ECLI:NL:RBROT:2023:7271

RECHTBANK ROTTERDAM Bestuursrecht zaaknummer: ROT 21/5741 uitspraak van de enkelvoudige kamer van 17 augustus 2023 in de zaak tussen [eiseres], uit [plaatsnaam], eiseres (gemachtigde: [naam 1]), en de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, de minister (gemachtigde: mr. ing. H.D. Strookman). Inleiding 1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiseres tegen de bestuurlijke boete die de minister aan hem heeft opgelegd vanwege een overtreding van de Wet dieren. De boete is opgelegd met het besluit van 16 april 2021. 1.1. Met het bestreden besluit van 30 september 2021 op het bezwaar van eiseres heeft de minister de boete gehandhaafd. 1.2. De minister heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift. 1.3. Eiseres heeft een nader stuk ingediend. 1.4. De rechtbank heeft het beroep op 13 juli 2023 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: [naam 2] namens eiseres, de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van de minister. Totstandkoming van het besluit 2. De minister heeft zijn besluit gebaseerd op het hieronder genoemde rapport van bevindingen, dat een toezichthouder van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft opgemaakt. 2.1. De toezichthouder schrijft in het rapport van bevindingen van 26 augustus 2020 (IBDNummer: [nummer 1]) onder meer het volgende: “(…) Bevinding(en): Datum en tijdstippen van de bevindingen: 8 augustus 2020, omstreeks 04:15 uur; 05.11 uur en 06.15 uur. Onvoldoende welzijn en hoog aantal dode dieren: Tijdens mijn eerste rondgang bij bovengenoemd slachthuis om 04.15 uur liep ik op het "pad" tussen de buitenmuur en de aanvoerband van lijn 2 richting de verdovers. (…) Ongeveer halverwege viel mij een container op, omdat de onderste lade erg vol leek (in vergelijking met de lades die ik gezien had in eerdere containers waar ik langsgelopen was). Ook zag ik dat de lade erboven leger dan normaal was en dat de lade daar weer boven helemaal leeg was. (…) Bij nadere inspectie van de onderste lade van container [containernummer] zag ik dat de gehele lade gevuld was met kuikens, dat de kuikens zodanig tegen het rooster, dat de lade afsloot, lagen dat hun veren door de spijlen heen puilden, dat de kuikens bovenop elkaar zaten en dat een kuiken zijn snavel door de tralies naar buiten had gestoken en deze, happend naar adem, open had (zie foto's 1, 2 en 3). Ook zag ik een aantal kuikens die dood waren. In de lade erboven zaten de kuikens rustig en allemaal naast elkaar met nog lege ruimte ertussen en er omheen (zie foto's 3 en 4). De lade daar weer boven was geheel leeg. (…) Ik heb container [containernummer], die 10 lades heeft (2 x 5 lades), separaat van de andere containers laten kantelen en aanhangen. Daarmee heb ik kunnen vaststellen dat er 17 dode kuikens in deze container zaten. Volgens de planning zouden er 30 kuikens per lade zitten en dus 300 in een container met 2 x 5 lades (zie dagoverzicht vervoer). Een percentage dode dieren van 5,67% is dan voor deze specifieke container te berekenen. Met behulp van de stopwatchfunctie op mijn telefoon heb ik vastgesteld dat er 281 aangehangen (en dus levende) kuikens in container [containernummer] zaten (rekenmethode: 2m14s44 is door mij gemeten = 2,25 minuut, bandsnelheid is 7.500 per uur = 7.500/60 = 125 per minuut --> 2,25 * 125 = 281 kuikens). Totaal aantal kuikens in deze container was dus 298 (281 levende + 17 dode kuikens). Het percentage dode dieren van deze specifieke container was dus volgens deze berekening 5,70%. (…) Teveel kg kuiken per cm2: Om 05.11 uur belde de dienstdoende PWO-medewerker mij op, om me te informeren dat hij bij een vrachtwagen stond met een container die een soortgelijk beeld