ECLI:NL:RBOBR:2024:5264

RECHTBANK OOST-BRABANT Civiel recht Kantonrechter Zittingsplaats Eindhoven Zaaknummer: 10420405 \ CV EXPL 23-1813 Vonnis van 7 november 2024 in de zaak van de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid HELDER HELMOND, statutair gevestigd te Helmond, eiseres, hierna te noemen: Helder Helmond, gemachtigde: mr. E.H.J. van Gerven, advocaat te Someren, t e g e n : de heer [gedaagde], wonende te [woonplaats] , gedaagde, hierna te noemen: [gedaagde] , gemachtigde: de heer R. de Kort van INTERIM CREDIT CONTROL.

1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: - de dagvaarding van 23 maart 2023 met tien producties;- de conclusie van antwoord met vijf producties; - de akte van Helder Helmond met productie 11; - het e-mailbericht van de rechtbank waarin een mondelinge behandeling is bepaald; - de akte van Helder Helmond met productie 12; - de brief van [gedaagde] met producties 6 en 7; - de mondelinge behandeling van 19 september 2024, waarvan door de griffier aantekeningen zijn gemaakt. 1.2. Ten slotte is een datum voor vonnis bepaald.

2.1. Helder Helmond is een lokale politieke partij in Helmond en een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid. 2.2. [gedaagde] is jarenlang verbonden geweest aan Helder Helmond en heeft binnen de vereniging diverse functies bekleed (bestuurslid, fractievoorzitter, fractiepenningmeester, lid van de programma-commissie). 2.3. In het Huishoudelijk Reglement van Helder Helmond van oktober 2007 is onder meer opgenomen: "Artikel 5 Leden (…) C. Raadsleden en burgercommissieleden zijn rekening en verantwoording verschuldigd aan het bestuur en de algemene leden vergadering." 2.4. In het Huishoudelijk Reglement van Helder Helmond dat op 21 januari 2021 in werking is getreden staat onder meer: "Artikel 2 – Begrippen In dit huishoudelijk reglement wordt verstaan onder: (…) • Fractie: de raadsleden en de burgercommissieleden tezamen. (…) Hoofdstuk 5 – Financiën (…) Artikel 18 – Contributie 1. Alle leden met uitzondering van ereleden en leden < 18 jaar betalen jaarlijks contributie aan de penningmeester van Helder Helmond voor 1 april. (…) 5. Voor de leden die tevens deel uitmaken van de gemeenteraad of (mede) op voordracht van Helder Helmond zijn gekozen of benoemd in een andere functie of ambt waaraan een geldelijke beloning is verbonden wordt door het bestuur in overleg met de fractie een afdracht aan de verenigingskas vastgesteld in het jaar voorafgaande aan de verkiezingen en zijn, tenzij zwaarwegende redenen tussentijdse bijstelling vragen, geldend voor de komende vier jaren. Zie hiervoor – Voorwaarden voor kandidatuur. (…) Hoofdstuk 8 – Fractiereglement Artikel 30 – Fractieleden De leden van de fractie kiezen uit hun midden een voorzitter, die de fractievergaderingen leidt en het algemene aanspreekpunt van de fractieleden is en een vicevoorzitter. Bij ontstentenis van de voorzitter vervangt de vicevoorzitter. De leden van de fractie kiezen een secretaris, die verantwoordelijk is voor het notuleren van de vergaderingen en in overleg – met onder andere de voorzitter – de fractievergaderingen voorbereidt. De fractiesecretaris is in beginsel een lid van de fractie. De leden van de fractie kiezen uit hun midden een fractiepenningmeester, die verantwoordelijk is voor het beheer en de verantwoording van het fractiebudget. In onderling overleg wordt bepaald, wie welke aandachtsgebieden in portefeuille neemt en hoe de plaatsvervanging dienaangaande is geregeld. De belangrijkste taak van de fractieleden is het uitvoeren van het verkiezingsprogramma van Helder Helmond in gemeenteraad en raadscommissies en daarover met leden en inwoners te communiceren. (…) (…) Artikel 33 – Contact met bestuur Leden van de fractie dienen – tenzij een wettelijke of gemeentelijke regeling hen dit niet toestaat – het bestuur van Helder Helmond alle gegevens te verstrekken die het bestuur nodig acht voor het voeren van een goed en slagvaardig beleid. Zo vaak als het bestuur van Helder Helmond dit vraagt dient de voorzitter of afzonderlijk lid van de fractie in een bestuursvergadering of een ALV verantwoording af te leggen over werkwijze of ingenomen standpunten." 2.5. Tot 1 april 2018 was [gedaagde] het enige raadslid van Helder Helmond en bekleedde hij de functies van fractievoorzitter en fractiepenningmeester. Hij was bevoegd en gemachtigd om over de fractierekening bij ING met nummer [rekeningnummer 1] te beschikken. 2.6. Na de verkiezingen in 2018 is de fractie van Helder Helmond uitgebreid. [gedaagde] bleef fractievoorzitter van Helder Helmond en zijn destijds inwonende zoon [A] (hierna: [A] ) bekleedde vanaf dat moment de functie van fractiepenningmeester. 2.7. [A] is bij de ING niet zelfstandig gemachtigd om te beschikken over de fractierekening. 2.8. [gedaagde] heeft als lid van de fractie tot januari 2021 maandelijks € 300,00 naar Helder Helmond overgemaakt met als omschrijving: ‘maandelijkse donatie’. Vanaf januari 2021 heeft hij die betalingen gestaakt. 2.9. Bij brief van 2 juni 2021 heeft [gedaagde] zijn lidmaatschap bij Helder Helmond opgezegd en al zijn functies voor Helder Helmond neergelegd. Hij is als eenmansfractie in de gemeenteraad gebleven. 2.10. Bij brief van 8 september 2021 heeft Helder Helmond aan [gedaagde] onder meer geschreven: ‘We willen u vragen om de gehele bankrekening behorende bij de Fractie Helder Helmond aan ons te overhandigen c.q. de gelden daarvan aan ons over te maken. Ook de afdracht gelden die we nog niet ontvangen hebben over dit jaar over de maanden Januari t/m Mei zouden we graag van u ontvangen, ook op het bij u bekende rekeningnummer." 2.11. Bij brief van 10 oktober 2021 heeft Helder Helmond nogmaals aan [gedaagde] verzocht tot betaling over te gaan. 2.12. In de brief van 4 november 2022 van Helder Helmond aan [gedaagde] staat onder meer: "We hebben daarna nog diverse pogingen ondernomen om hierover met jou in contact te komen maar je was steeds niet bereikbaar. Zelfs de burgemeester en de raadsgriffier hebben in verband hiermee nog contact met jou gezocht om jou ertoe te bewegen de gelden aan ons over te maken, maar ook dat heeft helaas nergens toe geleid. Het heeft ons vervolgens heel veel tijd en moeite gekost om gerealiseerd te krijgen dat de ING-bank ons de beschikking heeft willen geven over deze bankrekening. Dat was uiteindelijk pas in september jl. Toen is ons gebleken dat er door jou diverse betalingen zijn gedaan die wij niet kunnen thuisbrengen en waar wij onze vraagtekens bij plaatsen.

