ECLI:NL:RBNNE:2024:4580

Uitspraak RECHTBANK NOORD-NEDERLAND Afdeling strafrecht Locatie Assen Parketnummer 18/132953-23 Vonnis van de meervoudige kamer voor de behandeling van strafzaken d.d. 19 november 2024 in de zaak van het openbaar ministerie tegen de verdachte [verdachte] , geboren op [geboortedatum] 1972 te [geboorteplaats] , wonende te [adres] . Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting van 22 oktober 2024 (inhoudelijk) en 19 november 2024 (sluiting onderzoek). Verdachte is verschenen, bijgestaan door mr. M. van den Hoonaard, advocaat te Apeldoorn, als waarnemer van mr. K. Karakaya. Het openbaar ministerie is ter terechtzitting vertegenwoordigd door mr. R. Janssens. Tenlastelegging Aan verdachte is, na wijziging van de tenlastelegging, ten laste gelegd dat: hij op of omstreeks 10 juli 2022 te [plaats] en/of elders in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om aan [slachtoffer] opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, geweld heeft toegepast tegen die [slachtoffer] , waarbij door verdachte en/of zijn medeverdachten bij die [slachtoffer] een dan wel meerdere van de volgende handelingen verricht zijn, te weten, Op, vanaf en/of rondom het rondom 18:53:14 (tijdsmarkering in de verstrekte camerabeelden rechts bovenin) door [verdachte] : staan op en/of hard met de voet aandrukken van de pols en/of onderarm en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:11 door [medeverdachte 1] : meermaals, althans eenmaal, stampen op de arm en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:12 door [medeverdachte 2] : meermaals, althans eenmaal, schoppen tegen en/of staan op het hoofd en/of bovenlijf (rug/zij), althans tegen/op het lichaam, ledematen en/of hoofd en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:20 door [medeverdachte 2] : meermaals, althans eenmaal, stampen op en/of trappen en/of aandrukken tegen de zij, althans tegen het lichaam, ledematen en/of hoofd en/of, Op, vanaf en/of rondom 18:54:36 door [medeverdachte 2] : meermaals, althans eenmaal, schoppen tegen en/of stampen op het onderlichaam, althans tegen het lichaam en/of ledematen en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:50 door [medeverdachte 2] : eenmaal trappen tegen en/of staan op het onderlichaam, althans het lichaam en/of ledematen en/of Op, vanaf en/of rondom 18:55:45 door [medeverdachte 2] : schoppen tegen het hoofd, althans tegen de nek en/of de schouder en/of armen en/of het lichaam en/of Op, vanaf en/of rondom 18:57:14 door [medeverdachte 1] : meermaals, althans eenmaal, zetten en/of drukken van zijn knie en/of (scheen)been in de nek en/of rug en/of Op, vanaf en/of rondom 18:57:28 door [verdachte] : schoppen tegen het hoofd, althans tegen de nek en/of het lichaam, en/of Op, vanaf en/of rondom 18:57:34 door [medeverdachte 1] : geven van één of meerdere knietje(s) in het gezicht en/of tegen de nek, althans tegen het lichaam en/of hoofd, en/of de armen, en/of Op, vanaf en/of rondom 18:57:46 tot en met rondom 18:59:12 door [medeverdachte 4] : meermaals, althans eenmaal schoppen tegen en/of trappen op het onderlichaam, althans tegen het lichaam en/of ledematen, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid; subsidiair althans, indien het vorenstaande niet tot een veroordeling mocht of zou kunnen leiden: hij op of omstreeks 10 juli 2022 te [plaats] en/of elders in Nederland, openlijk, te weten, in [bedrijf] tijdens openingstijden, althans een café, in elk geval op een voor het publiek toegankelijke plaats, in vereniging geweld heeft toegepast tegen die [slachtoffer] , waarbij door verdachte en/of zijn medeverdachten bij die [slachtoffer] een dan wel meerdere van de volgende handelingen verricht zijn, te weten, Op, vanaf en/of rondom het rondom 18:53:14 (tijdsmarkering in de verstrekte camerabeelden rechts bovenin) door [verdachte] : staan op en/of hard met de voet aandrukken van de pols en/of onderarm en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:11 door [medeverdachte 1] : meermaals, althans eenmaal, stampen op de arm en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:12 door [medeverdachte 2] : meermaals, althans eenmaal, schoppen tegen en/of staan op het hoofd en/of bovenlijf (rug/zij), althans tegen/op het lichaam, ledematen en/of hoofd en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:20 door [medeverdachte 2] : meermaals, althans eenmaal, stampen op en/of trappen en/of aandrukken tegen de zij, althans tegen het lichaam, ledematen en/of hoofd en/of, Op, vanaf en/of rondom 18:54:36 door [medeverdachte 2] : meermaals, althans eenmaal, schoppen tegen en/of stampen op het onderlichaam, althans tegen het lichaam en/of ledematen en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:50 door [medeverdachte 2] : eenmaal trappen tegen en/of staan op het onderlichaam, althans het lichaam en/of ledematen en/of Op, vanaf en/of rondom 18:55:45 door [medeverdachte 2] : schoppen tegen het hoofd, althans tegen de nek en/of de schouder en/of armen en/of het lichaam en/of Op, vanaf en/of rondom 18:57:14 door [medeverdachte 1] : meermaals, althans eenmaal, zetten en/of drukken van zijn knie en/of (scheen)been in de nek en/of rug en/of Op, vanaf en/of rondom 18:57:28 door [verdachte] : schoppen tegen het hoofd, althans tegen de nek en/of het lichaam, en/of Op, vanaf en/of rondom 18:57:34 door [medeverdachte 1] : geven van één of meerdere knietje(s) in het gezicht en/of tegen de nek, althans tegen het lichaam en/of hoofd, en/of de armen, en/of Op, vanaf en/of rondom 18:57:46 tot en met rondom 18:59:12 door [medeverdachte 4] : meermaals, althans eenmaal schoppen tegen en/of trappen op het onderlichaam, althans tegen het lichaam en/of ledematen; meer subsidiair althans, indien het vorenstaande niet tot een veroordeling mocht of zou kunnen leiden: hij op of omstreeks 10 juli 2022 te [plaats] en/of elders in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, [slachtoffer] heeft mishandeld waarbij door verdachte en/of zijn medeverdachten bij die [slachtoffer] een dan wel meerdere van de volgende handelingen verricht zijn, te weten, Op, vanaf en/of rondom het rondom 18:53:14 (tijdsmarkering in de verstrekte camerabeelden rechts bovenin) door [verdachte] : staan op en/of hard met de voet aandrukken van de pols en/of onderarm en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:11 door [medeverdachte 1] : meermaals, althans eenmaal, stampen op de arm en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:12 door [medeverdachte 2] : meermaals, althans eenmaal, schoppen tegen en/of staan op het hoofd en/of bovenlijf (rug/zij), althans tegen/op het lichaam, ledematen en/of hoofd en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:20 door [medeverdachte 2] : meermaals, althans eenmaal, stampen op en/of trappen en/of aandrukken tegen de zij, althans tegen het lichaam, ledematen en/of hoofd en/of, Op, vanaf en/of rondom 18:54:36 door [medeverdachte 2] : meermaals, althans eenmaal, schoppen tegen en/of stampen op het onderlichaam, althans tegen het lichaam en/of ledematen en/of Op, vanaf en/of rondom 18:54:50 door [medeverdachte 2] : eenmaal trappen tegen en/of staan op het onderlichaam, althans het lichaam en/of ledematen en/of Op, vanaf en

