ECLI:NL:RBNHO:2025:13577

RECHTBANK NOORD-HOLLAND Zittingsplaats Haarlem Bestuursrecht zaaknummer: HAA 23/5907 uitspraak van de enkelvoudige kamer van 3 maart 2025 in de zaak tussen [eiser] , uit Zaandam, eiser (gemachtigde: mr. U.E.M. Pinas), en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zaanstad , het college (gemachtigde: mr. C.J. Loggen – ten Hoopen). Als derde-partij neemt aan de zaak deel: Gemeente Zaanstad. Inleiding 1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiser tegen de kapvergunning voor 35 bomen op de hoek Weiteveen/ Houtveldweg in Zaandam. 1.1. Het college heeft de kapvergunning met het besluit van 20 februari 2023 verleend. Met het besluit van 14 juni 2023 (het bestreden besluit) op het bezwaar van eiser is het college daarbij gebleven. Acht bomen waren geveld door storm Poly, waardoor de kapvergunning nog ziet op 27 bomen. 1.2. Het college heeft op beroep gereageerd met een verweerschrift. 1.3. De rechtbank heeft beroep op 18 februari 2025 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van het college, samen met [naam 1] en drs. [naam 2] . Namens het college waren ook ing. [naam 3] en [naam 4] aanwezig. Totstandkoming van het besluit 2.1. Eiser woont op de [adres] in de wijk Westerwatering, in Zaandam. Hij woont boven de sportschool die hij exploiteert. Op de hoek van de Weiteveen en de Houtveldweg in Zaandam is nieuwbouw gepland: een kinderdagverblijf en de sportschool Personal Fitness Center (PFC). Voor de bouw dienden in eerste instantie volgens het college 35 bomen te worden gekapt. 2.2. Op 27 januari 2023 heeft de gemeente Zaanstad een aanvraag ingediend voor ‘kap bomen t.b.v. nieuwbouw sportcomplex Weiteveen’. De aanvraag ziet op de activiteit ‘het (te doen) vellen van de houtopstand’ uit artikel 2.2, eerste lid, aanhef en onder g, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). 2.3. Tijdens de bezwaarprocedure heeft eiser de voorzieningenrechter verzocht om een voorlopige voorziening te treffen. Bij uitspraak van 26 juli 2023 is de voorlopige voorziening toegewezen, waarmee de werking van de kapvergunning werd geschorst tot twee weken na de beslissing op bezwaar (HAA 23/4207). 2.4. In het bestreden besluit heeft het college (overeenkomstig het advies van de bezwarencommissie van 14 augustus 2023) de motivering van de kapvergunning aangevuld ten aanzien van de waarden ‘minimaal’ en ‘verhoogd’, de Wilg, de Els en de Iep. Het college verbindt niet het door eiser gewenste voorschrift aan de kapvergunning dat de inwerkingtreding daarvan verbonden is aan de onherroepelijkheid van de toekomstige omgevingsvergunning voor de bouw van de sportschool. Conform het advies van de commissie geeft het college ook op dit punt een aanvullende motivering. Tegen het bestreden besluit heeft zijn gemachtigde namens eiser beroep ingesteld en om een voorlopige voorziening verzocht (HAA 23/5906). Op 24 oktober 2023 zijn de beroepsgronden aangevuld. 2.5. Bij besluit van 12 oktober 2023 heeft het college het bestreden besluit gewijzigd en een voorschrift toegevoegd. Het voorschrift luidt: “ Van deze omgevingsvergunning mag pas gebruik worden gemaakt als de daarmee samenhangende omgevingsvergunning voor het bouwen van de sportschool is verleend en de beroepstermijn van de samenhangende vergunning is verstreken zonder dat de samenhangende vergunning is geschorst.” Hierop heeft eiser de voorlopige voorziening-procedure ingetrokken. Het door eiser ingestelde beroep tegen het bestreden besluit heeft op grond van artikel 6:19 van de Algemene wet bestuursrecht mede betrekking op het wijzigingsbesluit Beoordeling door de rechtbank 3. De rechtbank beoordeelt de kapvergunning voor 27 bomen op de hoek Weiteveen en Houtveldweg in Zaandam. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van eiser. 4. Het beroep is ongegrond . Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. 