ECLI:NL:RBNNE:2025:2865

RECHTBANK Noord-Nederland Civiel recht Zittingsplaats Groningen Zaaknummer: C/18/233631 / HA ZA 24-85 Vonnis van 2 juli 2025 in de zaak van [eiser] . , handelend in zijn hoedanigheid van curator in het faillissement van de besloten vennootschap [de failliete b.v.]. , te Eelde, eisende partij, hierna te noemen: de curator, advocaat: mr. Th. F. de Jong, tegen GEMEENTE GRONINGEN , te Groningen, gedaagde partij, hierna te noemen: de Gemeente, advocaat: mr. R. Snel. 1 De procedure 1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: - de dagvaarding van 19 maart 2024; - de conclusie van antwoord van 26 juni 2024; - het tussenvonnis van 7 augustus 2024, waarbij een mondelinge behandeling is bepaald; - de door de curator overgelegde producties (27 tot en met 31) van 7 april 2025; - de mondelinge behandeling van 7 april 2025, ter gelegenheid waarvan de curator spreekaantekeningen heeft overgelegd en van welke mondelinge behandeling door de griffier aantekeningen zijn gemaakt. 1.2. Ten slotte is vonnis bepaald. 2 De feiten 2.1. [x] en [y] zijn (indirect) bestuurders van meerdere vennootschappen. 2.2. [x] was onder meer indirect bestuurder van [de failliete b.v.]. (hierna: [de failliete b.v.] ). [de failliete b.v.] is op 8 juli 1999 opgericht. Enig aandeelhouder en bestuurder van [de failliete b.v.] was [bedrijf x en y] B.V. Van [bedrijf x en y] B.V. was enig aandeelhouder en bestuurder [bedrijf 1] B.V. Van die vennootschap was [bedrijf 2] B.V. bestuurder. Enig aandeelhouder en bestuurder van [bedrijf 2] B.V. was [x] . 2.3. In 2009 is vanwege het in 2008 vastgestelde Bestuurlijk Akkoord Geïntegreerde Decentrale Aanpak Georganiseerde Misdaad een convenant gesloten voor de regio's Drenthe, Friesland en Groningen. Het convenant is gesloten tussen de burgemeesters van alle gemeenten in deze regio’s, korpsbeheerders, korpschefs, hoofdofficieren van justitie, vertegenwoordigers van de Belastingdienst, de fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst economische controledienst (FIOD-ECD), de Directeur-Generaal Uitvoering, Handhaving en Bedrijfsvoering van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst, SIOD) en de voorzitter van het Regionaal Platform Interventieteams Noord (RCF). 2.4. Bij voornoemd convenant is het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum voor de geïntegreerde aanpak van de georganiseerde misdaad in de regio’s Drenthe, Friesland en Groningen (RIEC Noord) ingesteld. In het convenant is onder meer bepaald: ‘ Artikel 2 Doelstelling Het RIEC Noord heeft als doel op decentraal niveau gezamenlijk invulling te geven aan: a. een geïntegreerde aanpak van de georganiseerde misdaad, door naast het strafrechtelijk laten vervolgen van individuele daders en het ontmantelen van criminele samenwerkingsverbanden, ook bestuursrechtelijke interventies en fiscale handhaving aan te grijpen om factoren of gelegenheidsstructuren van georganiseerde misdaad te identificeren en aan te pakken; b. het voorkomen dat criminelen of criminele organisaties bewust of onbewust worden gefaciliteerd door de overheid en kunnen investeren in de reguliere economie. In het bijzonder wordt hierbij aandacht besteed aan: 1. verschijningsvormen van georganiseerde misdaad, zoals: a. mensenhandel en -smokkel; b. georganiseerde hennepteelt; c. fraude in de vastgoedsector; d. misbruik binnen de vastgoedsector; e. witwassen en daaraan gerelateerde vormen van financieel-economische criminaliteit; f. andere door de decentrale convenantpartners te bepalen verschijningsvormen van georganiseerde misdaad; 2. handhavingsknelpunten; 3. toepassing van de Wet BIBOB.[ toevoeging rechtbank] Artikel 3 Inrichting RIEC Noord […] 3.3. Het RIEC Noord draagt zorg voor de dagelijkse leiding en de coördinatie van de regionale samenwerking, bevordert de ontsluiting van de bij partijen aanwezige informatie ten behoeve van een geïntegreerde aanpak van de georganiseerde misdaad en coördineert de mogelijke interventies van de decentrale convenantpartners.’ 2.5. [juridisch adviseur gemeente] voelt aan hoe en waar het nodig is om bestuurlijk draagvlak te creëren.“ [teamleider politie] : “Door kennis uit onderzoeken te delen kunnen we voorkomen dat het imago van bestuurders beschadigd wordt." De politie is te ijverig [juridisch adviseur gemeente] : “Het vraagt een cultuuromslag in de samenwerking tussen de drie kolommen. Niet het belang van jouw kolom is richtinggevend voor wat je doet maar soms dien je op dat moment alleen het belang van de andere kolom. We moeten als partners ook aan uitvoerenden laten zien wat we willen bereiken zodat zij begrijpen waar het om gaat." [teamleider politie] : “Klopt als politie en OM focussen we normaliter op boeven achter tralies brengen. Deze werkwijze vergt een andere mind set, niet je eigen doel realiseren maar het delen van informatie en daar tactisch op inspelen. Het is belangrijk om aan de collega’s uit te leggen dat we werken aan andere resultaten dan waar we als politie gewoon zijn om aan