ECLI:NL:RBOVE:2025:4315

RECHTBANK OVERIJSSEL Team kanton en handelsrecht Zittingsplaats Almelo Zaaknummer : 11405252 EL EXPL. 24-24 Vonnis van 10 juni 2025 in de zaak van [partij A] ,wonende te [woonplaats], eisende partij in conventie in de hoofdzaak, verwerende partij in reconventie in de hoofdzaak en in het incident, hierna te noemen: [partij A], gemachtigde: mr. G. van Dijk (Leaseproces), tegen de besloten vennootschap DEXIA NEDERLAND B.V.,gevestigd en kantoorhoudende te Amsterdam, gedaagde partij in conventie in de hoofdzaak, eisende partij in reconventie in de hoofdzaak en in het incident, hierna te noemen: Dexia, gemachtigde: USG Legal Professionals.

1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: de dagvaarding; de incidentele vordering ex artikel 195 Rv. tevens houdende conclusie van antwoord en tevens houdende eis in reconventie; de conclusie van antwoord in het incident tevens houdende conclusie van repliek in conventie tevens houdende conclusie van antwoord in reconventie; de conclusie van dupliek in conventie tevens houdende conclusie van repliek in reconventie; de conclusie van dupliek in reconventie tevens akte uitlating producties. 1.2. Ten slotte is vonnis bepaald.

2.1. [partij A] heeft de volgende leaseovereenkomst ondertekend waarop hij als lessee stond vermeld, met als wederpartij (de rechtsvoorganger van) Dexia: Contractnummer Datum Naam overeenkomst 1 [nummer 1] 13-11-2000 Allround Effect 2.2. Dexia heeft met betrekking tot de overeenkomst een eindafrekening opgesteld met het volgende resultaat: Datum eindafrekening Resultaat Betaald 1 02-08-2004 -€ 4.506,34 Ja 2.3. Volgens opgave van Dexia heeft [partij A] op grond van de overeenkomst – al dan niet bij wijze van vooruitbetaling – in totaal een bedrag van € 5.105,25 aan maandtermijnen en een bedrag van € 4.506,34 wegens restschuld aan Dexia betaald. Volgens die opgave heeft [partij A] geen dividenden ontvangen en € 101,90 aan fiscaal voordeel genoten. 2.4. De gemachtigde van [partij A], Leaseproces, heeft bij brief van 1 februari 2024 de nietigheid, vernietiging, dan wel ontbinding van de overeenkomsten ingeroepen op grond van misbruik van omstandigheden, wanprestatie, dwaling, onrechtmatige daad en/of misleidende reclame. Tevens wordt het recht voorbehouden daartoe ook andere gronden nog aan te voeren.

3.1. [partij A] vordert (samengevat) dat de kantonrechter bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad: in de hoofdzaak: voor recht zal verklaren dat Dexia onrechtmatig heeft gehandeld jegens [partij A] en/of toerekenbaar is tekortgeschoten; voor recht zal verklaren dat [partij A] schade heeft geleden als gevolg van het onrechtmatig handelen van Dexia en Dexia gehouden is om deze schade te vergoeden; Dexia zal veroordelen tot voldoening aan [partij A] van al datgene dat [partij A] aan Dexia heeft betaald onder de overeenkomst, vermeerderd met de wettelijke rente daarover; Dexia zal veroordelen tot betaling van de buitengerechtelijke kosten van [partij A], met rente; Dexia zal veroordelen in de proceskosten en de nakosten, met rente. 3.2. Dexia voert verweer tegen de vorderingen. Het verweer mondt uit in een tegenvordering, waarbij Dexia (samengevat) vordert dat de kantonrechter bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad: in het incident: - [partij A] ex artikel 195 Rv zal veroordelen om Dexia een afschrift te verstrekken van het intakeformulier waaraan de door Leaseproces namens [partij A] in deze procedure ingenomen feitelijke stellingen zijn ontleend. in de hoofdzaak: te verklaren voor recht dat Dexia niets meer aan [partij A] is verschuldigd; [partij A] ex artikel 195 Rv te veroordelen om Dexia een afschrift te verstrekken van het intakeformulier waar de door Leaseproces namens [partij A] in deze procedure ingenomen feitelijke stellingen aan zijn ontleend, althans van andere schriftelijke documenten waar die stellingen aan ontleend zijn; [partij A] zal veroordelen in de proceskosten. 3.3. Op de stellingen en verweren van partijen zal, voor zover nodig, hierna nader worden ingegaan.