4.1. De voor de beoordeling van beroep belangrijke wet- en re De rechtbank ziet geen reden te twijfelen aan het standpunt van het college dat de door eiser geschetste geschilpunten zijn ondervangen in artikel 12, aanhef en onder a en c, samen met artikel 13 van het Organisatiebesluit Zaanstad 2012 (Organisatiebesluit). In laatstgenoemd artikel is bepaald: “In de gevallen dat een of een aantal van de uitzonderingen genoemd in artikel 12 van toepassing is, dan wel indien de gemandateerde twijfelt of zulks het geval is, wordt het besluit of de afdoening van de zaak aan het college of aan het lid van het college tot wiens portefeuille het onderwerp logischerwijs behoort, voorgelegd.” In artikel 12, aanhef en onder a en c, van het Organisatiebesluit is bepaald dat het (onder)mandaat niet van toepassing is in zaken die politiek of bestuurlijk gevoelig liggen en in zaken die een beslissing vergen waarbij wordt afgeweken van een verplicht advies. De rechtbank vindt het standpunt van het college dat geen sprake is van een zaak die bestuurlijk of politie gevoelig ligt, en dat het advies van de bezwarencommissie op grond van artikel 2, derde lid, van de Verordening op de behandeling van bezwaarschriften Zaanstad niet zo’n verplicht advies is als bedoeld in artikel 3, onder c, van het Ondermandaatbesluit, draagkrachtig gemotiveerd. De beroepsgrond slaagt niet. Is het wijzigingsbesluit in strijd met het Bomenbeleidsplan? 9.1. Eiser voert aan dat het college ten onrechte, en in strijd met de vereiste zorgvuldigheid en motivering, niet het voorschrift heeft verbonden aan de kapvergunning dat de omgevingsvergunning pas in werking treedt op het moment dat de omgevingsvergunning voor het bouwen van de sportschool onherroepelijk is geworden. Eiser verwijst naar hoofdstuk 6 van het Bomenbeleidsplan, onder ‘Bijzondere vergunningsvoorschriften’. Daar is het volgende opgenomen. Een van de meest voorkomende voorschriften bij een kapvergunning vanwege bouwwerkzaamheden is dat de vergunning pas van kracht wordt als de bouwvergunning onherroepelijk is verleend. Het college is door dit voorschrift niet op te nemen ten onrechte afgeweken van de beleidsregel en het advies van de bezwarencommissie. Er is daarbij geen sprake van bijzondere omstandigheden. Bovendien is het volgens eiser nog onduidelijk wanneer de omgevingsvergunning zal worden verleend, zodat het kappen op dit moment prematuur is. 9.2. De rechtbank overweegt dat het college met het wijzigingsbesluit van 12 oktober 2023 een voorschrift aan de kapvergunning heeft verbonden. Het opgenomen voorschrift wijkt af van het voorschrift zoals genoemd in het Bomenbeleidsplan en door eiser geciteerd. Uit het Bomenbeleidsplan volgt echter niet dat het college verplicht is dat voorschrift een op een over te nemen bij iedere kapvergunning vanwege geplande bouwwerkzaamheden. Het staat het college vanuit zijn discretionaire bevoegdheid vrij een ander voorschrift op te nemen. Voor de rechtbank is duidelijk geworden dat eiser bovenal vreest dat de bomen (prematuur) gekapt zullen worden, terwijl het bouwrijp maken van de grond en de bouw van de sportschool misschien (gedurende lange tijd nog) geen doorgang zullen vinden. Naar het oordeel van de rechtbank geeft het voorschrift uit het wijzigingsbesluit voor nu voldoende waarborg dat de bomen niet prematuur zullen worden gekapt. Op de zitting heeft het college aangegeven dat het ontwerpbesluit van de omgevingsvergunning half maart 2025 ter inzage zal liggen. Door het voorschrift uit het wijzigingsbesluit mag de kapvergunning pas gebruikt worden als de inwerkingtreding van die verleende omgevingsvergunning niet door de voorzieningenrechter wordt geschorst. Dit houdt tegen die tijd desgewenst een geëigende inschatting en beoordeling door de voorzieningenrechter in. De beroepsgrond slaagt niet. Welke waarde hebben de te kappen bomen? 