te werken." [juridisch adviseur gemeente] : "Dit vergt een vertaalslag naar het team van rechercheurs, daar is alle energie gericht op het strafrecht, boeven vangen en ze veroordeeld krijgen. Maar bestuursrechtelijk heb ik er soms genoeg aan dat er voldoende feiten en omstandigheden zijn om iemand als verdachte aan te merken. Het is dan niet nodig dat er ook een strafrechtelijke veroordeling volgt. Dat idee is een vloeken in de kerk voor een rechercheur. Soms kan half werk van de politie al genoeg zijn om de gemeente in positie te brengen. Dat inzicht was het keerpunt bij de politie." Satépen Satépennen steken door de drie kolommen heen, dat is de term die de werkwijze karakteriseert. [juridisch adviseur gemeente] : "Door informatie te delen kunnen we gezamenlijk richting geven hoe het onderzoek loopt en nadenken hoe we de beperkte capaciteit inzetten. Wat pakken we het eerste op, waar leggen me de meeste nadruk op? Bouwfraude? Financieel onderzoek op de horecabedrijven? Witwassen? Resultaten van politie en belastingdienst zijn cruciaal voor de vraag of, en in welke mate, de gemeente bestuursrechtelijk op kan treden. Het is voortdurend afwegen van de belangen van de drie partijen dat richtinggevend is voor het onderzoek en de stappen die we daarin zetten.” Begrip voor elkaars belangen In de integrale weegploeg heeft iedere partij zich verplicht om capaciteit vrij te maken. Maar de politie liep twee maanden vertraging op wegens capaciteitsgebrek. [teamleider politie] : “Waar ik trots op ben is dat we erg professioneel met elkaar omgaan en er is begrip voor elkaars positie. Als politie krijgen wij telkens andere prioriteiten, nu moet er ineens capaciteit vrijgemaakt worden voor onderzoek naar uitreizigers of vermeende dode mensen. We zijn een ad hoc organisatie en daardoor halen we onze planning niet. Er was begrip bij de partners dat we uit de tijd liepen.” [juridisch adviseur gemeente] vult aan: “Toch moeten we er voor waken dat het kolombelang een eigen leven gaat leiden. Gezien de grote afhankelijkheid van elkaar zou idealiter de benodigde capaciteit vooraf gegarandeerd moeten worden. Soms is men krampachtig over het delen van informatie. Om tafel mag je alles vertellen, met de wet Bibob mag ik heel veel weten.” Andere partners nemen niet het voortouw [juridisch adviseur gemeente] : “Het is een crime om in de gemeentebegroting meer capaciteit beschikbaar te krijgen voor de gemeentelijke inzet. Maar toch wil ik een kritische noot plaatsen dat de politie of het RIEC in het algemeen teveel het voortouw neemt bij de aanpak van ondermijning, gemeenten worden niet erg gestimuleerd om zelf meer het initiatief te nemen. Alle kennisontwikkeling komt nu vooral vanuit de Politieacademie. Van de VNG zie of lees ik weinig. Procesverbetering in de aanpak van de ondermijning is niet alleen een zaak van de politie, integendeel.” Tegengestelde belangen? [teamleider politie] : “Wij hebben nog niet een keer stekeligheden gehad. Voor de gemeente was het wel moeilijk hoor, want Diezelfde dag is op de website van RTV Noord een artikel geplaatst met de titel: ‘Vastgoedbaas centraal in groot fraudeonderzoek ’, waarin is te lezen: ‘ [y] , de eigenaar van een groot vastgoed- en uitzendbedrijf in Noord-Nederland, staat centraal in een groot onderzoek naar oplichting en fraude. Dat meldt de Telegraaf donderdag. [y] verhuurt in de stad Groningen studentenkamers en appartementen. Handel en wandel Volgens de krant gaan Openbaar Ministerie (OM), politie, FIOD en de gemeente Groningen de handel en wandel van [y] na. Samen met zijn broer [x] staat hij aan het hoofd van de [bedrijf x en y] , die uitzendbureaus heeft, een grote vastgoedportefeuille bezit en financiële diensten levert. Volgens de Telegraaf is [y] ook veroordeeld voor wapenbezit, en wordt er ook gekeken naar geldstromen tussen Nederland en Turkije. De broers hebben een Turkse achtergrond.’ 2.11. Ook is op 28 juli 2016 op de website [website 3] een artikel verschenen met de titel: ‘Kijk. Rutte weer eens op de foto met een crimineel ’. In dat artikel is onder meer geschreven: ‘ [y] , die samen met zijn broer het bedrijf [bedrijf x en y] bestiert, staat centraal in een groot onderzoek naar fraude, oplichting en verboden wapenbezit, waarbij nadrukkelijk gekeken wordt naar geldstromen tussen Nederland en Turkije. Verwacht je niet, van een uitzendbureau schuine streep vastgoedbedrijf schuine streep navigatieapparatuur verkoper. Typisch zo'n man waar Rutte graag mee op de foto gaat. De foto is gemaakt tijdens een handelsmissie naar Turkije in 2012, toen was dat allemaal nog okee. Blijkbaar. Toch enorm lullig dat zo’n foto dan nu in de aanloop naar de verkiezingen terug komt om je in de kont te bijten, Markie. Geassocieerd worden met Turkse boefjes in 2016, dat komt nooit goed uit.’ 2.12. Op 29 juli 2016 is in het Dagblad van het Noorden een artikel gepubliceerd met de titel: ‘Straf vastgoedbaas vanwege wapens ’, waarin onder meer is te lezen: ‘ De 46-jarige [y] van de [bedrijf x en y] uit