ECLI:NL:RBAMS:2025:10306

RECHTBANK AMSTERDAM Civiel recht Kantonrechter Zaaknummer: 11590906 \ CV EXPL 25-4279 Vonnis van 25 november 2025 in de zaak van 1 [eiser] , wonende te [woonplaats] ,2. [eiseres] , wonende te [woonplaats] , eisende partijen, hierna samen te noemen: [eiser] en [eiseres] , gemachtigde: K&B Finance B.V., tegen de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid IB KREDIET B.V. , gevestigd te Amsterdam, gedaagde partij, hierna te noemen: IB Krediet, gemachtigde: mr. G.J.L. Bergervoet. 1 De procedure 1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit: - de dagvaarding van 27 februari 2025,- de conclusie van antwoord, met producties, - het instructievonnis van 27 mei 2025,- de conclusie van repliek,- de conclusie van dupliek. 1.2. Ten slotte is vonnis bepaald. 2 De feiten 2.1. Op 20 juli 2009 hebben [eiser] en [eiseres] met (de rechtsvoorganger van) IB Krediet een doorlopende kredietovereenkomst gesloten. De kredietovereenkomst is met bemiddeling van een tussenpersoon tot stand gekomen. 2.2. In de kredietovereenkomst staat: Artikel 1. Aan Cliënt wordt door kredietgever een krediet tot een maximum bedrag van Kredietlimiet voluit (zegge): vijfenzeventigduizend Euro 00/100 Cliënt is over het uitstaande saldo van deze overeenkomst kredietvergoeding verschuldigd. De kredietvergoeding zal maandelijks ten laste van het krediet worden geboekt en wordt van dag tot dag berekend over het uitstaand saldo. De effectieve rente op jaarbasis bedraagt Kredietlimiet € 75.000,00 Kredietvergoeding 0,561 % thans per maandag Effectieve rente op 6,9 % jaarbasis Dit geciteerde gedeelte wordt hierna aangeduid als: ‘de rentebepaling’. 2.3. Op de kredietovereenkomst zijn algemene voorwaarden van toepassing verklaard. In deze voorwaarden staat in artikel 3, onder b: “De kredietvergoeding wordt van dag tot dag berekend over het uitstaande saldo en kan door Kredietgever, met inachtneming van de krachtens de wet gestelde maxima, worden gewijzigd. Kredietgever zal Cliënt van iedere wijziging schriftelijk in kennis stellen.” Deze bepaling wordt hierna aangeduid als ‘de wijzigingsbepaling’. 2.4. Aan [eiser] en [eiseres] is een prospectus verstrekt met daarin informatie over de producten en financiële diensten. Hierin staat onder meer: “Bij een Doorlopend Krediet wordt de rente dagelijks berekend over het uitstaande saldo en maandelijks verrekend op het maandoverzicht. (…) Het tarief dat u betaalt is afhankelijk van uw persoonlijke omstandigheden, zoals bijvoorbeeld uw inkomsten en vaste lasten, de hoogte van uw kredietlimiet en van de rentestand op dat moment. Zodra die rentestand verandert, verandert uw rente mee. Daardoor kan het zijn dat het iets langer of iets korter duurt voordat uw krediet is afgelost. De rente wordt berekend over het opgenomen bedrag volgens de algemeen geldende dagelijkse methode. (…) De effectieve rente op jaarbasis is de prijsaanduiding voor het krediet. Hierin komen alle kosten van het krediet tot uitdrukking. 2.5. [eiser] en [eiseres] hebben de schuld uit hoofde van de kredietovereenkomst in één keer afgelost op 4 maart 2015. 3 Het geschil 3.1. [eiser] en [eiseres] vorderen bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, Primair een verklaring voor recht dat de doorlopende kredietovereenkomst rechtsgeldig buitengerechtelijk is vernietigd door de verklaring bij dagvaarding, althans deze te vernietigen, veroordeling van IB Krediet tot (terug)betaling aan [eiser] en [eiseres] van de door hen krachtens de kredietovereenkomst betaalde kredietvergoeding, vermeerderd met wettelijke rente, Subsidiair de rentebepaling in de kredietovereenkomst en de wijzigingsbepaling in de algemene voorwaarden te vernietigen en IB Krediet te gebieden alle door [eiser] en [eiseres] betaalde bedragen op basis van rentes aan hen (terug) te betalen, vermeerderd met wettelijke rente, met in alle gevallen veroordeling van IB Krediet in de proceskosten. 