10. De rechtbank overweegt dat bij de aanvraag om de kapvergunning onder meer een ‘Bomeninventarisatie Nieuwbouwproject Sporthal Weiteveen’ van de gemeentelijke bomendeskundige [naam 5] (Bomeninvent De rechtbank overweegt verder dat hoewel het college niet gebonden is aan het advies van de bomendeskundige en de verantwoordelijkheid voor de toetsing bij het college berust, hij bij het nemen van zijn besluit op het advies mag afgaan, nadat hij is nagegaan of dit advies op zorgvuldige wijze tot stand is gekomen, de redenering daarin begrijpelijk is en de getrokken conclusies daarop aansluiten. 10.3.3. Naar het oordeel van de rechtbank kon het college de Bomeninventarisatie aan zijn besluit ten grondslag leggen. De rechtbank ziet geen aanleiding voor het oordeel dat het advies niet aan de hiervoor genoemde voorwaarden voldoet of anderszins onzorgvuldig is. Eiser heeft drie personen gevraagd om een tegenadvies te geven over de waarde van de bomen, waaruit andere conclusies volgen dan uit de Bomeninventarisatie. Deze tegenadviezen voldoen zelf echter niet aan de voorwaarden uit de jurisprudentie. De conclusie dat de bomen een ‘bijzondere recreatieve waarde’ en een ‘bijzondere klimaatwaarde’ hebben zijn niet nader zijn onderbouwd aan de hand van het Bomenbeleidsplan. Er is slechts heel beperkt – en dus onvoldoende – aansluiting gezocht bij de onderscheidende elementen van en binnen categorieën waarden uit paragraaf 4.5 van het Bomenbeleidsplan. Ook is alleen gesteld maar niet aangetoond dat de door eiser gevraagde personen deskundig zijn op het gebied van bomen en de toebedeling van de waarden uit het Bomenbeleidsplan. Tot slot sluit de argumentatie in de tegenadviezen de conclusie van [naam 5] dat een deel van de bomen maximaal een ‘verhoogde recreatieve waarde’ hebben, niet uit. Op de zitting heeft het college nog toegelicht dat de bomen op deze locatie ‘opgeschoten’ zijn en niet bijvoorbeeld zijn geplant volgens een historisch plan. Het is geen bijzondere situatie. Dit heeft eiser betwist door te stellen dat het van oudsher typisch moerassig gebied is en volgens het Bomenbeleidsplan en de klankboomgroep de daarbij behorende inheemse moerasbomen terug moeten komen. Echter heeft eiser zijn standpunt over deze vermeende bijzondere waarde niet met stukken of anderszins onderbouwd. De beroepsgrond slaagt niet. Belangenafweging 11.1. Het college stelt in het bestreden besluit, en aanvullend in het verweerschrift, dat hij een afweging heeft gemaakt tussen de belangen die gediend zijn met het behoud van de bomen en de belangen die gediend zijn met de kap van de bomen. De uitkomst van deze afweging is dat het belang van de noodzaak van de kap zwaarder weegt dan het algemeen belang en de belangen van omwonenden die gemoeid zijn met behoud van de bomen (natuur, leefbaarheid en gezondheid). In paragraaf 4.5 van het Bomenbeleidsplan is bepaald dat een boom met een verhoogde waarde in principe niet wordt gekapt. De stelregel hierbij is: niet kappen, mits er een zwaarwegende reden is om de boom te kappen en er geen mogelijkheid is om de boom duurzaam te behouden. Volgens bijlage G van het Bomenbeleidsplan is het bij de bouw van een pand in bepaalde gevallen noodzakelijk om één of meerdere bomen te kappen. Dit dient dan te worden onderzocht. 11.2. Eiser voert aan dat het bestreden besluit in strijd is met het evenredigheidsbeginsel. Volgens eiser is de kapvergunning geen noodzakelijk, geschikt en evenredig middel. Zwaarwegende reden om de bomen te kappen? 12.1. Eiser voert aan dat de noodzaak om te kappen uitsluitend is gelegen in het kunnen bouwen van de sportschool PFC als voorziening voor de wijk Westerwatering. Dat de sportschool op die locatie kan worden gebouwd, is volgens eiser ook nog hoogst onzeker. Daarom ontbreekt de zwaarwegende reden voor de kapvergunning. Bovendien is onduidelijk of de grond, in eigendom van de gemeente Zaanstad, in gebruik kan worden gegeven aan de exploitant van PFC. De gemeente zal hiervoor immers een openbare selectieprocedure dienen te houden. Daarnaast zullen natuurwaarden en voorzieningen verdwijnen (jongerenontmoetingsplek en speelplaats). Verder volgt uit de Kaplijst dat de bomen – met uitzondering van Om de verplaatsbaarheid te beoordelen dient volgens het Bomenbeleidsplan dan het wortelgestel onderzocht te worden. Uit het bestreden besluit volgt niet dat het college dit heeft gedaan. 