ECLI:NL:RBMNE:2024:5805

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND Civiel recht Kantonrechter Zittingsplaats Utrecht Zaaknummer: 11032474 \ UC EXPL 24-2368 MS/1270 Vonnis van 9 oktober 2024 in de zaak van 1 [eiser 1] , wonende te [woonplaats] , 2. [eiser 2], wonende te [woonplaats] , 3. [eiser 3], wonende te [woonplaats] , 4. [eiser 4], wonende te [woonplaats] , 5. [eiser 5], wonende te [woonplaats] , 6. [eiser 6], wonende te [woonplaats] , 7. [eiser 7], wonende te [woonplaats] , 8. [eiser 8], wonende te [woonplaats] , 9. [eiser 9], wonende te [woonplaats] , 10. [eiser 10], wonende te [woonplaats] , 11. [eiser 11], wonende te [woonplaats] , 12. [eiser 12] , wonende in [woonplaats] , 13. [eiser 13] , wonende te [woonplaats] , 14. [eiser 14] , wonende te [woonplaats] , 15. [eiser 15] , wonende te [woonplaats] , 16. [eiser 16] , wonende te [woonplaats] , 17. [eiser 17] , wonende te [woonplaats] , 18. [eiser 18] , wonende te [woonplaats] , 19. [eiser 19] , wonende te [woonplaats] , 20. [eiser 20] , wonende te [woonplaats] , 21. [eiser 21] , wonende te [woonplaats] , 22. [eiser 22] , wonende te [woonplaats] , 23. [eiser 23] , wonende te [woonplaats] , 24. [eiser 24] , wonende te [woonplaats] , 25. [eiser 25] , wonende te [woonplaats] , 26. [eiser 26] , wonende te [woonplaats] , 27. [eiser 27] , wonende te [woonplaats] , 28. [eiser 28] , wonende te [woonplaats] , 29. [eiser 29] , wonende te [woonplaats] , 30. [eiser 30] , wonende te [woonplaats] , 31. [eiser 31] , wonende te [woonplaats] , 32. [eiser 32] , wonende te [woonplaats] , 33. [eiser 33] , wonende te [woonplaats] , 34. [eiser 34] , wonende te [woonplaats] , 35. [eiser 35] , wonende te [woonplaats] , 36. [eiser 36] , wonende te [woonplaats] , 37. [eiser 37] , wonende te [woonplaats] , 38. [eiser 38] , wonende in [woonplaats] , 39. [eiser 39] , wonende te [woonplaats] , 40. [eiser 40] , wonende te [woonplaats] , 41. [eiser 41] , wonende te [woonplaats] , 42. [eiser 42] , wonende te [woonplaats] , 43. [eiser 43] , wonende te [woonplaats] , 44. [eiser 44] , wonende te [woonplaats] , 45. [eiser 45] , wonende te [woonplaats] , 46. [eiser 46] , wonende te [woonplaats] , 47. [eiser 47] , wonende te [woonplaats] , 48. [eiser 48] , wonende te [woonplaats] , 49. [eiser 49] , wonende te [woonplaats] , 50. [eiser 50] , wonende te [woonplaats] (GLD), 51. [eiser 51] , wonende te [woonplaats] , 52. [eiser 52] , wonende te [woonplaats] , 53. [eiser 53] , wonende te [woonplaats] , 54. [eiser 54] , wonende te [woonplaats] , 55. [eiser 55] , wonende te [woonplaats] , 56. [eiser 56] , wonende te [woonplaats] , 57. [eiser 57] , wonende te [woonplaats] , 58. [eiser 58] , wonende te [woonplaats] , 59. [eiser 59] , wonende te [woonplaats] , 60. [eiser 60] , wonende te [woonplaats] , 61. [eiser 61] , wonende te [woonplaats] , 62. [eiser 62] , wonende te [woonplaats] , 63. [eiser 63] , wonende te [woonplaats] , 64. [eiser 64] , wonende te [woonplaats] , 65. [eiser 65] , wonende te [woonplaats] , 66. [eiser 66] , wonende te [woonplaats] , 67. [eiser 67] , wonende te [woonplaats] , 68. [eiser 68] , wonende te [woonplaats] , 69. [eiser 69] , wonende te [woonplaats] , 70. [eiser 70] , wonende te [woonplaats] , 71. [eiser 71] , wonende te [woonplaats] , 72. [eiser 72] , wonende