3.1. Helder Helmond vordert - samengevat – veroordeling van [gedaagde] bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, tot betaling van: I. € 11.959,90 (hoofdsom), vermeerderd met rente, II. € 879,13 aan buitengerechtelijke incassokosten, vermeerderd met rente, III. de proceskosten, vermeerderd met rente. 3.2. Helder Helmond legt aan haar vordering het volgende ten grondslag. Enerzijds gaat het om nakoming van de verplichting van [gedaagde] om gedurende zijn fractielidmaatschap maandelijks op grond van artikel 18 lid 5 Huishoudelijk Reglement een afdracht van € 300,00 te doen aan de verenigingskas van Helder Helmond. Over de periode januari tot en met mei 2021 (vijf maanden) heeft [gedaagde] niet aan zijn betalingsverplichting voldaan. Helmond Helder vordert uit dien hoofde € 1.500,00 van [gedaagde] . Anderzijds begrijpt de kantonrechter dat Helder Helmond aan haar vordering ten grondslag legt dat [gedaagde] onrechtmatig jegens haar heeft gehandeld door onbevoegd en/of zonder recht en/of toestemming bedragen tot een beloop van € 10.459,90 aan de bankrekening van de fractie te onttrekken. 3.3. [gedaagde] voert verweer. Hij concludeert tot niet-ontvankelijkheid van Helder Helmond, dan wel tot afwijzing van haar vorderingen, met veroordeling van haar in de kosten van deze procedure.

Ontvankelijkheid 4.1. De eerste vraag is of Helder Helmond in haar vorderingen kan worden ontvangen. 4.2. [gedaagde] stelt zich op het standpunt dat fracties juridisch en financieel volledig autonoom zijn van hun politieke partij. De fractie hoeft geen enkele verantwoording af te leggen aan Helder Helmond. De fractie ontvangt fractiegelden van de gemeente op een speciale fractierekening die op geen enkele wijze toekomt aan de politieke partij. Over de fractierekening dient uitsluitend verantwoording afgelegd te worden aan de gemeente Helmond op basis van de 'Verordening op de ambtelijke bijstand aan raadsleden en fractieondersteuning 2019 van de gemeente Helmond'. 4.3. Omdat de vordering van Helder Helmond uit twee onderdelen bestaat met ieder een andere grondslag, wordt het verweer van [gedaagde] per onderdeel van de vordering behandeld. 4.4. Naar het oordeel van de kantonrechter is Helder Helmond ontvankelijk voor zover haar vordering ziet op de door [gedaagde] te betalen maandelijkse afdracht aan de verenigingskas conform artikel 18 lid 5 Huishoudelijk Reglement. De afdracht is een persoonlijke afdracht die [gedaagde] dient te betalen omdat hij lid is van Helder Helmond, namens Helder Helmond lid van de gemeenteraad is en deel uitmaakt van de fractie. Uit de als productie 12 van Helder Helmond overgelegde bankafschriften van de vereniging blijkt dat de maandelijkse afdracht door [gedaagde] in het verleden verricht, niet werd betaald vanaf de fractierekening maar van het bankrekeningnummer [rekeningnummer 2] op naam van "Hr. [gedaagde] -inz. Raadslid-" met als omschrijving "maandelijkse donatie". Het verweer dat dit fractiegeld betrof is dan ook niet juist omdat de fractievergoeding al in het bezit van [gedaagde] was en niet gesteld of gebleken is dat [gedaagde] daarover niet de vrije beschikking had. Helder Helmond is dan ook ontvankelijk in dit onderdeel van haar vordering. 4.5. Daar waar de vordering van Helder Helmond ziet op door haar gestelde dubieuze betalingen die [gedaagde] zou hebben verricht vanaf de fractierekening, is Helder Helmond eveneens ontvankelijk in haar vordering. De fractie is geen rechtspersoon maar moet worden beschouwd als een afdeling van de vereniging Helder Helmond. Het Huishoudelijk Reglement van Helder Helmond bevat in hoofdstuk 8 (zie hierboven onder randnummer 2.4) regelingen over de fractie waaraan de leden van de fractie zijn gebonden. Gelet op artikel 5 Huishoudelijk Reglement van oktober 2007 en vervolgens artikel 33 lid 2 Huishoudelijk Reglement van 21 januari 2021 is elk lid van de fractie in een bestuursvergadering of een ALV gehouden verantwoording af te leggen. Het standpunt van [gedaagde] dat hij geen enkele verantwoording aan Helder Helmond hoeft af te leggen, is dan ook onjuist. Als fractielid is [gedaagde] verantwoording verschuldigd jegens Helder Helmond en dat geldt ook ten aanzien van (het beheer van) de fractierekening. Dat de fractie(-penningmeester) daarnaast op grond van eerdergenoemde Verordening ook verantwoording verschuldigd is aan de gemeente Helmond en dat (een) fractie(leden) in politiek opzicht autonoom van de politieke partij kan/kunnen opereren -zoals door [gedaagde] gesteld- doet daar niet aan af. Voor zover [gedaagde] betalingen heeft verricht van de bankrekening van de fractie nadat hij zijn lidmaatschap van Helder Helmond op 2 juni 2021 had opgezegd, was hij weliswaar niet meer gebonden aan het Huishoudelijk Reglement, maar kunnen die betalingen wel onrechtmatig zijn jegens Helder Helmond indien ze onbevoegd en/of zonder toestemming zijn verricht. Persoonlijke maandelijkse afdrachten 4.6. Helder Helmond heeft haar vordering tot betaling van de achterstallige maandelijkse afdrachten van € 300,00 heeft Helder Helmond gebaseerd op artikel 18 lid 5 Huishoudelijk Reglement. Zij heeft gesteld dat [gedaagde] van de gemeente Helmond steeds een maandelijkse (bruto) toelage ontving als fractielid en dat hij gehouden was een deel daarvan af te dragen aan de verenigingskas. Deze afdracht is door Helder Helmond vastgesteld op € 300,00 per maand. Dat bedrag is tot januari 2021 ook telkens door [gedaagde] betaald. 