13.3. Naar het oordeel van de rechtbank heeft het college in het bestreden besluit en aanvullend in het verweerschrift draagkrachtig gemotiveerd dat er geen mogelijkheid is om de bomen duurzaam te behouden. Bijna alle bomen staan op de plek waar de sportschool en het daarbij behorende parkeerterrein gepland zijn. Daarom kunnen ze niet blijven staan. Voor de overige bomen geldt dat de grond ook daar opgehoogd moet worden om het terrein bouwrijp te maken. Hierbij is het aanbrengen van beluchting niet genoeg om de bomen te redden. Door de bouw zal de beluchting mee zakken, beschadigen of dichten. Voor wat betreft de Iep heeft het college de wortels langs de weg deskundig beoordeeld om te bepalen of de Iep verplaatst kan worden. De stamdoorsnede van 35 cm, de oppervlakkige en dunne wortels, en daarmee de asymmetrische verplantkluit leveren problemen op voor de stabiliteit na het verplanten. Het risico dat verplanting mislukt is zeer groot, en weegt niet op tegen de kosten die daarmee gemoeid zijn, net als de kosten voor het noodzakelijk onderhoud en beheer. Ook uit het de Bomeninventarisatie volgt dat de bomen niet behouden kunnen blijven. Het college mag, zoals hiervoor overwogen, in beginsel uitgaan van het advies van de bomendeskundige. Daarnaast overweegt de rechtbank ook dat eiser geen onderbouwd standpunt heeft aangevoerd tegen deze motivering van het college. Eiser vraagt zich slechts af waarom niet meer onderzoek is gedaan naar bijvoorbeeld ophoging door beluchting bij de boom te plaatsen. Hij concretiseert echt niet of en hoe een of meer van de te kappen bomen op die manier wel een kans van overleven hebben. Hetzelfde geldt voor het standpunt van eiser over de kosten voor het verplanten van de Els. De enkele stelling dat de kosten niet inzichtelijk zijn gemaakt, en in een verlengde daarvan dat de kosten in werkelijkheid niet zo hoog zouden zijn dat verplaatsing onmogelijk is, heeft eiser niet geconcretiseerd dan wel onderbouwd. De beroepsgrond slaagt niet. Is een natuurvergunning vereist? 14.1. Eiser voert aan dat in het plangebied beschermde vogels aanwezig zijn. De buizend, ekster en zwarte kraai hebben daarbij jaarrond beschermde nesten. Ook andere beschermde vogels zijn volgens eiser aanwezig. Op foto’s zijn onder meer spechten en vleermuizen te zien. Daarom heeft het college ten onrechte de aanvraag niet beoordeeld voor een natuurvergunning of op grond van artikel 2.1, eerste lid, onder i, van de Wabo jo. artikel 2.2aa, onder b, van het Besluit omgevingsrecht. De gemeente heeft in 2019 ecologische rapporten laten opstellen ter voorbereiding van de omgevingsvergunning voor bouwen. Een van de conclusies uit die rapporten is dat er redenen zijn om aan te nemen dat er ook marterachtigen in de omgeving zijn. Op het perceel van eiser zijn inderdaad holen van marterachtigen aanwezig, zodat dit volgens eiser is vastgesteld. Hierbij is van belang dat de bomen bijvoorbeeld nestel- en schuilgelegenheid kunnen zijn voor de dieren. In de conclusie van het ecologisch rapport wordt verder aangeraden de oever aan de oostzijde van het bouwterrein beter bereikbaar en beschikbaar te maken voor kleine marterachtigen en andere diersoorten. Dit is ook een aanwijzing dat kleine marterachtigen in het gebied aanwezig zijn. Deze natuuraspecten zijn allemaal niet geborgd in de kapvergunning. 