitkeringen in Nederland zijn belast. Daarna zijn de aanslagen voor de daarop volgende jaren geautomatiseerd opgelegd waarbij de aangiften, waarin de pensioenuitkeringen en de AOW-uitkering als vrijgestelde inkomsten zijn opgevoerd, zijn gevolgd. Die aanslagen zijn dus te laag vastgesteld, niet als gevolg van een verwijtbaar onjuist inzicht van de inspecteur in de feiten die bepalend zijn voor de (omvang van de) belastingschuld of van een onjuist inzicht van de inspecteur in het recht, maar als gevolg van de geautomatiseerde aanslagregeling die heeft geleid tot een discrepantie tussen wat de inspecteur wilde en wat in de aanslagbiljetten is vastgelegd. In dit geval is ook sprake van een verschil van ten minste 30% tussen de belastingschuld volgens de primitieve aanslagen en de (volgens de inspecteur) wettelijk verschuldigde belasting. Op grond van het vorenstaande is de rechtbank van oordeel dat sprake is van een kenbare fout. De inspecteur mocht dus navorderen. Heffingsrecht onder het belastingverdrag 5.4. Tussen partijen is niet in geschil dat Nederland naar nationaal recht kan heffen over de pensioenuitkeringen. De rechtbank acht dat juist. 5.5. De hoofdregel uit het belastingverdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland (het Verdrag) is dat pensioenen en socialezekerheidspensioenen betaald aan een inwoner van Duitsland belast zijn in Duitsland (woonstaatheffing). Indien deze inkomsten afkomstig zijn uit de andere staat (Nederland) en het brutobedrag daarvan meer bedraagt dan € 15.000, dan mag de andere staat ook heffen (bronstaatheffing). 5.6 De inspecteur stelt zich op het standpunt dat belanghebbende meer dan € 15.000 aan uit Nederland afkomstige pensioeninkomsten heeft genoten zodat Nederland heffingsbevoegd is. 5.7. Belanghebbende voert aan dat de Duitse belastingdienst de door hem ontvangen uitkeringen van het PNB niet kwalificeert als pensioen, maar als inkomsten uit dienstbetrekking, waarover Duitsland op grond van het Verdrag heffingsbevoegd is. 5.8. De rechtbank overweegt dat in het Verdrag geen begripsomschrijving is opgenomen voor de uitdrukking ‘pensioen’. Voor de definitie van de term ‘pensioen’ is voor Nederland uitsluitend relevant welke betekenis aan deze term wordt gegeven in de nationale wetgeving. Nu niet is gesteld of gebleken dat de arbeidsongeschiktheidsuitkering en het ouderdomspensioen van het PNB niet als zodanig kwalificeren, betreffen deze uitkeringen naar nationaal Nederlands recht pensioenuitkeringen. Belanghebbende betwist niet dat de pensioenuitkeringen van privaatrechtelijke aard zijn. Omdat de pensioeninkomsten van het PNB in 2020 en 2021 meer bedragen dan € 15.000, heeft Nederland op grond van het Verdrag de heffingsbevoegdheid over alle door belanghebbende ontvangen pensioeninkomsten, inclusief de AOW-uitkering (zie 5.5). Verrekening 5.9. Vaststaat dat belanghebbende in Nederland en Duitsland belasting heeft betaald over de pensioeninkomsten. Er is dus sprake van dubbele heffing. De rechtbank is van oordeel dat het Verdrag – ondanks de reeds betaalde belasting in Duitsland – niet in de weg staat aan de heffing in Nederland over de AOW-uitkering en de pensioenuitkeringen van het PNB. 5.10. De rechtbank begrijpt dat de situatie van dubbele heffing waarin belanghebbende verkeert ongewenst is. Er bestaat voor de inspecteur op basis van het Verdrag echter geen verplichting en ook niet de mogelijkheid om dubbele belastingheffing te voorkomen. De heffingsbevoegdheid is immers aan Nederland toegewezen. De rechtbank attendeert belanghebbende er op dat een onderlinge-overlegprocedure tussen Nederland en Duitsland wellicht uitkomst kan bieden. Belanghebbende dient zich daartoe tot het Ministerie van Financiën te wenden. De inspecteur kan hierin geen rol vervullen. Zijn de algemene beginselen van behoorlijk bestuur door de inspecteur geschonden? 5.11. Volgens belanghebbende is sprake van een schending van het motiveringsbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel en het fair play-beginsel. Hij acht de uitspraken op bezwaar onvoldoende gemotiveerd omdat niet op ieder afzonderlijk punt gereageerd is en hij acht het onzorgvuldig dat de inspecteur geen contact heeft opgenomen met de Duitse belastingdienst. 5.12. De rechtbank merkt op dat het motiveringsbeginsel inhoudt dat een besluit moet berusten op een deugdelijke motivering. Dit vereiste houdt niet in dat de inspecteur in de uitspraak op bezwaar op alle door belanghebbende aangevoerde gronden in bezwaar moet ingaan, maar hij moet wel voldoende inzicht geven in de argumenten die hem hebben gebracht tot het ongegrond verklaren van het bezwaar. De onderhavige uitspraken op bezwaar bevatten een voldoende toereikende motivering van de beslissing van de inspecteur. Dat de inspecteur geen contact opgenomen heeft met de Duitse belastingdienst acht de rechtbank, gelet op hetgeen is overwogen in 5.9, niet onzorgvuldig. De rechtbank overweegt dat zij uit het dossier niet kan opmaken dat de inspecteur verder enig algemeen beginsel van behoorlijk bestuur heeft geschonden.