te [woonplaats] , 73. [eiser 73] , wonende te [woonplaats] , 74. [eiser 74] , wonende te [woonplaats] , 75. [eiser 75] , wonende te [woonplaats] , 76. [eiser 76] , wonende te [woonplaats] , 77. [eiser 77] , wonende te [woonplaats] , 78. [eiser 78] , wonende te [woonplaats] , 79. [eiser 79] , wonende te [woonplaats] , 80. [eiser 80] , wonende te [woonplaats] , 81. [eiser 81] , wonende te [woonplaats] , 82. [eiser 82] , wonende te [woonplaats] , 83. [eiser 83] , wonende te [woonplaats] , 84. [eiser 84] , wonende te [woonplaats] , 85. [eiser 85] , wonende te [woonplaats] , 86. [eiser 86] , wonende te [woonplaats] , 87. [eiser 87] , wonende te [woonplaats] , 88. [eiser 88] , wonende te [woonplaats] , 89. [eiser 89] , wonende te [woonplaats] , 90. [eiser 90] , wonende te [woonplaats] , 91. [eiser 91] , wonende te [woonplaats] , Frankrijk, 92. [eiser 92] , wonende te [woonplaats] , 93. [eiser 93] , wonende te [woonplaats] (O), 94. [eiser 94] , wonende te [woonplaats] , 95. [eiser 95] , wonende te [woonplaats] , 96. [eiser 96] , wonende te [woonplaats] , 97. [eiser 97] , wonende te [woonplaats] , 98. [eiser 98] , wonende te [woonplaats] , 99. [eiser 99] , wonende te [woonplaats] , 100. [eiser 100] , wonende te [woonplaats] , 101. [eiser 101] , wonende te [woonplaats] , 102. [eiser 102] , wonende te [woonplaats] , 103. [eiser 103] , wonende te [woonplaats] , 104. [eiser 104] , wonende te [woonplaats] , 105. [eiser 105] , wonende te [woonplaats] , 106. [eiser 106] , wonende te [woonplaats] , 107. [eiser 107] , wonende te [woonplaats] , 108. [eiser 108] , wonende te [woonplaats] , 109. [eiser 109] , wonende te [woonplaats] , 110. [eiser 110] , wonende te [woonplaats] , 111. [eiser 111] , wonende te [woonplaats] , 112. [eiser 112] , wonende te [woonplaats] , 113. [eiser 113] , wonende te [woonplaats] , 114. [eiser 114] , wonende te [woonplaats] , 115. [eiser 115] , wonende te [woonplaats] , 116. [eiser 116] , wonende te [woonplaats] , 117. [eiser 117] wonende te [woonplaats] , 118. [eiser 118] , wonende te [woonplaats] , 119. [eiser 119] , wonende te [woonplaats] , 120. [eiser 120] , wonende te [woonplaats] , 121. [eiser 121] , wonende te [woonplaats] , 122. [eiser 122] , wonende te [woonplaats] , 123. [eiser 123] , wonende te [woonplaats] , 124. [eiser 124] , wonende te [woonplaats] , 125. [eiser 125] , wonende te [woonplaats] , 126. [eiser 126] , wonende te [woonplaats] , 127. [eiser 127] , wonende te [woonplaats] , 128. [eiser 128] , wonende te [woonplaats] , 129. [eiser 129] , wonende te [woonplaats] , 130. [eiser 130] , wonende te [woonplaats] , 131. [eiser 131] , wonende te [woonplaats] , 132. [eiser 132] , wonende te [woonplaats] , 133. [eiser 133] , wonende te [woonplaats] , 134. [eiser 134] , wonende te [woonplaats] , 135. [eiser 135] , wonende te [woonplaats] , 136. [eiser 136] , wonende te [woonplaats] , 137. [eiser 137] , wonende te [woonplaats] , 138. [eiser 138] , wonende te [woonplaats] , 139. [eiser 139] , wonende te [woonplaats] , 140. [eiser 140] , wonende te [woonplaats] , 141. [eiser 141] , wonende te [woonplaats] , 142. [eiser 142] , wonende te [woonplaats] , 143. [eiser 143] , wonende te [woonplaats] , 144. [eiser 144] , wonende te [woonplaats] , 145. [eiser 145] , wonende te [woonplaats] , 146.