14.2. De rechtbank overweegt dat bij een kapvergunning rekening moet worden gehouden met de gevolgen die het kappen van de bomen heeft voor de natuur. Een natuurvergunning of -ontheffing op grond van de Wabo of de Wet natuurbescherming kan daarbij aan de orde zijn. Naar het oordeel van de rechtbank heeft het college deze mogelijkheid bij de voorbereiding van de kapvergunning voldoende onderkend. Bij de aanvraag is een Inventarisatie Kleine Marterachtigen van 2 september 20 houtopstand te vellen of te doen vellen, geldt een zodanige bepaling als een verbod om een project voor zover dat geheel of gedeeltelijk uit die activiteiten bestaat, uit te voeren zonder omgevingsvergunning. Artikel 2.18: Voor zover de aanvraag betrekking heeft op een activiteit als bedoeld in artikel 2.2 kan de omgevingsvergunning slechts worden verleend of geweigerd op de gronden die zijn aangegeven in de betrokken verordening. Besluit omgevingsrecht Artikel 2.2aa, aanhef en onder b:Als categorie activiteiten als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder i, van de wet, worden tevens aangewezen:het verrichten van een handeling als bedoeld in de artikelen 3.1, 3.5 of 3.10, eerste lid, van de Wet natuurbescherming, behoudens de gevallen, bedoeld in de artikelen 3.3, tweede of zevende lid, 3.8, tweede of zevende lid, 3.10, tweede of derde lid, of 3.31, eerste lid, voor zover die handeling bestaat uit een activiteit waarop het verbod, bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onderdelen a tot en met h of in artikel 2.2 van de wet, of bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onderdeel i, van de wet in samenhang met artikel 2.2a van toepassing is en voor zover voor die handeling geen ontheffing als bedoeld in artikel 3.3, eerste lid, 3.8, eerste lid of 3.10, tweede lid in samenhang met 3.8, eerste lid, is aangevraagd of verleend. Verordening Fysieke Leefomgeving Zaanstad Artikel 3.5 Algemene weigeringsgronden 1. Burgemeester en wethouders weigeren een vergunning of ontheffing in ieder geval: a. Indien de te vergunnen activiteit in strijd zou zijn met het bepaalde in deze verordening of een andere wettelijke regeling; b. in het geval en onder de voorwaarden, bedoeld in artikel 3 van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur. 2. Burgemeester en wethouders kunnen een vergunning of ontheffing in ieder geval weigeren indien: a. dat naar hun oordeel nodig is in het belang van een veilige, gezonde fysieke leefomgeving, de bescherming van het milieu of het genoemde doel in de van toepassing zijnde paragraaf; b. dat naar hun oordeel nodig is met het oog op het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften; c. niet wordt voldaan aan bij of krachtens deze verordening gesteld vereisten om voor de vergunning of ontheffing in aanmerking te komen; d. de aanvraag te kort voor de beoogde datum van de beoogde activiteit is ingediend en daardoor redelijkerwijs een behoorlijke behandeling van de aanvraag niet mogelijk is. Artikel 5.80 Vellen van boom 1. Het is verboden zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning voor het vellen van een houtopstand van burgemeester en wethouders een boom te vellen, voor zover de boom: a. de boom als beschermd is aangewezen en staat op de lijst met beschermde bomen; b. de boom als beschermd is aangewezen en staat op de gebiedenkaart beschermde bomen; of c. staat op een openbare plaats. 2. Het verbod geldt niet voor bomen met een stamomtrek van minder dan 31 centimeter of een stamdiameter van minder dan 10 centimeter. De stamomtrek en stamdiameter van een boom worden gemeten op een hoogte van 130 centimeter vanaf het maaiveld. Bij meerstammigheid wordt de stamomtrek van de dikste stam gemeten. 3. a. Burgemeester en wethouders kunnen aan de vergunning het voorschrift verbinden dat pas gebruik mag worden gemaakt van de vergunning indien de daarmee samenhangende vergunning is verleend en de bezwaartermijn of beroepstermijn van de samenhangende vergunning verstreken is zonder dat de samenhangende vergunning is geschorst. b. Burgemeester en wethouders kunnen aan de vergunning het voorschrift verbinden dat pas gebruik mag worden gemaakt van de vergunning indien de daarmee samenhangende vergunning is verleend en gestart wordt met de werkzaamheden. 4. Burgemeester en wethouders kunnen aan de vergunning het voorschrift verbinden dat de vergunning een beperkte geldigheidsduur heeft na het onherroepelijk worden van de vergunning. 5. He