3.2. [eiser] en [eiseres] stellen, kort gezegd, dat de wijzigingsbepaling een niet transparant en oneerlijk k Ook de verwijzing naar het Airbnb-arrest gaat niet op, omdat een dergelijke feitelijke situatie zich in dit geval niet heeft voorgedaan. Bovendien is een kredietvergoeding - zijnde de kern van de prestatie - anders dan servicekosten waarop de door de Hoge Raad beantwoorde prejudiciële vraag zag, geen vast bedrag en evenmin een vast percentage. Het beroep op het Airbnb-arrest gaat dan ook niet op. 4.5. IB Krediet voert ook aan dat de rentebepaling een kernbeding is en daarom op grond van artikel 4 lid 2 van de richtlijn is uitgezonderd van toetsing op oneerlijkheid. Kernbedingen zijn echter alleen uitgezonderd van toetsing aan de richtlijn als ze duidelijk en begrijpelijk zijn geformuleerd en dus transparant zijn. Beoordeeld moet daarom worden of de rentebepaling een kernbeding is en zo ja, of het transparant is. 4.6. Ter beantwoording van die vraag volgt de kantonrechter IB Krediet niet in het door haar gemaakte onderscheid tussen de rentebepaling, dat volgens haar een kernbeding is, en de wijzigingsbepaling, die volgens haar geen kernbeding is. De rentebepaling en de wijzigingsbepaling zijn weliswaar twee los van elkaar staande bepalingen, waarbij de rentebepaling in de kredietovereenkomst staat en de wijzigingsbepaling in de algemene voorwaarden, maar van belang is of deze bepalingen afzonderlijk of in onderlinge samenhang moeten worden beoordeeld. Anders gezegd, kunnen de bepalingen van elkaar worden gescheiden of zijn ze zodanig met elkaar verbonden dat ze tezamen één (kern)beding vormen. 4.7. De (on)scheidbaarheid van contractuele bedingen wordt bepaald door de inhoud of functie van de specifieke bepalingen en niet door de manier waarop ze in de overeenkomst worden gepresenteerd. Het maakt daarom niet uit waar of hoe ze in de overeenkomst staan. Gedeeltelijke schrapping van een beding is niet mogelijk als twee (of meer) delen van een contractueel beding zodanig verband met elkaar houden dat het schrappen van één deel de inhoud van het resterende beding zou beïnvloeden. Het is in dit verband mogelijk dat twee paragrafen, nummers of zelfs bepalingen in verschillende documenten staan, maar zij gezien hun inhoud of functie, één contractueel beding vormen. 4.8. Bij kredietovereenkomsten kan worden gekozen voor een vaste of een variabele rente. Bij een vaste rente wordt het rentepercentage bij het sluiten van de overeenkomst voor een bepaalde duur vastgesteld. In dat geval wordt de rente voor een langere periode op een bepaald percentage vastgesteld. De consument verkiest dan zekerheid boven onzekerheid en betaalt daar (middels een hogere rente) ook voor. Bij een variabele rente staat het rentepercentage niet vast, maar is dat afhankelijk van onder meer de marktrente (de rente die de kredietverstrekker moet betalen voor het ingekochte geld). In dat geval kan het in de overeenkomst genoemde percentage snel na het ingaan van de overeenkomst stijgen of dalen, naargelang de omstandigheden in de markt. Het genoemde rentepercentage in de kredietovereenkomst zal daarom in de regel slechts kortstondig tussen partijen gelden (zie ook het woord “thans” in de bepaling). Op grond van het wijzigingsmechanisme van de wijzigingsbepaling wordt het daadwerkelijk te betalen bedrag aan rente gedurende de loop van de overeenkomst bepaald. De rentebepaling en de wijzigingsbepaling hangen daardoor dusdanig met elkaar samen, dat beide bepalingen samen telkens de betalingsverplichting van de consument kenmerken. De wijzigingsbepaling bepaalt in grote mate de economische verplichting van de consument en welke (financiële) risico’s hij loopt. Het rentepercentage dat genoemd wordt in de kredietovereenkomst geldt alleen op het moment van afsluiten van de overeenkomst, tot aan de eerste wijziging. Het onderhavige wijzigingsbeding heeft dan ook een andere strekking dan een prijswijzigingsbeding, zoals gebruikelijk bij duurovereenkomsten. Daar gaat het om periodieke aanpassing, op gezette momenten, waarin de betalingsverplichting