Standpunt van de officier van justitie De officier van justitie heeft vrijspraak gevorderd voor de primair en subsidiair tenlastegelegde feiten. De officier van justitie heeft veroordeling gevorderd voor het meer subsidiair tenlastegelegde feit. Hij heeft daartoe het volgende - overeenkomstig het door hem overgelegde requisitoir - gesteld, kort en zakelijk weergegeven: De tenlastegelegde geweldshandelingen De geweldshandelingen onder gedachtestreepjes 3 (het schoppen door [medeverdachte 2] ) en 9 (het schoppen door verdachte) zijn niet duidelijk op de camerabeelden te zien. Verdachte dient van dit deel van de tenlastelegging te worden vrijgesproken. De overige geweldshandelingen kunnen, gelet op de camerabeelden, wel wettig en overtuigend worden bewezen. Kwalificatie Verdachte heeft voornamelijk de-escalerend opgetreden, hetgeen maakt dat er geen nauwe en bewuste samenwerking was tussen verdachte en de medeverdachten. Voorts acht de officier van justitie niet bewezen dat verdachte gepoogd heeft [slachtoffer] zwaar lichamelijk letsel toe te brengen of dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan openlijke geweldpleging. Wel heeft verdachte [slachtoffer] mishandeld door met één voet op zijn arm te gaan staan en die voet vervolgens aan te drukken. Noodweer De officier van justitie is van mening dat verdachte geen geslaagd beroep op noodweer toekomt. Verdachte en medeverdachte [medeverdachte 2] hebben immers nooit in een noodweersituatie gezeten. Toen zij binnenkwamen was het rustig, zij zijn niet geslagen of belaagd en zij kwamen ook niet in een situatie dat de verdediging van de medeverdachten noodzakelijk was. Enige mate van geweld is in het kader van de burgeraanhouding en het afwachten op de politie toegestaan. Echter, vanaf het moment dat verdachte en medeverdachte [medeverdachte 2] binnenkwamen werd er meer geweld toegepast. Dit terwijl er een nog groter numeriek overwicht was en op de camerabeelden bij [slachtoffer] steeds minder beweging te zien is. Het tenlastegelegde geweld voldoet daarom niet aan de eisen van de proportionaliteit en subsidiariteit. Indien de rechtbank van mening is dat de noodweersituatie wel voortduurde, geldt dezelfde maatstaf. Ook van noodweerexces is geen sprake. Bij verdachte is dat evident. Indien de rechtbank wel van oordeel is dat sprake was van een hevige gemoedsopwelling, is er sprake van een intensieve en extensieve overschrijding van de proportionaliteit. Aan de eisen van subsidiariteit voldoet het geweld al helemaal niet. Standpunt van de verdediging De raadsman heeft integrale vrijspraak bepleit. Hij heeft daartoe - overeenkomstig zijn pleitnota - het volgende aangevoerd, kort en zakelijk weergegeven: Kwalificatie Het schoppen door verdachte rondom 18:57:34 is niet op de camerabeelden waar te nemen. De wel waar te nemen geweldshandelingen van verdachte, te weten het staan met één voet op de arm van [slachtoffer] en het vervolgens aandrukken van die voet, zijn absoluut onvoldoende voor een bewezenverklaring van zware mishandeling, openlijke geweldpleging of mishandeling. Er is daarnaast geen bewijs dat verdachte opzet had op het medeplegen van de overige tenlastegelegde geweldshandelingen. Verdachte was voornamelijk bezig met de-escaleren en het op afstand houden en het waarschuwen van de andere aanwezigen. Noodweer Indien de rechtbank één van de feiten wettig en overtuigend bewezen acht, komt verdachte een geslaagd beroep op noodweer toe. Er was sprake van een noodzakelijke en proportionele verdediging en verdachte is daarbij niet te ver gegaan. De noodweersituatie is niet geëindigd toen verdachte de coffeeshop binnenkwam. Het verzet van [slachtoffer] bleef immers voortduren en dat is ook meermalen op de beelden te zien. Bovendien hebben meerdere medeverdachten verklaard dat [slachtoffer] bedreigingen bleef uitten. Daartegen hebben verdachte en de medeverdachten zich moeten verdedigen. Oordeel van de rechtbank Incident op 10 juli 2022 Op 10 juli 2022 zijn medeverdachten [medeverdachte 1] [verdachte] (hierna: [medeverdachte 1] ) en [medeverdachte 4] (hierna: [medeverdachte 4] ) aan het werk in [bedrijf] te [plaats] . [slachtoffer] komt (om 18:44:32 uur) binnen en haalt (kort gezegd) direct met zijn vuist uit richting [medeverdachte 