4.7. [gedaagde] betwist verplicht te zijn geweest € 300,00 per maand aan de verenigingskas te betalen. Uit artikel 18 lid 5 van het Huishoudelijk Reglement volgt dit niet rechtstreeks en er zijn geen stukken door Helder Helmond overgelegd waaruit de hoogte van de gevorderde afdracht blijkt. Hij heeft de betalingen in het verleden onverplicht gedaan. Tijdens de mondelinge behandeling heeft hij verklaard dat hij het een donatie noemde omdat dat fiscaal gunstig was voor Helder Helmond die in het bezit was van een ANBI (goede doelen)-status. 4.8. De kantonrechter is van oordeel dat de stelling van Helder Helmond voldoende steun vindt in de tussen partijen vaststaande feiten. Vaststaat namelijk dat [gedaagde] in het verleden in een jaar € 3.600,00 (12 x € 300,00) aan Helder Helmond heeft betaald, zoals uit de door hem als productie 5 overgelegde brief van 9 september 2008 blijkt en waarin de toenmalige penningmeester van Helder Helmond [gedaagde] bedankt voor die donatie. Tevens zijn door Helder Helmond bankafschriften uit 2019 overgelegd waaruit eveneens blijkt dat [gedaagde] vanaf een op zijn naam gestelde bankrekening maandelijks € 300,00 naar Helder Helmond heeft overgemaakt onder de noemer ‘maandelijkse donatie’. Gelet hierop is de enkele ontkenning door [gedaagde] van het bestaan van een verplichting tot afdracht van € 300,00 per maand onvoldoende; zoals hij zelf aangeeft werden de betalingen uitsluitend om fiscale redenen aangeduid als donatie. 4.9. De slotsom is dat [gedaagde] gedurende zijn fractielidmaatschap gehouden was € 300,00 per maand aan de verenigingskas te betalen. [gedaagde] heeft nog aangevoerd dat hij in de periode waarover hij geen afdracht heeft gedaan ziek was en nauwelijks werkzaamheden voor de fractie heeft verricht. Dit verweer baat hem niet. Uit artikel 18 lid 5 Huishoudelijk Reglement volgt dat voor verschuldigdheid van de afdracht slechts van belang is of [gedaagde] in die maanden deel uitmaakte van de gemeenteraad en daarvoor een vergoeding ontving. [gedaagde] heeft niet betwist dat dat laatste het geval was. Dit onderdeel van de vordering ligt daarmee voor toewijzing gereed. Dubieuze betalingen 2020 t/m 2022 4.10. In de dagvaarding stelt Helder Helmond dat [gedaagde] vanaf 2020 tot aan de opzegging van zijn lidmaatschap op 2 juni 2021, maar ook nog daarna, betalingen heeft verricht vanaf de fractierekening. Omdat die betalingen onbevoegdelijk zijn verricht althans door [gedaagde] niet zijn verantwoord, maakt zij aanspraak op terugbetaling van die betalingen.

De kantonrechter 5.1. laat Helder Helmond toe te bewijzen dat [gedaagde] de in randnummer 4.10 genoemde betalingen A tot en met E en G tot en met L heeft verricht door bedragen van de fractierekening van Helder Helmond middels online-bankieren of iDEAL over te schrijven; 5.2. laat [gedaagde] toe te bewijzen dat voor de lening onder F toestemming is verleend door de fractie; 5.3. bepaalt dat de zaak weer op de rolzitting zal komen van donderdag 5 december 2024 voor uitlating van partijen of zij bewijs willen leveren door het overleggen van bewijsstukken, door het horen van getuigen en/of door een ander bewijsmiddel; 5.4. bepaalt dat partijen, indien zij geen bewijs door getuigen willen leveren maar wel bewijsstukken willen overleggen, die stukken direct in het geding moeten brengen; 5.5. bepaalt dat partijen, indien zij getuigen willen laten horen, de getuigen en de verhinderdagen van de partijen, hun gemachtigden en van de getuigen in de maanden januari tot en met maart 2025 direct moeten opgeven, waarna dag en uur van het getuigenverhoor zullen worden bepaald; 5.6. bepaalt dat dit getuigenverhoor zal plaatsvinden in het gerechtsgebouw te Eindhoven aan het Stadhuisplein 4; 5.7. bepaalt dat partijen uiterlijk tien dagen voor het eerste getuigenverhoor alle beschikbare bewijsstukken aan de kantonrechter en de wederpartij moeten toesturen; 5.8. houdt iedere verdere beslissing aan. Dit vonnis is gewezen door mr. G.J. Roeterdink, kantonrechter, en in het openbaar uitgesproken op donderdag 7 november 2024, door E.M.C. Mommers, kantonrechter. vgl. ook: Mr. K.H.M. de Roo en mr. J. Nijland: "De fractie als verlengstuk van een politieke vereniging", Maandblad voor Ondernemingsrecht 2022, nr. 3, p 59-61.