Groningen is veroordeeld voor wapenbezit. De rechtbank legt hem 100 uur werkstraf en een maand voorwaardelijke celstraf op. [y] is eigenaar van een groot aantal panden, met name in de stad Groningen. Hij bestiert samen met zijn broer [x] de [bedrijf x en y] . Die heeft onder meer uitzendbureaus en levert financiële diensten. Het Openbaar Ministerie bevestigt dat de 46-jarige [y] is veroordeeld voor het bezitten van een vuurwapen en een stroomstootwapen. Het OM had drie maanden gevangenisstraf, waarvan een maand voorwaardelijk, geëist. De rechtbank maakte daar een werkstraf van honderd uur van. Ook hangt hem een maand voorwaardelijke celstraf boven het hoofd. Naast [y] werden ook […] veroordeeld voor wapenbezit. […] Advocaat [advocaat] ( [advocatenkantoor] ) zegt namens haar cliënt dat [y] in hoger beroep gaat. „Het wapen was niet van hem.” De vier mannen zijn ook nog verdachten in een omvangrijke zaak van oplichting en een faillissementsfraudeonderzoek. Niet alleen de politie doet onderzoek naar [y] , maar ook de gemeente Groningen en de FIOD. "Dat onderzoek is nog niet afgerond”, vertelt een OM- woordvoerster. Dat onderzoek draait onder meer om bouwfraude. In het jaar 2014 werd door een tiental (onder)aannemers aangifte gedaan van oplichting. De aannemers verrichtten werk aan appartementencomplexen van de [bedrijf x en y] in de stad Groningen, maar kregen na een tijdje niet meer betaald. Het werk aan de appartementen werd gedaan voor een Rotterdams bedrijf. Het vermoeden is dat dit bedrijf - gerund door katvangers - eigenlijk van [y] is om bouwfraude te plegen. Een deel van het geld voor de aannemers, het gaat om tonnen, zou zijn weggesluisd naar rekeningen in Turkije. Toen een aantal aannemers klaagden over de betalingsachterstanden, werden ze geïntimideerd om geen aangifte te doen.’ 2.13. In de HS-krant van 3 augustus 2016 is geschreven: ‘Vastgoedondernemer [y] heeft een werkstraf van 100 uur gekregen wegens wapenbezit. In het najaar van 2015 deden politie en FIOD een i Toen ze daarover aan de bel trokken, werden ze bedreigd en geïntimideerd. De verdenking is dat dit namens [x] en [y] is gedaan. Daarvoor werden vorig jaar al drie mannen opgepakt die voor de broers zouden werken. Daarbij zijn ook wapens - waaronder een semi-automatisch pistool - in beslag genomen. De drie zijn daarvoor in 2015 veroordeeld. Ook [y] is vorig jaar bestraft voor het bezit van een vuurwapen en stroomstootwapen. Justitie vermoedt dat de broers zo’n 400.000 euro, bestemd voor de gedupeerde onderaannemers, hebben weggesluisd naar Turkije. [OM medewerker] van het OM bevestigt dat er een rechtshulpverzoek is ingediend bij justitie in Turkije. Er is gevraagd of de Turken willen onderzoeken wat er met het verdwenen geld is gebeurd. Deze bouwfraudezaak heeft ertoe geleid dat het vizier ook op andere bouwprojecten van de broers wordt gericht. Bouwvergunningen die de gemeente Groningen al aan het bedrijf heeft verstrekt, zouden opnieuw tegen het licht worden gehouden. Ook de Belastingdienst zou de bedrijven van de vastgoedbroers doorlichten.’ 2.19. In het Dagblad van het Noorden van 18 januari 2017 is nog een artikel gepubliceerd met de titel: ‘De haast ongrijpbare Broers [x en y] ’ , waarin is te lezen: ‘ Politie en justitie hebben de broers [x] (48) en [y] (47) al veel langer in het vizier. De zakenmannen leken ongrijpbaar. Maar nu zitten ze toch vast. [x] is 10 jaar als hij, samen met zijn familie, vanuit Turkije naar Nederland komt. Hij wordt, net zoals zijn anderhalf jaar jongere broer [y] , geboren in [geboorteplaats] , maar groeit op in Oost-Groningen. Als [x] 18 jaar is, besluit hij samen met zijn twee broers - onder wie [y] - een sportschool over te nemen. Verstand van deze business hebben ze niet. „Maar het is gewoon een kwestie van hard werken", zegt [x] in een interview in april 2014 aan de website [website 1] . Twee jaar na de sportschool nemen ze een shoarmazaak over. Al snel zijn dat er drie. En ook hier geldt het credo: met hard werken en snel leren kom je een heel eind. [x] en [y] bouwen samen - de derde broer haakt af- aan een imperium in Groningen. Ze nemen coffeeshop [bedrijf 5] over en verkopen die ook weer. Met het verdiende geld kopen de twee ondernemers panden in de binnenstad van Groningen. Voor verhuur aan studenten. Maar ze kopen ook cafés en braakliggende terreinen om toe te voegen aan de vastgoedportefeuille. Zo krijgen ze een groot deel van het vastgoed van de familie [naam 3] in handen. De activiteiten van de broers blijven niet beperkt tot vastgoed. Zo geven ze ook leiding aan een uitzendbureau en een bouwbedrijf: de [bedrijf x en y] . Ze trekken in die periode de aandacht van het Openbaar Ministerie en politie. Bij een inval in de woning van [y] in de wijk [wijk] treffen rechercheurs een oud-collega aan die het politiekorps moest verlaten vanwege dubieuze contacten en betrokkenheid bij wiethandel. De oud-rechercheur en [y] hebben samen korte tijd een vastgoedbedrijf. In februari 2003 vallen rechercheurs van het