van ongelijke belading had. Om 05.15 uur trof ik hem aan bij vrachtwagen 03 (kenteken 71-BLF-9). (…) De PWO-medewerker had reeds de container van de vrachtwagen laten afladen om de kuikens in de onderste lade uit hun benarde positie te kunnen bevrijden. Ik zag dat de onderste lade van de container erg vol (met kuikens) was: ze zaten erg dicht op elkaar en boven op elkaar. Er was geen lege ruimte meer te zien in de lade. Ik zag dat de bovenste (= de 5e) lade leeg was. Uiteindelijk hebben we 20 kuikens uit de onderste lade in de lege bovenste (5e) lade gezet. In de onderste lade waren toen nog 20 kuikens aanwezig, levend en dood. In totaal hebben er dus 40 kuikens in de onderste lade gezeten. (…) De kuikens met een levend gewicht van 2,425 kg beschikten niet over de minimum vloeroppervlakte van 160 cm 2 per kg. De dieren hadden een tekort aan vloeroppervlak van 17,5%. Derde geval Later op de ochtend, om ongeveer 06.15 uur, zag ik dat de PWO-medewerker wéér van een vrachtwagen een container had doen afladen en zag ik hem en andere medewerkers van het slachthuis uit een erg volle lade kuikens pakken om ze in een andere (lege) lade te doen. In totaal zijn er door mij en de PWO-medewerker van het slachthuis drie verschillende vrachtwagens waargenomen met containers die zeer ongelijk beladen lades hadden (zie bijlage PWO-register). Doordat er tijdens het vangen met de vangmachine (zie bijlagen dagoverzicht vervoer en laadbonnen) onregelmatig geladen is, waardoor er in meerdere lades teveel kuikens zijn geplaatst, werd niet voorkomen dat de kuikens in de overbeladen lades tijdens het transport en/of wachten op het slachthuis (bij de container van de eerste vrachtwagen) lijden bespaard bleef en dat hun veiligheid was gegarandeerd. Met als extra gevolg een hoog aantal dode dieren in tenminste één van zo'n overbeladen lade. De houder op de plaats van vertrek is hiervoor verantwoordelijk. (…)” 2.2. Bij e-mail van 10 augustus 2020 heeft de toezichthouder eiseres van de constatering op de hoogte gebracht en een boeterapport aangezegd. Op 25 februari 2021 heeft de minister zijn voornemen kenbaar gemaakt om aan eiseres een bestuurlijke boete op te leggen. Eiseres heeft op 10 maart 2021 een zienswijze op dit voornemen ingediend. 2.3. Vervolgens heeft de minister met het besluit van 16 april 2021 (boetezaaknummer 202002888) een bestuurlijke boete van € 1.500,- aan eiseres opgelegd vanwege overtreding van artikel 6.2, eerste lid, van de Wet dieren, in samenhang met artikel 4.8 van de Regeling houders van dieren, in samenhang met aanhef artikel 3 en artikel 3, onder g, van de Verordening (EG) nr. 1/2005 (Transportverordening): de houder op de plaats van vertrek zorgde er niet voor dat de voorschriften met betrekking tot de behandeling van dieren nageleefd werden. De containers zijn niet dusdanig gebruikt dat tijdens de verplaatsing van de dieren lijden voorkomen werd en hun veiligheid gegarandeerd was. De dieren beschikten, gelet op hun grootte en op het voorgenomen transport, niet over voldoende vloeroppervlak en stahoogte. 2.4. Eiseres is op 17 september 2021 gehoord op haar bezwaren tegen de boete. 2.5. Het bestreden besluit berust - samengevat - op de volgende overwegingen. Gelet op de inhoud van het boeterapport staat vast dat meermalen teveel dieren in een lade zijn vervoerd. De dieren beschikten hierdoor niet over voldoende vloeroppervlak en stahoogte. Hierdoor is het letsel en onnodig lijden berokkend. Dit is een overtreding van artikel 3, aanhef en onder g, van de Transportverordening. De Transportverordening ziet weliswaar op het verroer van dieren, maar dit betekent niet dat alleen de vervoerder verantwoordelijk is voor de naleving van de Transportverordening.

