ECLI:NL:RBNHO:2025:7296

RECHTBANK NOORD-HOLLAND Civiel recht Kantonrechter Zittingsplaats Haarlem Zaaknummer / rekestnummer: 11686786 \ AO VERZ 25-65 Beschikking van 9 juli 2025 in de zaak van [verzoeker] , te [plaats], verzoekende partij, verwerende partij in het voorwaardelijke tegenverzoek, hierna te noemen: [verzoeker], gemachtigde: mr. M. Voogt, tegen DE STAAT DER NEDERLANDEN, MINISTERIE VAN JUSTITIE & VEILIGHEID, te 's-Gravenhage, verwerende partij, verzoekende partij in het voorwaardelijke tegenverzoek, hierna te noemen: DJI, gemachtigde: mr. S.H.M. Wolters. De zaak in het kort In deze zaak verzoekt de werknemer, een PI-medewerker, om vernietiging van een ontslag op staande voet en toekenning van vergoedingen, waaronder een billijke vergoeding van € 50.000,00. De kantonrechter wijst het verzoek af, omdat het ontslag rechtsgeldig is gegeven. De werknemer onderhield een niet professionele relatie met een bewoonster van de IND-leefafdeling.

1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: het verzoekschrift van 2 mei 2025 met 10 producties; het verweerschrift met voorwaardelijk tegenverzoek van 28 mei 2025 met 7 producties; nadere stukken van verzoeker van 6 juni met productie 11 t/m 14; - de mondelinge behandeling van 12 juni 2025, waar door de gemachtigden van beide partijen spreekaantekeningen zijn overgelegd en waarvan door de griffier aantekeningen zijn gemaakt. 1.2. De beschikking is bepaald op vandaag.

2.1. [verzoeker] (geboren op [geboortedatum] 1982) was sinds 1 augustus 2020 in dienst bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) te Schiphol in de functie van Medior Penitentiair Inrichtingswerker. Zijn salaris was € 3.246,16 bruto per maand exclusief vakantiegeld en overige emolumenten. 2.2. DJI te Schiphol bestaat uit een cellencomplex en een aanmeldcentrum van de IND. Asielzoekers die zich melden op Schiphol, worden in afwachting van de asielprocedure op de IND-leefafdeling geplaatst. [verzoeker] werkte als PI-medewerker zowel op de B-afdeling met gedetineerden als op de C-afdeling met asielzoekers. 2.3. [verzoeker] was ambtenaar, zodat de Ambtenarenwet 2017 en de bijzondere positie van de ambtenaar die daarin wordt beschreven van toepassing is. Daarnaast is de Gedragscode Integriteit Rijk (111 pagina’s lang) met daarin opgenomen de Gedragscode-DJI (9 pagina’s lang) onderdeel van de arbeidsovereenkomst. De laatste versie van Gedragscode-DJI staat ook in het Personeelsreglement DJI in Bijlage 8 en is tevens voor elke werknemer raadpleegbaar op het intranet. In de Gedragscode-DJI staan de kernwaarden omschreven voor alle PI-medewerkers, te weten respect, betrouwbaarheid, openheid en professionaliteit. 2.4. Op [geboortedatum] 2025 had [verzoeker] dienst op de B-afdeling met gedetineerden. Hij vierde die dag zijn verjaardag. Rond 21:15 uur is hij naar de C-afdeling gegaan. Daar heeft hij contact gehad met een vrouwelijke bewoonster van de IND-leefafdeling. 2.5. In de meldkamer van DJI monitoren twee complexbeveiligers 24 uur per dag live de camerabeelden van DJI Schiphol. DJI ontving van hen een melding over het gedrag van [verzoeker] en de vrouwelijke bewoonster tijdens het contact op [geboortedatum] 2025. 2.6. Naar aanleiding van de melding heeft DJI de camerabeelden bekeken. Hierop is te zien dat [verzoeker] en de bewoonster ruim acht minuten een gesprek voeren in de open afdeling, waarbij ze elkaar meermaals aanraken. 2.7. Op 4 maart 2025 is met [verzoeker] een hoor- en wederhoor gesprek gevoerd. Van dit gesprek is een uitgebreid verslag gemaakt. [verzoeker] werd na dit gesprek op staande voet ontslagen ‘wegens het onderhouden van een niet professionele relatie met een bewoonster van de afdeling IND in strijd met de Gedragscode-DJI’. In de ontslagbrief van 6 maart 2025 staat als ontslagreden het volgende: “U heeft zich schuldig gemaakt aan (ernstig) verwijtbaar handelen. Het ernstig verwijtbaar handelen bestaat uit: het onderhouden van een niet professionele relatie met een bewoonster van de afdeling IND in strijd met de DJI Gedragscode.” Over de gebeurtenissen die tot het ontslag hebben geleid, staat in de brief het volgende: “DC Schiphol heeft na de ontvangen melding de camerabeelden bekeken van uw late dienst op maandag [geboortedatum] 2025. U was die dag werkzaam op de B-afdeling. Desalniettemin liep u toen uw dienst op zijn einde liep naar de C-afdeling. U zocht