ECLI:NL:RBROT:2023:7814

vonnis RECHTBANK ROTTERDAM Team handel en haven zaaknummer / rolnummer: C/10/627046 / HA ZA 21-909 Vonnis van 30 augustus 2023 in de zaak van 1. [eiser 1], wonende te Dordrecht, 2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [eiser 2] , gevestigd te Bleiswijk, eisers, advocaat mr. J.C. van Vliet te Utrecht, tegen 1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid RIWAL HOLDING GROUP B.V., 2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid RIWAL KAZACHSTAN EQUIPMENT B.V., beiden gevestigd te Dordrecht, gedaagden, advocaat mr. J. van den Brande te Rotterdam. Partijen worden hierna aangeduid als [eiser 1], [eiser 2], Riwal Holding en Riwal KE. Eisers 1 en 2 worden gezamenlijk aangeduid als [eisers] en gedaagden 1 en 2 als Riwal c.s. De dagvaarding is ook uitgebracht tegen de rechtspersoon naar Kazachstans recht Riwal Kazachstan LLP (hierna: Riwal LLP). De rechtbank heeft zich bij vonnis van 13 april 2022 ten aanzien van Riwal LLP onbevoegd verklaard.

1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: het incidentele vonnis van 13 april 2022 en de daaraan ten grondslag liggende processtukken; de conclusie van antwoord, met producties; de twee akten overlegging producties van [eisers], met producties; de akte houdende productie van Riwal c.s., met één productie; de mondelinge behandeling op 17 oktober 2022, waarvan geen proces-verbaal is opgemaakt. 1.2. Ten slotte is vonnis bepaald.

Wie is wie? 2.1. [eiser 1] is enig aandeelhouder en bestuurder van [eiser 2]. 2.2. Riwal Holding en [eiser 2] zijn de aandeelhouders van Riwal KE. Riwal Holding houdt 99,51% en [eiser 2] 0,49% van de aandelen in Riwal KE. 2.3. Riwal KE is de enig member (vennoot) van Riwal LLP. Riwal LLP drijft een onderneming die in Kazachstan hoogwerkers en aanverwante machines verhuurt. 2.4. Riwal Holding en [eiser 1] zijn de vennoten van de limited liability partnerships naar Kazachstans recht Kaz Mulik LLP (hierna: Kaz Mulik) en KBBRS LLP (hierna: KBBRS), in de verhouding 70/30. Kaz Mulik hield vastgoed, KBBRS verkocht vastgoed. 2.5. [naam 1] (hierna: [naam 1]), [naam 2] (hierna: [naam 2]), [naam 3] (hierna: [naam 3]) en [naam 4] (hierna: [naam 4]) zijn de bestuurders van Riwal Holding en (middels Riwal Management B.V.; hierna: Riwal Management) van Riwal KE. 2.6. De vennootschapsstructuur laat zich als volgt samenvatten: [afbeelding vennootschapsstructuur] Statuten en overeenkomsten 2.7. De statuten van Riwal KE vermelden, voor zover van belang: “Goedkeuring bestuursbesluiten Artikel 17 17.1 Een besluit tot benoeming van een functionaris als bedoeld in artikel 16 [rechtbank: een vertegenwoordiger] behoeft de voorafgaande goedkeuring van de algemene vergadering. In aanvulling op het bepaalde in de vorige volzin, is de algemene vergadering bevoegd overige besluiten van het bestuur aan haar dan wel zijn goedkeuring te onderwerpen. Dergelijke besluiten dienen duidelijk omschreven te worden en schriftelijk aan het bestuur te worden meegedeeld. 17.2 Het ontbreken van goedkeuring als bedoeld in dit artikel 17 tast de vertegenwoordigingsbevoegdheid van het bestuur niet aan. (…) Algemene vergaderingen van aandeelhouders (…) Oproeping. Agenda Artikel 22 (…) 22.2 De oproeping geschiedt niet later dan op de achtste dag vóór die van de vergadering. Was de termijn korter of heeft de oproeping niet plaatsgehad, dan kunnen geen wettige besluiten worden genomen, tenzij alle vergadergerechtigden ermee hebben ingestemd dat besluitvorming plaatsvindt en de bestuurders voorafgaand aan de besluitvorming in de gelegenheid zijn gesteld om advies uit te brengen. (…) Vergaderrechten. Toegang Artikel 26 (…) 26.4 De bestuurders hebben als zodanig in de algemene vergadering een raadgevende stem.” 2.8. Het “Standard Charter of Association of the joint-stock company” van Riwal LLP van 16 juli 2007 (hierna: de charter), vermeldt, voor zover van belang: “5. The bodies of the Company. 5.1. The supreme authority of the Company is the General meeting of all the members. The General meeting of all the Members of the Company has the exclusive competence in the following matters: (…) 2) forming the executive body of the Company, terminating its powers prior to the planned time (…); (…)” 2.9. Op 5 november 2007 hebben [eiser 2] en Riwal Holding een aandeelhoudersovereenkomst gesloten voor Riwal KE en Riwal LLP (hierna: de AHOK I). Deze overeenkomst is voor de artikelen 3 tot en met 5 (over de arbeidsovereenkomst, besluitvorming door de AVA en het dividendbeleid) meegetekend door Riwal KE en Riwal LLP. De AHOK I vermeldt dat het statutair bestuur van Riwal KE wordt gevoerd door Riwal Management en het statutair bestuur van Riwal LLP, evenals het dagelijks management, door [eiser 1], een en ander conform de voorwaarden van de met hem te sluiten arbeidsovereenkomst. Verder bepaalt de AHOK I, voor zover van belang, het volgende: “4.2 Het statutair bestuur van de Vennootschap [rechtbank: Riwal KE] en van de LLP [rechtbank: Riwal LLP] (en van eventuele andere toekomstige dochtervennootschappen) zal de volgende (bestuurs- en/of aandeelhouders)besluiten niet nemen en/of uitvoeren dan nadat de algemene vergadering van aandeelhouders van de Vennootschap c.q. de LLP haar goedkeuring daartoe heeft verleend: (…) 4.2.3. benoeming en ontslag van een bestuurder van de Vennootschap en/of een dochtervennootschap, en/of wijziging van de zeggenschap; (…) Artikel 7. Exit (…) 7.2 [eiser 2] is verplicht, ingeval [eiser 1] niet beschikbaar is door (a) overlijden, (b) gehele of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid die langer dan zes ma[a]nden voortduurt of (c) ontslag c.q. beëindiging van de tussen de LLP en [eiser 1] gesloten Arbeidsovereenkomst, de door haar gehouden aandelen in de Vennootschap aan Schalekamp aan te bieden op de wijze als in de statuten bepaald. (…) Artikel 10. Geheimhouding 10.1. Partijen verbinden zich tot geheimhouding van alle (vertrouwelijke) informatie met uitzondering van informatie waarvan uit een algemeen toegankelijke bron kennis kan worden genomen, over de andere partij, de ondernemingen en deze Overeenkomst en zullen deze informatie niet direct of indirect publiceren of anderszins voor derden toegankelijk maken, voor zover de desbetreffende informatie verkregen is in het kader van besprekingen, onderhandelingen of daarmee samenhangende werkzaamheden en de hierop volgende overeenkomst(en).” 2.10. Eveneens op 5 november 2007 hebben Riwal Holding en [eiser 1] een aandeelhoudersovereenkomst ten aanzien van Kaz Mulik (hierna: de AHOK II) gesloten. 2.11. Tussen [eiser 1] en Riwal LLP bestaat/bestond sinds 3 januari 2008 een arbeidsovereenkomst, op grond waarvan [eiser 1] voor onbepaalde tijd bij Riwal LLP in dienst is getreden in de functie van directeur. [eiser 1], die destijds in Kazachstan woonde en Russisch spreekt, ging zijn werkzaamheden in Atyrau, Kazachstan, uitvoeren. Die overeenkomst is in 2010 vervangen door een nieuwe overeenkomst. Daarin staat onder meer: “8.11. De beëindiging van deze Overeenkomst wordt geformaliseerd door de akte van de Werkgever. In de akte van de Werkgever worden de redenen voor beëindiging overeenkomstig de Arbeidswet van de RK vermeld. (…)” Ontwikkelingen in 2020, uitmondend in het ontslag van [eiser 1] 2.12. Op 5 maart 2020 heeft [eiser 1] aan Riwal c.s. medegedeeld dat hij in verband met de coronapandemie naar Nederland vertrok. De in dat kader met [naam 5], de regiomanager (hierna: [naam 5]), gevoerde Whatsappcorrespondentie vermeldt, voor zover van belang: “05/03/2020, 19:00 – [eiser 1] Kazakhstan: It is constantly evolving and the fear for quarantaine is bigger than for the virus itself 05/03/2020, 19:12 – [naam 5]: You should judge therefore if going to NL reduces the risks. Did you read my mail? 05/03/2020, 19:13 – [eiser 1] Kazakhstan: Yes . I am flying back Saturday 05/03/2020, 19:35 – [eiser 1] Kazakhstan: Back to NL 05/03/2020, 19:56 – [naam 5]: Why? Will risk reduce when flying back from NL? (…) 16/03/2020, 13:32 – [naam 5]: Dat is dan duidelijk. Voorlopig in NL blijven… 29/03/2020, 21:52 – [eiser 1] Kazakhstan: Atyrau in lock down as from midnight .

3.1. [eisers] vorderen, zakelijk weergegeven, dat de rechtbank, voor zover mogelijk bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad: I. voor recht verklaart dat: a. Riwal c.s. en Riwal LLP artikel 4.2 juncto 4.2.3 van de AHOK I hebben geschonden; b. de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 nietig, dan wel vernietigbaar zijn, op grond van de artikelen 2:14 juncto 2:15 lid 1 sub b juncto 2:8 BW; c. Riwal c.s. en Riwal LLP in strijd hebben gehandeld met hun bestuurdersverplichting tot een behoorlijke taakvervulling; d. de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 in strijd zijn met de artikelen 6:248 juncto 6:162 BW; e. aan het ontslag de vereiste reden ontbrak, dan wel de genoemde reden onjuist is; II. de vennootschapsrechtelijke ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 vernietigt voor zover geen nietigheid is vastgesteld, alsmede de nadien genomen besluiten van 27 november en 1 en 24 december 2020; III. [verklaart voor recht dat] Riwal c.s. gezamenlijk en hoofdelijk, dan wel ieder afzonderlijk gehouden zijn tot het betalen van het salaris van [eisers] vanaf 1 oktober 2020 tot aan de datum van rechtmatige beëindiging van de arbeidsovereenkomst, welk bedrag nader op te maken is bij schadestaat; IV. voor recht verklaart dat Riwal c.s. en Riwal LLP hoofdelijk gehouden zijn tot vergoeding van de nader bij staat op te maken schade van [eisers]; V. Riwal c.s. en Riwal LLP hoofdelijk veroordeelt in de proceskosten en de buitengerechtelijke incassokosten, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de vijftiende dag na het vonnis. 3.2. Riwal c.s. voeren verweer en concluderen tot afwijzing van de vorderingen, met veroordeling van [eisers] in de proces- en de nakosten, te vermeerderen met de wettelijke rente daarover vanaf de vijftiende dag na de datum van het vonnis.