Algemeen 4.1. Het gaat in deze zaak om een financieel product dat tussen 1990 en 2003 in Nederland ongeveer één miljoen keer is verkocht, namelijk een effectenleaseovereenkomst. Kenmerk van dit product is, dat de afnemer van het product met geleend geld belegt. Na het instorten van de aandelenmarkt zijn vele afnemers geconfronteerd met restschulden en andere verliezen. In de afgelopen 15 à 20 jaar zijn in Nederland hierover duizenden procedures gevoerd, waarbij Dexia vaak één van de procespartijen was. Door belangenbehartigers van afnemers en vertegenwoordigers van aanbieders van deze producten is, in het kader van de WCAM, een regeling getroffen, die bij beschikking van het gerechtshof Amsterdam van 25 januari 2007 algemeen verbindend is verklaard. Enkele tienduizenden afnemers hebben deze regeling niet geaccepteerd en tijdig een opt-out-verklaring ingediend, onder wie [partij A]. 4.2.

4.3. Toepassing van de jurisprudentie leidt in dit geval tot de volgende conclusies: er is sprake van huurkoop; er is geen sprake van dwaling, misleidende reclame en/of misbruik van omstandigheden; evenmin is er sprake van (ver)nietig(baar)heid krachtens de Wck; Dexia heeft haar bijzondere zorgplichten geschonden, in elk geval de waarschuwingsplicht, en daardoor onrechtmatig gehandeld; [partij A] heeft schade geleden, bestaande uit betaalde termijnen en restschuld; er is voldoende causaal verband aanwezig tussen de hiervoor bedoelde schade van [partij A] en de onrechtmatige daad van Dexia. Verjaring 4.4. Voor zover Dexia stelt dat een eventuele vordering van [partij A] inmiddels is verjaard, wordt dit verweer niet gevolgd. In de jurisprudentie zijn bestendige oordelen te vinden voor wat betreft de stellingen en verweren van partijen die zien op de verjaring.² Voor zover in deze zaak geen andere, afwijkende standpunten zijn ingenomen door één van de partijen, wordt op de aan (de gemachtigden van) partijen bekende overwegingen, ook in deze zaak geoordeeld dat er geen reden is om aan te nemen dat de verweren omtrent de verjaring doel treffen. Tussenpersoon 4.5. [partij A] heeft de overeenkomst met Dexia afgesloten via de tussenpersoon Spaar Select. Tussen partijen is niet in geschil dat Spaar Select niet beschikte over de voor beleggingsadvieswerkzaamheden noodzakelijke vergunning. In de prejudiciële beslissing van 10 juni 2022,³ heeft de Hoge Raad uitgelegd in welke gevallen Dexia heeft gecontracteerd in strijd met het verbod van artikel 41 NR 1999 (dan wel met het daarmee materieel overeenkomende artikel 25 NR 1995). Daarvan is volgens de Hoge Raad sprake als de afnemer een effectenleaseovereenkomst is aangegaan nadat de daarbij optredende tussenpersoon (zonder te beschikken over de daarvoor benodigde vergunning), tevens – naar Dexia wist of behoorde te weten – als financieel adviseur is opgetreden door advies te geven. 4.6. Dexia stelt dat het gegeven beleggingsadvies naar het destijds geldende Europese recht niet vergunningplichtig was. In het vonnis van de rechtbank Overijssel van 22 juni 2021 (ECLI:NL:RBOVE:2021:2548), dat heeft geleid tot de hiervoor genoemde prejudiciële beslissing van de Hoge Raad van 10 juni 2022, heeft de rechtbank toegelicht, onder verwijzing naar een arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 15 oktober 2019 (ECLI:NL:GHARL:2019:8462), dat en waarom geen sprake is van strijd met het toepasselijke Europese recht. Er is geen reden om thans anders te oordelen. 4.7. De Hoge Raad heeft, zoals (de gemachtigden van) partijen bekend is, bepaald dat het moet gaan om een gepersonaliseerde aanbeveling, waarbij een aantal omstandigheden zijn genoemd die bij de beoordeling daarvan van belang kunnen zijn. Ook indien niet wordt vastgesteld dat die omstandigheden zich voordoen, bestaat de mogelijkheid dat de tussenpersoon toch een gepersonaliseerde aanbeveling heeft gedaan als door de Hoge Raad bedoeld, namelijk een aanbeveling die is voorgesteld als geschikt voor de betrokken afnemer ook als dat onder omstandigheden als een ‘verkooppraatje’ kan worden gekarakteriseerd. 