3. De rechtbank beoordeelt de rechtmatigheid en evenredigheid van de aan eiseres opgelegde bestuurlijke boete. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van eiseres. 4. Het beroep is ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel is gekomen en welke gevolgen dit oordeel heeft. 4.1. De voor de beoordeling van het beroep belangrijke wet- en regelgeving is te vinden in de bijlage bij deze uitspraak. Stelt eiseres terecht dat het rapport van bevindingen onvolledig is? 5. Eiseres betoogt dat in het rapport van bevindingen fouten zijn gemaakt, door verschillende partijen. Toezichthouder [nummer 2] deed waarnemingen zonder duidelijke vaststellingen. Zo heeft hij onder meer containernummers niet volledig benoemd en heeft hij de dode dieren in totaal geteld in plaats van per lade. De drie chauffeurs hebben tijdens de nachtelijke laaduren hun taken verzaakt. In de werkinstructies van de chauffeurs staat dat ze toezicht moeten houden op en tijdens het laden, constateringen verhelpen, aanwijzingen geven en/of opmerkingen tijdens het laden en eventueel ook noteren. 5.1. Deze beroepsgrond slaagt niet. 5.1.1. Volgens vaste rechtspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) rust de bewijslast dat sprake is van een overtreding, gelet op het vermoeden van onschuld, op het bestuursorgaan dat de boete heeft opgelegd. In beginsel mag een bestuursorgaan uitgaan van de bevindingen in een rapport van bevindingen, indien de controle is verricht en het rapport is opgemaakt door een hiertoe bevoegde toezichthouder en het rapport zelf geen grond biedt om aan de juistheid van de bevindingen te twijfelen. Een toezichthouder wordt geacht te beschikken over de benodigde expertise om het wettelijk geregelde toezicht te houden. Aan de bevindingen van een toezichthouder van de NVWA kan daarom niet lichtvaardig voorbij worden gegaan. Indien de bevindingen worden betwist, zal moeten worden onderzocht of er, gelet op de aard en inhoud van die betwisting, grond bestaat voor zodanige twijfel aan die bevindingen dat deze niet of niet volledig aan de vaststelling van de overtreding ten grondslag kunnen worden gelegd. Daarbij zal doorgaans van belang zijn de wijze waarop de bedoelde waarnemingen in het rapport zijn weergegeven en onderbouwd, alsmede de aard van de waarneming en daarbij in het bijzonder in welke mate die waarneming waarderende elementen kent. 5.1.2. De rechtbank ziet geen aanleiding om te twijfelen aan de juistheid van het rapport van bevindingen. In het rapport is duidelijk beschreven dat de toezichthouder heeft geconstateerd dat meerdere onderste lades van containers zo vol waren, dat de kuikens zodanig tegen het rooster dat de lade afsloot lagen, dat hun veren door de spijlen heen puilden, dat de kuikens bovenop elkaar zaten en dat een kuiken zijn snavel door de tralies naar buiten had gestoken en deze open had, happend naar adem. Ook zag de toezichthouder een aantal kuikens die dood waren. Dit terwijl in de andere lades de kuikens rustig naast elkaar zaten met nog lege ruimte ertussen en er omheen of de lades zelfs geheel leeg waren. De toezichthouder heeft vastgesteld dat de kuikens niet beschikten over de minimum vloeroppervlakte en dat de dieren een tekort aan vloeroppervlak hadden van 17,5%. 5.1.3. Ter zitting heeft [naam 2] gesuggereerd dat de omstandigheid dat de bovenste lades leeg waren erop zouden kunnen duiden dat de bodem uit die lades is gevallen, waardoor de kuikens naar ondergelegen lades zijn gevallen. Los van het feit dat dit standpunt eerst ter zitting is ingenomen en niet is onderbouwd, komt het de rechtbank ook zeer onaannemelijk voor dat zo’n technisch mankement zich op dezelfde dag in drie verschillende door eiseres gebruikte containers heeft voorgedaan. Bovendien heeft de toezichthouder van de drie containers alle lades bekeken, aangezien hij ten aanzien van alle lades in het rapport van bevindingen