RECHTBANK OOST-BRABANT Civiel recht Kantonrechter Zittingsplaats Eindhoven Zaaknummer: 10420405 \ CV EXPL 23-1813 Vonnis van 7 november 2024 in de zaak van de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid HELDER HELMOND, statutair gevestigd te Helmond, eiseres, hierna te noemen: Helder Helmond, gemachtigde: mr. E.H.J. van Gerven, advocaat te Someren, t e g e n : de heer [gedaagde], wonende te [woonplaats] , gedaagde, hierna te noemen: [gedaagde] , gemachtigde: de heer R. de Kort van INTERIM CREDIT CONTROL.

1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: - de dagvaarding van 23 maart 2023 met tien producties;- de conclusie van antwoord met vijf producties; - de akte van Helder Helmond met productie 11; - het e-mailbericht van de rechtbank waarin een mondelinge behandeling is bepaald; - de akte van Helder Helmond met productie 12; - de brief van [gedaagde] met producties 6 en 7; - de mondelinge behandeling van 19 september 2024, waarvan door de griffier aantekeningen zijn gemaakt. 1.2. Ten slotte is een datum voor vonnis bepaald.

2.1. Helder Helmond is een lokale politieke partij in Helmond en een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid. 2.2. [gedaagde] is jarenlang verbonden geweest aan Helder Helmond en heeft binnen de vereniging diverse functies bekleed (bestuurslid, fractievoorzitter, fractiepenningmeester, lid van de programma-commissie). 2.3. In het Huishoudelijk Reglement van Helder Helmond van oktober 2007 is onder meer opgenomen: "Artikel 5 Leden (…) C. Raadsleden en burgercommissieleden zijn rekening en verantwoording verschuldigd aan het bestuur en de algemene leden vergadering." 2.4. In het Huishoudelijk Reglement van Helder Helmond dat op 21 januari 2021 in werking is getreden staat onder meer: "Artikel 2 – Begrippen In dit huishoudelijk reglement wordt verstaan onder: (…) • Fractie: de raadsleden en de burgercommissieleden tezamen. (…) Hoofdstuk 5 – Financiën (…) Artikel 18 – Contributie 1. Alle leden met uitzondering van ereleden en leden < 18 jaar betalen jaarlijks contributie aan de penningmeester van Helder Helmond voor 1 april. (…) 5. Voor de leden die tevens deel uitmaken van de gemeenteraad of (mede) op voordracht van Helder Helmond zijn gekozen of benoemd in een andere functie of ambt waaraan een geldelijke beloning is verbonden wordt door het bestuur in overleg met de fractie een afdracht aan de verenigingskas vastgesteld in het jaar voorafgaande aan de verkiezingen en zijn, tenzij zwaarwegende redenen tussentijdse bijstelling vragen, geldend voor de komende vier jaren. Zie hiervoor – Voorwaarden voor kandidatuur. (…) Hoofdstuk 8 – Fractiereglement Artikel 30 – Fractieleden De leden van de fractie kiezen uit hun midden een voorzitter, die de fractievergaderingen leidt en het algemene aanspreekpunt van de fractieleden is en een vicevoorzitter. Bij ontstentenis van de voorzitter vervangt de vicevoorzitter. De leden van de fractie kiezen een secretaris, die verantwoordelijk is voor het notuleren van de vergaderingen en in overleg – met onder andere de voorzitter – de fractievergaderingen voorbereidt. De fractiesecretaris is in beginsel een lid van de fractie. De leden van de fractie kiezen uit hun midden een fractiepenningmeester, die verantwoordelijk is voor het beheer en de verantwoording van het fractiebudget. In onderling overleg wordt bepaald, wie welke aandachtsgebieden in portefeuille neemt en hoe de plaatsvervanging dienaangaande is geregeld. De belangrijkste taak van de fractieleden is het uitvoeren van het verkiezingsprogramma van Helder Helmond in gemeenteraad en raadscommissies en daarover met leden en inwoners te communiceren. (…) (…) Artikel 33 – Contact met bestuur Leden van de fractie dienen – tenzij een wettelijke of gemeentelijke regeling hen dit niet toestaat – het bestuur van Helder Helmond alle gegevens te verstrekken die het bestuur nodig acht voor het voeren van een goed en slagvaardig beleid. Zo vaak als het bestuur van Helder Helmond dit vraagt dient de voorzitter of afzonderlijk lid van de fractie in een bestuursvergadering of een ALV verantwoording af te leggen over werkwijze of ingenomen standpunten." 2.5. Tot 1 april 2018 was [gedaagde] het enige raadslid van Helder Helmond en bekleedde hij de functies van fractievoorzitter en fractiepenningmeester. Hij was bevoegd en gemachtigd om over de fractierekening bij ING met nummer [rekeningnummer 1] te beschikken. 2.6. Na de verkiezingen in 2018 is de fractie van Helder Helmond uitgebreid. [gedaagde] bleef fractievoorzitter van Helder Helmond en zijn destijds inwonende zoon [A] (hierna: [A] ) bekleedde vanaf dat moment de functie van fractiepenningmeester. 2.7. [A] is bij de ING niet zelfstandig gemachtigd om te beschikken over de fractierekening. 2.8. [gedaagde] heeft als lid van de fractie tot januari 2021 maandelijks € 300,00 naar Helder Helmond overgemaakt met als omschrijving: ‘maandelijkse donatie’. Vanaf januari 2021 heeft hij die betalingen gestaakt. 2.9. Bij brief van 2 juni 2021 heeft [gedaagde] zijn lidmaatschap bij Helder Helmond opgezegd en al zijn functies voor Helder Helmond neergelegd. Hij is als eenmansfractie in de gemeenteraad gebleven. 2.10. Bij brief van 8 september 2021 heeft Helder Helmond aan [gedaagde] onder meer geschreven: ‘We willen u vragen om de gehele bankrekening behorende bij de Fractie Helder Helmond aan ons te overhandigen c.q. de gelden daarvan aan ons over te maken. Ook de afdracht gelden die we nog niet ontvangen hebben over dit jaar over de maanden Januari t/m Mei zouden we graag van u ontvangen, ook op het bij u bekende rekeningnummer." 2.11. Bij brief van 10 oktober 2021 heeft Helder Helmond nogmaals aan [gedaagde] verzocht tot betaling over te gaan. 2.12. In de brief van 4 november 2022 van Helder Helmond aan [gedaagde] staat onder meer: "We hebben daarna nog diverse pogingen ondernomen om hierover met jou in contact te komen maar je was steeds niet bereikbaar. Zelfs de burgemeester en de raadsgriffier hebben in verband hiermee nog contact met jou gezocht om jou ertoe te bewegen de gelden aan ons over te maken, maar ook dat heeft helaas nergens toe geleid. Het heeft ons vervolgens heel veel tijd en moeite gekost om gerealiseerd te krijgen dat de ING-bank ons de beschikking heeft willen geven over deze bankrekening. Dat was uiteindelijk pas in september jl. Toen is ons gebleken dat er door jou diverse betalingen zijn gedaan die wij niet kunnen thuisbrengen en waar wij onze vraagtekens bij plaatsen.