Interregionaal Fraude Team Noord-Nederland een pand van de broers [x en y] binnen. De verdenking is dat vanuit daar schijnfacturen voor advertenties worden verstuurd. Tot een veroordeling leidt het niet. Twee jaar later vliegen honderden matrassen op het terrein van de [bedrijf x en y] in brand. De schade loopt in de honderdduizenden euro’s. In die tijd hebben de Turkse politie en Nederlandse douane een transport met matrassen op de korrel. Het afleveradres: [bedrijf 1] in Groningen-zuid. Het vermoeden bestaat dat in de matrassen harddrugs zijn verstopt. De vrachtwagens worden gevolgd en doorzocht, maar drugs worden niet gevonden. [y] laat weten niets met de kwestie te maken hebben. „Elke gek kan mijn adres wel op de vrachtbrief zetten”, laat hij dan al optekenen. Wederom is er de verdenking, maar tot een strafzaak leidt het niet. De [bedrijf x en y] blijft groeien en wordt een grote speler in Groningen. De broers bezitten tientallen panden en richten het bedrijf [bedrijf 4] op, een Tu Wij zijn een relatief grote stad, wij weten dat het zich hier ook voordoet en we weten dat we de handen ineen moeten slaan om het te bestrijden.' 2.21. Diezelfde dag is nog een artikel gepubliceerd op de website van RTV Noord met de titel: ‘Vastgoedbroers [x en y] aangehouden voor witwassen en oplichting’ . Daarin is te lezen: ‘ De politie heeft afgelopen vrijdag de vastgoedbroers [x] en [y] uit de stad Groningen aangehouden. De broers van 48 en 47 jaar worden verdacht van witwaspraktijken en oplichting. Dat meldt Dagblad van het Noorden . Oplichting De broers zouden hoofdverdachte zijn van het oplichten van onderaannemers bij bouwprojecten in Groningen. Ze zijn maandag voorgeleid aan de rechtercommissaris en de afgelopen dagen verhoord. [x] en [y] zijn bekende ondernemers in Groningen. Als eigenaren van de [bedrijf x en y] bezitten ze tientallen panden in de stad en uitzendbureau's. Ze stonden in 2005 onder meer voor de rechter voor aquisitiefraude, maar gingen vrij-uit omdat de zaak te lang op de plank had gelegen. Volgens de krant wordt [x] morgen weer vrijgelaten, maar blijft zijn jongere broer [y] nog minstens twee weken vastzitten.’ 2.22. Verder is op 18 januari 2017 op de website [website 2] een artikel verschenen met de volgende inhoud: ‘Noordelijke witwasbroers in de cel [x] en [y] , eigenaars van een groot vastgoed- en uitzendbedrijf in het noorden van het land, zijn opgepakt op verdenking van witwassen. Ze zouden 400.000 euro hebben weggesluisd naar Turkije. Aannemers van een groot complex in Groningen voelden zich bedreigd door de broers, en kregen bovendien een half miljoen te weinig betaald. Ook andere bouwprojecten van de broers liggen nu onder het vergrootglas.’ 2.23. In het dagblad De Telegraaf is eveneens op 18 januari 2017 een artikel verschenen met de titel: ‘Witwasbroers opgepakt ’. In dat artikel is geschreven: ‘ De tweekoppige directie van een groot, noordelijk vastgoed- en uitzendbedrijf is afgelopen vrijdag opgepakt voor witwassen en oplichting. Justitie zoekt naar 400.000 euro die door de eigenaren [y] en [x] van de [bedrijf x en y] naar Turkije zou zijn gesluisd. [x] (48) mag van de rechter-commissaris morgen weer naar huis, maar blijft verdachte, [y] (47) blijft nog zeker twee weken vast. De laatste werd vorig jaar nog veroordeeld voor het bezit van een vuurwapen. De broers van de miljoenenonderneming die ook financiële diensten levert en telecomapparatuur verkoopt, zijn verdachten in een omvangrijk bouwfraude-onderzoek dat de naam A39 draagt. Centraal daarin staat de verbouwing van een groot appartementencomplex in Groningen in 2014. Aannemers kregen hiervoor te weinig betaald. Ze leden bijna een half miljoen euro verlies. De veertien aannemers voelden zich geïntimideerd door de broers [x en y] en enkele personen met eveneens een Turkse achtergrond, die op bijeenkomsten van de klagende ondernemers kwamen opdagen. De aannemers stapten naar de politie om aangifte te doen van oplichting en intimidaties. De politie pakte eerst zes man op van een Rotterdams bedrijf dat een coördinerende rol speelde bij de verbouwing in Groningen. [y] bleek betrokken bij de aankoop van dit bedrijf, dat inmiddels failliet is verklaard. Justitie vermoedt dat de broers daarin de hand hebben gehad. Er loopt nu een financieel onderzoek naar geldstromen van Nederland naar Turkije en andersom. Het onderzoek A39 is volgens de burgemeester van Groningen, [burgemeester] , een vuist tegen de ondermijnende criminaliteit. „Op een verkeerde manier verdiend geld vloeit weer terug in de maatschappij door allerlei schimmige constructies. We dulden dat niet en treden hard op tegen deze vorm van criminaliteit. Dit moet een duidelijk signaal zijn.” Volgens [burgemeester] onderzoekt het OM naast deze bouwzaak nog andere, mogelijk foute bouwprojecten van de broers.’ 