A. Inleiding A.1. De zaak in het kort 4.1. [eiser 1] is in een serie van besluiten ontslagen als statutair bestuurder van Riwal LLP en Kaz Mulik en als werknemer. [eiser 1] is het daar enerzijds procedureel en anderzijds materieel niet mee eens. Volgens [eiser 1] zijn de vennootschapsrechtelijke regels omtrent de besluitvorming niet in acht genomen en leidt dat tot nietigheid dan wel vernietigbaarheid van de bestreden ontslagbesluiten en de daarop volgende besluiten. Volgens [eisers] hebben Riwal c.s. rondom de besluitvorming en het overnametraject ook onzorgvuldig, als bestuurders verwijtbaar en daarmee onrechtmatig jegens [eisers] gehandeld en zijn zij daarom gehouden de schade, zoals het gemiste salaris, waardeverlies van de aandelen en de gemiste kans om een gunstige overname te doen, te vergoeden. 4.2. Riwal c.s. betwisten dat de besluitvorming niet rechtsgeldig is. Voor zover er in eerste instantie al gebreken waren, zijn die door bekrachtiging geheeld. Van onrechtmatig handelen is volgens Riwal c.s. geen sprake. Volgens Riwal c.s. is [eiser 1] ontslagen omdat hij niet meer was te handhaven; door zijn niet coöperatieve instelling tijdens de coronapandemie, het door hemzelf aangekondigde vertrek en door in weerwil van zijn geheimhoudingsverplichting met het team over de verkoop van het bedrijf te praten. A.2. Bevoegdheid en toepasselijk recht 4.3. Deze zaak heeft een internationaal karakter, omdat er in Nederland en Kazachstan woonachtige en gevestigde partijen bij betrokken zijn. Voor zover de vorderingen zijn gegrond op de AHOK I is niet in geschil dat Nederlands recht van toepassing is, omdat dat in die overeenkomst is bepaald. Voor zover die rechtskeuze niet van toepassing is, geldt het volgende. De wijze waarop besluiten binnen een vennootschap genomen worden, inclusief de vraag of die rechtsgeldig zijn, wordt beheerst door het recht waaronder die vennootschap is opgericht (artikel 10:119 BW). Voor zover het gaat om besluitvorming binnen Riwal KE is dus Nederlands recht van toepassing, voor Riwal LLP Kazachs recht. Hetzelfde geldt in beginsel voor de vraag onder welke voorwaarden een bestuurder of aandeelhouder aansprakelijk is voor de verplichtingen van een vennootschap (zie artikel 10:119 sub e BW). De arbeidsrechtelijke relatie tussen Riwal LLP en [eiser 1] wordt beheerst door Kazachs recht (zie artikel 8 Rome I). A.3. Geldigheid dagvaarding 4.4. Riwal c.s. betogen dat de dagvaarding niet duidelijk maakt welke verwijten [eisers] aan welke gedaagden maken. Daarom zouden [eisers] niet-ontvankelijk verklaard moeten worden in hun vorderingen. Dit betoog kan alleen slagen als het voor Riwal c.s. helemaal niet duidelijk is waartegen zij zich moeten verweren en die situatie doet zich niet voor. A.4. Beperking bij de verdere beoordeling 4.5. De vorderingen van [eisers] zijn, op een beperkte uitzondering na, gebaseerd op het Nederlandse recht. Dat geldt met name voor de geldigheid van de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020. [eisers] bestrijden die met een beroep op artikel 2:8 van het Nederlandse Burgerlijk Wetboek (hierna: BW). Echter, de geldigheid van deze besluiten moet niet naar Nederlands recht beoordeeld worden. Riwal LLP is een Kazachse vennootschap en de geldigheid van de besluitvorming binnen deze vennootschap moet op grond van de artikelen 10:117 tot en met 10:119 BW worden beoordeeld naar Kazachs recht. Dat wordt niet anders door het feit dat Riwal LLP een personenvennootschap is, zoals [eisers] in dit verband op de mondelinge behandeling hebben aangevoerd. Ook daarop zijn deze artikelen van toepassing, zoals volgt uit de ruime definitie van artikel 10:117 BW. Nu ook Riwal c.s. zich over het Kazachse vennootschapsrecht niet hebben uitgelaten, betekent dit – zoals al op zitting is besproken – dat er onderwerpen zijn waarover de rechtbank een nadere toelichting nodig heeft. Dat geldt ook voor het Kazachse arbeidsrecht. B. Formele verwijten B.1. Niet naleving bepalingen uit de charter van Riwal LLP 4.6. [eisers] stellen dat Riwal KE in strijd heeft gehandeld met de charter van Riwal LLP door de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 zelf, als vennoot, te nemen, terwijl dit op grond van artikel 5.1 van de charter door de vennotenvergadering als zodanig genomen had moeten worden. Dit betoog slaagt niet. In het door [eisers] overgelegde advies van hun Kazachse advocaat staat dat artikel 10 lid 2 van Wet van de Republiek Kazachstan inzake vennootschappen met beperkte en aanvullende aansprakelijkheid bepaalt dat binnen een LLP (bestaande uit één aandeelhouder) de beslissingen met betrekking tot de bevoegdheid van de algemene vergadering van aandeelhouders door de enig aandeelhouder worden genomen en op schrift moeten worden gesteld. Dat is wat er is gebeurd. Nader onderzoek hiernaar is niet nodig. B.2. Niet naleving bepalingen uit de statuten van Riwal KE 4.7. [eisers] stellen dat de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 in strijd zijn met de bepalingen van de statuten van Riwal KE en daarom vernietigbaar of nietig. Meer specifiek beroepen zij zich op artikel 22 lid 2 (de wijze van oproeping van een AVA) en artikel 26 lid 4 van de statuten (de raadgevende stem van een bestuurder). Dit betoog slaagt niet. De ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 zijn geen besluiten van de algemene vergadering van Riwal KE, maar van Riwal KE als enig vennoot van Riwal LLP. [eiser 1] is bovendien geen bestuurder van Riwal KE en heeft dus niet op grond van de statuten van Riwal KE een raadgevende stem aan de AVA van Riwal KE. B.3. Niet naleving artikel 4.2.3. van de AHOK I? 4.8. [eisers] stellen dat uit artikel 4.2.3 van de AHOK I volgt dat voor het ontslag van [eiser 1] als bestuurder van Riwal LLP een besluit van de AVA van Riwal KE is vereist. [eisers] betogen dat dit leidt tot vernietigbaarheid van de ontslagbesluiten op grond van artikel 2:8 BW en tot aansprakelijkheid van Riwal c.s. Riwal c.s. betwisten dit. 4.9. De rechtbank oordeelt hierover als volgt. 4.9.1. Riwal KE heeft de AHOK I meegetekend voor gebondenheid aan onder meer dit artikel. Zij heeft zich daaraan dus te houden; het verweer van Riwal KE dat zij geen partij is bij de overeenkomst slaagt niet. Deze gebondenheid is, anders dan Riwal c.s. betogen, niet vervallen door de wijziging van de statuten van Riwal KE in 2015. Weliswaar bevatten de gewijzigde statuten geen bepaling die vergelijkbaar is met artikel 4.2.3., maar zonder bijkomende omstandigheden betekent een instemming door [eiser 2] met die statuten niet dat zij afstand doet van de bepalingen uit de AHOK I. Die bijkomende omstandigheden zijn niet gesteld. Beide partijen hebben op de mondelinge behandeling verklaard dat er bij de wijziging van de statuten niet is gesproken over de verhouding tussen de gewijzigde statuten en de AHOK I. 4.9.2. Artikel 4.2.3. vereist de voorafgaande toestemming van de AVA van Riwal KE voor bestuursbesluiten strekkende tot (onder meer) het ontslag van een bestuurder van een dochtervennootschap van Riwal KE. Riwal LLP is zo’n dochtervennootschap. Dat is zij niet alleen feitelijk, maar het volgt ook met zoveel woorden uit de tekst van artikel 4.2.3, 1ste volzin (“... van de LLP (en van eventuele andere toekomstige dochtervennootschappen…”).

De rechtbank a. verwijst de zaak naar de rol van woensdag 13 september 2023 voor het nemen van de onder 4.16 bedoelde akte door [eisers]; bepaalt dat Riwal c.s., nadat [eisers] hun akte hebben genomen, een antwoordakte kunnen nemen; houdt alle overige beslissingen aan. Dit vonnis is gewezen door mr. N. Doorduijn. Dit vonnis is ondertekend door de rolrechter en in het openbaar uitgesproken op 30 augustus 2023. 3268/1876 Dit organogram is overgenomen uit de dagvaarding, met de kanttekening dat waar staat aandelen in de LLP’s gelezen moet worden een belang als vennoot/partner in de LLP. [eisers] vorderden bij dagvaarding ook de vernietiging van het arbeidsrechtelijke ontslag. Op de mondelinge behandeling hebben zij aangeven deze vordering niet te handhaven vanwege het feit dat de rechtbank zich onbevoegd heeft verklaard ten aanzien van Riwal LLP. De vraag van het toepasselijke recht is door de rechtbank ambtshalve op de zitting aan de orde gesteld. Voor alle duidelijkheid: het feit dat [eisers] in hun vorderingen verwijzen naar bepalingen van Nederlands recht in plaats van Kazachse equivalenten leidt niet automatisch tot afwijzing van die vorderingen wanneer niet die bepalingen, maar Kazachs recht toegepast moet worden. Dat zou een te beperkte lezing van de vorderingen zijn. Op de mondelinge behandeling is besproken dat de vordering op Riwal LLP volgens Riwal LLP naar Kazachs recht inmiddels is verjaard. De beslissing van de rechtbank om de doorwerkingsvraag niet naar Kazachs recht te laten beoordelen staat daar los van. Ten overvloede merkt de rechtbank op dat [eisers] zich ten onrechte beroept op Nederlandse rechtspraak over de wisselwerking tussen een vennootschappelijk ontslag en een arbeidsrechtelijk ontslag. Beide onderwerpen worden in deze zaak immers beheerst door Kazachs recht.

vonnis RECHTBANK ROTTERDAM Team handel en haven zaaknummer / rolnummer: C/10/627046 / HA ZA 21-909 Vonnis van 30 augustus 2023 in de zaak van 1. [eiser 1], wonende te Dordrecht, 2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [eiser 2] , gevestigd te Bleiswijk, eisers, advocaat mr. J.C. van Vliet te Utrecht, tegen 1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid RIWAL HOLDING GROUP B.V., 2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid RIWAL KAZACHSTAN EQUIPMENT B.V., beiden gevestigd te Dordrecht, gedaagden, advocaat mr. J. van den Brande te Rotterdam. Partijen worden hierna aangeduid als [eiser 1], [eiser 2], Riwal Holding en Riwal KE. Eisers 1 en 2 worden gezamenlijk aangeduid als [eisers] en gedaagden 1 en 2 als Riwal c.s. De dagvaarding is ook uitgebracht tegen de rechtspersoon naar Kazachstans recht Riwal Kazachstan LLP (hierna: Riwal LLP). De rechtbank heeft zich bij vonnis van 13 april 2022 ten aanzien van Riwal LLP onbevoegd verklaard.

1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: het incidentele vonnis van 13 april 2022 en de daaraan ten grondslag liggende processtukken; de conclusie van antwoord, met producties; de twee akten overlegging producties van [eisers], met producties; de akte houdende productie van Riwal c.s., met één productie; de mondelinge behandeling op 17 oktober 2022, waarvan geen proces-verbaal is opgemaakt. 1.2. Ten slotte is vonnis bepaald.