1] . Er ontstaat vervolgens een worsteling tussen [slachtoffer] enerzijds en [medeverdachte 1] en [medeverdachte 4] anderzijds, waarbij zij gezamenlijk op de grond belanden en [medeverdachte 1] en [medeverdachte 4] , [slachtoffer] in bedwang proberen te houden. Na ongeveer 7 minuten (om 18:52:10 uur) komt verdachte [verdachte] binnen. [medeverdachte 1] en [medeverdachte 4] houden op dat moment [slachtoffer] in bedwang op de grond. [verdachte] overlegt kort met [medeverdachte 1] en [medeverdachte 4] , waarna hij over hen heenstapt en hij met één voet op de arm van [slachtoffer] gaat staan en zijn voet éénmaal aandrukt. Om 18:54:12 komt verdachte [medeverdachte 2] [verdachte] binnen. De worsteling is op dat moment nog steeds gaande. [medeverdachte 1] staat op dat moment op en stampt meerdere malen op de arm van [slachtoffer] . [medeverdachte 2] bemoeit zich daarna ook met de worsteling en stampt [slachtoffer] om 18:54:51 meermaals op zijn lichaam. Om 18:55:45 schopt [medeverdachte 2] voluit tegen het hoofd van [slachtoffer] . Het hoofd van [slachtoffer] beweegt daarbij naar achteren. Om 18:57:16 beweegt [slachtoffer] kort, hij heft zijn rechterschouder van de vloer, waarna [medeverdachte 1] zijn knie en/of scheen(been) aantal seconden in de nek en/of rug van [slachtoffer] zet en drukt. Omstreeks 18:57:30 beweegt [slachtoffer] opnieuw (hij heeft zijn hand plat op de vloer met zijn arm daarboven gestrekt, alsof hij zichzelf omhoog probeert te drukken), waarna [medeverdachte 1] hem om 18:57:34 één knietje tegen het lichaam en/of armen geeft. Tot slot schopt [medeverdachte 4] van 18:57:46 tot en met 18:59:12 meermalen tegen het lichaam van [slachtoffer] . Vlak daarna is de politie ter plaatste. Geweldshandelingen De rechtbank acht op basis van haar eigen waarneming van de camerabeelden, gedaan op de zitting van 22 oktober 2024, niet bewezen dat [medeverdachte 2] rondom 18:54:12 (gedachtestreepje 3 van de tenlastelegging), rondom 18:54:36 (gedachtestreepje 5 van de tenlastelegging) en rondom 18:54:50 (gedachtestreepje 6 van de tenlastelegging) tegen het lichaam van [slachtoffer] heeft geschopt en/of getrapt en/of op het lichaam van [slachtoffer] heeft gestaan. Hoewel de rechtbank tussen 18:54:36 en 18:54:50 [medeverdachte 2] trappende bewegingen ziet maken, is op de beelden niet te zien of deze trappen [slachtoffer] raken. De rechtbank zal verdachte daarom van de gedragingen onder gedachtestreepjes 3, 5 en 6 vrijspreken. Voorts acht de rechtbank, op basis van haar eigen waarneming van de camerabeelden, gedaan op de zitting van 22 oktober 2024, niet bewezen dat verdachte rondom 18:57:28 (gedachtestreepje 9 van de tenlastelegging) tegen het lichaam van [slachtoffer] heeft geschopt. Verdachte zal van dit deel van de tenlastelegging eveneens worden vrijgesproken. De overige tenlastegelegde geweldshandelingen acht de rechtbank, overeenkomstig de vastgestelde feiten en omstandigheden, wettig en overtuigend bewezen. Medeplegen De rechtbank stelt voorop dat de betrokkenheid aan een strafbaar feit als medeplegen kan worden bewezenverklaard wanneer is komen vast te staan dat bij het begaan daarvan sprake is geweest van een voldoende nauwe en bewuste samenwerking.

Nu de wederrechtelijkheid van het handelen van verdachte komt te vervallen zal de rechtbank verdachte ook van het meer subsidiair tenlastegelegde feit vrijspreken. Uitspraak De rechtbank Verklaart niet bewezen hetgeen verdachte primair, subsidiair en meer subsidiair is ten laste gelegd en spreekt verdachte daarvan vrij. Dit vonnis is gewezen door mr. J. Faber, voorzitter, mr. H.R. Eising en mr. E.P. van Sloten, rechters, bijgestaan door mr. J.D. Zwaagstra, griffier, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van deze rechtbank op 19 november 2024. Mr. H.R. Eising is buiten staat dit vonnis mede te ondertekenen.