4.8. De stelplicht en bewijslast dat Spaar Select [partij A] heeft geadviseerd en dat Dexia wetenschap had of behoorde te hebben van het feit dat Spaar Select [partij A], anders dan in algemene zin, een persoonlijk en specifiek op dit product toegesneden advies heeft verstrekt, rusten op [partij A] als de partij die zich op de rechtsgevolgen van het onrechtmatig handelen van Dexia beroept. De door [partij A] gestelde feiten en omstandigheden dienen voldoende concreet te zijn en zo mogelijk voorzien van onderbouwing. Voor zover Dexia de gestelde feiten en omstandigheden betwist, dient die betwisting eveneens voldoende gemotiveerd te zijn. 4.9. Bij de beoordeling of de stellingen voldoende concreet en onderbouwd zijn en of het verweer voldoende gemotiveerd is, weegt mee dat beide partijen al zeer lange tijd – in elk geval sinds de opt-out door [partij A] in 2007 – weten dat over de totstandkoming van de overeenkomst en de afwikkeling daarvan een gerechtelijke procedure gevoerd zal (kunnen) worden, zodat van hen verlangd mag worden de voor hun procespositie relevante informatie en stukken te hebben verzameld en bewaard. 4.10. [partij A] stelt over de feitelijke gang van zaken het volgende: [partij A] is in contact gekomen met een financieel adviseur van Spaar Select, nadat hij ongevraagd telefonisch werd benaderd door Spaar Select. De medewerker van Spaar Select vertelde over een manier om veel rendement te behalen. [partij A] was geïnteresseerd en maakte een afspraak met Spaar Select voor een financieel adviesgesprek. Vervolgens is de financieel adviseur van Spaar Select, te weten de heer [naam] , bij [partij A] thuis langsgekomen voor een financieel adviesgesprek. Tijdens het gesprek heeft de tussenpersoon geïnformeerd naar de financiële situatie en de financiële wensen van [partij A]. In het gesprek is gesproken over het werk en de woonsituatie van [partij A]. [partij A] maakte kenbaar dat hij thuis bij zijn ouders woonde en dat hij werkte als vrachtwagenchauffeur. Als financiële wens gaf [partij A] aan dat hij graag een financiële reserve zou willen opbouwen voor de aankoop van een eigen woning. Daarbij gaf hij aan dat hij graag een hoog rendement over zijn geld zou willen verkrijgen. De tussenpersoon gaf aan dat hij een geschikt product kon adviseren voor [partij A] om zijn doelstellingen te realiseren. De tussenpersoon adviseerde [partij A] om een Allround Effect overeenkomst af te sluiten met een maandelijkse inleg van ongeveer NLG 250,-. [partij A] heeft in samenspraak met de tussenpersoon de hoogte van de maandelijkse inleg vastgesteld aan de hand van wat [partij A] aangaf maandelijks te kunnen missen. Volgens de tussenpersoon zou [partij A] met dit product veel vermogen opbouwen, de inleg zou volgens hem worden verdubbeld. De tussenpersoon gaf aan dat het Allround Effect product geschikt zou zijn voor [partij A] om een financiële reserve mee op te bouwen voor de aanschaf van een woning waarover een hoog rendement zou worden behaald. De tussenpersoon heeft [partij A] op geen enkele wijze geïnformeerd over de specifieke risico’s van het Allround Effect. Zo heeft hij er niet op gewezen dat met de maandtermijnen de rentelasten voor een lening (de effectenleaseovereenkomst) werden betaald en dat bij tegenvallende koersontwikkelingen, de inleg geheel verloren kon gaan en er bovendien een schuld kon ontstaan uit hoofde van de effectenleaseovereenkomst. Als [partij A] op deze risico’s was gewezen had hij de onderhavige overeenkomst niet afgesloten. [partij A] had geen ervaring met beleggen of kennis van complexe financiële producten. [partij A] vertrouwde op de deskundigheid van de tussenpersoon en heeft diens advies dan ook opgevolgd. [partij A] heeft een Allround Effect overeenkomst bij de Bank Labouchere afgesloten met maandbetalingen van NLG 250,01. De tussenpersoon heeft zorg gedragen voor de ondertekening van het aanvraagformulier en de overeenkomst. Bij een opvolgend huisbezoek heeft [partij A] de overeenkomst getekend en deze heeft de tussenpersoon vervolgens weer meegenomen.