Wie is wie? 2.1. [eiser 1] is enig aandeelhouder en bestuurder van [eiser 2]. 2.2. Riwal Holding en [eiser 2] zijn de aandeelhouders van Riwal KE. Riwal Holding houdt 99,51% en [eiser 2] 0,49% van de aandelen in Riwal KE. 2.3. Riwal KE is de enig member (vennoot) van Riwal LLP. Riwal LLP drijft een onderneming die in Kazachstan hoogwerkers en aanverwante machines verhuurt. 2.4. Riwal Holding en [eiser 1] zijn de vennoten van de limited liability partnerships naar Kazachstans recht Kaz Mulik LLP (hierna: Kaz Mulik) en KBBRS LLP (hierna: KBBRS), in de verhouding 70/30. Kaz Mulik hield vastgoed, KBBRS verkocht vastgoed. 2.5. [naam 1] (hierna: [naam 1]), [naam 2] (hierna: [naam 2]), [naam 3] (hierna: [naam 3]) en [naam 4] (hierna: [naam 4]) zijn de bestuurders van Riwal Holding en (middels Riwal Management B.V.; hierna: Riwal Management) van Riwal KE. 2.6. De vennootschapsstructuur laat zich als volgt samenvatten: [afbeelding vennootschapsstructuur] Statuten en overeenkomsten 2.7. De statuten van Riwal KE vermelden, voor zover van belang: “Goedkeuring bestuursbesluiten Artikel 17 17.1 Een besluit tot benoeming van een functionaris als bedoeld in artikel 16 [rechtbank: een vertegenwoordiger] behoeft de voorafgaande goedkeuring van de algemene vergadering. In aanvulling op het bepaalde in de vorige volzin, is de algemene vergadering bevoegd overige besluiten van het bestuur aan haar dan wel zijn goedkeuring te onderwerpen. Dergelijke besluiten dienen duidelijk omschreven te worden en schriftelijk aan het bestuur te worden meegedeeld. 17.2 Het ontbreken van goedkeuring als bedoeld in dit artikel 17 tast de vertegenwoordigingsbevoegdheid van het bestuur niet aan. (…) Algemene vergaderingen van aandeelhouders (…) Oproeping. Agenda Artikel 22 (…) 22.2 De oproeping geschiedt niet later dan op de achtste dag vóór die van de vergadering. Was de termijn korter of heeft de oproeping niet plaatsgehad, dan kunnen geen wettige besluiten worden genomen, tenzij alle vergadergerechtigden ermee hebben ingestemd dat besluitvorming plaatsvindt en de bestuurders voorafgaand aan de besluitvorming in de gelegenheid zijn gesteld om advies uit te brengen. (…) Vergaderrechten. Toegang Artikel 26 (…) 26.4 De bestuurders hebben als zodanig in de algemene vergadering een raadgevende stem.” 2.8. Het “Standard Charter of Association of the joint-stock company” van Riwal LLP van 16 juli 2007 (hierna: de charter), vermeldt, voor zover van belang: “5. The bodies of the Company. 5.1. The supreme authority of the Company is the General meeting of all the members. The General meeting of all the Members of the Company has the exclusive competence in the following matters: (…) 2) forming the executive body of the Company, terminating its powers prior to the planned time (…); (…)” 2.9. Op 5 november 2007 hebben [eiser 2] en Riwal Holding een aandeelhoudersovereenkomst gesloten voor Riwal KE en Riwal LLP (hierna: de AHOK I). Deze overeenkomst is voor de artikelen 3 tot en met 5 (over de arbeidsovereenkomst, besluitvorming door de AVA en het dividendbeleid) meegetekend door Riwal KE en Riwal LLP. De AHOK I vermeldt dat het statutair bestuur van Riwal KE wordt gevoerd door Riwal Management en het statutair bestuur van Riwal LLP, evenals het dagelijks management, door [eiser 1], een en ander conform de voorwaarden van de met hem te sluiten arbeidsovereenkomst. Verder bepaalt de AHOK I, voor zover van belang, het volgende: “4.2 Het statutair bestuur van de Vennootschap [rechtbank: Riwal KE] en van de LLP [rechtbank: Riwal LLP] (en van eventuele andere toekomstige dochtervennootschappen) zal de volgende (bestuurs- en/of aandeelhouders)besluiten niet nemen en/of uitvoeren dan nadat de algemene vergadering van aandeelhouders van de Vennootschap c.q. de LLP haar goedkeuring daartoe heeft verleend: (…) 4.2.3. benoeming en ontslag van een bestuurder van de Vennootschap en/of een dochtervennootschap, en/of wijziging van de zeggenschap; (…) Artikel 7. Exit (…) 7.2 [eiser 2] is verplicht, ingeval [eiser 1] niet beschikbaar is door (a) overlijden, (b) gehele of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid die langer dan zes ma[a]nden voortduurt of (c) ontslag c.q. beëindiging van de tussen de LLP en [eiser 1] gesloten Arbeidsovereenkomst, de door haar gehouden aandelen in de Vennootschap aan Schalekamp aan te bieden op de wijze als in de statuten bepaald. (…) Artikel 10. Geheimhouding 10.1. Partijen verbinden zich tot geheimhouding van alle (vertrouwelijke) informatie met uitzondering van informatie waarvan uit een algemeen toegankelijke bron kennis kan worden genomen, over de andere partij, de ondernemingen en deze Overeenkomst en zullen deze informatie niet direct of indirect publiceren of anderszins voor derden toegankelijk maken, voor zover de desbetreffende informatie verkregen is in het kader van besprekingen, onderhandelingen of daarmee samenhangende werkzaamheden en de hierop volgende overeenkomst(en).” 2.10. Eveneens op 5 november 2007 hebben Riwal Holding en [eiser 1] een aandeelhoudersovereenkomst ten aanzien van Kaz Mulik (hierna: de AHOK II) gesloten. 2.11. Tussen [eiser 1] en Riwal LLP bestaat/bestond sinds 3 januari 2008 een arbeidsovereenkomst, op grond waarvan [eiser 1] voor onbepaalde tijd bij Riwal LLP in dienst is getreden in de functie van directeur. [eiser 1], die destijds in Kazachstan woonde en Russisch spreekt, ging zijn werkzaamheden in Atyrau, Kazachstan, uitvoeren. Die overeenkomst is in 2010 vervangen door een nieuwe overeenkomst. Daarin staat onder meer: “8.11. De beëindiging van deze Overeenkomst wordt geformaliseerd door de akte van de Werkgever. In de akte van de Werkgever worden de redenen voor beëindiging overeenkomstig de Arbeidswet van de RK vermeld. (…)” Ontwikkelingen in 2020, uitmondend in het ontslag van [eiser 1] 2.12. Op 5 maart 2020 heeft [eiser 1] aan Riwal c.s. medegedeeld dat hij in verband met de coronapandemie naar Nederland vertrok. De in dat kader met [naam 5], de regiomanager (hierna: [naam 5]), gevoerde Whatsappcorrespondentie vermeldt, voor zover van belang: “05/03/2020, 19:00 – [eiser 1] Kazakhstan: It is constantly evolving and the fear for quarantaine is bigger than for the virus itself 05/03/2020, 19:12 – [naam 5]: You should judge therefore if going to NL reduces the risks. Did you read my mail? 05/03/2020, 19:13 – [eiser 1] Kazakhstan: Yes . I am flying back Saturday 05/03/2020, 19:35 – [eiser 1] Kazakhstan: Back to NL 05/03/2020, 19:56 – [naam 5]: Why? Will risk reduce when flying back from NL? (…) 16/03/2020, 13:32 – [naam 5]: Dat is dan duidelijk. Voorlopig in NL blijven… 29/03/2020, 21:52 – [eiser 1] Kazakhstan: Atyrau in lock down as from midnight .

3.1. [eisers] vorderen, zakelijk weergegeven, dat de rechtbank, voor zover mogelijk bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad: I. voor recht verklaart dat: a. Riwal c.s. en Riwal LLP artikel 4.2 juncto 4.2.3 van de AHOK I hebben geschonden; b. de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 nietig, dan wel vernietigbaar zijn, op grond van de artikelen 2:14 juncto 2:15 lid 1 sub b juncto 2:8 BW; c. Riwal c.s. en Riwal LLP in strijd hebben gehandeld met hun bestuurdersverplichting tot een behoorlijke taakvervulling; d. de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 in strijd zijn met de artikelen 6:248 juncto 6:162 BW; e. aan het ontslag de vereiste reden ontbrak, dan wel de genoemde reden onjuist is; II. de vennootschapsrechtelijke ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 vernietigt voor zover geen nietigheid is vastgesteld, alsmede de nadien genomen besluiten van 27 november en 1 en 24 december 2020; III. [verklaart voor recht dat] Riwal c.s. gezamenlijk en hoofdelijk, dan wel ieder afzonderlijk gehouden zijn tot het betalen van het salaris van [eisers] vanaf 1 oktober 2020 tot aan de datum van rechtmatige beëindiging van de arbeidsovereenkomst, welk bedrag nader op te maken is bij schadestaat; IV. voor recht verklaart dat Riwal c.s. en Riwal LLP hoofdelijk gehouden zijn tot vergoeding van de nader bij staat op te maken schade van [eisers]; V. Riwal c.s. en Riwal LLP hoofdelijk veroordeelt in de proceskosten en de buitengerechtelijke incassokosten, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de vijftiende dag na het vonnis. 3.2. Riwal c.s. voeren verweer en concluderen tot afwijzing van de vorderingen, met veroordeling van [eisers] in de proces- en de nakosten, te vermeerderen met de wettelijke rente daarover vanaf de vijftiende dag na de datum van het vonnis.

