ECLI:NL:RBAMS:2024:2184

op de vordering ex artikel 14, derde lid, Overleveringswet (hierna: OLW), ingediend door de officier van justitie bij deze rechtbank op 27 maart 2024, strekkende tot het in behandeling nemen van een verzoek om toestemming te verlenen voor uitbreiding van de vervolging als bedoeld in artikel 14, eerste lid, aanhef en onder f, OLW. Dit verzoek is ingediend door the General Prosecutor’s Office of the Republic of Latvia op 28 december 2023 en betreft: [opgeëiste persoon], geboren op [geboortedag] 1991 te [geboorteplaats] (Letland), thans gedetineerd in [land], hierna te noemen: de overgeleverde persoon.

Het verzoek bevat de gegevens als bedoeld in artikel 8, eerste lid, van Kaderbesluit 2002/584/JBZ. De voorhanden zijnde stukken zijn toereikend om - met volledige eerbiediging van de rechten van verdediging van de overgeleverde persoon - een beslissing te nemen. Hoorrecht De overgeleverde persoon is op 28 februari 2024 door the Latgale District Court (zeer uitvoerig) gehoord. Uit het proces-verbaal van verhoor leidt te rechtbank af dat de overgeleverde persoon tijdens dat verhoor de mogelijkheid heeft gehad om al zijn eventuele opmerkingen en bezwaren met betrekking tot het verzoek tot toestemming kenbaar te maken. Het verzoek betreft een feit ten aanzien waarvan krachtens de OLW overlevering had kunnen worden toegestaan. Detentieomstandigheden Bij uitspraak van 3 augustus 2023 heeft de rechtbank (mede) naar aanleiding van een rapport van the European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment een algemeen gevaar van een onmenselijke of vernederende behandeling aangenomen ten aanzien van alle penitentiaire inrichtingen in Letland. Bij uitspraak van 21 februari 2024 heeft de rechtbank dit algemene gevaar nader gemotiveerd naar aanleiding van een arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens van11 januari 2024. De rechtbank was van oordeel dat uit dit EHRM arrest voortvloeit dat niet alleen fysiek geweld, maar ook andere aspecten verbonden aan de informele hiërarchie (het ‘kastenstelsel’) in de Letse gevangenissen tot een onmenselijke of vernederende behandeling leiden. De rechtbank heeft in deze uitspraak niet vastgesteld tot welke ‘kaste’ de opgeëiste persoon na overlevering aan Letland zou behoren. Er is immers sprake van een alomvattend gevaar van het kastenstelsel, waarbij geldt dat een gedetineerde op grond van veranderende omstandigheden van een hogere in een lagere kaste terecht kan komen. Dat betekent dat de rechtbank in onderhavige zaak concreet en nauwkeurig moet beoordelen of er zwaarwegende en op feiten berustende gronden bestaan om aan te nemen dat de overgeleverde persoon na het verlenen van aanvullende toestemming aan de uitvaardigende justitiële autoriteit onderworpen zal worden aan een reëel gevaar van schending van de grondrechten van de overgeleverde persoon zoals bedoeld in artikel 11, eerste lid, OLW. De rechtbank dient daartoe alle noodzakelijke aanvullende gegevens op te vragen met betrekking tot de omstandigheden waaronder de overgeleverde persoon naar verwachting in Letland zal worden gedetineerd. Bovendien zijn er op basis van het zeer uitvoerige verhoor van de overgeleverde persoon bij the Latgale District Court op 28 februari 2024 concrete aanwijzingen dat het kaste-systeem een rol speelt in de penitentiaire inrichting waar hij gedetineerd is. In dat kader verzoekt de rechtbank de officier van justitie om de volgende vragen aan de uitvaardigende justitiële autoriteit in Letland voor te leggen: Welke bescherming kan concreet aan de opgeëiste persoon worden geboden? Bestaat de mogelijkheid om de opgeëiste persoon op een afdeling te plaatsen waarin hij niet aan (de negatieve gevolgen van) het kastenstelsel zal worden blootgesteld? Bestaat de mogelijkheid om de opgeëiste persoon in een-persoonscel te plaatsen? Welke concrete bescherming biedt het systeem van uninterrupted 24 hours supervision of prisoners in het geval dat de opgeëiste persoon het slachtoffer dreigt te worden van geweld en/of een onmenselijke of vernederende behandeling vanwege het kastenstelsel? In het bijzonder: bestaat voor de opgeëiste persoon op ieder moment de mogelijkheid om direct metde ‘prison officials’ in contact te treden in het geval van een dergelijke situatie? zo ja, kan worden gegarandeerd dat er dan voldoende ‘prison officials’ aanwezigzijn om snel en adequaat te kunnen ingrijpen? Indien de opgeëiste persoon aan een onmenselijke of vernederende behandeling dreigt te worden blootgesteld: o hoe snel kan hij dan in een andere cel dan wel op een andere afdeling wordengeplaatst? - Wat betreft de renovatie van penitentiaire inrichtingen die gaande is: o wat is daarvan concreet op de status? o in hoeverre kan met de (voorgenomen) renovaties al concreet het gevaar van een onmenselijke of vernederende behandeling ten aanzien van de opgeëiste persoon worden weggenomen?

De rechtbank: verzoekt de uitvaardigende justitiële autoriteit om bovengenoemde vragen te beantwoorden en houdt verdere beslissingen aan. Deze beslissing is genomen op 17 april 2024 door mr. C. Klomp, voorzitter, mrs. B.M. Vroom-Cramer, A. Pahladsingh, rechters, in tegenwoordigheid van L.E. Poel griffier. Hof van Justitie van de Europese Unie, 26 oktober 2021, ECLI:EU:C:2021:876, punt 63. Rechtbank Amsterdam, 3 augustus 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:5474. Rechtbank Amsterdam, 21 februari 2024, ECLI:NL:RBAMS:2024:1005 en EHRM 11 januari 2024, Case D v Latvia (Application no. 76680/1). Hof van Justitie van de Europese Unie, 5 april 2016, C-404/15 en C-659/15 PPU, ECLI:EU:C:2016:198 (Aranyosi en Căldăraru), punt 92 – 95.