daar bewoonster mevrouw [betrokkene] op. Op de camerabeelden is te zien dat er sprake is van een zeer onprofessionele omgang. U houdt de hand van mevrouw [betrokkene] u streelt haar dijbeen en haar buik. Mevrouw [betrokkene] raakt ook u aan op uw buik en jullie houden meerdere malen elkaars handen vast. Er is sprake van amicale, flirterige sfeer tussen mevrouw [betrokkene] en u. In het hoor-en wederhoor gesprek heeft u verklaard dat er wat u betreft sprake is van een professionele sfeer en dat u alleen een praatje met haar ging houden. U heeft verklaard dat u haar tot kalmte probeerde te brengen, omdat mevrouw [betrokkene] verward en emotioneel zou zijn. Op de camerabeelden is niet te zien dat mevrouw [betrokkene] emotioneel dan wel verward zou zijn. Volgens u zijn de aanrakingen over en weer een blijk van vertrouwen in elkaar en dat mevrouw [betrokkene] zich goed bij u voelt. (…)” Verder is de Gedragscode-DJI in de ontslagbrief deels geciteerd: “Verboden contacten: Het hebben van een andere relatie dan een werkrelatie met een justitiabele is niet toegestaan. Een liefdes- of vriendschapsrelatie zijn duidelijke vormen van een relatie, maar ook het helpen van iemand kan een relatie zijn. Mocht een relatie ontstaan, dan bent u verplicht dit te melden. Kernwaarde Professionaliteit: Professionaliteit is uw werk bekwaam doen, u houden aan de regels en uw collega's helpen zich ook aan de regels te houden. Professionaliteit is correct gebruik maken van de middelen die de dienst u ter beschikking stelt. Op de juiste manier omgaan met justitiabelen, maar ook met collega’s getuigt eveneens van professionaliteit. Hier spelen vakkennis en inzicht een belangrijke rol. In contacten met justitiabelen zorgt u dat u professionele afstand houdt, maar toch dichtbij hen staat. Professioneel gedrag is onmisbaar bij het vinden van de moeilijke balans tussen persoonlijk en zakelijk contact. Ook op social media is het belangrijk de balans en de grens tussen privé en publiek te bewaken. Werken bij DJI en werken met justitiabelen brengt veel morele dilemma's met zich mee. Professioneel omgaan met deze bijzondere dilemma's, vereist moreel vakmanschap. Dit soort vakmanschap is een ander vakmanschap dan het praktische vakmanschap. Het is om te beginnen erkennen dat er aan veel handelingen en gedragingen bij DJI een ethische kant zit. Vervolgens hier eerlijk over durven zijn, kwesties zorgvuldig afwegen en daarbij uw eigen motivaties onder de loep durven nemen. Ook dit is professioneel handelen.” Ten aanzien van het ontslag op staande voet is hier in de ontslagbrief aan toegevoegd: “U heeft de hierin beschreven regels overtreden met uw gedrag met mevrouw [betrokkene] Er is geen sprake van een normale werkrelatie noch heeft u zich professioneel gedragen. Uw gedrag kan ik niet tolereren. In de Gedragscode DJI is expliciet benoemd dat het hebben van een andere dan een werkrelatie met een justitiabele niet is toegestaan en wat er van u wordt verwacht in het kader van professioneel gedrag. Gezien uw handelen heb ik u op dinsdag 4 maart 2025 na ons gesprek medegedeeld dat u met onmiddellijke ingang op staande voet wordt ontslagen.” 3Het verzoek, het verweer en het tegenverzoek 3.1. [verzoeker] heeft tijdens de mondelinge behandeling aangegeven dat hij berust in het einde van de arbeidsovereenkomst per 4 maart 2025. Hij verzoekt de kantonrechter DJI te veroordelen tot betaling van een billijke vergoeding van € 50.000,00, de transitievergoeding en een vergoeding wegens onregelmatige opzegging. Volgens [verzoeker] is het ontslag op staande voet niet rechtsgeldig. [verzoeker] voert hiertoe het volgende aan. 3.2. [verzoeker] was niet bekend met de inhoud van de Gedragscode-DJI. Hij heeft hiervan nooit een kopie ontvangen. De Gedragscode-DJI zit volgens hem verstopt in een document van 111 pagina’s en werknemers moeten het zelf opzoeken op het intranet. DJI heeft de Gedragscode-DJI nooit inhoudelijk met [verzoeker] besproken. Hij heeft ook geen trainingen c.q. cursussen gevolgd over dit onderwerp. Ook tijdens zijn beoordelingsgesprekken is de Gedragscode-DJI niet of nauwelijks aan bod gekomen. Hij was niet op de hoogte dat alle niet-werkrelaties met gedetineerden niet-integer zouden zijn en gemeld moesten worden. Hij heeft in een publieke setting, zichtbaar voor een groot aantal andere bewoners en minstens twee collega’s, met de bewoonster gepraat.