A. Inleiding A.1. De zaak in het kort 4.1. [eiser 1] is in een serie van besluiten ontslagen als statutair bestuurder van Riwal LLP en Kaz Mulik en als werknemer. [eiser 1] is het daar enerzijds procedureel en anderzijds materieel niet mee eens. Volgens [eiser 1] zijn de vennootschapsrechtelijke regels omtrent de besluitvorming niet in acht genomen en leidt dat tot nietigheid dan wel vernietigbaarheid van de bestreden ontslagbesluiten en de daarop volgende besluiten. Volgens [eisers] hebben Riwal c.s. rondom de besluitvorming en het overnametraject ook onzorgvuldig, als bestuurders verwijtbaar en daarmee onrechtmatig jegens [eisers] gehandeld en zijn zij daarom gehouden de schade, zoals het gemiste salaris, waardeverlies van de aandelen en de gemiste kans om een gunstige overname te doen, te vergoeden. 4.2. Riwal c.s. betwisten dat de besluitvorming niet rechtsgeldig is. Voor zover er in eerste instantie al gebreken waren, zijn die door bekrachtiging geheeld. Van onrechtmatig handelen is volgens Riwal c.s. geen sprake. Volgens Riwal c.s. is [eiser 1] ontslagen omdat hij niet meer was te handhaven; door zijn niet coöperatieve instelling tijdens de coronapandemie, het door hemzelf aangekondigde vertrek en door in weerwil van zijn geheimhoudingsverplichting met het team over de verkoop van het bedrijf te praten. A.2. Bevoegdheid en toepasselijk recht 4.3. Deze zaak heeft een internationaal karakter, omdat er in Nederland en Kazachstan woonachtige en gevestigde partijen bij betrokken zijn. Voor zover de vorderingen zijn gegrond op de AHOK I is niet in geschil dat Nederlands recht van toepassing is, omdat dat in die overeenkomst is bepaald. Voor zover die rechtskeuze niet van toepassing is, geldt het volgende. De wijze waarop besluiten binnen een vennootschap genomen worden, inclusief de vraag of die rechtsgeldig zijn, wordt beheerst door het recht waaronder die vennootschap is opgericht (artikel 10:119 BW). Voor zover het gaat om besluitvorming binnen Riwal KE is dus Nederlands recht van toepassing, voor Riwal LLP Kazachs recht. Hetzelfde geldt in beginsel voor de vraag onder welke voorwaarden een bestuurder of aandeelhouder aansprakelijk is voor de verplichtingen van een vennootschap (zie artikel 10:119 sub e BW). De arbeidsrechtelijke relatie tussen Riwal LLP en [eiser 1] wordt beheerst door Kazachs recht (zie artikel 8 Rome I). A.3. Geldigheid dagvaarding 4.4. Riwal c.s. betogen dat de dagvaarding niet duidelijk maakt welke verwijten [eisers] aan welke gedaagden maken. Daarom zouden [eisers] niet-ontvankelijk verklaard moeten worden in hun vorderingen. Dit betoog kan alleen slagen als het voor Riwal c.s. helemaal niet duidelijk is waartegen zij zich moeten verweren en die situatie doet zich niet voor. A.4. Beperking bij de verdere beoordeling 4.5. De vorderingen van [eisers] zijn, op een beperkte uitzondering na, gebaseerd op het Nederlandse recht. Dat geldt met name voor de geldigheid van de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020. [eisers] bestrijden die met een beroep op artikel 2:8 van het Nederlandse Burgerlijk Wetboek (hierna: BW). Echter, de geldigheid van deze besluiten moet niet naar Nederlands recht beoordeeld worden. Riwal LLP is een Kazachse vennootschap en de geldigheid van de besluitvorming binnen deze vennootschap moet op grond van de artikelen 10:117 tot en met 10:119 BW worden beoordeeld naar Kazachs recht. Dat wordt niet anders door het feit dat Riwal LLP een personenvennootschap is, zoals [eisers] in dit verband op de mondelinge behandeling hebben aangevoerd. Ook daarop zijn deze artikelen van toepassing, zoals volgt uit de ruime definitie van artikel 10:117 BW. Nu ook Riwal c.s. zich over het Kazachse vennootschapsrecht niet hebben uitgelaten, betekent dit – zoals al op zitting is besproken – dat er onderwerpen zijn waarover de rechtbank een nadere toelichting nodig heeft. Dat geldt ook voor het Kazachse arbeidsrecht. B. Formele verwijten B.1. Niet naleving bepalingen uit de charter van Riwal LLP 4.6. [eisers] stellen dat Riwal KE in strijd heeft gehandeld met de charter van Riwal LLP door de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 zelf, als vennoot, te nemen, terwijl dit op grond van artikel 5.1 van de charter door de vennotenvergadering als zodanig genomen had moeten worden. Dit betoog slaagt niet. In het door [eisers] overgelegde advies van hun Kazachse advocaat staat dat artikel 10 lid 2 van Wet van de Republiek Kazachstan inzake vennootschappen met beperkte en aanvullende aansprakelijkheid bepaalt dat binnen een LLP (bestaande uit één aandeelhouder) de beslissingen met betrekking tot de bevoegdheid van de algemene vergadering van aandeelhouders door de enig aandeelhouder worden genomen en op schrift moeten worden gesteld. Dat is wat er is gebeurd. Nader onderzoek hiernaar is niet nodig. B.2. Niet naleving bepalingen uit de statuten van Riwal KE 4.7. [eisers] stellen dat de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 in strijd zijn met de bepalingen van de statuten van Riwal KE en daarom vernietigbaar of nietig. Meer specifiek beroepen zij zich op artikel 22 lid 2 (de wijze van oproeping van een AVA) en artikel 26 lid 4 van de statuten (de raadgevende stem van een bestuurder). Dit betoog slaagt niet. De ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 zijn geen besluiten van de algemene vergadering van Riwal KE, maar van Riwal KE als enig vennoot van Riwal LLP. [eiser 1] is bovendien geen bestuurder van Riwal KE en heeft dus niet op grond van de statuten van Riwal KE een raadgevende stem aan de AVA van Riwal KE. B.3. Niet naleving artikel 4.2.3. van de AHOK I? 4.8. [eisers] stellen dat uit artikel 4.2.3 van de AHOK I volgt dat voor het ontslag van [eiser 1] als bestuurder van Riwal LLP een besluit van de AVA van Riwal KE is vereist. [eisers] betogen dat dit leidt tot vernietigbaarheid van de ontslagbesluiten op grond van artikel 2:8 BW en tot aansprakelijkheid van Riwal c.s. Riwal c.s. betwisten dit. 4.9. De rechtbank oordeelt hierover als volgt. 4.9.1. Riwal KE heeft de AHOK I meegetekend voor gebondenheid aan onder meer dit artikel. Zij heeft zich daaraan dus te houden; het verweer van Riwal KE dat zij geen partij is bij de overeenkomst slaagt niet. Deze gebondenheid is, anders dan Riwal c.s. betogen, niet vervallen door de wijziging van de statuten van Riwal KE in 2015. Weliswaar bevatten de gewijzigde statuten geen bepaling die vergelijkbaar is met artikel 4.2.3., maar zonder bijkomende omstandigheden betekent een instemming door [eiser 2] met die statuten niet dat zij afstand doet van de bepalingen uit de AHOK I. Die bijkomende omstandigheden zijn niet gesteld. Beide partijen hebben op de mondelinge behandeling verklaard dat er bij de wijziging van de statuten niet is gesproken over de verhouding tussen de gewijzigde statuten en de AHOK I. 4.9.2. Artikel 4.2.3. vereist de voorafgaande toestemming van de AVA van Riwal KE voor bestuursbesluiten strekkende tot (onder meer) het ontslag van een bestuurder van een dochtervennootschap van Riwal KE. Riwal LLP is zo’n dochtervennootschap. Dat is zij niet alleen feitelijk, maar het volgt ook met zoveel woorden uit de tekst van artikel 4.2.3, 1ste volzin (“... van de LLP (en van eventuele andere toekomstige dochtervennootschappen…”).

De rechtbank a. verwijst de zaak naar de rol van woensdag 13 september 2023 voor het nemen van de onder 4.16 bedoelde akte door [eisers]; bepaalt dat Riwal c.s., nadat [eisers] hun akte hebben genomen, een antwoordakte kunnen nemen; houdt alle overige beslissingen aan. Dit vonnis is gewezen door mr. N. Doorduijn. Dit vonnis is ondertekend door de rolrechter en in het openbaar uitgesproken op 30 augustus 2023. 3268/1876 Dit organogram is overgenomen uit de dagvaarding, met de kanttekening dat waar staat aandelen in de LLP’s gelezen moet worden een belang als vennoot/partner in de LLP. [eisers] vorderden bij dagvaarding ook de vernietiging van het arbeidsrechtelijke ontslag. Op de mondelinge behandeling hebben zij aangeven deze vordering niet te handhaven vanwege het feit dat de rechtbank zich onbevoegd heeft verklaard ten aanzien van Riwal LLP. De vraag van het toepasselijke recht is door de rechtbank ambtshalve op de zitting aan de orde gesteld. Voor alle duidelijkheid: het feit dat [eisers] in hun vorderingen verwijzen naar bepalingen van Nederlands recht in plaats van Kazachse equivalenten leidt niet automatisch tot afwijzing van die vorderingen wanneer niet die bepalingen, maar Kazachs recht toegepast moet worden. Dat zou een te beperkte lezing van de vorderingen zijn. Op de mondelinge behandeling is besproken dat de vordering op Riwal LLP volgens Riwal LLP naar Kazachs recht inmiddels is verjaard. De beslissing van de rechtbank om de doorwerkingsvraag niet naar Kazachs recht te laten beoordelen staat daar los van. Ten overvloede merkt de rechtbank op dat [eisers] zich ten onrechte beroept op Nederlandse rechtspraak over de wisselwerking tussen een vennootschappelijk ontslag en een arbeidsrechtelijk ontslag. Beide onderwerpen worden in deze zaak immers beheerst door Kazachs recht.

No flights anymore (…) 16/06/2020, 20:16 – [naam 5]: He [eiser 1], alles OK?Is KAZ formeel uit lock down? Vlieg je deze week? 16/06/2020, 22:04 – [eiser 1] Kazakhstan: Hi [naam 5] 20e zover nu bekend, ik sprak [naam 2] van de week over het land en hij zei me dat het beter was om niet te gaan (…) 14/08/2020, 12:07 – [naam 5]: (…) Any changes in (government measures) in Kazakhstan? 14/08/2020, 12:29 – [eiser 1] Kazakhstan: I am on my way to Holiday . It changes everyday . 16/08/2020, 14:40 – [eiser 1] Kazakhstan: Covid situation has been improving tremendously. As of Monday there will be a gradual quarantaine release with shops and public places to be opened. Flights between many countries including the Netherlands shall be resumed from Monday onwards (Germany, Netherlands, Russia, Belarus, China, etc.) 18/08/2020, 15:00 – [naam 5]: Great news [eiser 1]!” En met [naam 2]: “(…) 05/03/2020, 14:43 – [eiser 1] Kazakhstan: I am in Moscow . Will probably cancel my trip to Kaz as I have also been in Italy before and they could put me easily in quarantaine in Kazakhstan. 05/03/2020, 14:44 – [eiser 1] Kazakhstan: More afraid for 14-28 days quarantaine than for the virus 05/03/2020, 14:44 – [naam 2]: Be careful, you should be at least two weeks out of Italy before traveling! (…) 30/03/2020, 11:13 – [eiser 1] Kazakhstan: Atyrau in lock down as from midnight . No flights anymore 30/03/2020, 11:16 – [naam 2]: sommige zaken lossen zich vanzelf op. (…) 30/03/2020, 11:17 – [naam 2]: Hoe gaat het met je team? Dat is natuurlijk waar de discussie om gaat – hoe/wie zorgt voor onze mensen daar. 30/03/2020, 11:18 – [eiser 1] Kazakhstan: Ik 30/03/2020, 11:18 – [naam 2]: (…) 26/05/2020, 15:19 – [naam 2]: (…) Ben je nu zelf ook weer in Kazachstan of kan dat nog niet? 26/05/2020, 16:04 – [eiser 1] Kazakhstan: Nog niet 15e gaat het weer open zeggen ze 10/06/2020, 00:38 – [naam 2]: Kun je maandag weer naar Kaz? (…) 10/06/2020, 00:43 – [eiser 1] Kazakhstan: Ik heb aan [naam 5] doorgegeven waarschijnlijk de 16e 10/06/2020, 00:44 – [naam 2]: Als het maar veilig is!” 2.13. Op 20 maart 2020 is in verband met de coronapandemie in Kazachstan een vliegverbod afgekondigd en een lockdown ingesteld. 2.14. Begin juni 2020 liet [eiser 1] aan [naam 2] weten dat hij geïnteresseerd was in overname van de aandelen van Riwal Holding in Riwal KE. 2.15. [eiser 1] sprak op 25 augustus 2020 met [naam 2] en [naam 4]. Daarbij spraken zij af dat: 1.) [eiser 1] een financier zou proberen te vinden om Riwal LLP over te nemen, 2.) indien de kans van slagen onvoldoende zou blijken te zijn, geprobeerd wordt om de onderneming op de lokale markt te verkopen, en 3.) als verkoop niet mogelijk zou blijken te zijn, het lopende project (Tengiz) op de financieel meest gunstige wijze zou worden afgerond en de onderneming van Riwal LLP zou worden beëindigd. 2.16. Op 2 september 2020 mailde [naam 2] aan [eiser 1] een bevestiging van de bespreking van 25 augustus 2020: “It is clear that the perspectives on the strategy for the future of Riwal Kazakhstan are different between shareholders. You want to expand the business into Russia and other so called stan countries while Riwal does not believe in a future for Riwal in those countries. You have indicated that you want to continue the business on your own or potentially with a different partner. We have indicated that we are open for such a solution however under certain conditions. To summarize what we have agreed upon: • According to the shareholder agreement, shareholders cannot offer their shares/participations without alignment with the other. Therefore we agreed that you will align with us first who will be contacted in this process. • I explained to you that we have to focus on an asset deal to avoid a significant tax burden in Kazakhstan. • We agreed that as a first step you want to try to find a leasing company to support you acquiring the company yourself. For this we agreed that you can discuss the subject with Dutch lease companies, specifically BEquip. • If you have your own funding. Riwal is willing to support you by delivering part of the assets based on a RPO. [naam 4] and I will discuss an amount in the next BOD and could not give you any indication at this moment. • Until you complete the conversations with Dutch leasing companies Riwal will not move machines out of Kazakhstan. • In the third week of September we will meet again (appointment has been made on the 16th of September) to discuss the progress. • If there is no sufficient expectations on success we will then start the investigation if we can sell the business in the local market because this has a financial advantage compared to liquidating the entity and pulling back the assets to Europe. • If we cannot sell the entity we will complete the Tengiz project as profitable as possible and close the business afterwards. This is the least favourable solution for all parties involved including our local staff. • In the meantime you will run the business as good as you can and report to [naam 5] on the day to day operations. All communication around acquiring or divesting the business will be with [naam 4] and myself.” 2.17. Op 18 september 2020 vond wederom een overleg plaats tussen [naam 2], [naam 4] en [eiser 1] over de mogelijke verkoop. [eiser 1] had op dat moment nog geen financier gevonden en gesprekken met BeEquip waren niet succesvol. [eiser 1] kreeg toestemming om met Credion als mogelijke financier te praten. In de periode daarna werkte [eiser 1] aan een business plan voor de overname. 2.18. Op 9 oktober 2020 liet [eiser 1] aan Riwal weten nog geen financier gevonden te hebben en dat hij nog bezig was met het business plan. Op 13 oktober 2020 spraken [eiser 1], [naam 2] en [naam 4] opnieuw met elkaar. [eiser 1] kondigde aan de volgende dag naar Kazachstan te reizen in verband met zijn verblijfsvergunning. [naam 2] en [naam 4] gaven aan dat niet wenselijk te vinden en dat [eiser 1] eerst zijn business plan moest afmaken in verband met een afspraak met een mogelijke financier. Later die dag om 16:11 uur berichtten zij per e-mail aan [eiser 1]: “Thanks for the conversation this morning despite it was perhaps hard at some moments but we are aiming for the same goal. We discussed the following steps for the next three weeks: • The rest of this week and next week you focus on preparing a strong and solid business case. • [naam 6] will help you were necessary • You will not travel to Kazakhstan to focus completely on completing the business case • In the course of next week you will schedule a meeting with Credion to present the business plan • [naam 6] will join the meeting with Credion, you can use our boardroom • Early November we schedule a meeting with the three of us to discuss what is realistic and what is the best for the team in Kazakhstan • After that meeting you will travel to Kazakhstan with [naam 5] to discuss the future with the team as a whole and the individual members Let’s go for a successful outcome for all parties involved.” 2.19. Na deze e-mail spraken [naam 2], [naam 4] en [eiser 1] elkaar nogmaals. Riwal wilde niet dat [eiser 1] op dat moment naar Kazachstan afrees om zich op de business plan te kunnen concentreren, terwijl [eiser 1] dat wel wilde in verband met zijn verblijfsvergunning.