2.24. Bij besluit van 20 januari 2017 heeft het college van burgemeester en wethouders twee omgevingsvergunningen ingetrokken die op 9 december 2013 aan [bedrijf 1] B.V. waren ver Momenteel lopen er in Drenthe, Groningen en Friesland vijftien grotere zaken waarbij sprake is van ondermijnende criminaliteit, vertelt [medewerker recherche Noord-Nederland] van de recherche Noord-Nederland. Criminelen kopen op grote schaal onroerend goed betaald uit de opbrengsten van wietplantages. Aanleiding voor de instanties om hun zorgen te uiten zijn de ontruiming van het clubhuis van motorbende [motorclub] in Emmen en het zogenaamde A39 -onderzoek naar de twee vastgoedbroers [x] (48) en [y] (47) [y] uit Groningen. In dat laatste geval bestaat het vermoeden dat crimineel verdiend geld wordt geïnvesteerd in bijvoorbeeld vastgoed. Daarom proberen politie en justitie niet alleen het ‘strafrechtelijke pad’ te bewandelen, maar juist ook bestuurlijk op te trekken met onder meer de gemeentes Groningen en Emmen. Ook de Belastingdienst wordt in deze onderzoeken in stelling gebracht. “Dat is een relatief nieuwe aanpak”, vertelt belastingbaas [directeur Belastingdienst Noord] . De broers [x en y] werden gearresteerd op verdenking van oplichting, bedreiging en witwassen. De gemeente Groningen heeft dat aangegrepen om twee al eerder afgegeven bouwvergunningen deze week in te trekken. In Noord-Brabant werd onlangs de noodklok geluid vanwege de verweving van de onder- en bovenwereld. Volgens hoofdofficier [hoofdofficier] zijn criminele organisaties ook in Drenthe, Groningen en Friesland bezig op die manier een machtspositie proberen te krijgen. “Het is niet zo erg als in het Zuiden, maar we zien het steeds vaker in ons gebied. We hebben meerdere gevallen waarbij we een paar tegels oplichten en op een hoop ellende stuiten.” Politie, justitie, belastingdienst en de gemeente Groningen gaan nauwer samenwerken om de opmars van de criminaliteit tegen te gaan. “We doen ook een beroep op andere partners zoals makelaars en notarissen om zich aan te sluiten”, aldus [hoofdofficier] .’ 2.27. Verderop in het Dagblad van het Noorden is voornoemd artikel als volgt vervolgd: ‘Na de arrestatie van de gebroeders [y] , de Groningse vastgoedeigenaren die verdacht worden van witwassen en oplichting, trekt de gemeente Groningen de registers open om hen bestuurlijk dwars te zitten. Onder- en bovenwereld scheiden Criminaliteit mag niet lonen. Onrechtmatig verworven geld mag niet worden geïnvesteerd in horecazaken of vastgoed om het 'schoon’ en 'wit' te krijgen. ,,We moeten de onder- en bovenwereld van elkaar scheiden", zegt burgemeester [burgemeester] van de gemeente Groningen. Daarom trekt [burgemeester] alles uit de kast tegen de vastgoed broers [x] (48) en [y] (47) [y] uit Groningen. “Er was als een tijdlang ongerustheid op het gemeentehuis over de handel en wandel van deze broers. We hebben alle informatie die we hadden verzameld en gedeeld met de politie, het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst.” Witwassen en oplichting Dat leidde onder meer tot de arrestatie van de vastgoedbroers - [x] is inmiddels op vrije voeten - op vrijdag 13 januari. Ze worden verdacht van witwassen van crimineel geld en oplichting. De mannen zijn nog verdachten, benadrukt [burgemeester] . Dat maakt het des te opmerkelijker dat de instanties nu al zo specifiek naar de broers [x en y] durven te wijzen. Maar volgens [burgemeester] zijn er genoeg aanwijzingen om dat te kunnen doen. „Op basis van onze info hebben we inmiddels twee bouwvergunningen die de broers hadden gekregen ingetrokken. En we starten een integriteitsonderzoek om de broers [x en y] volledig door te lichten.” Vergunningen misbruiken De bouwvergunningen waren afgegeven voor panden aan [adres] en [adres] in Groningen. Het bureau BIBOB voert zo’n integriteitsonderzoek -het valt onder het ministerie van justitie- uit. BIBOB kijkt nu, op verzoek van [burgemeester] , of [x] en [y] vergunningen die ze hebben gekregen misbruiken voor criminele activiteiten. Het kan volgens de burgemeester van Groningen ertoe leiden dat hij besluit om bijvoorbeeld ook horecavergunningen van de broers [x en y] in te trekken. De [bedrijf […] Deze zaak kwam vorige week in het nieuws toen burgemeester [burgemeester] in een radiointerview met RTV Noord reageerde op de arrestatie van de twee broers. Deze vastgoedondernemers verdienen volgens de burgemeester hun geld "op een manier waar je grote vraagtekens bij kunt hebben". "Er zijn veel mensen de dupe van hen geworden", aldus burgemeester [burgemeester] . Dat de burgemeester daarmee vooruitloopt op de afloop van de strafzaak is opmerkelijk, temeer nu [x] inmiddels is ontslagen uit voorlopige hechtenis omdat de rechtbank oordeelde dat er tegen hem geen ernstige bezwaren bestaan. De advocaat van [x] , mr. [toenmalige advocaat] , ziet een verband tussen de publieke uitlatingen van de burgemeester en het gemeentelijke beleid om [x] en zijn broer [y] te criminaliseren en hen imagoschade toe te brengen: "Burgemeester [burgemeester] heeft met zijn interview grote schade toegebracht aan mijn cliënt en diens bedrijven. Kennelijk is dat onderdeel van een vooropgezet plan van de gemeente, de Belastingdienst en de politie. Dit is een vorm van eigenrichting die in een rechtsstaat niet past. Mijn cliënt overweegt juridische stappen tegen de burgemeester." 