De kantonrechter in het incident van Dexia 5.1. wijst de vordering af; 5.2. veroordeelt Dexia in de proceskosten van [partij A], tot op heden begroot op € 82,00; in conventie 5.3. verklaart voor recht dat Dexia onrechtmatig jegens [partij A] heeft gehandeld door [partij A] als cliënt te accepteren terwijl zij behoorde te weten dat Spaar Select [partij A] niet alleen als klant aanbracht maar [partij A] tevens persoonlijk had geadviseerd en Spaar Select geen vergunning daarvoor bezat; 5.4. verklaart voor recht dat [partij A] schade heeft geleden als gevolg van onrechtmatig handelen van Dexia en Dexia gehouden is om deze schade te vergoeden; 5.5. veroordeelt Dexia om aan [partij A] te betalen een schadevergoeding van € 6.505,46, vermeerderd met de wettelijke rente daarover zoals weergegeven in rechtsoverweging 4.16; 5.6. veroordeelt Dexia in de proceskosten van € 1.518,97, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe. Als Dexia niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend, dan moet Dexia ook de kosten van betekening betalen; 5.7. veroordeelt Dexia in de wettelijke rente over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na aanschrijving zijn voldaan; 5.8. verklaart de veroordelingen uitvoerbaar bij voorraad; 5.9. wijst het meer of anders gevorderde af; in reconventie 5.10. wijst de vordering in reconventie af; 5.11. veroordeelt Dexia in de proceskosten van [partij A], tot op heden begroot op nihil. Dit vonnis is gewezen door mr. P.L. Alers, kantonrechter-plaatsvervanger, en in het openbaar uitgesproken op 10 juni 2025. ¹ In het bijzonder gaat het om de arresten van de Hoge Raad van 28 maart 2008 (ECLI:NL:HR:2008:BC2837), 5 juni 2009 (ECLI:NL:HR:2009:BH 2815), 29 april 2011 (ECLI:NL:HR:2011:BP4003), 3 februari 2017 (ECLI:NL:HR: 2017:164) en 12 april 2019 (ECLI:NL:HR:2019:590) en de arresten van het gerechtshof Amsterdam van 1 december 2009 (ECLI:NL: GHAMS:2009:BK4981) en 1 april 2014 (ECLI:NL:GHAMS:2014:1135). ² Zie onder meer gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 3 november 2020 ECLI:NL:GHARL:2020:8992, gerechtshof Amsterdam, 25 mei 2021, ECLI:NL:GHAMS:2021:1462 en gerechtshof Den Bosch 10 januari 2023, ECLI:NL:GHSHE:2023:23. ³ Hoge Raad 10 juni 2022, ECLI :NL:HR:2022:862. ⁴ Vergelijk gerechtshof Arnhem Leeuwarden 16 mei 2023 ECLI:NL:GHARL:2023:4177, gerechtshof Arnhem Leeuwarden 11 februari 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:845 en gerechtshof Amsterdam 11 februari 2025, ECLI:NL:GHAMS:2025:379. ⁵ Hoge Raad 9 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:882. ⁶ Hoge Raad 2 september 2016, ECLI:NL:HR:2016:2012 r.o. 5.6 en 5.7. Deze lijn is nadien bevestigd in de arresten van de Hoge Raad van 12 oktober 2018, ECLI:NL:HR:2018:1935, en van 10 juni 2022, ECLI:NL:HR:2022:862.