Dat in het verleden dividendbesluiten zijn genomen over Riwal LLP, zonder een besluit van de AVA van Riwal KE, doet daaraan niet af. 4.9.3. De ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 zijn genomen zonder de voorafgaande toestemming van de AVA van Riwal KE. Daarmee heeft Riwal KE de AHOK I geschonden. Anders dan [eisers] betogen, leidt dit niet tot schadeplichtigheid van Riwal c.s. [eisers] hebben niet aannemelijk gemaakt dat de ontslagbesluiten niet genomen zouden zijn indien er een AVA zou zijn gehouden voorafgaand aan het ontslag waarbij [eiser 1] zou zijn gehoord. Met het minderheidsbelang van 0,49% had hij het ontslag niet kunnen tegenhouden. In theorie zou hij Riwal c.s. hebben kunnen overtuigen hem niet te ontslaan, maar die theoretische mogelijkheid is niet genoeg voor schadeplichtigheid. Riwal c.s. was immers ook tijdens het overleg van 13 november 2020 niet bereid om terug te komen op het ontslag. Dit wordt niet anders door het betoog van [eisers] dat zij een kort geding aanhangig hadden kunnen maken voorafgaand aan een te houden AVA. Een kort geding kon immers ook nadien worden gevoerd, en is ook gevoerd. [eisers] lijden mogelijk schade door het ontslag als zodanig, maar niet door het feit dat de AVA niet om goedkeuring is gevraagd en [eiser 1] niet is gehoord. 4.9.4. Het kan verder in het midden blijven of de AHOK I naar Kazachs recht zou kunnen doorwerken in de vennootschappelijke verhoudingen binnen Riwal LLP en of daardoor de ontslagbesluiten vernietigbaar of nietig zijn. Ook als de besluiten naar het daarop toepasselijke Kazachse recht gebrekkig waren vanwege het ontbreken van de goedkeuring van de AVA van Riwal KE dan leidt dat niet tot aansprakelijkheid van Riwal c.s. bij gebrek aan schade die het gevolg is van het ontbreken van de voorafgaande AVA toestemming (vergelijk overweging 4.9.3). Dat maakt nader onderzoek naar Kazachs recht niet nodig of zinvol. Voor zover [eisers] een oordeel over deze doorwerking zouden willen met het oog op een procedure in Kazachstan tegen Riwal LLP, hebben zij daarbij onvoldoende belang. Het is niet zinvol dat de Nederlandse rechter zich een oordeel over het Kazachse recht vormt ten behoeve van een dergelijke procedure, waarvan nog onzeker is of die gaat plaatsvinden, terwijl de Kazachse rechter evident beter dan de Nederlandse rechter in staat is het Kazachse recht toe te passen. 4.9.5. De rechtbank zal daarom op dit punt volstaan met een verklaring voor recht dat Riwal KE de AHOK I heeft geschonden door [eiser 1] zonder voorafgaande toestemming van de AVA van Riwal KE te ontslaan als bestuurder van Riwal LLP. Deze verklaring voor recht zal zich beperken tot Riwal KE. [eisers] hebben niet toegelicht dat en waarom Riwal Holding artikel 4.2.3. van de AHOK I heeft geschonden. De enkele omstandigheid dat Riwal Holding de goedkeuring later alsnog heeft verleend is daarvoor niet voldoende. Er zijn evenmin gronden om Riwal KE en Riwal Holding op grond van het Rainbow-arrest van de Hoge Raad te vereenzelvigen, zoals [eisers] op de mondelinge behandeling hebben betoogd. Dat arrest laat toe dat in uitzonderlijke gevallen voorbijgegaan wordt aan het verschil tussen verschillende vennootschappen, maar dan moet het gaan om situaties waarin misbruik wordt gemaakt van de afzonderlijke rechtspersoonlijkheden. Die situatie doet zich hier niet voor. B.4. Schending hoorplicht ex artikel 2:8 BW 4.10. [eisers] betogen verder dat de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 vernietigbaar zijn op grond van artikel 2:8 BW omdat [eiser 1] niet is gehoord voordat hij werd ontslagen. Ook dit is een vraag naar Kazachs vennootschapsrecht, niet naar Nederlands recht. Om dezelfde redenen als hiervoor uiteengezet in 4.9.3 en 4.9.4 hebben [eisers] er onvoldoende belang bij dat de rechtbank dit nader onderzoekt. B.5. Ongeldigheid van de vennootschapsrechtelijke ontslagbesluiten leidt tot een ongeldig arbeidsrechtelijk ontslag 4.11. [eisers] betogen dat het arbeidsrechtelijke ontslag ongeldig is omdat de vennootschappelijke ontslagbesluiten niet geldig waren. Voor zover het gaat om de hiervoor besproken formele gebreken komt dit neer op een (vergeefse) herhaling van het hiervoor al verworpen betoog dat deze gebreken in de besluitvorming leiden tot aansprakelijkheid van Riwal c.s. C. Materiële verwijten C.1. Inleiding 4.12. De materiële verwijten lenen zich tot op zekere hoogte voor een gezamenlijke bespreking. In de kern genomen verwijten [eisers] Riwal c.s. dat zij hem ten onrechte hebben ontslagen. Partijen hadden afgesproken dat [eiser 1] een financier mocht zoeken voor een management buy out (MBO) van Riwal LLP en er zou een lokale koper gezocht worden als dat niet zou lukken. Volgens [eiser 1] hebben Riwal c.s. hem misleid en geen reële kans geboden om dit plan af te ronden. Hij werd tijdens de coronaperiode onder druk gezet om terug te gaan naar Kazachstan en was nog bezig met de uitvoering van de afspraken toen hij op 14 oktober 2020 in de ochtend zonder vooraankondiging werd overvallen door zijn ontslag. Bij dat ontslag werd [eiser 1] verweten niet in Kazachstan geweest te zijn in de afgelopen periode, maar dat kon vanwege de coronaperiode ook niet van hem gevergd worden. Vervolgens wilde [eiser 1] verder gaan met de MBO of een verkoop, maar weigerden Riwal c.s. verdere medewerking. Een potentiële gegadigde meldde zich, maar Riwal c.s. ging daar niet op in, aldus [eiser 1]. [eisers] betogen dat dit enerzijds betekent dat de vennootschappelijke ontslagbesluiten onrechtmatig en ongeldig zijn, omdat zij in strijd zijn met artikel 2:8 BW. Anderzijds betogen zij dat het ontslag ook naar Kazachs arbeidsrecht niet geldig is. In beide gevallen houden [eisers] Riwal c.s. aansprakelijk voor de schade. 4.13. Riwal c.s. betwisten deze verwijten. Zij betwisten [eiser 1] onder druk te hebben gezet om naar Kazachstan terug te gaan; over die terugkeer werd wel gesproken, maar Riwal c.s. hebben altijd duidelijk gemaakt dat [eiser 1] pas hoefde te gaan als het veilig was. Er kon weer gevlogen worden vanaf medio augustus 2020. Toen verwachtten Riwal c.s. van [eiser 1] inderdaad dat hij terug zou gaan, maar dat deed hij niet. Verder zaaide hij onrust bij het personeel door hen eenzijdig te informeren over een mogelijke MBO en had hij op 13 oktober 2020 aangekondigd hen ook aandelen te zullen aanbieden. Dat konden Riwal c.s. niet accepteren, want als de MBO niet doorging, zaten zij met personeel dat aandelen verwachtte en niet kreeg. Zij verwijten [eiser 1] ook inbreuk te hebben gemaakt op vertrouwelijkheid. Het ontslag is volgens hen dus geldig. Volgens hen is naar Kazachs recht het vennootschappelijke ontslag grond voor het arbeidsrechtelijk ontslag en zijn daar geen andere gronden voor nodig.