3.1. Helder Helmond vordert - samengevat – veroordeling van [gedaagde] bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, tot betaling van: I. € 11.959,90 (hoofdsom), vermeerderd met rente, II. € 879,13 aan buitengerechtelijke incassokosten, vermeerderd met rente, III. de proceskosten, vermeerderd met rente. 3.2. Helder Helmond legt aan haar vordering het volgende ten grondslag. Enerzijds gaat het om nakoming van de verplichting van [gedaagde] om gedurende zijn fractielidmaatschap maandelijks op grond van artikel 18 lid 5 Huishoudelijk Reglement een afdracht van € 300,00 te doen aan de verenigingskas van Helder Helmond. Over de periode januari tot en met mei 2021 (vijf maanden) heeft [gedaagde] niet aan zijn betalingsverplichting voldaan. Helmond Helder vordert uit dien hoofde € 1.500,00 van [gedaagde] . Anderzijds begrijpt de kantonrechter dat Helder Helmond aan haar vordering ten grondslag legt dat [gedaagde] onrechtmatig jegens haar heeft gehandeld door onbevoegd en/of zonder recht en/of toestemming bedragen tot een beloop van € 10.459,90 aan de bankrekening van de fractie te onttrekken. 3.3. [gedaagde] voert verweer. Hij concludeert tot niet-ontvankelijkheid van Helder Helmond, dan wel tot afwijzing van haar vorderingen, met veroordeling van haar in de kosten van deze procedure.

Ontvankelijkheid 4.1. De eerste vraag is of Helder Helmond in haar vorderingen kan worden ontvangen. 4.2. [gedaagde] stelt zich op het standpunt dat fracties juridisch en financieel volledig autonoom zijn van hun politieke partij. De fractie hoeft geen enkele verantwoording af te leggen aan Helder Helmond. De fractie ontvangt fractiegelden van de gemeente op een speciale fractierekening die op geen enkele wijze toekomt aan de politieke partij. Over de fractierekening dient uitsluitend verantwoording afgelegd te worden aan de gemeente Helmond op basis van de 'Verordening op de ambtelijke bijstand aan raadsleden en fractieondersteuning 2019 van de gemeente Helmond'. 4.3. Omdat de vordering van Helder Helmond uit twee onderdelen bestaat met ieder een andere grondslag, wordt het verweer van [gedaagde] per onderdeel van de vordering behandeld. 4.4. Naar het oordeel van de kantonrechter is Helder Helmond ontvankelijk voor zover haar vordering ziet op de door [gedaagde] te betalen maandelijkse afdracht aan de verenigingskas conform artikel 18 lid 5 Huishoudelijk Reglement. De afdracht is een persoonlijke afdracht die [gedaagde] dient te betalen omdat hij lid is van Helder Helmond, namens Helder Helmond lid van de gemeenteraad is en deel uitmaakt van de fractie. Uit de als productie 12 van Helder Helmond overgelegde bankafschriften van de vereniging blijkt dat de maandelijkse afdracht door [gedaagde] in het verleden verricht, niet werd betaald vanaf de fractierekening maar van het bankrekeningnummer [rekeningnummer 2] op naam van "Hr. [gedaagde] -inz. Raadslid-" met als omschrijving "maandelijkse donatie". Het verweer dat dit fractiegeld betrof is dan ook niet juist omdat de fractievergoeding al in het bezit van [gedaagde] was en niet gesteld of gebleken is dat [gedaagde] daarover niet de vrije beschikking had. Helder Helmond is dan ook ontvankelijk in dit onderdeel van haar vordering. 4.5. Daar waar de vordering van Helder Helmond ziet op door haar gestelde dubieuze betalingen die [gedaagde] zou hebben verricht vanaf de fractierekening, is Helder Helmond eveneens ontvankelijk in haar vordering. De fractie is geen rechtspersoon maar moet worden beschouwd als een afdeling van de vereniging Helder Helmond. Het Huishoudelijk Reglement van Helder Helmond bevat in hoofdstuk 8 (zie hierboven onder randnummer 2.4) regelingen over de fractie waaraan de leden van de fractie zijn gebonden. Gelet op artikel 5 Huishoudelijk Reglement van oktober 2007 en vervolgens artikel 33 lid 2 Huishoudelijk Reglement van 21 januari 2021 is elk lid van de fractie in een bestuursvergadering of een ALV gehouden verantwoording af te leggen. Het standpunt van [gedaagde] dat hij geen enkele verantwoording aan Helder Helmond hoeft af te leggen, is dan ook onjuist. Als fractielid is [gedaagde] verantwoording verschuldigd jegens Helder Helmond en dat geldt ook ten aanzien van (het beheer van) de fractierekening. Dat de fractie(-penningmeester) daarnaast op grond van eerdergenoemde Verordening ook verantwoording verschuldigd is aan de gemeente Helmond en dat (een) fractie(leden) in politiek opzicht autonoom van de politieke partij kan/kunnen opereren -zoals door [gedaagde] gesteld- doet daar niet aan af. Voor zover [gedaagde] betalingen heeft verricht van de bankrekening van de fractie nadat hij zijn lidmaatschap van Helder Helmond op 2 juni 2021 had opgezegd, was hij weliswaar niet meer gebonden aan het Huishoudelijk Reglement, maar kunnen die betalingen wel onrechtmatig zijn jegens Helder Helmond indien ze onbevoegd en/of zonder toestemming zijn verricht. Persoonlijke maandelijkse afdrachten 4.6. Helder Helmond heeft haar vordering tot betaling van de achterstallige maandelijkse afdrachten van € 300,00 heeft Helder Helmond gebaseerd op artikel 18 lid 5 Huishoudelijk Reglement. Zij heeft gesteld dat [gedaagde] van de gemeente Helmond steeds een maandelijkse (bruto) toelage ontving als fractielid en dat hij gehouden was een deel daarvan af te dragen aan de verenigingskas. Deze afdracht is door Helder Helmond vastgesteld op € 300,00 per maand. Dat bedrag is tot januari 2021 ook telkens door [gedaagde] betaald. 