4.1. Het gaat in deze zaak om de vraag of het ontslag op staande voet rechtsgeldig is gegeven. De kantonrechter oordeelt dat dit het geval is. De verzoeken van [verzoeker] worden afgewezen. De kantonrechter legt uit waarom. 4.2. Uit artikel 7:677 BW volgt dat ontslag op staande voet slechts aan de orde is als een arbeidsovereenkomst wegens een correct en terecht aangevoerde, al dan niet samengestelde, dringende reden wordt opgezegd. Als dringende reden in de zin van artikel 7:678 lid 1 BW worden beschouwd zodanige daden, eigenschappen of gedragingen van de werknemer, die tot gevolg hebben dat van de werkgever redelijkerwijs niet kan worden gevergd de arbeidsovereenkomst te laten voortduren. Bij de beoordeling van de vraag of van een dringende reden sprake is, moeten alle omstandigheden van het geval, in onderling verband en samenhang, in aanmerking worden genomen. Daarbij behoren in de eerste plaats te worden betrokken de aard en ernst van hetgeen de werkgever als dringende reden aanmerkt, en verder onder meer de aard en duur van de dienstbetrekking, de wijze waarop de werknemer deze heeft vervuld, alsmede de persoonlijke omstandigheden van de werknemer, zoals de leeftijd en de gevolgen die een ontslag op staande voet zou hebben. 4.3. Ontslag op staande voet is een zogenaamd ‘ultimum remedium’. Dit betekent dat ontslag op staande voet, vanwege de ingrijpende gevolgen, slechts mag worden verleend als een minder vergaande maatregel, zoals een officiële waarschuwing, overplaatsing of ontbinding van de arbeidsovereenkomst, niet volstaat. Camerabeelden 4.4. DJI heeft de camerabeelden van [geboortedatum] 2025 ter zitting getoond. De kantonrechter heeft vastgesteld dat sprake is van een scène van meerdere minuten waarbij [verzoeker] op verschillende momenten herhaaldelijk fysiek contact heeft met de bewoonster van de IND-leefomgeving. Zij raken elkaar meermaals aan door elkaars handen vast te pakken en vast te houden en door elkaar aan te raken op de buik. Ook raakt [verzoeker] het blote bovenbeen van de bewoonster aan tussen de gaten in haar broek. Te zien is dat dit plaatsvindt in een ontspannen sfeer, waar veel naar elkaar wordt gekeken en gelachen. 4.5. Uitgangspunt is dat de in de ontslagbrief vermelde reden maatgevend is voor de beoordeling van de vraag of het ontslag op staande voet rechtsgeldig is gegeven. De ontslagbrief van 6 maart 2025 fixeert de dringende reden. De dringende reden is ‘het onderhouden van een niet professionele relatie met een bewoonster van de afdeling IND in strijd met de Gedragscode-DJI.’ Door de getoonde camerabeelden staat naar het oordeel van de kantonrechter vast dat op [geboortedatum] 2025 sprake was van een niet professionele relatie. Alle aanrakingen over en weer staan duidelijk op beeld. Ook zonder een subjectieve invulling is te zien dat geen sprake is van noodzakelijke aanrakingen ter troost of geruststelling of anderszins, zoals door [verzoeker] tijdens het hoor-en wederhoor gesprek aangegeven. Gedragscode-DJI 4.6. [verzoeker] betwist dat hij bekend was met de Gedragscode-DJI, waardoor hij niet kon weten dat hij met zijn handelen deze gedragscode heeft overtreden. De kantonrechter volgt DJI in haar onderbouwde motivering dat de Gedragscode-DJI en de daarin genoemde kernwaarden bekend waren of hadden moeten zijn bij [verzoeker]. Al bij de indiensttreding is een eed of belofte afgelegd door [verzoeker], waar de bijzondere positie van de ambtenaar centraal staat, zodat integriteit vanaf dag één een grote rol speelt. De Gedragscode Integriteit maakt daarbij onderdeel uit van de arbeidsovereenkomst en de Gedragscode-DJI (die ook als bijlage bij het Personeelsreglement is gevoegd) is daar weer een belangrijk onderdeel van. 4.7. Dat het onderwerp integriteit ook aan de orde komt tijdens beoordelingsgesprekken en dat [verzoeker] bekend was met het belang ervan, zoals DJI stelt, volgt uit het beoordelingsgesprek van oktober 2023. Hierover is opgeschreven: “[verzoeker] is op de hoogte van alle bestaande protocollen die gelden binnen het Detentie Centrum Schiphol en geeft aan deze eerder ook te hebben ontvangen. Daarnaast geeft hij aan integriteit, dat ben je of dat ben je niet. Indien je dat niet bent, hoor je hier niet thuis.” 