kan worden aangepast in verb De kantonrechter komt tot het oordeel dat het kernbeding (dus de rentebepaling en de wijzigingsbepaling tezamen) niet transparant is en om die reden op oneerlijkheid moet worden getoetst. De kantonrechter licht dit toe. 4.14. In de kredietovereenkomst wordt zowel het begrip ‘rente’ als ‘kredietvergoeding’ gebruikt, terwijl het begrip kredietvergoeding alle kosten van het krediet omvat. De nominale rente, dat wil zeggen de overeengekomen rente bij aanvang van de kredietovereenkomst zonder kosten, is noch in de kredietovereenkomst, noch in de algemene voorwaarden opgenomen. [eiser] en [eiseres] worden dus bij aanvang van de overeenkomst niet geïnformeerd over de hoogte van de nominale rente en de kosten die IB Krediet daarnaast in rekening brengt of kan brengen. Die kosten zijn bovendien niet nader gespecificeerd. 4.15. IB Krediet vermeldt in de prospectus dat de rente kan veranderen. Als [eiser] en [eiseres] al op deze informatie zijn gewezen, mochten zij er als gemiddelde consument op basis van de verstrekte informatie in de prospectus vanuit gaan dat bij een dalende of stijgende marktrente de te betalen rente daarin meebeweegt. IB Krediet heeft zichzelf echter een eenzijdige bevoegdheid gegeven om niet alleen de nominale rente te wijzigen, maar ook de kosten van het krediet, op ieder door IB Krediet te bepalen moment. Dat IB Krediet de kosten heeft gewijzigd staat vast. Dat blijkt uit het overzicht bij punt 3.4 van de conclusie van antwoord. Hoewel dat de toepassing van het beding betreft, die niet meeweegt bij de beoordeling van de transparantie van het beding, geeft het wel het belang aan om bij aanvang van de kredietovereenkomst duidelijk en transparant te zijn over de percentages en de bedragen aan nominale rente en de kosten die in de kredietvergoeding begrepen zijn, zodat [eiser] en [eiseres] bij aanvang van de kredietovereenkomst inzicht hebben in de ontwikkeling daarvan. Als gemiddelde consument zullen zij immers verwachten dat bij een variabele rente de rente meebeweegt met ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt en deze dus daalt als de marktrente daalt. Dat laatste was (en is) gebruikelijk. In dat opzicht wijkt de kredietovereenkomst ten nadele van [eiser] en [eiseres] af van gangbare marktpraktijken. In ieder geval is het voor [eiser] en [eiseres] niet goed mogelijk om op grond van de rentebepaling en de wijzigingsbepaling alle financiële consequenties in te schatten die voor hen daaruit voortvloeien. Dat maakt het kernbeding niet transparant, zodat het op oneerlijkheid moet worden getoetst. 4.16. Het gerechtshof Amsterdam heeft eveneens geoordeeld dat een vergelijkbaar beding een niet transparant kernbeding is. Niettemin heeft het gerechtshof het beding niet als oneerlijk aangemerkt. Het gerechtshof heeft, ook in het latere arrest, onder meer geoordeeld dat in de kredietovereenkomst staat dat het dwingendrechtelijke wettelijke maximum in acht moet worden genomen en de wijzigingsmogelijkheden in zoverre beperkt zijn. Daarnaast kent het gerechtshof waarde toe aan de omstandigheid dat de consument de kredietovereenkomst ‘kosteloos’ kan opzeggen bij een wijziging van de kredietvergoeding. IB Krediet verwijst naar deze uitspraken van het gerechtshof. 4.17. Wat echter niet in de beoordeling van het gerechtshof terugkomt is dat allereerst moet worden beoordeeld of het wijzigingsbeding (ook) een kernbeding is. Bij een wijzigingsbeding moet worden beoordeeld of sprake is van een geldige, in de overeenkomst vermelde reden om eenzijdig de voorwaarden van de overeenkomst te wijzigen (verwezen wordt ook naar de indicatieve lijst van bedingen die als oneerlijk kunnen worden aangemerkt, de bijlage behorend bij artikel 3 lid 3 van de richtlijn). Een uitzondering is gemaakt voor leveranciers van financiële diensten, zoals bijvoorbeeld IB Krediet, die zich het recht hebben voorbehouden de door de consument te betalen rentevoet of het bedrag van alle andere op de financiële diensten betrekking