heeft opgenomen of er kuikens in de lade zaten en, zo ja, wat hun toestand was. Het ligt in de rede dat de toezichthouder dat dan zou hebben opgemerkt. Hij zou dan in het rapport van bevindingen hebben opgenomen dat het transport plaatsvond met containers die onvoldoende zijn onderhouden. Dan zou eiseres gelet op artikel 2, aanhef en onder w, in verbinding met artikel 3, aanhef en onder d, van de Transportverordening ook in overtreding zijn omdat zij haar kuikens laat vervoeren door middel van ondeugdelijke transportcontainers. Stelt eiseres terecht dat de Transportverordening niet van toepassing is? 6. Eiseres betoogt dat het gebruikte juridisch kader met verwijzing naar de Transportverordening deels onjuist is. De Transportverordening is van toepassing op het moment dat de dieren de stal verlaten en worden geladen op het vervoermiddel. Het vangen van dieren en het vullen van de container in de stal maken geen onderdeel uit van het transport in de zin van deze Transportverordening. 6.1. Deze beroepsgrond slaagt niet. 6.1.1. De Transportverordening is van toepassing op het vervoer van levende gewervelde dieren binnen de Europese Unie, alsmede op de door ambtenaren te verrichten speciale controles op partijen dieren die het douanegebied van de Europese Unie binnenkomen of verlaten (artikel 1, eerste lid, van de Transportverordening). Vervoer wordt in artikel 2, aanhef en onder w, van de Transportverordening gedefinieerd als de verplaatsing van dieren met behulp van een of meer vervoermiddelen en de daarmee samenhangende activiteiten, zoals laden, lossen, overladen en rusten, tot aan het moment waarop alle dieren op de plaats van bestemming zijn uitgeladen. Het vangen van de kuikens is een met de verplaatsing samenhangende activiteit waarop de Transportverordening van toepassing is. Stelt eiseres terecht dat het slachthuis en de vervoerder verantwoordelijk zijn? 7. Eiseres betoogt dat pluimveevervoer een samenwerking van meer partijen is. De pluimveehouder geeft opdracht aan de slachterij en vangploeg. Hij mag er dan van uitgaan dat een gecertificeerd en erkend pluimveevangbedrijf die opdracht volgens de gestelde eisen uitvoert. Ook mag het pluimveebedrijf ervan uitgaan dat de vrachtwagenchauffeur het vervoer uitvoert met respect voor de dieren. Ten slotte mag de houder ervan uitgaan dat de slachterij perfect materiaal met betrekking tot transport ter beschikking stelt. Het is niet onomstotelijk bewezen dat de oorzaak bij eiseres ligt. De eerder opgesomde tekortkomingen tonen dit voldoende aan. Deze boete had dus niet bij eiseres maar bij de veroorzaker terecht moeten komen. Dat is de pluimveeslachterij die ondeugdelijke transportcontainers aanbiedt in een geautomatiseerd vangsysteem. Verder hadden de chauffeurs toezicht moeten houden op en tijdens het laden, constateringen moeten verhelpen, aanwijzingen en/of opmerkingen tijdens het laden moeten geven en eventueel ook moeten noteren. 7.1. Deze beroepsgrond slaagt niet. 7.1.1. Zoals de rechtbank hiervoor heeft overwogen, is de Transportverordening van toepassing op het vervoer van levende gewervelde dieren binnen de Europese Unie. Daarin wordt vervoer gedefinieerd als de verplaatsing van dieren met behulp van een of meer vervoermiddelen en de daarmee samenhangende activiteiten, zoals laden, lossen, overladen en rusten, tot aan het moment waarop alle dieren op de plaats van bestemming zijn uitgeladen. Het vangen van de kuikens is een met de verplaatsing samenhangende activiteit waarop de Transportverordening van toepassing is. 7.1.2. De rechtbank is van oordeel dat niet kan worden geconcludeerd dat de overtreding eiseres niet of verminderd kan worden verweten omdat (ook) de vervoerder voor het vervoer verantwoordelijk is.

11. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat het boetebesluit in stand blijft. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van haar proceskosten.