4.8. DJI heeft verder onderbouwd dat binnen de organisatie veel aandacht wordt besteed aan integriteitsincidenten en de opgelegde sancties, door ze met naam en toenaam te publiceren op het intranet als ook geanonimiseerd op de DJI-website. 4.9. Gelet op het voorgaande is de kantonrechter van oordeel dat [verzoeker] bekend was (of in ieder geval had moeten zijn) met de Gedragscode-DJI en de zware integriteitseisen binnen DJI. Ernst van de gedragingen 4.10. [verzoeker] betwist verder dat zijn gedragingen voldoende ernstig zijn voor een ontslag op staande voet. Uit de Gedragscode-DJI volgt naar het oordeel van de kantonrechter duidelijk dat iedere relatie (anders dan een werkrelatie) verboden is. En bij de kernwaarde professionaliteit staat expliciet: 'in contacten met justitiabelen zorgt u dat u professionele afstand houdt’. Dit heeft [verzoeker] niet gedaan. Het bestaan van iedere relatie brengt evident (veiligheids)risico’s met zich mee en er spelen zwaarwegende belangen. Dit volgt ook uit een arrest van het Gerechtshof te Den Haag: “Aan DJI-medewerkers worden hoge integriteits- en betrouwbaarheidseisen gesteld.(…) het gaat om zwaarwegende belangen als het vertrouwen van burgers in de overheid, veiligheidsrisico's en, in een detentieomgeving, de volledige afhankelijkheid van gedetineerden van hun bewakers en het goede voorbeeld dat bewakers aan gedetineerden moeten geven.” 4.11. Het argument van [verzoeker] dat met IND-bewoners ‘losser’ mag worden omgegaan, volgt de kantonrechter niet en maakt niet dat zijn gedragingen hem minder kunnen worden aangerekend. Bij die doelgroep is juist extra sprake van grote afhankelijkheid, kwetsbaarheid en een machtspositie. [verzoeker] heeft mogelijk verwachtingen bij de bewoonster geschept door zijn manier van omgang met haar. Hij had de bewoonster te allen tijde op professionele afstand moeten houden. De kantonrechter vindt het bovendien zeer kwalijk dat het is gebeurd in het bijzijn van andere collega’s en andere IND-bewoners, omdat [verzoeker] een voorbeeldfunctie had. Kortom: [verzoeker] had (veel) beter moeten weten en het onprofessionele handelen van [verzoeker] haalt in de gegeven omstandigheden de hoge lat voor een ontslag op staande voet. Ultimum remedium 4.12. Tot slot vindt [verzoeker] dat een minder vergaande sanctie op zijn plaats was geweest. [verzoeker] heeft diverse voorbeelden in de procedure gebracht van andere incidenten die niet tot ontslag op staande voet hebben geleid. De kantonrechter oordeelt dat dergelijke zaken niet één-op-één vergelijkbaar zijn. Bij een ontslag op staande voet zijn altijd alle omstandigheden van het geval van belang. Zonder uitgebreide achtergrondinformatie van de situatie in andere gevallen kunnen daaraan geen conclusies door [verzoeker] worden verbonden. Zoals door DJI ter zitting ook is toegelicht, zijn meestal geen camerabeelden beschikbaar. Ontslag op staande voet is dan vaak geen optie, omdat de feiten onvoldoende vaststaan. Omdat hier camerabeelden aanwezig waren, bestond geen discussie over de feiten. 4.13. Dat DJI de reactie van [verzoeker] in het hoor- en wederhoorgesprek zeer zorgwekkend vond en dat overplaatsing binnen DJI (ook om die reden) geen optie was, is begrijpelijk. Door zijn reactie gaf [verzoeker] immers geen enkele blijk van inzicht in zijn onprofessionele handelen.

De kantonrechter 5.1. wijst de verzoeken van [verzoeker] af, 5.2. veroordeelt [verzoeker] in de proceskosten van € 949,00, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met de kosten van betekening als [verzoeker] niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en de beschikking daarna wordt betekend, 5.3. verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad, Deze beschikking is gegeven door mr. M. Woerdman en in het openbaar uitgesproken op 9 juli 2025. ECLI:NL:GHDHA:2024:2138. Artikel 7:673 lid 7, onder c, van het Burgerlijk Wetboek. Uitvoerbaar bij voorraad betekent dat de veroordelingen in de beschikking uitgevoerd moeten worden, ook als eventueel in hoger beroep wordt gegaan.