4.7. [gedaagde] betwist verplicht te zijn geweest € 300,00 per maand aan de verenigingskas te betalen. Uit artikel 18 lid 5 van het Huishoudelijk Reglement volgt dit niet rechtstreeks en er zijn geen stukken door Helder Helmond overgelegd waaruit de hoogte van de gevorderde afdracht blijkt. Hij heeft de betalingen in het verleden onverplicht gedaan. Tijdens de mondelinge behandeling heeft hij verklaard dat hij het een donatie noemde omdat dat fiscaal gunstig was voor Helder Helmond die in het bezit was van een ANBI (goede doelen)-status. 4.8. De kantonrechter is van oordeel dat de stelling van Helder Helmond voldoende steun vindt in de tussen partijen vaststaande feiten. Vaststaat namelijk dat [gedaagde] in het verleden in een jaar € 3.600,00 (12 x € 300,00) aan Helder Helmond heeft betaald, zoals uit de door hem als productie 5 overgelegde brief van 9 september 2008 blijkt en waarin de toenmalige penningmeester van Helder Helmond [gedaagde] bedankt voor die donatie. Tevens zijn door Helder Helmond bankafschriften uit 2019 overgelegd waaruit eveneens blijkt dat [gedaagde] vanaf een op zijn naam gestelde bankrekening maandelijks € 300,00 naar Helder Helmond heeft overgemaakt onder de noemer ‘maandelijkse donatie’. Gelet hierop is de enkele ontkenning door [gedaagde] van het bestaan van een verplichting tot afdracht van € 300,00 per maand onvoldoende; zoals hij zelf aangeeft werden de betalingen uitsluitend om fiscale redenen aangeduid als donatie. 4.9. De slotsom is dat [gedaagde] gedurende zijn fractielidmaatschap gehouden was € 300,00 per maand aan de verenigingskas te betalen. [gedaagde] heeft nog aangevoerd dat hij in de periode waarover hij geen afdracht heeft gedaan ziek was en nauwelijks werkzaamheden voor de fractie heeft verricht. Dit verweer baat hem niet. Uit artikel 18 lid 5 Huishoudelijk Reglement volgt dat voor verschuldigdheid van de afdracht slechts van belang is of [gedaagde] in die maanden deel uitmaakte van de gemeenteraad en daarvoor een vergoeding ontving. [gedaagde] heeft niet betwist dat dat laatste het geval was. Dit onderdeel van de vordering ligt daarmee voor toewijzing gereed. Dubieuze betalingen 2020 t/m 2022 4.10. In de dagvaarding stelt Helder Helmond dat [gedaagde] vanaf 2020 tot aan de opzegging van zijn lidmaatschap op 2 juni 2021, maar ook nog daarna, betalingen heeft verricht vanaf de fractierekening. Omdat die betalingen onbevoegdelijk zijn verricht althans door [gedaagde] niet zijn verantwoord, maakt zij aanspraak op terugbetaling van die betalingen.

De kantonrechter 5.1. laat Helder Helmond toe te bewijzen dat [gedaagde] de in randnummer 4.10 genoemde betalingen A tot en met E en G tot en met L heeft verricht door bedragen van de fractierekening van Helder Helmond middels online-bankieren of iDEAL over te schrijven; 5.2. laat [gedaagde] toe te bewijzen dat voor de lening onder F toestemming is verleend door de fractie; 5.3. bepaalt dat de zaak weer op de rolzitting zal komen van donderdag 5 december 2024 voor uitlating van partijen of zij bewijs willen leveren door het overleggen van bewijsstukken, door het horen van getuigen en/of door een ander bewijsmiddel; 5.4. bepaalt dat partijen, indien zij geen bewijs door getuigen willen leveren maar wel bewijsstukken willen overleggen, die stukken direct in het geding moeten brengen; 5.5. bepaalt dat partijen, indien zij getuigen willen laten horen, de getuigen en de verhinderdagen van de partijen, hun gemachtigden en van de getuigen in de maanden januari tot en met maart 2025 direct moeten opgeven, waarna dag en uur van het getuigenverhoor zullen worden bepaald; 5.6. bepaalt dat dit getuigenverhoor zal plaatsvinden in het gerechtsgebouw te Eindhoven aan het Stadhuisplein 4; 5.7. bepaalt dat partijen uiterlijk tien dagen voor het eerste getuigenverhoor alle beschikbare bewijsstukken aan de kantonrechter en de wederpartij moeten toesturen; 5.8. houdt iedere verdere beslissing aan. Dit vonnis is gewezen door mr. G.J. Roeterdink, kantonrechter, en in het openbaar uitgesproken op donderdag 7 november 2024, door E.M.C. Mommers, kantonrechter. vgl. ook: Mr. K.H.M. de Roo en mr. J. Nijland: "De fractie als verlengstuk van een politieke vereniging", Maandblad voor Ondernemingsrecht 2022, nr. 3, p 59-61.