De tussenpersoon heeft ervoor gezorgd dat deze in goede orde bij de bank terecht is gekomen. 4.11. [partij A] heeft, ter onderbouwing van zijn stellingen, voor zover van belang, gewezen op de volgende stukken die in het geding zijn gebracht: een kopie van het aanvraagformulier dat heeft geleid tot de overeenkomst waarop het product is aangekruist en welk formulier ook door de adviseur [naam] is ondertekend met diens ATP-nummer [nummer 2]; een kopie van de overeenkomst op naam van [partij A] met contractnummer [nummer 1], voorzien van het adviseursnummer [nummer 2] Spaar Select B.V.; 4.12. Naar het oordeel van de kantonrechter heeft [partij A] met zijn feitelijke uiteenzetting en stukken voldoende onderbouwd gesteld dat sprake is geweest van vergunningplichtige advisering. De stellingen van [partij A] hoe Spaar Select in zijn geval gehandeld heeft, sluiten ook aan bij de gebruikelijke werkwijze van tussenpersonen. Dexia heeft daartegenover de door [partij A] geschetste gang van zaken slechts in algemene termen en zonder onderbouwing betwist. Zij had meer concreet moeten aanvoeren en toelichten waarom destijds volgens haar in dit specifieke geval geen sprake is geweest van advisering. Zo had zij moeten uiteenzetten op welke wijze de overeenkomst in haar visie (en in afwijking van de gebruikelijke werkwijze) tot stand waren gekomen. Wat Dexia daarover heeft aangevoerd, is tegenover de stellingen van [partij A] onvoldoende. Dexia heeft er weliswaar op gewezen dat zij op geen enkele manier betrokken is geweest bij het contact tussen [partij A] en Spaar Select, maar dat kan haar niet baten. Voor zover Dexia daardoor in bewijsnood is, komt dit voor haar rekening en risico. Niet alleen had zij (zoals hiervoor overwogen) eerder bewijs kunnen verzamelen, daarbij komt dat zij destijds ervan heeft afgezien om eigen voorlichting te geven aan potentiële klanten en gebruik heeft gemaakt van Spaar Select voor de afzet van haar producten, terwijl het voor haar als aan toezicht onderworpen effecteninstelling verboden was om van deze tussenpersoon cliënten aan te nemen aan wie adviezen waren verstrekt. Het had op haar weg gelegen om controle daarop uit te oefenen en ervoor te zorgen dat zij wel over concrete informatie beschikte over de totstandkoming van een overeenkomst en de daarbij betrokken (medewerker van de) Spaar Select.⁴ Doordat Dexia de door [partij A] geschetste gang van zaken onvoldoende heeft weersproken en de stellingen van [partij A] in lijn zijn met de gebruikelijke werkwijze van tussenpersonen, wordt van de juistheid van zijn relaas uitgegaan. Aan bewijslevering wordt niet toegekomen. Wetenschap Dexia 4.13. [partij A] stelt dat Dexia wist, althans behoorde te weten dat Spaar Select een op de persoon van [partij A] toegesneden beleggingsadvies heeft gegeven. Dexia betwist dit. Alhoewel in dit geval niet is gebleken dat Dexia concrete wetenschap heeft gehad van de advisering van Spaar Select aan [partij A], had Dexia behoren te weten dat [partij A] door Spaar Select is geadviseerd.⁵ Aansprakelijkheid Dexia 4.14. Nu Dexia ondanks het voorgaande toch met [partij A] de overeenkomst is aangegaan, heeft zij jegens [partij A] onrechtmatig gehandeld. Dit moet Dexia zwaar worden aangerekend. Weliswaar zijn aan [partij A] omstandigheden toerekenbaar die tot de schade hebben bijgedragen, maar vanwege de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten, eist de billijkheid in beginsel dat de vergoedingsplicht van Dexia geheel in stand blijft.