1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: - de dagvaarding met producties; - de conclusie van antwoord met producties; - de brief van 19 augustus 2024 met 6 aanvullende producties van eisers; - de mondelinge behandeling van 3 september 2024, waarvan de griffier aantekeningen heeft gemaakt; - de pleitaantekeningen van eisers; - de pleitaantekeningen van ASR. 1.2. Na afloop van de mondelinge behandeling heeft de kantonrechter bepaald dat in deze zaak vonnis wordt gewezen. 2De kern van de zaak 2.1. Eisers zijn deelnemers in een pensioenregeling die vanaf 2006 door [pensioenfonds] N.V. (hierna: [pensioenfonds] ) werd uitgevoerd. ASR heeft [pensioenfonds] in 2016 overgenomen en voert de pensioenregeling sinds die tijd uit. De pensioenen van eisers zijn sinds 2011 niet meer geïndexeerd. Eisers vinden dat ASR hun pensioenen op grond van de pensioenregeling vanaf 2011 had moeten indexeren. Zij vorderen in deze procedure een verklaring voor recht dat zij vanaf 2011 aanspraak kunnen maken op een jaarlijkse indexering van hun pensioenuitkering. Zij vorderen verder - kort samengevat - ASR te verplichten hen een overzicht te verstrekken van het bedrag dat zij vanaf 2011 aan indexeringen hadden moeten ontvangen en van alle besluiten van [pensioenfonds] of ASR vanaf 2011 tot wijziging van hun pensioenreglement voor zover daarmee afbreuk is gedaan aan hun recht op indexering van hun pensioenaanspraken. 2.2. ASR stelt zich op het standpunt dat eisers geen recht hebben op indexatie van hun pensioenen. Dit is volgens ASR slechts een voorwaardelijk recht dat afhankelijk is van de beschikbare middelen en die middelen zijn er in de afgescheiden pensioenpot van [pensioenfonds] niet. ASR stelt dat zij ook niet verplicht is om vanuit haar eigen vermogen geld bij te storten om indexatie mogelijk te maken. 2.3. De kantonrechter stelt ASR in het gelijk en wijst de vorderingen van eisers daarom af. Hierna wordt uitgelegd waarom de kantonrechter tot dit oordeel is gekomen.

Het recht op indexatie is een voorwaardelijk recht dat afhankelijk is van de beschikbare middelen 3.1. Het gaat in deze procedure om 203 eisers. Volgens ASR zijn op hen verschillende pensioenreglementen van toepassing. Deze pensioenreglementen hebben echter gemeenschappelijk dat het recht op indexatie dat daarin is opgenomen voorwaardelijk is en afhankelijk van de beschikbare middelen. Dat was zo toen [pensioenfonds] de pensioenregeling uitvoerde en dat is na de overname door ASR nog steeds zo. Eisers hebben dit op zich niet weersproken. Zij hebben zich niet op het standpunt gesteld dat hun recht op indexatie na de overgang ineens onvoorwaardelijk is geworden waarbij het niet uitmaakt of er genoeg geld beschikbaar voor is. De vordering om een overzicht te verstrekken van besluiten tot wijziging van de pensioenreglementen wordt afgewezen 3.2. De kantonrechter concludeert daarom dat de indexatiebepaling in de pensioenreglementen in zoverre niet is gewijzigd. Ook is niet gebleken dat [pensioenfonds] of ASR sinds 2011 besluiten hebben genomen waarmee (andere) wijzigingen in de pensioenreglementen van eisers zijn doorgevoerd met negatieve gevolgen voor hun recht op indexatie. De vordering van eisers om ASR te verplichten een overzicht te verstrekken van deze besluiten kan daarom niet worden toegewezen. [pensioenfonds] had in de periode van 2011 tot 2016 onvoldoende middelen voor indexatie 3.3. ASR heeft in haar conclusie van antwoord uitgelegd hoe het komt dat de pensioenaanspraken van eisers sinds 2011 niet zijn geïndexeerd. De kantonrechter vindt deze uitleg voldoende onderbouwd en geloofwaardig en gaat er daarom van uit dat deze juist is. De uitleg die ASR heeft gegeven luidt als volgt. 3.4. Bij [pensioenfonds] werden de pensioenrechten van verzekerden die met pensioen gingen ondergebracht in een Solidaire Portefeuille. Er was ook een Algemene Reserve die dienst deed als algemene buffer en daarnaast bestemd was voor indexatie volgens het beleid van [pensioenfonds] . 