2.30. Op 27 januari 2017 is de burgemeester geïnterviewd door RTV Noord , waarin onder meer het volgende door de verslaggever van RTV Noord en de burgemeester is gezegd: ‘de burgemeester: Het gaat om invloeden op onze samenleving die wij gewoon echt als apert slecht ervaren. Wij vinden ook dat wij daar relatief open over moeten zijn. verslaggever: Maar u zet ze weg als criminelen. de burgemeester: Nou, ik zeg dat zij in verkeerde circuits en op een verkeerde manier hun geld verdienen. Uiteindelijk moet een rechter erover uitspreken hoe crimineel dat is, dat doe ik niet. verslaggever: Had u niet beter op een uitspraak van de rechter kunnen wachten voordat u die uitspraken deed? de burgemeester: Nou, ik denk van niet, omdat het is nu actueel. De informatie was al in belangrijke mate bekend. Ik ben er zeker van dat de media er sowieso over geschreven hadden. verslaggever: Maar zo werkt onze rechtsstaat toch niet? de burgemeester: Onze rechtsstaat werkt zo dat mensen pas veroordeeld zijn als de rechter ze veroordeeld heeft en dat respecteer ik ook volkomen. verslaggever: Maar u loopt het risico dat u straks bakzeil moet halen, omdat de heren niet veroordeeld worden. de burgemeester: Ik acht dat risico niet zo heel groot. verslaggever: Daar stuurt de advocaat van een van de broers wel op aan. Van, mocht dat gebeuren, ja dan heeft de burgemeester toch een probleem, dan zullen wij een juridische procedure starten. de burgemeester: Ja, ik begrijp dat de advocaat op dit moment daaraan refereert en ik respecteer het feit dat hij zijn cliënten verdedigt. verslaggever: Nog even over dat namen en shamen voorafgaand aan een rechtszaak. Ik bedoel, is dat een bewuste keuze? de burgemeester: Het is niet een bewuste keuze om mensen zwart te maken. Het is wel een bewuste keuze om in belangrijke kwesties die zich voordoen, in dit geval hier in Groningen, om daar zoveel mogelijk als het kan openheid van zaken over te geven aan de samenleving. verslaggever: Ja, want ik bedoel ze ondervinden nu al de nadelige gevolgen van uw uitspraken in de vorm van imagoschade en zakelijke relaties die afhaken. de burgemeester: Ik zou zeggen, zij ondervinden vooral de nadelige gevolgen van de manier waarop zij zelf bezig zijn en ik ben ervan overtuigd dat al die mensen die nu hun zakelijke relatie met de betrokken mensen veranderen, dat niet doen op basis van mijn uitspraken, maar op basis van wat zij zelf daarvan vinden.’ 2.31. In het Dagblad van het Noorden van 28 januari 2017 is een artikel geplaatst met de titel: ‘Burgemeester [burgemeester] niet onder de indruk van vastgoedbroers ’. In dit artikel is geschreven: ‘Burgemeester [burgemeester] van de gemeente Groningen is niet onder de indruk van de verwijten van [x] en zijn advocaat. De 48-jarige [x] en zijn broer [y] werden twee weken geleden gearresteerd vo Bij brief van 9 februari 2017 heeft [naam 2 verbonden aan bedrijf 9] , (destijds) verbonden aan [bedrijf 8] , namens [bedrijf 8] als volgt op voornoemde e-mail van 8 februari 2017 gereageerd: ‘De afgelopen weken zijn zowel [naam 2] als ik benaderd door enkele relaties/klanten die gevraagd hebben naar de relatie van de [bedrijf 8] met [de failliete b.v.] . Hieruit is duidelijk naar voren gekomen dat onze zakelijke relatie nadelige gevolgen en risico's oplevert. Ik heb je verteld dat ik met de [bedrijf 8] midden in een overname traject zit met [naam 2] en dit proces op geen enkele wijze wil laten verstoren en/of risico wil lopen dat er klanten afhaken. Naar aanleiding van voorgaande heb ik je verteld dat we uit elkaar gaan en stoppen met de samenwerking. We hebben gesproken over de datum van 1 maart 2017. Ik heb je toegezegd dat we ons uiterste best zullen doen jouw medewerkers bij een lokaal uitzendbedrijf onder te brengen en naar de mogelijkheid te kijken om als [bedrijf 8] medewerkers over te nemen. Hiervoor heb ik [naam 1 verbonden aan bedrijf 9] gevraagd dit namens [bedrijf 8] in werking te stellen. Tevens zouden jullie onderling afstemmen op welke wijze de medewerkers zo snel mogelijk geïnformeerd worden. Ik heb ook in ons gesprek aangegeven dat wij de situatie betreuren en ondanks alle publicaties en media-aandacht zelf geen oordeel hebben en ook niet willen oordelen over jou persoonlijk of [de failliete b.v.] . Zelf zie ik terug op een goede en prettige samenwerking waarvoor ik je ook wil bedanken.’ 2.34. Op 6 april 2017 heeft de algemene vergadering van aandeelhouders van [de failliete b.v.] besloten om het faillissement van [de failliete b.v.] aan te vragen. Op 10 april 2017 is de eigen aangifte tot faillietverklaring ontvangen door de rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen. 2.35. Bij vonnis van 25 april 2017 van de Rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen, is [de failliete b.v.] in staat van faillissement verklaard met benoeming van de curator als zodanig. 