⁶ Weliswaar kunnen er situaties zijn waarin voldoende reden is om een deel van de schade op grond van artikel 6:101 BW voor rekening van [partij A] te doen komen, maar in dit geval zijn dergelijke feiten en omstandigheden niet aanwezig. De schade komt dan ook geheel voor rekening van Dexia. Vorderingen van [partij A] 4.15. De door [partij A] gevorderde verklaringen voor recht zullen daarom worden toegewezen, in die zin dat voor recht wordt verklaard dat Dexia onrechtmatig jegens [partij A] heeft gehandeld door [partij A] als cliënt te accepteren terwijl zij behoorde te weten dat Spaar Select [partij A] niet alleen als klant aanbracht maar [partij A] tevens persoonlijk had geadviseerd en Spaar Select geen vergunning daarvoor bezat. Schade 4.16. De als gevolg hiervan door [partij A] geleden schade is door partijen besproken in de processtukken. [partij A] heeft de schade berekend op € 6.505,46 en Dexia heeft deze berekening niet betwist. Dit bedrag is toewijsbaar. De wettelijke rente is verschuldigd over het door Dexia te restitueren bedrag volgens de uitgangspunten als geformuleerd in HR 1 mei 2015 (ECLI:NL: HR:2015:1198) en HR 3 februari 2017 (ECLI:NL:HR:2017:164, r.o. 3.6.3). Een vergoeding voor buitengerechtelijke kosten is niet aan de orde. Niet gebleken is dat er meer of andere werkzaamheden aan de orde zijn geweest dan die, welke genoemd zijn in het arrest van de Hoge Raad van 12 april 2019 (ECLI:NL:HR:2019:590). 4.17. Gelet op het voorgaande behoeven de andere door [partij A] aangevoerde gronden geen nadere bespreking. Vorderingen in reconventie van Dexia 4.18. Gelet op de beoordeling in conventie, zullen de vorderingen van Dexia in reconventie worden afgewezen. Incidentele vordering van Dexia 4.19. Dexia vordert (in het incident en in reconventie) op grond van art. 195 Rv. [partij A] op te dragen om een afschrift van het intakeformulier van haar gemachtigde aan Dexia te verstrekken. Naar het oordeel van de kantonrechter is art. 195 Rv. niet van toepassing in deze zaak. Artikel 195 Rv. is onderdeel van de Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht, welke wet op 1 januari 2025 in werking is getreden. Volgens het overgangsrecht gelden de nieuwe wettelijke regels alleen voor gerechtelijke procedures die na 1 januari 2025 worden gestart. Als een procedure vóór 1 januari 2025 is aangespannen, blijft het oude (bewijs)recht gelden totdat de procedure bij die instantie is geëindigd. De onderhavige procedure is door [partij A] gestart met het uitbrengen van de dagvaarding op 13 november 2024. Dat betekent dat het oude (bewijs)recht in deze zaak van toepassing is. De kantonrechter zal de vordering van Dexia tot inzage daarom toetsen aan het tot 1 januari 2025 geldende artikel 843a Rv. Een zogenoemde ‘exhibitievordering’ komt in beginsel voor toewijzing in aanmerking als is voldaan aan de volgende uit artikel 843a lid 1 Rv voortvloeiende, cumulatieve voorwaarden: degene die de vordering instelt, dient een rechtmatig belang te hebben; het moet gaan om bepaalde bescheiden; aangaande een rechtsbetrekking waarin de eiser of zijn rechtsvoorganger partij is. 4.20. Los van de vraag of aan deze vereisten is voldaan, oordeelt de kantonrechter dat op grond van lid 3 en lid 4 van artikel 843a Rv geen inzage van het intakeformulier verlangd kan worden. 4.21. In lid 3 van artikel 843a Rv is, kortgezegd, bepaald dat beoefenaren van vertrouwensberoepen ter zake van hetgeen hen in hun hoedanigheid is toevertrouwd niet gehouden zijn om aan de exhibitievordering te voldoen. In beginsel betreft dit alle met de beroepsbeoefenaar gewisselde stukken en is het aan de beroepsbeoefenaar om te bepalen of die informatie hem in zijn hoedanigheid zijn toevertrouwd.