No flights anymore (…) 16/06/2020, 20:16 – [naam 5]: He [eiser 1], alles OK?Is KAZ formeel uit lock down? Vlieg je deze week? 16/06/2020, 22:04 – [eiser 1] Kazakhstan: Hi [naam 5] 20e zover nu bekend, ik sprak [naam 2] van de week over het land en hij zei me dat het beter was om niet te gaan (…) 14/08/2020, 12:07 – [naam 5]: (…) Any changes in (government measures) in Kazakhstan? 14/08/2020, 12:29 – [eiser 1] Kazakhstan: I am on my way to Holiday . It changes everyday . 16/08/2020, 14:40 – [eiser 1] Kazakhstan: Covid situation has been improving tremendously. As of Monday there will be a gradual quarantaine release with shops and public places to be opened. Flights between many countries including the Netherlands shall be resumed from Monday onwards (Germany, Netherlands, Russia, Belarus, China, etc.) 18/08/2020, 15:00 – [naam 5]: Great news [eiser 1]!” En met [naam 2]: “(…) 05/03/2020, 14:43 – [eiser 1] Kazakhstan: I am in Moscow . Will probably cancel my trip to Kaz as I have also been in Italy before and they could put me easily in quarantaine in Kazakhstan. 05/03/2020, 14:44 – [eiser 1] Kazakhstan: More afraid for 14-28 days quarantaine than for the virus 05/03/2020, 14:44 – [naam 2]: Be careful, you should be at least two weeks out of Italy before traveling! (…) 30/03/2020, 11:13 – [eiser 1] Kazakhstan: Atyrau in lock down as from midnight . No flights anymore 30/03/2020, 11:16 – [naam 2]: sommige zaken lossen zich vanzelf op. (…) 30/03/2020, 11:17 – [naam 2]: Hoe gaat het met je team? Dat is natuurlijk waar de discussie om gaat – hoe/wie zorgt voor onze mensen daar. 30/03/2020, 11:18 – [eiser 1] Kazakhstan: Ik 30/03/2020, 11:18 – [naam 2]: (…) 26/05/2020, 15:19 – [naam 2]: (…) Ben je nu zelf ook weer in Kazachstan of kan dat nog niet? 26/05/2020, 16:04 – [eiser 1] Kazakhstan: Nog niet 15e gaat het weer open zeggen ze 10/06/2020, 00:38 – [naam 2]: Kun je maandag weer naar Kaz? (…) 10/06/2020, 00:43 – [eiser 1] Kazakhstan: Ik heb aan [naam 5] doorgegeven waarschijnlijk de 16e 10/06/2020, 00:44 – [naam 2]: Als het maar veilig is!” 2.13. Op 20 maart 2020 is in verband met de coronapandemie in Kazachstan een vliegverbod afgekondigd en een lockdown ingesteld. 2.14. Begin juni 2020 liet [eiser 1] aan [naam 2] weten dat hij geïnteresseerd was in overname van de aandelen van Riwal Holding in Riwal KE. 2.15. [eiser 1] sprak op 25 augustus 2020 met [naam 2] en [naam 4]. Daarbij spraken zij af dat: 1.) [eiser 1] een financier zou proberen te vinden om Riwal LLP over te nemen, 2.) indien de kans van slagen onvoldoende zou blijken te zijn, geprobeerd wordt om de onderneming op de lokale markt te verkopen, en 3.) als verkoop niet mogelijk zou blijken te zijn, het lopende project (Tengiz) op de financieel meest gunstige wijze zou worden afgerond en de onderneming van Riwal LLP zou worden beëindigd. 2.16. Op 2 september 2020 mailde [naam 2] aan [eiser 1] een bevestiging van de bespreking van 25 augustus 2020: “It is clear that the perspectives on the strategy for the future of Riwal Kazakhstan are different between shareholders. You want to expand the business into Russia and other so called stan countries while Riwal does not believe in a future for Riwal in those countries. You have indicated that you want to continue the business on your own or potentially with a different partner. We have indicated that we are open for such a solution however under certain conditions. To summarize what we have agreed upon: • According to the shareholder agreement, shareholders cannot offer their shares/participations without alignment with the other. Therefore we agreed that you will align with us first who will be contacted in this process. • I explained to you that we have to focus on an asset deal to avoid a significant tax burden in Kazakhstan. • We agreed that as a first step you want to try to find a leasing company to support you acquiring the company yourself. For this we agreed that you can discuss the subject with Dutch lease companies, specifically BEquip. • If you have your own funding. Riwal is willing to support you by delivering part of the assets based on a RPO. [naam 4] and I will discuss an amount in the next BOD and could not give you any indication at this moment. • Until you complete the conversations with Dutch leasing companies Riwal will not move machines out of Kazakhstan. • In the third week of September we will meet again (appointment has been made on the 16th of September) to discuss the progress. • If there is no sufficient expectations on success we will then start the investigation if we can sell the business in the local market because this has a financial advantage compared to liquidating the entity and pulling back the assets to Europe. • If we cannot sell the entity we will complete the Tengiz project as profitable as possible and close the business afterwards. This is the least favourable solution for all parties involved including our local staff. • In the meantime you will run the business as good as you can and report to [naam 5] on the day to day operations. All communication around acquiring or divesting the business will be with [naam 4] and myself.” 2.17. Op 18 september 2020 vond wederom een overleg plaats tussen [naam 2], [naam 4] en [eiser 1] over de mogelijke verkoop. [eiser 1] had op dat moment nog geen financier gevonden en gesprekken met BeEquip waren niet succesvol. [eiser 1] kreeg toestemming om met Credion als mogelijke financier te praten. In de periode daarna werkte [eiser 1] aan een business plan voor de overname. 2.18. Op 9 oktober 2020 liet [eiser 1] aan Riwal weten nog geen financier gevonden te hebben en dat hij nog bezig was met het business plan. Op 13 oktober 2020 spraken [eiser 1], [naam 2] en [naam 4] opnieuw met elkaar. [eiser 1] kondigde aan de volgende dag naar Kazachstan te reizen in verband met zijn verblijfsvergunning. [naam 2] en [naam 4] gaven aan dat niet wenselijk te vinden en dat [eiser 1] eerst zijn business plan moest afmaken in verband met een afspraak met een mogelijke financier. Later die dag om 16:11 uur berichtten zij per e-mail aan [eiser 1]: “Thanks for the conversation this morning despite it was perhaps hard at some moments but we are aiming for the same goal. We discussed the following steps for the next three weeks: • The rest of this week and next week you focus on preparing a strong and solid business case. • [naam 6] will help you were necessary • You will not travel to Kazakhstan to focus completely on completing the business case • In the course of next week you will schedule a meeting with Credion to present the business plan • [naam 6] will join the meeting with Credion, you can use our boardroom • Early November we schedule a meeting with the three of us to discuss what is realistic and what is the best for the team in Kazakhstan • After that meeting you will travel to Kazakhstan with [naam 5] to discuss the future with the team as a whole and the individual members Let’s go for a successful outcome for all parties involved.” 2.19. Na deze e-mail spraken [naam 2], [naam 4] en [eiser 1] elkaar nogmaals. Riwal wilde niet dat [eiser 1] op dat moment naar Kazachstan afrees om zich op de business plan te kunnen concentreren, terwijl [eiser 1] dat wel wilde in verband met zijn verblijfsvergunning.

Dat in het verleden dividendbesluiten zijn genomen over Riwal LLP, zonder een besluit van de AVA van Riwal KE, doet daaraan niet af. 4.9.3. De ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 zijn genomen zonder de voorafgaande toestemming van de AVA van Riwal KE. Daarmee heeft Riwal KE de AHOK I geschonden. Anders dan [eisers] betogen, leidt dit niet tot schadeplichtigheid van Riwal c.s. [eisers] hebben niet aannemelijk gemaakt dat de ontslagbesluiten niet genomen zouden zijn indien er een AVA zou zijn gehouden voorafgaand aan het ontslag waarbij [eiser 1] zou zijn gehoord. Met het minderheidsbelang van 0,49% had hij het ontslag niet kunnen tegenhouden. In theorie zou hij Riwal c.s. hebben kunnen overtuigen hem niet te ontslaan, maar die theoretische mogelijkheid is niet genoeg voor schadeplichtigheid. Riwal c.s. was immers ook tijdens het overleg van 13 november 2020 niet bereid om terug te komen op het ontslag. Dit wordt niet anders door het betoog van [eisers] dat zij een kort geding aanhangig hadden kunnen maken voorafgaand aan een te houden AVA. Een kort geding kon immers ook nadien worden gevoerd, en is ook gevoerd. [eisers] lijden mogelijk schade door het ontslag als zodanig, maar niet door het feit dat de AVA niet om goedkeuring is gevraagd en [eiser 1] niet is gehoord. 4.9.4. Het kan verder in het midden blijven of de AHOK I naar Kazachs recht zou kunnen doorwerken in de vennootschappelijke verhoudingen binnen Riwal LLP en of daardoor de ontslagbesluiten vernietigbaar of nietig zijn. Ook als de besluiten naar het daarop toepasselijke Kazachse recht gebrekkig waren vanwege het ontbreken van de goedkeuring van de AVA van Riwal KE dan leidt dat niet tot aansprakelijkheid van Riwal c.s. bij gebrek aan schade die het gevolg is van het ontbreken van de voorafgaande AVA toestemming (vergelijk overweging 4.9.3). Dat maakt nader onderzoek naar Kazachs recht niet nodig of zinvol. Voor zover [eisers] een oordeel over deze doorwerking zouden willen met het oog op een procedure in Kazachstan tegen Riwal LLP, hebben zij daarbij onvoldoende belang. Het is niet zinvol dat de Nederlandse rechter zich een oordeel over het Kazachse recht vormt ten behoeve van een dergelijke procedure, waarvan nog onzeker is of die gaat plaatsvinden, terwijl de Kazachse rechter evident beter dan de Nederlandse rechter in staat is het Kazachse recht toe te passen. 4.9.5. De rechtbank zal daarom op dit punt volstaan met een verklaring voor recht dat Riwal KE de AHOK I heeft geschonden door [eiser 1] zonder voorafgaande toestemming van de AVA van Riwal KE te ontslaan als bestuurder van Riwal LLP. Deze verklaring voor recht zal zich beperken tot Riwal KE. [eisers] hebben niet toegelicht dat en waarom Riwal Holding artikel 4.2.3. van de AHOK I heeft geschonden. De enkele omstandigheid dat Riwal Holding de goedkeuring later alsnog heeft verleend is daarvoor niet voldoende. Er zijn evenmin gronden om Riwal KE en Riwal Holding op grond van het Rainbow-arrest van de Hoge Raad te vereenzelvigen, zoals [eisers] op de mondelinge behandeling hebben betoogd. Dat arrest laat toe dat in uitzonderlijke gevallen voorbijgegaan wordt aan het verschil tussen verschillende vennootschappen, maar dan moet het gaan om situaties waarin misbruik wordt gemaakt van de afzonderlijke rechtspersoonlijkheden. Die situatie doet zich hier niet voor. B.4. Schending hoorplicht ex artikel 2:8 BW 4.10. [eisers] betogen verder dat de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 vernietigbaar zijn op grond van artikel 2:8 BW omdat [eiser 1] niet is gehoord voordat hij werd ontslagen. Ook dit is een vraag naar Kazachs vennootschapsrecht, niet naar Nederlands recht. Om dezelfde redenen als hiervoor uiteengezet in 4.9.3 en 4.9.4 hebben [eisers] er onvoldoende belang bij dat de rechtbank dit nader onderzoekt. B.5. Ongeldigheid van de vennootschapsrechtelijke ontslagbesluiten leidt tot een ongeldig arbeidsrechtelijk ontslag 4.11. [eisers] betogen dat het arbeidsrechtelijke ontslag ongeldig is omdat de vennootschappelijke ontslagbesluiten niet geldig waren. Voor zover het gaat om de hiervoor besproken formele gebreken komt dit neer op een (vergeefse) herhaling van het hiervoor al verworpen betoog dat deze gebreken in de besluitvorming leiden tot aansprakelijkheid van Riwal c.s. C. Materiële verwijten C.1. Inleiding 4.12. De materiële verwijten lenen zich tot op zekere hoogte voor een gezamenlijke bespreking. In de kern genomen verwijten [eisers] Riwal c.s. dat zij hem ten onrechte hebben ontslagen. Partijen hadden afgesproken dat [eiser 1] een financier mocht zoeken voor een management buy out (MBO) van Riwal LLP en er zou een lokale koper gezocht worden als dat niet zou lukken. Volgens [eiser 1] hebben Riwal c.s. hem misleid en geen reële kans geboden om dit plan af te ronden. Hij werd tijdens de coronaperiode onder druk gezet om terug te gaan naar Kazachstan en was nog bezig met de uitvoering van de afspraken toen hij op 14 oktober 2020 in de ochtend zonder vooraankondiging werd overvallen door zijn ontslag. Bij dat ontslag werd [eiser 1] verweten niet in Kazachstan geweest te zijn in de afgelopen periode, maar dat kon vanwege de coronaperiode ook niet van hem gevergd worden. Vervolgens wilde [eiser 1] verder gaan met de MBO of een verkoop, maar weigerden Riwal c.s. verdere medewerking. Een potentiële gegadigde meldde zich, maar Riwal c.s. ging daar niet op in, aldus [eiser 1]. [eisers] betogen dat dit enerzijds betekent dat de vennootschappelijke ontslagbesluiten onrechtmatig en ongeldig zijn, omdat zij in strijd zijn met artikel 2:8 BW. Anderzijds betogen zij dat het ontslag ook naar Kazachs arbeidsrecht niet geldig is. In beide gevallen houden [eisers] Riwal c.s. aansprakelijk voor de schade. 4.13. Riwal c.s. betwisten deze verwijten. Zij betwisten [eiser 1] onder druk te hebben gezet om naar Kazachstan terug te gaan; over die terugkeer werd wel gesproken, maar Riwal c.s. hebben altijd duidelijk gemaakt dat [eiser 1] pas hoefde te gaan als het veilig was. Er kon weer gevlogen worden vanaf medio augustus 2020. Toen verwachtten Riwal c.s. van [eiser 1] inderdaad dat hij terug zou gaan, maar dat deed hij niet. Verder zaaide hij onrust bij het personeel door hen eenzijdig te informeren over een mogelijke MBO en had hij op 13 oktober 2020 aangekondigd hen ook aandelen te zullen aanbieden. Dat konden Riwal c.s. niet accepteren, want als de MBO niet doorging, zaten zij met personeel dat aandelen verwachtte en niet kreeg. Zij verwijten [eiser 1] ook inbreuk te hebben gemaakt op vertrouwelijkheid. Het ontslag is volgens hen dus geldig. Volgens hen is naar Kazachs recht het vennootschappelijke ontslag grond voor het arbeidsrechtelijk ontslag en zijn daar geen andere gronden voor nodig.