2.36. Bij arrest van 20 november 2017 van het Hof Arnhem-Leeuwarden is [y] in hoger beroep veroordeeld voor verboden wapenbezit. 2.37. In 2019 zijn [x] en [y] als feitelijk leidinggevenden van [bedrijf 9] B.V. vervolgd voor belastingfraude. Volgens het Openbaar Ministerie hadden [x] en [y] namens [bedrijf 9] B.V. opzettelijk onjuist of onvolledig aangifte gedaan van Omzetbelasting. Bij vonnis van 3 oktober 2019 heeft de Noordelijke Fraudekamer van Rechtbank Noord-Nederland, locatie Leeuwarden, [x] en [y] vrijgesproken. Het vonnis is onherroepelijk geworden. 2.38. In 2021 zijn [x] (als (indirect) bestuurder van [bedrijf 10] B.V. en [bedrijf 2] B.V.) en [y] (als gevolmachtigde van die vennootschappen) vervolgd voor oplichting en faillissementsfraude in het kader van het Kangoo -onderzoek. Volgens het Openbaar Ministerie hadden [x] en [y] een aantal (onder)aannemers die betrokken was bij de bouw van de appartementen aan [adres] en [adres] te Groningen, opgelicht en als bestuurders van [bedrijf 3] B.V. geen deugdelijke administratie gevoerd. Bij vonnis van 25 november 2021 heeft de Noordelijke Fraudekamer van Rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen, [x] en [y] vrijgesproken. Ook dit vonnis is onherroepelijk geworden. 2.39. In 2021 heeft mr. [toenmalige advocaat] , de toenmalige advocaat van [x] , [y] en de aan hen gelieerde vennootschappen, de Gemeente aansprakelijk gesteld voor de schade die zij menen te hebben geleden door de volgens hen door de Gemeente uitgevoerde ‘lastercampagne’ tegen hen. In 2024 heeft de curator datzelfde standpunt ingenomen namens [de failliete b.v.] . De Gemeente heeft aansprakelijkheid van de hand gewezen. 3 Het geschil 3.1. De curator vordert dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad: I. voor recht verklaart dat de Gemeente onrechtmatig heeft gehandeld en schadeplichtig is, zowel jegens de failliete boedel als jegens de gezamenlijke schuldeisers; II. de Gemeente veroordeelt tot vergoeding van de door de failliete b Een uitlating (in de media) is allereerst onrechtmatig indien het recht op eerbiediging van de eer en goede naam van degene over wie de uitlating gaat (artikel 10 Grondwet en artikel 8 EVRM) in het concrete geval zwaarder weegt dan het recht op vrijheid van meningsuiting van degene die de uitlating doet (artikel 7 Grondwet en artikel 10 EVRM). 4.6. Welke van deze rechten zwaarder weegt, hangt af van de omstandigheden van het geval. De Hoge Raad heeft als in aanmerking te nemen omstandigheden genoemd: de aard van de gepubliceerde verdenkingen en de ernst van de te verwachten gevolgen voor degene op wie de verdenkingen betrekking hebben, de ernst - bezien vanuit het algemeen belang - van de misstand welke de publicatie aan de kaak beoogt te stellen, de mate waarin ten tijde van de publicatie de verdenkingen steun vonden in het toen beschikbare feitenmateriaal, e inkleding van de verdenkingen, gezien in verhouding tot de onder a tot en met c genoemde factoren, de mate van waarschijnlijkheid dat, ook zonder de verweten publicatie, het nagestreefde doel langs andere, voor de wederpartij minder schadelijke wegen met een redelijke kans op spoedig succes bereikt had kunnen worden, en een mogelijke beperking van het door de perspublicatie te veroorzaken nadeel voor degene die erdoor wordt getroffen, in verband met de kans dat het betreffende stuk, ook zonder de verweten terbeschikkingstelling aan de pers, in de publiciteit zou zijn gekomen. Deze opsomming is niet limitatief: alle relevante omstandigheden moeten worden meegewogen. 4.7. Daarnaast zijn uitlatingen van overheidsfunctionarissen (per definitie) onrechtmatig indien deze inbreuk maken op artikel 6 lid 2 EVRM (onschuldpresumptie). In dat artikel is het recht gewaarborgd dat eenieder tegen wie een vervolging is ingesteld, voor onschuldig wordt gehouden totdat zijn schuld in rechte is komen vast te staan. Met betrekking tot de vraag of sprake is van een inbreuk op het door artikel 6, lid 2 EVRM gewaarborgde recht heeft de Hoge Raad het volgende overwogen: “Of van een dergelijke inbreuk sprake is dient te worden beoordeeld aan de hand van alle omstandigheden van het geval. Ten aanzien van het antwoord op de vraag wanneer die inbreuk kan worden aangenomen, heeft het Europese Hof voor de Rechten van de Mens zijn vaste rechtspraak als volgt samengevat: "(...) respect for the presumption of innocence requires that the authorities use all the necessary discretion and circumspection [see Allenet de Ribemont v. France, judgment of 10 February 1995, Series A no. 308, p. 17, § 38]. Article 6 § 2 will be violated if a statement of a public official concerning a person charged with a criminal offence reflects an opinion that he is guilty before he has been proved so according to law. It suffices, even in the absence of any formal finding, that there is some reasoning to suggest that the official regards the accused as guilty. In this respect, the Court has emphasised the importance of the choice