Bij de beoordeling of daaraan is voldaan, kan rekening worden gehouden met onder meer de intensiteit van de samenwerking, de onderlinge taakverdeling, de rol in de voorbereiding, de uitvoering of de afhandeling van het delict en het belang van de rol van de verdachte, diens aanwezigheid op belangrijke momenten en het zich niet terugtrekken op een daartoe geëigend tijdstip. De rechtbank overweegt dat uit de stukken in het dossier en het verhandelde ter terechtzitting blijkt dat [slachtoffer] zonder enige aanleiding is begonnen met het geweld. Medeverdachten [medeverdachte 1] en [medeverdachte 4] waren op dat moment aan het werk en konden zich geenszins voorbereiden op dit geweld. Zij werden daarom overvallen door de situatie waardoor zij niet met elkaar konden overleggen of een plan konden maken hoe te reageren. Er is vervolgens een worsteling ontstaan waarbij medeverdachten [medeverdachte 1] en [medeverdachte 4] [slachtoffer] in bedwang wilden houden op de grond totdat de politie kwam. Nadat de politie twee keer was gebeld en bleek dat zij niet spoedig konden komen wegens een lange aanrijtijd, heeft [medeverdachte 1] vervolgens aan zijn neefje gevraagd om iemand anders te bellen.. Verdachte en medeverdachte [medeverdachte 2] zijn vervolgens, nadat zij waren gebeld dat er een gevecht plaatsvond in de coffeeshop, hun familieleden te hulp geschoten. Hoewel de verdachten bij het in bedwang houden van [slachtoffer] gelijktijdig geweldshandelingen hebben verricht, deden zij dit in reactie op het gedrag van [slachtoffer] . De rechtbank stelt vast dat uit de camerabeelden blijkt dat [medeverdachte 1] , [verdachte] en verdachte meerdere malen hebben geprobeerd de situatie te de-escaleren, hetgeen een contra-indicatie oplevert dat zij [slachtoffer] gezamenlijk (zwaar) lichamelijk letsel wilden toebrengen. Op grond van het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat de voor medeplegen vereiste voldoende nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte en de medeverdachten niet is komen vast te staan. De rechtbank zal verdachte daarom vrijspreken van het tenlastegelegde medeplegen, hetgeen maakt dat de gedragingen van de medeverdachten niet aan verdachte kunnen worden toegerekend. Primair Poging tot zware mishandeling Opzet op zwaar lichamelijk letsel De rechtbank is van oordeel dat uit de bewijsmiddelen niet volgt dat verdachte vol opzet had op het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel bij [slachtoffer] . Er kan echter ook sprake zijn van voorwaardelijk opzet. De rechtbank stelt vast dat verdachte met één voet op de arm van [slachtoffer] is gaan staan waarna hij die voet éénmaal kort heeft aangedrukt. De rechtbank is van oordeel dat op basis van deze handelingen niet zonder meer geconcludeerd kan worden dat er sprake was van een aanmerkelijke kans dat [slachtoffer] zwaar lichamelijk letsel zou oplopen nu deze handelingen in de regel niet leiden tot zwaar lichamelijk letsel. Derhalve kan ook niet worden bewezen dat verdachte voorwaardelijk opzet had op het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel. De rechtbank zal verdachte dan ook vrijspreken van de primair tenlastegelegde poging tot zware mishandeling. Subsidiair Openlijke geweldpleging De rechtbank stelt voorop dat van in vereniging plegen van geweld sprake is, indien de betrokkene een voldoende significante of wezenlijke bijdrage levert aan het geweld, zij het dat deze bijdrage zelf niet van gewelddadige aard behoeft te zijn. De enkele omstandigheid dat iemand aanwezig is in een groep die openlijk geweld pleegt is niet zonder meer voldoende om hem te kunnen aanmerken als iemand die "in vereniging" geweld pleegt. Beoordeeld zal moeten worden of de door de verdachte geleverde - intellectuele en/of materiële - bijdrage aan het delict van voldoende gewicht is. De rechtbank stelt op grond