Daarna, nog steeds op 13 oktober 2020, communiceerden [eiser 1] en [naam 2] via de Whatsapp verder: “[13/10/2020, 18:42:28] [naam 2]: [eiser 1], Dat was geen goede call voor ons allemaal. [naam 4] en ik willen je graag nog even spreken. Kunnen we je om 20.30 uur bellen? [13/10/2020, 19:04:26] [eiser 1] : [naam 2], Ik kan vanavond niet. Laten het we morgen doen voor de vlucht . Prettige avond. [13/10/2020, 20:35:00] [naam 2]: Prima 08.00 uur doen voordat je gaat rijden naar het vliegveld?” 2.20. In de avond van 13 oktober 2020 heeft Riwal KE besloten [eiser 1] te ontslaan als bestuurder van Riwal LLP en Kaz Mulik. 2.21. Op 14 oktober 2020, in de ochtend, probeerde [naam 2] [eiser 1] zonder succes telefonisch te bereiken. Hij stuurde toen de volgende whatsappberichten en een e-mail: “[14/10/2020, 08:03:44] [naam 2]: Bel je om 08.15 nogmaals, echt ff belangrijk. [14/10/2020, 08:34:30] [naam 2]: [eiser 1], Helaas hebben we je niet te pakken gekregen. Lees aub je mail. [naam 7] zal een afspraak met je maken om een en ander te bespreken. [naam 1] en [naam 5] gaan vandaag met het team in gesprek.” 2.22. De e-mail waarnaar [naam 2] in deze whatsapp verwijst, is van 14 oktober 2020 om 8:30 uur. Daarin staat: “We have tried numerous times to get in contact with you since yesterday afternoon, without any success. You have made it clear (by text message) that you were not available for a call yesterday evening, but even this morning we still could not get in contact with you. Since it is vital to communicate the following message to you this morning before your planned departure, you have left us no other choice but to bring this message across in a digital form. During the IMM [rb: international management meeting] in May 2020 you announced that you wanted to resign from your position as country manager for Riwal Kazakhstan latest per the first quarter of 2021. Against the governance you announced this to all attendees, including the Kazakhstan team without prior alignment. Furthermore, you proposed in her attendance that the commercial manager would become the new country manager which is again not in accordance with the governance of The Riwal Group. Furthermore, you have not been present in your working place at the office in Atyrau for more than 6 months and during that period you did not duly perform your obligations, nor did you carry out the management of the companies (Riwal Equipment Services LLP, Kazakhstan Building and Real Estate Services LLP and KazMulik LLP). We have discussed the lack of performance with you and instructed you to return to Kazakhstan on several occasions; still you decided not to follow up on these instructions. Finally, yesterday afternoon you informed us of your intention to return to Kazakhstan to discuss the business plan with the local team including offering them shares in the new entity. This constitutes a serious breach of the governance and principles of our company. All of the above resulted in a breach of our trust in you as the country manager for Riwal Kazakhstan. Considering the above we have no other choice then to terminate your positions as director for the LLP's and the employment agreements related effective as of today (or at the earliest possible effective date with respect to your director position in KazMulik LLP, since this requires a convocation of a general meeting with a 30 day notice). The appropriate notifications, resolutions, orders, minutes and/or other required documentation regarding the termination will be provided to you as soon as possible. Since the termination of your employment agreements obliges you to offer your shares in Riwal Kazachstan Equipment BV and KazMulik LLP, we will schedule a new meeting on a short notice to discuss with you all formalities related. We strongly believe it is in the best interest of all parties involved (including the local team in Kazakhstan) to cooperate in an attempt to resolve all matters without undue delay. We trust you share this view with us.” 2.23. In de avond van 14 oktober 2020 informeerde de directie van Riwal c.s. alle medewerkers van Riwal over het per direct terugtreden van [eiser 1] uit zijn functie en de benoeming van [naam 8] (hierna: [naam 8] ) als interim manager. 2.24. Per e-mail van 15 oktober 2020 reageerde [eiser 1] als volgt op de onder 2.22 bedoelde e-mail van 14 oktober 2020: “Despite your decision about my position , I assume Riwal is still interested to sell the assets . My intentions have not changed and I am really busy to find a solution for that. Please let me know how we can proceed from here and if possible , can you indicate the price you would want for it. I still hope that after almost 13 years we can shake hands and say farewell in the most positive way. Regarding the formalities of stepping down from my position, I assure to work with you in harmony.” 2.25. In e-mails van 22 en 29 oktober 2020 maakte (de gemachtigde van) [eiser 1] bezwaar tegen zijn ontslag. 2.26. Op 3 november 2020 ontving [eiser 1] een e-mail van Eurasian Machinery LLP uit Kazachstan. Daarin werd interesse geuit in een overname van (assets van) Riwal LLP. 2.27. Op 13 november 2020 vond een videovergadering plaats tussen Riwal c.s. en [eisers] Riwal c.s. hielden vast aan het ontslag en gaven aan niet geïnteresseerd te zijn in Eurasian Machinery als mogelijke overnemende partij. Besluitvorming inzake het ontslag van [eiser 1] 2.28. Op 13 oktober 2020 heeft Riwal KE als enig vennoot van Riwal LLP besloten tot het ontslag van [eiser 1] als bestuurder en werknemer van Riwal LLP. Deze beslissing is neergelegd in een besluit van 13 oktober 2020 (Resolution no. 3 of the sole participant of [Riwal LLP]. Daarin staat onder meer dat de bevoegdheden van [eiser 1] als bestuurder van Riwal LLP werden beëindigd en dat [naam 1] en [naam 2] werden gemachtigd om de vereiste documenten op te stellen om het ontslagbesluit te realiseren, waaronder een order on termination of employment agreement. Dit laatste is neergelegd in een akte van 14 oktober 2020. Deze besluiten zijn genomen zonder dat [eiser 1] daarover was gehoord. 2.29. Op 27 november 2020 heeft de algemene vergadering van aandeelhouders van Riwal KE (hierna: de AVA) het besluit van 13 oktober 2020 tot ontslag van [eiser 1] als bestuurder en werknemer van Riwal LLP goedgekeurd / bekrachtigd. In de notulen staat dat Riwal Holding en Riwal KE menen dat een goedkeuring of bekrachtiging van dit besluit niet nodig was, maar dat het werd gedaan om mogelijke toekomstige discussies te voorkomen. [eiser 2] was voor deze vergadering opgeroepen, maar is niet verschenen. 2.30. Op 30 november 2020 heeft de vennotenvergadering van Kaz Mulik besloten tot het ontslag van [eiser 1] als bestuurder en werknemer van KazMulik. [naam 8] werd benoemd tot nieuwe bestuurder. Vervolgens is in een akte van 1 december 2020 het ontslag neergelegd. [eiser 1] was opgeroepen op deze vergadering maar is niet verschenen. 2.31. Op 24 december 2020 heeft de AVA van Riwal KE de benoeming van [naam 8] en [naam 2] (naar de rechtbank begrijpt: als bestuurder van Riwal LLP) goedgekeurd / bekrachtigd. Ook in de notulen van dit besluit staat dat dit besluit wordt genomen ‘voor zover vereist’ en om toekomstige discussies te voorkomen.

4.14. Voordat de rechtbank deze geschilpunten beoordeelt, wil zij nader voorgelicht worden door een deskundige over de volgende vragen: i) Kan naar Kazachs vennootschapsrecht het besluit van een enig vennoot van een LLP om de bestuurder van de LLP zijn bevoegdheden af te nemen en te (doen) ontslaan worden getoetst op redelijkheid jegens die bestuurder? Anders gezegd; kan een bestuurder zich tegen dat besluit verzetten met de stelling dat het ontslag onredelijk is? Zo ja, wat zijn daarvoor de normen en met welke mate van indringendheid (of terughoudendheid) wordt er getoetst? ii) Is naar Kazachs arbeidsrecht, meer in het bijzonder artikel 52 lid 1 sub 23 van de Kazachse Arbeidswet, het besluit van de enig vennoot van een LLP tot opheffing van de bevoegdheden van de bestuurder van de LLP voldoende grond tot arbeidsrechtelijk ontslag, zonder dat er (een) bijkomende grond(en) nodig zijn? iii) Meer specifiek: a. Is de enig vennoot of de LLP gehouden aan de bestuurder te laten weten op welke grond hij is ontslagen anders dan het feit dat de vennoot daartoe heeft besloten? b. Naast de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 heeft Riwal KE [eiser 1] per e-mail van 14 oktober 2020 laten weten dat hij werd ontslagen en waarom. Voor zover er bij een ontslag van een bestuurder van een LLP redenen gegeven moeten worden, gaat het daarbij om het formele besluit van 14 oktober 2020 (de akte als bedoeld in artikel 8.11 van de arbeidsovereenkomst 2010) of moet (ook) gekeken worden naar deze e-mail? c. Als er (bijkomende) redenen nodig zijn, moeten die dan aan bepaalde vereisten voldoen? ( iv) Als het ontslag strijdig is met Kazachs vennootschaps- en/of arbeidsrecht: Is Riwal LLP dan gehouden tot het betalen van schadevergoeding en zo ja, hoe wordt de schade berekend? Loopt de salarisverplichting door, en tot wanneer? Leidt dit tot aansprakelijkheid van Riwal KE als vennoot? Zo ja, is dat automatisch of zijn er bijkomende eisen voordat die aansprakelijkheid aangenomen kan worden? Wat zijn daarvoor de normen en met welke indringendheid (of terughoudendheid) wordt er getoetst? Wat zijn dan naar Kazachs recht de vereisten voor aansprakelijkheid van de meerderheidsaandeelhouder van de enig vennoot van de LLP voor niet betaald salaris en de schade die de bestuurder lijdt? Met welke indringendheid (of terughoudendheid) wordt er getoetst? ( v) Zijn er overigens nog zaken die van belang kunnen zijn met betrekking tot de hiervoor gestelde vragen? 4.15. De rechtbank overweegt om het International Juridisch Instituut in Den Haag als deskundige te benoemen, tenzij blijkt dat daar overwegende bezwaren tegen bestaan. 4.16. Partijen kunnen zich bij akte na tussenvonnis uitlaten over het voornemen van de rechtbank om deze vragen te stellen en over de persoon van de deskundige. Het voorschot voor de deskundige zal betaald moeten worden door [eisers] Over de hoogte daarvan kunnen partijen zich uitlaten nadat de vraagstelling en de persoon van de deskundige zijn bepaald. D. Nederlands arbeidsrecht? 4.17. [eisers] stellen dat [eiser 1] mogelijk niet meer in dienst is van Riwal LLP, maar mogelijk in dienst is getreden van Riwal Holding. In dat geval zijn Riwal c.s. volgens [eisers] aansprakelijk jegens [eiser 1] op grond van het Nederlandse arbeidsrecht. Zij baseren dit op een werkgeversverklaring van 6 oktober 2020 waarin Riwal Holding als werkgever staat vermeld. Dit betoog slaagt niet. Zowel in de bodemprocedure als in het kort geding hebben Riwal c.s. betwist dat Riwal Holding als werkgever te gelden heeft en aangevoerd dat op de werkgeversverklaring per abuis haar naam staat. Gelet op dat verweer had van [eisers] verwacht mogen worden dat zij met een betere onderbouwing kwamen; zij kunnen niet volstaan met de stelling dat Riwal Holding mogelijk de werkgever was geworden. 4.18. Alle overige beslissingen worden aangehouden.