6. Het beroep voor het jaar 2021 is voor zover het ziet op de kostenvergoeding voor de bezwaarfase gegrond. De rechtbank vernietigt daarom de uitspraak op bezwaar voor zover deze betrekking heeft op de kostenvergoeding. Het beroep voor het jaar 2020 is ongegrond. Dat betekent dat de navorderingsaanslagen en de bijbehorende belastingrentebeschikkingen in stand blijven. 6.1. Omdat het beroep voor het jaar 2021 (deels) gegrond is moet de heffingsambtenaar het griffierecht aan belanghebbende vergoeden. 6.2. Belanghebbende krijgt, naast de kostenvergoeding voor de bezwaarfase van € 1.248, ook een vergoeding van zijn proceskosten die hij in verband met de behandeling van het beroep redelijkerwijs heeft moeten maken. De inspecteur moet deze vergoeding betalen. De vergoeding is met toepassing van het Besluit als volgt berekend. Voor de rechtsbijstand door een gemachtigde krijgt belanghebbende een vast bedrag per proceshandeling. Belanghebbende heeft recht op 1 punt voor het beroepschrift en 1 punt voor het bijwonen van de zitting, met een waarde van € 875 per punt. De rechtbank hanteert een wegingsfactor van 0,25. De vergoeding van kosten van de beroepsfase bedraagt dan € 437,50.

De rechtbank: verklaart het beroep met zaaknummer 23/9251 voor zover dit betrekking heeft op de proceskostenvergoeding gegrond; vernietigt de uitspraak op bezwaar betreffende de navorderingsaanslag IB/PVV 2021 voor zover deze betrekking heeft op de kostenvergoeding; stelt de vergoeding van de in bezwaar gemaakte kosten vast op € 1.248; verklaart de beroepen voor het overige ongegrond; bepaalt dat de inspecteur het griffierecht van € 50 aan belanghebbende moet vergoeden; veroordeelt de inspecteur tot vergoeding aan belanghebbende van € 437,50 aan in de beroepsfase gemaakte kosten. Deze uitspraak is gedaan door mr. drs. M.M. de Werd, rechter, in aanwezigheid van mr. D. Damen, griffier, op 17 september 2024 en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl. griffier rechter Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: Aan deze uitspraak hoeft eerst uitvoering te worden gegeven als de uitspraak onherroepelijk is geworden. De uitspraak is onherroepelijk als niet binnen zes weken na verzending van de uitspraak een rechtsmiddel is aangewend of onherroepelijk op het aangewende rechtsmiddel is beslist. Informatie over hoger beroep Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Digitaal beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch. Hoge Raad 7 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:743. Artikel 17, eerste lid van het Verdrag (tekst 2020 en 2021). Artikel 17, tweede lid van het Verdrag (tekst 2020 en 2021). Artikel 3 van het Verdrag (tekst 2020 en 2021). Artikel 18, eerste lid, onderdeel a, ten eerste en ten vierde, van de Wet op de loonbelasting 1964. Artikel 25 van het Verdrag. Hoge Raad 8 oktober 2021, ECLI:NL:HR:2021:1473. Zie in dat kader Hoge Raad 29 augustus 1997, ECLI:NL:1997:AA2235. Hoge Raad, 12 juli 2024, ECLI:NL:HR:2024:1060. Artikel 27h, derde lid en artikel 28, zevende lid, van de AWR.