hebbende lasten bij geldige reden Het gaat erom dat [eiser] en [eiseres] op grond van het beding, zoals dat nu is opgesteld, niet de economische gevolgen die voor hen uit de kredietovereenkomst voortvloeiden op basis van duidelijke en begrijpelijke criteria hebben kunnen beoordelen. Dat die financiële gevolgen een bepaald maximum niet zouden overstijgen is daarvoor geen compensatie. Die redenering zou betekenen dat elk beding dat niet transparant en oneerlijk is, door het enkele noemen van ‘het wettelijk maximum’ op eenvoudige manier aan de toets en de gevolgen van oneerlijkheid kan ontsnappen. 4.21. Als er geen wijzigingsmogelijkheid was overeengekomen, dan zou IB Krediet de kredietovereenkomst op grond van het nationale recht uitsluitend kunnen wijzigen bij wederzijdse instemming of onder zeer bijzondere omstandigheden met een beroep op onvoorziene omstandigheden of de aanvullende of beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid. De kredietovereenkomst is in dat opzicht nadeliger voor [eiser] en [eiseres] . 4.22. Uit het voorgaande blijkt dat het beoordelingskader en daarmee ook de uitkomst van de arresten waarnaar IB Krediet verwijst niet in overeenstemming zijn met (uitleg van) het EU-recht. Het is dan, op grond van jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie, aan de bevoegde rechter om die uitspraken niet te volgen en de consument (alsnog) te voorzien van een doeltreffende voorziening in rechte, ter bescherming van diens rechten. 4.23. Resumerend komt de kantonrechter tot het oordeel dat de rentebepaling en de wijzigingsbepaling samen één kernbeding vormen. Dat kernbeding is niet transparant, zodat het op oneerlijkheid moet worden getoetst. Het kernbeding wordt, om de hiervoor in overwegingen 4.14 tot en met 4.21 aangehaalde redenen, ook als oneerlijk aangemerkt, omdat het beding het evenwicht tussen de uit de kredietovereenkomst voortvloeiende rechten en verplichtingen van partijen aanzienlijk verstoort ten nadele van [eiser] en [eiseres] . 4.24. De rentebepaling en de wijzigingsbepaling moeten daarom in hun geheel worden vernietigd. Vernietiging leidt ertoe dat [eiser] en [eiseres] geen kredietvergoeding zijn verschuldigd. Oneerlijke bedingen binden de consument immers niet. Nu de kredietovereenkomst op 4 maart 2015 volledig is afgelost, behoeft de vraag of de kredietovereenkomst na vernietiging van het beding al dan niet in stand kan blijven in dit geval niet te worden beantwoord. 4.25. Bij deze uitkomst wordt de primaire vordering van [eiser] en [eiseres] afgewezen. De subsidiaire vordering is toewijsbaar als in de beslissing vermeld, met dien verstande dat met betrekking tot de gevorderde wettelijke rente het volgende van belang is. [eiser] en [eiseres] vorderen wettelijke rente vanaf de dag van de betalingen, althans een door de rechtbank in goede justitie te bepalen datum tot aan de voldoening. IB Krediet heeft in dat verband terecht aangevoerd dat pas op het moment dat een nulstand is bereikt sprake kan zijn van onverschuldigde betaling. Die nulstand is bereikt op 4 maart 2015. Daarom wordt de wettelijke rente toegewezen vanaf die datum. 4.26. IB Krediet is in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. De proceskosten van [eiser] en [eiseres] worden begroot op: - kosten van de dagvaarding € 148,04 - griffierecht € 90,00 - salaris gemachtigde € 408,00 (2 punten × € 204,00) - nakosten € 67,50 (plus de kosten van betekening zoals vermeld in de beslissing) Totaal € 713,54 5 De beslissing De kantonrechter 5.1. vernietigt de rentebepaling genoemd in overweging 2.2 en de wijzigingsbepaling genoemd in overweging 2.3 in de tussen partijen gesloten kredietovereenkomst, 5.2. veroordeelt IB Krediet tot betaling aan [eiser] en [eiseres] van alle bedragen die [eiser] en [eiseres] aan kredietvergoeding op grond van de kredietovereenkomst hebben betaald, vermeerderd met de wettelijke rente hierover vanaf 4 maart 2015 tot de dag van de voldoening, 5.3. veroordeelt IB Krediet in de proceskosten van € 7