Het gaat om de volgende af- en bijschrijvingen die op de bankafschriften van de fractie vermeld staan: datum Begunstigde + omschrijving Bedrag € A: 30-3-2020 [gedaagde] (online bankieren) Omschrijving: Fractieassistentie 2019 (voorgeschoten) IBAN: [rekeningnummer 3] -1.200,00 B: 30-3-2020 [gedaagde] (online bankieren) Omschrijving: Fractieassistentie 2018 IBAN: [rekeningnummer 3] - 600,00 C: 31-12-2020 [gedaagde] (online bankieren) Omschrijving: Fractieassistentie 2020 (voorgeschoten) IBAN: [rekeningnummer 3] -1.200,00 D: 21-10-2021 [gedaagde] (online bankieren) Omschrijving: 6 maanden kostgeld jan t m jun 2021 [A] IBAN: [rekeningnummer 3] -1.200,00 E: 22-10-2021 De Cacaofabriek Helmond via Molli (iDEAL) Omschrijving: [nummer] Bestelling [nummer] - 19,90 F: 4-11-2021 Vrienden Stadstuin Helmond (online bankieren) Omschrijving: renteloze lening IBAN: [rekeningnummer 4] -2.000,00 G: 14-11-2021 [gedaagde] 12 (online bankieren) Omschrijving: 12 maanden kostgeld a 200 Euro [A] voor [adres] te [plaats] IBAN: [rekeningnummer 3] -2.400,00 H: 1-4-2022 [gedaagde] inzake radslid (online bankieren) Omschrijving: Campagnekosten IBAN: [rekeningnummer 2] -1.938,65 I: 1-4-2022 Hr [gedaagde] . -inzake radslid- (online bankieren) IBAN: [rekeningnummer 2] + 38,65 J: 18-5-2022 Hr [gedaagde] .-inz Raadslid- (online bankieren) IBAN: [rekeningnummer 2] Kenmerk: doorstorten +2.000,00 K: 3-6-2022 [gedaagde] (online bankieren) Omschrijving: Onkosten vergoeding IBAN: [rekeningnummer 2] -2.000,00 L: 15-7-2022 Hr [gedaagde] .-inz Raadslid- (online bankieren) IBAN: [rekeningnummer 2] + 60,00 totaal 10.459,90 4.11. Helder Helmond heeft akte gevraagd van de erkenningen door [gedaagde] in zijn conclusie van antwoord (respectievelijk randnummers 8 en 13) dat hij verantwoordelijk was voor het beheer van het fractiebudget en dat hij een renteloze lening heeft verstrekt aan de Vrienden van Stadstuin Helmond (betaling F). 4.12. [gedaagde] heeft hierover tijdens de mondelinge behandeling verklaard dat dit nog niet maakt dat hij de betreffende bedragen zelf heeft overgemaakt vanaf de fractierekening. Hij betwist uitdrukkelijk gelden van de fractierekening te hebben onttrokken. Hij voert daartoe aan, dat zijn zoon [A] vanaf april 2018 optrad als penningmeester van de fractie, dat [A] de betalingen uit hoofde van zijn functie van fractiepenningmeester heeft verricht en dat de lening aan de Vrienden van Stadstuin Helmond met goedkeuring van de fractie is verstrekt. [gedaagde] heeft toegelicht dat hij in april 2018, toen [A] fractiepenningmeester werd, aan hem de ING-bankpas van de fractierekening heeft overhandigd en aan hem alle toegangscodes tot die rekening heeft gegeven. De verhoudingen tussen hem en [A] zijn inmiddels al lange tijd gebrouilleerd. Aldus [gedaagde] . 4.13. Helder Helmond heeft hier tegenover gesteld dat het weliswaar juist is dat [A] in april 2018 fractiepenningmeester is geworden, maar dat hij bij ING nimmer geregistreerd heeft gestaan als iemand die bevoegd was over de fractierekening te beschikken en dat hij tegen haar heeft verklaard dat hij de onder A tot en met L genoemde betalingen niet heeft verricht. 4.14. Bij deze stand van zaken is het, op basis van de hoofdregel van artikel 150 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, aan Helder Helmond te bewijzen dat [gedaagde] de betalingen A tot en met L van de fractierekening heeft verricht door deze bedragen over te schrijven middels internet-bankieren, dan wel via iDEAL (betaling E). Overeenkomstig haar bewijsaanbod zal Helder Helmond daartoe in de gelegenheid gesteld worden. 4.15. Als Helder Helmond slaagt in het leveren van het bewijs komt daarmee vast te staan dat [gedaagde] de betalingen heeft verricht. Vervolgens moet worden beoordeeld of die betalingen onrechtmatig zijn jegens Helder Helmond. Het zonder recht of titel onttrekken van gelden van een ander (ongeacht of dat de fractie is of Helder Helmond) is onrechtmatig. [gedaagde] heeft echter ten aanzien van een aantal hieronder te behandelen betalingen aangevoerd dat die niet zonder recht of titel zijn verricht. Omdat tegen de andere betalingen geen verweer is gevoerd zullen die, voorzover vast komt te staan dat die door [gedaagde] zijn verricht, als onrechtmatig worden beschouwd. 4.16. Ten aanzien van de betalingen onder A (€ 1.200,00), B (€ 600,00) en C (€ 1.200,00) heeft [gedaagde] aangevoerd dat daar een afspraak met Helder Helmond aan ten grondslag lag, die inhield dat [A] een maandelijkse vergoeding kreeg van € 50,00 voor zijn social-media-werkzaamheden voor de fractie. [gedaagde] zou dat aan [A] hebben voorgeschoten, zodat [gedaagde] in privé de terugbetaling vanaf de fractierekening heeft ontvangen. Helder Helmond heeft erkend dat [A] inderdaad recht had op een dergelijke vergoeding. Een bedrag van € 1.800,00 (12 maanden x € 50,00 x 3 jaar) ligt dan ook voor afwijzing gereed, omdat dit niet zonder recht of titel is overgemaakt naar [gedaagde] .