Daarna, nog steeds op 13 oktober 2020, communiceerden [eiser 1] en [naam 2] via de Whatsapp verder: “[13/10/2020, 18:42:28] [naam 2]: [eiser 1], Dat was geen goede call voor ons allemaal. [naam 4] en ik willen je graag nog even spreken. Kunnen we je om 20.30 uur bellen? [13/10/2020, 19:04:26] [eiser 1] : [naam 2], Ik kan vanavond niet. Laten het we morgen doen voor de vlucht . Prettige avond. [13/10/2020, 20:35:00] [naam 2]: Prima 08.00 uur doen voordat je gaat rijden naar het vliegveld?” 2.20. In de avond van 13 oktober 2020 heeft Riwal KE besloten [eiser 1] te ontslaan als bestuurder van Riwal LLP en Kaz Mulik. 2.21. Op 14 oktober 2020, in de ochtend, probeerde [naam 2] [eiser 1] zonder succes telefonisch te bereiken. Hij stuurde toen de volgende whatsappberichten en een e-mail: “[14/10/2020, 08:03:44] [naam 2]: Bel je om 08.15 nogmaals, echt ff belangrijk. [14/10/2020, 08:34:30] [naam 2]: [eiser 1], Helaas hebben we je niet te pakken gekregen. Lees aub je mail. [naam 7] zal een afspraak met je maken om een en ander te bespreken. [naam 1] en [naam 5] gaan vandaag met het team in gesprek.” 2.22. De e-mail waarnaar [naam 2] in deze whatsapp verwijst, is van 14 oktober 2020 om 8:30 uur. Daarin staat: “We have tried numerous times to get in contact with you since yesterday afternoon, without any success. You have made it clear (by text message) that you were not available for a call yesterday evening, but even this morning we still could not get in contact with you. Since it is vital to communicate the following message to you this morning before your planned departure, you have left us no other choice but to bring this message across in a digital form. During the IMM [rb: international management meeting] in May 2020 you announced that you wanted to resign from your position as country manager for Riwal Kazakhstan latest per the first quarter of 2021. Against the governance you announced this to all attendees, including the Kazakhstan team without prior alignment. Furthermore, you proposed in her attendance that the commercial manager would become the new country manager which is again not in accordance with the governance of The Riwal Group. Furthermore, you have not been present in your working place at the office in Atyrau for more than 6 months and during that period you did not duly perform your obligations, nor did you carry out the management of the companies (Riwal Equipment Services LLP, Kazakhstan Building and Real Estate Services LLP and KazMulik LLP). We have discussed the lack of performance with you and instructed you to return to Kazakhstan on several occasions; still you decided not to follow up on these instructions. Finally, yesterday afternoon you informed us of your intention to return to Kazakhstan to discuss the business plan with the local team including offering them shares in the new entity. This constitutes a serious breach of the governance and principles of our company. All of the above resulted in a breach of our trust in you as the country manager for Riwal Kazakhstan. Considering the above we have no other choice then to terminate your positions as director for the LLP's and the employment agreements related effective as of today (or at the earliest possible effective date with respect to your director position in KazMulik LLP, since this requires a convocation of a general meeting with a 30 day notice). The appropriate notifications, resolutions, orders, minutes and/or other required documentation regarding the termination will be provided to you as soon as possible. Since the termination of your employment agreements obliges you to offer your shares in Riwal Kazachstan Equipment BV and KazMulik LLP, we will schedule a new meeting on a short notice to discuss with you all formalities related. We strongly believe it is in the best interest of all parties involved (including the local team in Kazakhstan) to cooperate in an attempt to resolve all matters without undue delay. We trust you share this view with us.” 2.23. In de avond van 14 oktober 2020 informeerde de directie van Riwal c.s. alle medewerkers van Riwal over het per direct terugtreden van [eiser 1] uit zijn functie en de benoeming van [naam 8] (hierna: [naam 8] ) als interim manager. 2.24. Per e-mail van 15 oktober 2020 reageerde [eiser 1] als volgt op de onder 2.22 bedoelde e-mail van 14 oktober 2020: “Despite your decision about my position , I assume Riwal is still interested to sell the assets . My intentions have not changed and I am really busy to find a solution for that. Please let me know how we can proceed from here and if possible , can you indicate the price you would want for it. I still hope that after almost 13 years we can shake hands and say farewell in the most positive way. Regarding the formalities of stepping down from my position, I assure to work with you in harmony.” 2.25. In e-mails van 22 en 29 oktober 2020 maakte (de gemachtigde van) [eiser 1] bezwaar tegen zijn ontslag. 2.26. Op 3 november 2020 ontving [eiser 1] een e-mail van Eurasian Machinery LLP uit Kazachstan. Daarin werd interesse geuit in een overname van (assets van) Riwal LLP. 2.27. Op 13 november 2020 vond een videovergadering plaats tussen Riwal c.s. en [eisers] Riwal c.s. hielden vast aan het ontslag en gaven aan niet geïnteresseerd te zijn in Eurasian Machinery als mogelijke overnemende partij. Besluitvorming inzake het ontslag van [eiser 1] 2.28. Op 13 oktober 2020 heeft Riwal KE als enig vennoot van Riwal LLP besloten tot het ontslag van [eiser 1] als bestuurder en werknemer van Riwal LLP. Deze beslissing is neergelegd in een besluit van 13 oktober 2020 (Resolution no. 3 of the sole participant of [Riwal LLP]. Daarin staat onder meer dat de bevoegdheden van [eiser 1] als bestuurder van Riwal LLP werden beëindigd en dat [naam 1] en [naam 2] werden gemachtigd om de vereiste documenten op te stellen om het ontslagbesluit te realiseren, waaronder een order on termination of employment agreement. Dit laatste is neergelegd in een akte van 14 oktober 2020. Deze besluiten zijn genomen zonder dat [eiser 1] daarover was gehoord. 2.29. Op 27 november 2020 heeft de algemene vergadering van aandeelhouders van Riwal KE (hierna: de AVA) het besluit van 13 oktober 2020 tot ontslag van [eiser 1] als bestuurder en werknemer van Riwal LLP goedgekeurd / bekrachtigd. In de notulen staat dat Riwal Holding en Riwal KE menen dat een goedkeuring of bekrachtiging van dit besluit niet nodig was, maar dat het werd gedaan om mogelijke toekomstige discussies te voorkomen. [eiser 2] was voor deze vergadering opgeroepen, maar is niet verschenen. 2.30. Op 30 november 2020 heeft de vennotenvergadering van Kaz Mulik besloten tot het ontslag van [eiser 1] als bestuurder en werknemer van KazMulik. [naam 8] werd benoemd tot nieuwe bestuurder. Vervolgens is in een akte van 1 december 2020 het ontslag neergelegd. [eiser 1] was opgeroepen op deze vergadering maar is niet verschenen. 2.31. Op 24 december 2020 heeft de AVA van Riwal KE de benoeming van [naam 8] en [naam 2] (naar de rechtbank begrijpt: als bestuurder van Riwal LLP) goedgekeurd / bekrachtigd. Ook in de notulen van dit besluit staat dat dit besluit wordt genomen ‘voor zover vereist’ en om toekomstige discussies te voorkomen.

4.14. Voordat de rechtbank deze geschilpunten beoordeelt, wil zij nader voorgelicht worden door een deskundige over de volgende vragen: i) Kan naar Kazachs vennootschapsrecht het besluit van een enig vennoot van een LLP om de bestuurder van de LLP zijn bevoegdheden af te nemen en te (doen) ontslaan worden getoetst op redelijkheid jegens die bestuurder? Anders gezegd; kan een bestuurder zich tegen dat besluit verzetten met de stelling dat het ontslag onredelijk is? Zo ja, wat zijn daarvoor de normen en met welke mate van indringendheid (of terughoudendheid) wordt er getoetst? ii) Is naar Kazachs arbeidsrecht, meer in het bijzonder artikel 52 lid 1 sub 23 van de Kazachse Arbeidswet, het besluit van de enig vennoot van een LLP tot opheffing van de bevoegdheden van de bestuurder van de LLP voldoende grond tot arbeidsrechtelijk ontslag, zonder dat er (een) bijkomende grond(en) nodig zijn? iii) Meer specifiek: a. Is de enig vennoot of de LLP gehouden aan de bestuurder te laten weten op welke grond hij is ontslagen anders dan het feit dat de vennoot daartoe heeft besloten? b. Naast de ontslagbesluiten van 13 en 14 oktober 2020 heeft Riwal KE [eiser 1] per e-mail van 14 oktober 2020 laten weten dat hij werd ontslagen en waarom. Voor zover er bij een ontslag van een bestuurder van een LLP redenen gegeven moeten worden, gaat het daarbij om het formele besluit van 14 oktober 2020 (de akte als bedoeld in artikel 8.11 van de arbeidsovereenkomst 2010) of moet (ook) gekeken worden naar deze e-mail? c. Als er (bijkomende) redenen nodig zijn, moeten die dan aan bepaalde vereisten voldoen? ( iv) Als het ontslag strijdig is met Kazachs vennootschaps- en/of arbeidsrecht: Is Riwal LLP dan gehouden tot het betalen van schadevergoeding en zo ja, hoe wordt de schade berekend? Loopt de salarisverplichting door, en tot wanneer? Leidt dit tot aansprakelijkheid van Riwal KE als vennoot? Zo ja, is dat automatisch of zijn er bijkomende eisen voordat die aansprakelijkheid aangenomen kan worden? Wat zijn daarvoor de normen en met welke indringendheid (of terughoudendheid) wordt er getoetst? Wat zijn dan naar Kazachs recht de vereisten voor aansprakelijkheid van de meerderheidsaandeelhouder van de enig vennoot van de LLP voor niet betaald salaris en de schade die de bestuurder lijdt? Met welke indringendheid (of terughoudendheid) wordt er getoetst? ( v) Zijn er overigens nog zaken die van belang kunnen zijn met betrekking tot de hiervoor gestelde vragen? 4.15. De rechtbank overweegt om het International Juridisch Instituut in Den Haag als deskundige te benoemen, tenzij blijkt dat daar overwegende bezwaren tegen bestaan. 4.16. Partijen kunnen zich bij akte na tussenvonnis uitlaten over het voornemen van de rechtbank om deze vragen te stellen en over de persoon van de deskundige. Het voorschot voor de deskundige zal betaald moeten worden door [eisers] Over de hoogte daarvan kunnen partijen zich uitlaten nadat de vraagstelling en de persoon van de deskundige zijn bepaald. D. Nederlands arbeidsrecht? 4.17. [eisers] stellen dat [eiser 1] mogelijk niet meer in dienst is van Riwal LLP, maar mogelijk in dienst is getreden van Riwal Holding. In dat geval zijn Riwal c.s. volgens [eisers] aansprakelijk jegens [eiser 1] op grond van het Nederlandse arbeidsrecht. Zij baseren dit op een werkgeversverklaring van 6 oktober 2020 waarin Riwal Holding als werkgever staat vermeld. Dit betoog slaagt niet. Zowel in de bodemprocedure als in het kort geding hebben Riwal c.s. betwist dat Riwal Holding als werkgever te gelden heeft en aangevoerd dat op de werkgeversverklaring per abuis haar naam staat. Gelet op dat verweer had van [eisers] verwacht mogen worden dat zij met een betere onderbouwing kwamen; zij kunnen niet volstaan met de stelling dat Riwal Holding mogelijk de werkgever was geworden. 4.18. Alle overige beslissingen worden aangehouden.