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. Deze uitspraak is gedaan door mr. E.R. Houweling, rechter, in aanwezigheid van mr. S.M.J. Bos, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op 17 augustus 2023. griffier rechter Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: Informatie over hoger beroep Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van het College van Beroep voor het bedrijfsleven vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen. Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving Verordening (EG) nr. 1/2005 Artikel 2, aanhef en onder w Voor de toepassing van deze verordening gelden de volgende definities: w) „vervoer”: de verplaatsing van dieren met behulp van een of meer vervoermiddelen en de daarmee samenhangende activiteiten, zoals laden, lossen, overladen en rusten, tot aan het moment waarop alle dieren op de plaats van bestemming zijn uitgeladen Artikel 3, aanhef en onder g Het is verboden dieren te vervoeren of te laten vervoeren op zodanige wijze dat het de dieren waarschijnlijk letsel of onnodig lijden berokkent. Bovendien moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan: g) de dieren beschikken, gelet op hun grootte en op het voorgenomen transport, over voldoende vloeroppervlak en stahoogte. Wet dieren Artikel 6.2, eerste lid Het is verboden in strijd te handelen met bij of krachtens algemene maatregel van bestuur of bij ministeriële regeling aangewezen voorschriften van EU-verordeningen betreffende onderwerpen waarop deze wet van toepassing is. Artikel 8.7 Onze Minister kan een overtreder een bestuurlijke boete opleggen. Artikel 8.8, eerste lid Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld over de hoogte van de bestuurlijke boete die voor een overtreding of voor categorieën van overtredingen kan worden opgelegd. Regeling houders van dieren Artikel 4.8 Als voorschriften als bedoeld in artikel 6.2, eerste lid, van de wet, worden aangewezen de artikelen: – 3 tot en met 9 en 12, van verordening (EG) nr. 1/2005; – 4, eerste en derde lid, en 5, van verordening (EG) nr. 1255/97. Besluit handhaving en overige zaken Wet dieren Artikel 2.2, eerste lid, aanhef en onder b 1. De hoogte van de bestuurlijke boete die Onze Minister aan een overtreder voor een overtreding kan opleggen wordt overeenkomstig de volgende boetecategorieën vastgesteld: b. categorie 2: € 1500. Artikel 2.3 Indien de risico’s of de gevolgen van een overtreding voor de volksgezondheid, diergezondheid, dierenwelzijn of milieu: a. gering zijn of ontbreken, wordt het bedrag, bedoeld in artikel 2.2, eerste lid, gehalveerd; b. ernstig zijn, wordt het bedrag, bedoeld in artikel 2.2, eerste lid, verdubbeld. Regeling handhaving en overige zaken Wet dieren Artikel 1.2 De hoogte van de bestuurlijke boete, bedoeld in artikel 2.2, eerste lid, van het besluit, wordt vastgesteld overeenkomstig de bedragen die horen bij de boetecategorieën die in de bijlage bij deze regeling voor desbetreffende overtredingen zijn vastgelegd. Bijlage als bedoeld in artikel 1.2 van de Regeling handhaving en overige zaken Wet dieren Regeling houders van dieren Categorie Artikel 4.8, voor zover dat artikel betrekking heeft op de artikelen 2 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 en 12 alsmede Bijlagen I, II en IV, voor zover genoemd in de genoemde artikelen, van verordening (EG) nr. 1/2005 Algemene wet bestuursrecht Artikel 4:84 Het bestuursorgaan handelt overeenkomstig de beleidsregel, tenzij dat voor een of meer belanghebbenden gevolgen zou hebben die wegens bijzondere omstandigheden onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen doelen. Artikel 5:46, eerste en derde lid 1. De wet bepaalt de bestuurlijke boete die wegens een bepaalde overtreding ten hoogste kan worden opgelegd. 3. Indien de hoogte van de bestuurlijke boete bij wettelijk voorschrift is vastgesteld, legt het bestuursorgaan niettemin een lagere bestuurlijke boete op indien de overtreder aannemelijk maakt dat de vastgestelde bestuurlijke boete wegens bijzondere omstandigheden te hoog is. Onder andere de uitspraak van 12 april 2022, ECLI:NL:CBB:2022:168. Zie de uitspraak van het CBb van 4 mei 2021, ECLI:NL:CBB:2021:470. IB02-SPEC 17 (versie 04) en de Bijlage, regel 17R0013000.