Het gaat om de volgende af- en bijschrijvingen die op de bankafschriften van de fractie vermeld staan: datum Begunstigde + omschrijving Bedrag € A: 30-3-2020 [gedaagde] (online bankieren) Omschrijving: Fractieassistentie 2019 (voorgeschoten) IBAN: [rekeningnummer 3] -1.200,00 B: 30-3-2020 [gedaagde] (online bankieren) Omschrijving: Fractieassistentie 2018 IBAN: [rekeningnummer 3] - 600,00 C: 31-12-2020 [gedaagde] (online bankieren) Omschrijving: Fractieassistentie 2020 (voorgeschoten) IBAN: [rekeningnummer 3] -1.200,00 D: 21-10-2021 [gedaagde] (online bankieren) Omschrijving: 6 maanden kostgeld jan t m jun 2021 [A] IBAN: [rekeningnummer 3] -1.200,00 E: 22-10-2021 De Cacaofabriek Helmond via Molli (iDEAL) Omschrijving: [nummer] Bestelling [nummer] - 19,90 F: 4-11-2021 Vrienden Stadstuin Helmond (online bankieren) Omschrijving: renteloze lening IBAN: [rekeningnummer 4] -2.000,00 G: 14-11-2021 [gedaagde] 12 (online bankieren) Omschrijving: 12 maanden kostgeld a 200 Euro [A] voor [adres] te [plaats] IBAN: [rekeningnummer 3] -2.400,00 H: 1-4-2022 [gedaagde] inzake radslid (online bankieren) Omschrijving: Campagnekosten IBAN: [rekeningnummer 2] -1.938,65 I: 1-4-2022 Hr [gedaagde] . -inzake radslid- (online bankieren) IBAN: [rekeningnummer 2] + 38,65 J: 18-5-2022 Hr [gedaagde] .-inz Raadslid- (online bankieren) IBAN: [rekeningnummer 2] Kenmerk: doorstorten +2.000,00 K: 3-6-2022 [gedaagde] (online bankieren) Omschrijving: Onkosten vergoeding IBAN: [rekeningnummer 2] -2.000,00 L: 15-7-2022 Hr [gedaagde] .-inz Raadslid- (online bankieren) IBAN: [rekeningnummer 2] + 60,00 totaal 10.459,90 4.11. Helder Helmond heeft akte gevraagd van de erkenningen door [gedaagde] in zijn conclusie van antwoord (respectievelijk randnummers 8 en 13) dat hij verantwoordelijk was voor het beheer van het fractiebudget en dat hij een renteloze lening heeft verstrekt aan de Vrienden van Stadstuin Helmond (betaling F). 4.12. [gedaagde] heeft hierover tijdens de mondelinge behandeling verklaard dat dit nog niet maakt dat hij de betreffende bedragen zelf heeft overgemaakt vanaf de fractierekening. Hij betwist uitdrukkelijk gelden van de fractierekening te hebben onttrokken. Hij voert daartoe aan, dat zijn zoon [A] vanaf april 2018 optrad als penningmeester van de fractie, dat [A] de betalingen uit hoofde van zijn functie van fractiepenningmeester heeft verricht en dat de lening aan de Vrienden van Stadstuin Helmond met goedkeuring van de fractie is verstrekt. [gedaagde] heeft toegelicht dat hij in april 2018, toen [A] fractiepenningmeester werd, aan hem de ING-bankpas van de fractierekening heeft overhandigd en aan hem alle toegangscodes tot die rekening heeft gegeven. De verhoudingen tussen hem en [A] zijn inmiddels al lange tijd gebrouilleerd. Aldus [gedaagde] . 4.13. Helder Helmond heeft hier tegenover gesteld dat het weliswaar juist is dat [A] in april 2018 fractiepenningmeester is geworden, maar dat hij bij ING nimmer geregistreerd heeft gestaan als iemand die bevoegd was over de fractierekening te beschikken en dat hij tegen haar heeft verklaard dat hij de onder A tot en met L genoemde betalingen niet heeft verricht. 4.14. Bij deze stand van zaken is het, op basis van de hoofdregel van artikel 150 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, aan Helder Helmond te bewijzen dat [gedaagde] de betalingen A tot en met L van de fractierekening heeft verricht door deze bedragen over te schrijven middels internet-bankieren, dan wel via iDEAL (betaling E). Overeenkomstig haar bewijsaanbod zal Helder Helmond daartoe in de gelegenheid gesteld worden. 4.15. Als Helder Helmond slaagt in het leveren van het bewijs komt daarmee vast te staan dat [gedaagde] de betalingen heeft verricht. Vervolgens moet worden beoordeeld of die betalingen onrechtmatig zijn jegens Helder Helmond. Het zonder recht of titel onttrekken van gelden van een ander (ongeacht of dat de fractie is of Helder Helmond) is onrechtmatig. [gedaagde] heeft echter ten aanzien van een aantal hieronder te behandelen betalingen aangevoerd dat die niet zonder recht of titel zijn verricht. Omdat tegen de andere betalingen geen verweer is gevoerd zullen die, voorzover vast komt te staan dat die door [gedaagde] zijn verricht, als onrechtmatig worden beschouwd. 4.16. Ten aanzien van de betalingen onder A (€ 1.200,00), B (€ 600,00) en C (€ 1.200,00) heeft [gedaagde] aangevoerd dat daar een afspraak met Helder Helmond aan ten grondslag lag, die inhield dat [A] een maandelijkse vergoeding kreeg van € 50,00 voor zijn social-media-werkzaamheden voor de fractie. [gedaagde] zou dat aan [A] hebben voorgeschoten, zodat [gedaagde] in privé de terugbetaling vanaf de fractierekening heeft ontvangen. Helder Helmond heeft erkend dat [A] inderdaad recht had op een dergelijke vergoeding. Een bedrag van € 1.800,00 (12 maanden x € 50,00 x 3 jaar) ligt dan ook voor afwijzing gereed, omdat dit niet zonder recht of titel is overgemaakt naar [gedaagde] .