van het dossier en het verhandelde ter zitting het volgende vast. Verdachte is, vlak nadat hij binnenkwam in de coffeeshop, met één voet op de arm van [slachtoffer] gaan staan waarna hij kort die voet aandrukte. Hij deed dit naar eigen zeggen om te kijken of [slachtoffer] op dat moment zich nog steeds verzette. De aan de medeverdachten tenlastegelegde geweldshandelingen vonden eerst plaats na de geweldshandeling van verdachte. Uit het dossier is niet gebleken dat verdachte de bedoeling had om bij te dragen aan of aan te sporen tot de (nog uit te oefenen) geweldshandelingen van de drie medeverdachten. Bovendien trad verdachte na het met zijn voet op de arm van [slachtoffer] staan, tijdens de verdere worsteling van de medeverdachten met [slachtoffer] enkel de-escalerend op. Hij probeerde medeverdachte [medeverdachte 4] en [medeverdachte 2] tot rust te brengen en weg te halen of houden bij [slachtoffer] . Daarmee heeft verdachte naar het oordeel van de rechtbank een onvoldoende significante bijdrage geleverd aan het geweld van de groep. De rechtbank zal verdachte daarom ook van het subsidiair tenlastegelegde vrijspreken. Meer subsidiair Mishandeling Verdachte heeft naar het oordeel van de rechtbank [slachtoffer] wel mishandeld door met één voet op zijn arm te gaan staan en die voet éénmaal aan te drukken. Door aldus te handelen heeft verdachte aan [slachtoffer] pijn en letsel toegebracht. De rechtbank ziet zich vervolgens voor de vraag gesteld of verdachte handelde uit noodweer. De rechtbank stelt voorop dat voor een geslaagd beroep op noodweer is vereist dat er sprake is van een ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed, waartegen een noodzakelijke verdediging is geboden. Deze verdediging mag voorts de grenzen van de subsidiariteit en proportionaliteit niet overschrijden. De rechtbank is van oordeel dat verdachte een geslaagd beroep op noodweer toekomt. De verdediging heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat sprake was van een ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding van eens anders lijf, waartegen verdediging geboden was. De rechtbank is daarbij - anders dan de officier van justitie - van oordeel dat ook sprake was van een noodweersituatie toen medeverdachten [medeverdachte 1] en [medeverdachte 4] , [slachtoffer] in bedwang probeerden te houden op de grond. Immers, [slachtoffer] probeerde meerdere keren op te staan en uitte daarbij meerdere malen doodsbedreigingen. Hoewel de rechtbank evenals de officier van justitie op de beelden heeft waargenomen dat [slachtoffer] een aantal keer ophield met zijn verzet en stil op de grond bleef liggen, kon hij zijn verzet uit het niets ook weer vol inzetten en deed dat ook. Die onvoorspelbaarheid maakt dat er naar het oordeel van de rechtbank een onmiddellijk (dreigend) gevaar bleef bestaan tot aan het moment dat de politie [slachtoffer] onder controle bracht. Dat oordeel wordt versterkt door de bevindingen van de agenten ter plaatse, ook zij hebben geconstateerd dat [slachtoffer] zich met vlagen hevig bleef verzetten. Volgens de politie bleef [slachtoffer] agressief, moest om hem tot bedaren te krijgen door de ambulancedienst een kalmerend middel worden toegediend en moest een extra politie-eenheid worden ingezet daar het overbrengen van [slachtoffer] mogelijk lastig zou worden gezien zijn verzet. Het geweld van verdachte staat, gelet op de gehele context, ook in redelijke verhouding tot de ernst van de ogenblikkelijke (dreigende) aanranding en was proportioneel. Verdachte kon zich bovendien niet onttrekken aan het geweld, dit vond immers plaats in het familiebedrijf en verdachte moest zijn familieleden beschermen nu die uitgeput raakten door de worsteling met [slachtoffer] . Tot slot heeft verdachte enkel zijn eigen lichaam gebruikt als wapen. Aan de subsidiariteitseis is daarmee voldaan.