of words by public officials in their statements to the press before a person has been tried and found guilty of an offence (Daktaras v. Lithuania, no. 42095/98, §§ 41 and 44, ECHR 2000-X, and Butkevicius v. Lithuania, judgment quoted above, §§ 49-50)."” Uit de jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens volgt voorts dat artikel 6 lid 2 EVRM geldt voor verklaringen van overheidsfunctionarissen met betrekking tot lopende strafrechtelijke onderzoeken die het publiek ertoe aanzetten de verdachte schuldig te achten en vooruitlopen op de beoordeling van de feiten door de bevoegde rechterlijke autoriteit. Onrechtmatige uitlatingen burgemeester 4.8. De uitlatingen van de burgemeester in de media hebben betrekking op [x] en [y] . De Gemeente heeft onweersproken gelaten dat die uitlatingen ook [de failliete b.v.] raken en in zoverre ook onrechtmatig jegens [de failliete b.v.] kunnen zijn. Ook is niet betwist dat de uitlatingen van de burgemeester kunnen worden toegerekend aan de Gemeente. Tot slot geldt dit ook voor de opmerking ‘dat veel mensen de dupe van hen zijn geworden’ . Volgens de Gemeente was die opmerking juist en gerechtvaardigd, gelet op de aangiftes van oplichting door de onderaannemers in het Kangoo -onderzoek (r.o. 2.6.). Die rechtvaardiging bestond er naar het oordeel van de rechtbank (juist) niet, aangezien er slechts aangiftes waren gedaan en een rechter zich nog niet had uitgelaten over de vraag of [x] en [y] schuldig waren aan oplichting en daardoor ‘ mensen de dupe van hen zijn geworden ’. 4.13. De Gemeente betoogt verder dat de uitlatingen moeten worden bezien in het licht van de informatieverplichting van de burgemeester ten aanzien van door hem in die periode (eind 2016/januari 2017) genomen (Bibob)besluiten en dat daarom – zo begrijpt de rechtbank het standpunt – de uitlatingen niet onrechtmatig zijn. Ook daar gaat de rechtbank aan voorbij. Dat de burgemeester in die periode via de media het publiek wilde (of moest) informeren over de (Bibob)besluiten die hij had genomen, doet niet af aan het feit dat hij voorzichtigheid had moeten betrachten bij de beantwoording van de vragen die de media hem tegelijkertijd over de aanhouding heeft gesteld. De Gemeente heeft bovendien onvoldoende weersproken dat de opmerkingen van de burgemeester over het ‘op criminele/verkeerde wijze geld verdienen’ betrekking had op de genomen (Bibob)besluiten en een opgelegde boete ten aanzien van het schenken van alcohol aan minderjarigen. Uit voornoemde publicaties volgt dat de burgemeester deze opmerkingen heeft gemaakt met betrekking tot de aanhouding van [x] en [y] . 4.14. De rechtbank gaat tot slot voorbij aan het standpunt van de Gemeente dat de uitlatingen niet onrechtmatig zijn, omdat de burgemeester met de uitlatingen slechts uitvoering zou hebben gegeven aan zijn taak om het publiek te informeren over een kwestie van openbare orde en uitlatingen in het kader van het publieke debat bovendien een hoge mate van vrijheid genieten. De rechtbank is met de Gemeente van oordeel dat het de taak van een burgemeester is om het publiek te informeren over kwesties van openbare orde - zoals strafrechtelijke onderzoeken - maar het is niet zijn taak om in dat verband veroordelende uitspraken te doen over burgers die (slechts nog) verdachte zijn in dergelijke onderzoeken. Juist van een burgemeester mag worden verwacht dat hij terughoudend en zorgvuldig is in de uitspraken die hij in de media doet over lopende strafrechtelijke onderzoeken en dat hij zich ervan vergewist dat zijn uitspraken geen inbreuk mogen maken op het recht van een ieder dat hij voor onschuldig wordt gehouden totdat zijn schuld in rechte is komen vast te staan. Dit geldt ook voor uitlatingen in het kader van het publieke debat. Een burgemeester dient zich bovendien te realiseren dat het publiek aan de bewoordingen van een burgemeester veel gewicht toekent. Dit alles heeft de burgemeester niet gedaan. De uitlatingen van de burgemeester zijn niet passend en zorgvuldig, nu hij zich in niet mis te verstane bewoordingen heeft uitgelaten over dat de gedragingen van [x] en [y] strafbaar waren. Heeft [de failliete b.v.] schade geleden door de onrechtmatige uitlatingen? 4.15. De curator stelt dat de enige opdrachtgever van [de failliete b.v.] , [bedrijf 8] , door het onrechtmatige handelen van de Gemeente, te weten de uitlatingen van de burgemeester, de samenwerking met [de failliete b.v.] heeft beëindigd, waardoor [de failliete b.v.] failliet is gegaan en schade heeft geleden. De schade bestaat volgens de curator uit de waarde die [de failliete b.v.] zou hebben gehad indien zij niet failliet was gegaan, te vermeerderen met de kosten van het faillissement. De curator vordert een verwijzing naar de schadestaatprocedure en een voorschot op de schadevergoeding. Dat voorschot begroot hij op een bedrag van € 318.883,65 (het bedrag waarvoor de gemeenschappelijke schuldeisers benadeeld zouden zijn). De Gemeente betwist het causale verband en de omvang van de schade. 4.