3.5. [pensioenfonds] had vanaf 2011 onvoldoende middelen om indexatie van de pensioenen mogelijk te maken. Dit kwam onder meer door de lage rentestand en omdat mensen veel ouder bleken te worden dan waar [pensioenfonds] rekening mee had gehouden. Hierdoor was er veel extra geld nodig om de pensioenen langer uit te betalen. Dit heeft [pensioenfonds] in november 2011 ook geschreven in een brief aan een van de eisers. Het ging uiteindelijk zo slecht met [pensioenfonds] dat zij failliet dreigde te gaan. Dat had ertoe kunnen leiden dat de deelnemers van [pensioenfonds] gekort zouden worden op hun pensioenen. Om dit te voorkomen, heeft De Nederlandse Bank (hierna: DNB) ASR verzocht [pensioenfonds] over te nemen. ASR heeft dit gedaan en heeft in 2015 de aandelen in [pensioenfonds] voor € 1 overgenomen met de verplichting de solvabiliteit van [pensioenfonds] te versterken volgens de eisen van DNB. ASR heeft hiervoor € 154 miljoen in [pensioenfonds] gestort. In 2016 heeft een juridische fusie plaatsgevonden, waarbij ASR als rechtspersoon in de plaats van [pensioenfonds] is getreden. Dit had voor eisers tot gevolg dat ASR hun pensioenregeling ging uitvoeren. Ook na 2016 zijn er onvoldoende middelen voor indexatie 3.6. ASR heeft de Solidaire Portefeuille om administratieve redenen niet gehandhaafd en heeft op de pensioenregeling van eisers een winstdelingsregeling van toepassing verklaard met de naam Overrente Aandeel Fictief. Op basis van deze winstdelingsregeling is indexatie net als voorheen bij [pensioenfonds] voorwaardelijk en afhankelijk van de financiële middelen die beschikbaar komen uit haar rentewinstdeling. Daarbij wordt ieder jaar de positieve of negatieve overrente over het voorgaande boekjaar bepaald en toegevoegd aan een fictief depot. ASR heeft aan de hand van een memo van 16 mei 2024 onderbouwd dat de gekozen winstdelingsregeling gunstiger voor de deelnemers is dan andere mogelijke winstdelingsregelingen. Met de gekozen winstdelingsregeling kunnen de pensioenen weliswaar niet binnen afzienbare tijd worden geïndexeerd, maar misschien wel weer over 15-20 jaar. 3.7. De reden dat de winstdelingsregeling niet binnen afzienbare tijd tot indexatie van de pensioenen kan leiden, is dat bij [pensioenfonds] indexaties vanuit de Solidaire Portefeuille plaatsvonden en de Solidaire Portefeuille ten tijde van de overgang naar ASR een zwaar negatief saldo had. Dit negatieve saldo is na de overgang overgegaan naar ASR. De storting van € 154 miljoen van ASR was namelijk niet bedoeld voor de Solidaire Portefeuille en/of indexatie van de pensioenen, maar alleen om aan de norm van DNB te voldoen en daarmee te voorkomen dat de pensioenen moesten worden gekort. Dit negatieve saldo is door de lage rentestand alleen nog maar lager geworden en bedroeg eind 2022 nog € -130 miljoen. Dit is volgens ASR een belangrijke reden waarom indexatie van de pensioenen nog lang niet mogelijk is. 3.8. ASR heeft tijdens de zitting ook nog een andere belangrijke oorzaak genoemd waardoor de pensioenen niet kunnen worden geïndexeerd. Zij heeft toegelicht dat de zeer slechte financiële situatie van [pensioenfonds] ten tijde van de overname in combinatie met de lage rentestand maken dat gesproken kan worden over een ‘perfect storm’. Omdat [pensioenfonds] failliet dreigde te gaan, met korting van de pensioenen als gevolg, heeft ASR het vermogen van [pensioenfonds] op dat moment voor lange tijd tegen een laag risico moeten vastzetten. Dit om uitbetaling van de pensioenen te kunnen garanderen. Dit vermogen brengt dus niet veel op en ook daarom is binnen afzienbare tijd niet te verwachten dat uit de winstdelingsregeling middelen beschikbaar komen voor indexatie. ASR hoeft haar winst niet te gebruiken voor indexatie van de pensioenen van eisers 3.9. Eisers hebben erop gewezen dat ASR in 2022 een nettowinst van € 702 miljoen heeft behaald en dat haar resultaat in de eerste helft van 2023 € 460 miljoen was. Zij vinden dat ASR een deel van dit geld zou moeten gebruiken om hun pensioenen te indexeren. De kantonrechter gaat hier niet in mee, omdat ASR bij de overgang niet de verplichting op zich heeft genomen om in de toekomst vanuit haar eigen vermogen extra stortingen te doen om indexaties van de pensioenen van eisers mogelijk te maken. De opbrengst van de pensioenpot is onvoldoende voor indexatie en ASR hoeft aan eisers geen financiële verantwoording af te leggen 3.10. Eisers stellen verder dat ASR in kader van de winstdelingsregeling ten onrechte uitgaat van een fictief rendement en niet van het werkelijke rendement dat met de pensioenpot van [pensioenfonds] wordt gerealiseerd. De waarde van deze pensioenpot bedroeg in 2016 circa € 1,75 miljard, zo menen eisers. Bij een slechts matige opbrengst van 3% betekent dat een jaarlijkse opbrengst van ongeveer € 52 miljoen. Eisers vinden dat ASR een deel van deze opbrengst zou kunnen besteden aan indexatie van hun pensioenen. Zij willen graag dat ASR aan hen financiële verantwoording aflegt en hun precies voorrekent waarom er niet geïndexeerd kan worden. 3.11. ASR heeft toegelicht dat zij de opbrengst van de pensioenpot van [pensioenfonds] nodig heeft om de pensioenen nu en in de toekomst te kunnen betalen en, desgevraagd, dat daarbij al in aanmerking is genomen het door eisers genoemde argument dat het aantal pensioengerechtigden in [pensioenfonds] langzaam maar zeker afneemt. ASR heeft ook toegelicht dat deze opbrengst onvoldoende is om de pensioenen te indexeren en dat het gebruikelijk is dat een pensioenverzekeraar jaarlijks verantwoording aflegt aan de werkgever, die dan eventueel kan besluiten om een bijstorting te doen.

3.13. Het is weliswaar bijzonder zuur voor eisers dat hun pensioenen al sinds 2011 niet meer zijn geïndexeerd, maar dit komt omdat het destijds - toen ASR op instigatie van DNB [pensioenfonds] overnam - heel slecht ging met [pensioenfonds] . Daardoor zijn er tot op dit moment nog onvoldoende middelen voor indexatie. Dit kan ASR niet worden toegerekend en ASR is tegenover eisers ook niet verplicht om indexaties uit haar eigen vermogen te bekostigen. Zij hoeft aan eisers ook geen financiële rekening en verantwoording af te leggen. Dit betekent dat ook de gevorderde verklaring voor recht dat eisers vanaf 2011 aanspraak kunnen maken op een jaarlijkse indexering van hun pensioenuitkering en de vordering om ASR te verplichten hen een overzicht te verstrekken van het bedrag dat zij vanaf 2011 aan indexeringen hadden moeten ontvangen, worden afgewezen. De subsidiaire vordering een voorziening te treffen die de kantonrechter geraden voorkomt is verder niet afzonderlijk onderbouwd. Daaraan komt geen zelfstandige betekenis toe, zodat deze niet tot een ander oordeel kan leiden. Kosten 3.14. Eisers zijn in het ongelijk gesteld en moeten daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. De proceskosten van ASR worden begroot op: - salaris gemachtigde € 812,00 (2 punten × € 406,00) - nakosten € 135,00 (plus de kosten van betekening zoals vermeld in de beslissing) Totaal € 947,00 3.15. De gevorderde wettelijke rente over de proceskosten wordt toegewezen zoals vermeld in de beslissing.

De kantonrechter 4.1. wijst de vorderingen van eisers af; 4.2. veroordeelt eisers in de proceskosten van € 947,00, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met de kosten van betekening als eisers niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend; 4.3. veroordeelt eisers in de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 van het Burgerlijk Wetboek over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na aanschrijving zijn voldaan; 4.4. verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad. Dit vonnis is gewezen door mr. A.R. Creutzberg en in het openbaar uitgesproken op 9 oktober 2024.