ECLI:NL:PHR:2023:609

E.J. Hofstee In de zaak [verdachte] , geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1964, hierna: de verdachte I. Inleiding De verdachte is bij arrest van 17 november 2021 door het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Zwolle, veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van achttien maanden, met aftrek van het voorarrest, wegens 1 primair "medeplegen van witwassen, meermalen gepleegd”, 2 “medeplegen van witwassen”, 3 “opzettelijk een bij de belastingwet voorziene aangifte onjuist of onvolledig doen, terwijl het feit ertoe strekt dat te weinig belasting wordt geheven” en 4 “feitelijke leiding geven aan en opdracht geven tot het door een rechtspersoon begaan van opzettelijk een bij de belastingwet voorziene aangifte onjuist of onvolledig doen, terwijl het feit ertoe strekt dat te weinig belasting wordt geheven, meermalen gepleegd”. Tevens heeft het hof (de verkoopopbrengst van) een inbeslaggenomen Aston Martin, type Vanquish Volante One, verbeurdverklaard. Namens de verdachte heeft J. Boksem, advocaat te Leeuwarden, vier middelen van cassatie voorgesteld. Bij mijn bespreking van de middelen zal ik een andere volgorde aanhouden. II. Bewezenverklaring, bewijsmiddelen en bewijsoverwegingen 3. Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat: “1. primair hij in april 2014 in Nederland, tezamen en in vereniging met een andere natuurlijke persoon, voorwerpen, te weten - een substantiële hoeveelheid geld heeft verworven, voorhanden heeft gehad en daarvan gebruik heeft gemaakt, namelijk met betrekking tot de aankoop van een auto, merk Aston Martin, type Vanquish Volante One, in opdracht en ten behoeve van [betrokkene 1] , en vervolgens - een auto, merk Aston Martin, type Vanquish Volante One, heeft verworven en voorhanden heeft gehad, terwijl verdachte en zijn medeverdachte telkens wisten dat die voorwerpen – onmiddellijk of middellijk – afkomstig waren uit enig misdrijf; 2. hij in de periode van 1 september tot en met 30 november 2012 in Nederland, tezamen en in vereniging met een andere natuurlijke persoon, een voorwerp, te weten 150.000 euro, heeft verworven en voorhanden heeft gehad, in verband met het verstrekken van een schijnlening aan het bedrijf [A] B.V., terwijl hij en zijn medeverdachte wisten dat bovenomschreven voorwerp – onmiddellijk of middellijk – afkomstig was uit enig misdrijf; 3. hij in of omstreeks de periode van 1 november 2012 tot 12 juli 2016 in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer andere natuurlijke persoon, handelende onder de naam [B] , opzettelijk meerdere bij de Belastingwet voorziene aangiften, als bedoeld in de Algemene wet inzake rijksbelastingen, te weten aangiften voor de omzetbelasting over de perioden november 2012 en juli 2013 en april 2014, onjuist en onvolledig heeft gedaan, immers heeft verdachte tezamen en in vereniging met een andere natuurlijke persoon telkens opzettelijk op de bij de Belastingdienst elektronisch ingeleverde aangiften omzetbelasting over genoemde perioden een te laag bedrag aan omzet en een te laag bedrag aan omzetbelasting opgegeven, terwijl die feiten telkens ertoe strekten dat te weinig belasting werd geheven; 4. de rechtspersoon [C] B.V. in de periode van 1 januari 2014 tot 12 juli 2016 in Nederland, opzettelijk meerdere bij de Belastingwet voorziene aangiften, als bedoeld in de Algemene wet inzake rijksbelastingen, te weten aangiften voor de omzetbelasting over de perioden eerste kwartaal 2014 en tweede kwartaal 2014 onjuist en onvolledig heeft gedaan, immers heeft die rechtspersoon [C] B.V. telkens opzettelijk op de bij de Belastingdienst (al dan niet elektronisch) ingeleverde aangiften omzetbelasting over genoemde perioden een te laag bedrag aan omzet en een te laag bedrag aan omzetbelasting opgegeven, terwijl die feiten telkens ertoe strekten dat te weinig belasting werd geheven, tot welke strafbare feiten verdachte telkens opdracht heeft gegeven en aan welke verboden gedragingen verdachte telkens feitelijk leiding heeft gegeven.” 4. De bewezenverklaring van het onder 1 tenlastegelegde feit steunt op de volgende bewijsmiddelen (hier met weglating van de voetnoten): “1. Een proces-verbaal van de in het openbaar gehouden terechtzitting van de rechtbank Noord Nederland, locatie Groningen, van 21 november 2018, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als verklaring van verdachte: Vanaf november of december 2013 wist ik al dat [betrokkene 1] een dikke auto wilde. Ik heb de Aston Martin in Duitsland ingekocht voor € 229.000. Mijn bedrijf [C] heeft het aankoopbedrag betaald. Deze auto had een marktwaarde van € 410.000. Ik ben bezig geweest om die auto naar Nederland te halen. Ik heb [betrokkene 1] gebeld en hem gevraagd of hij de auto op wilde halen. Het traject van de betaling van de BPM van de Aston Martin liep nog en er zat nog geen Nederlands kenteken op. 2. Een proces-verbaal van de in het openbaar gehouden terechtzitting van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Zwolle, van 3 november 2021, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als verklaring van verdachte: Een werknemer van mij is met de Aston Martin naar de RDW in Groningen gereden en naar Heteren voor de BPM-taxatie. U houdt mij voor dat op de nieuwe Aston Martin, die volgens mij nog niet verkocht was, inmiddels 4500 kilometer stond. U vraagt of [betrokkene 1] in de auto heeft gereden. Ik heb geen idee. Volgens mij is hij één keer met de Aston Martin naar Leeuwarden gereden. U vraagt wie dan zo’n 4000 kilometer heeft gereden. Dat weet ik niet. 3. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal van verhoor verdachte d.d. 2 september 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als verklaring van verdachte: [betrokkene 1] liet mij begin dit jaar weten dat hij voor de zomer van 2014 een mooie dikke auto zocht. Ik heb toen tegen hem gezegd, dat ik niet weer zo'n constructie wilde als met de Maserati. Hij zou dus de auto van mij moeten kopen of de auto moeten gaan leasen. Ik wilde niet dat de financiering van zo'n dure auto op mijn bedrijf [D] B.V. ging neerkomen. [betrokkene 1] toonde belangstelling voor dit type Aston Martin. [betrokkene 1] kwam met een print van een internetpagina bij mij, waarop een Aston Martin voor € 225.000 te koop stond bij een niet-dealer in Duitsland en iemand die ik niet kende. Ik heb die mensen gebeld, hen gevraagd of het een nieuwe auto was en of hij op voorraad stond. Dat was het geval maar er was geen euro korting te krijgen. Toen was voor mij de lol er eigenlijk al af. Achteraf is mij gebleken dat [betrokkene 1] toch naar die auto in Duitsland is wezen kijken. Ik heb dat van [betrokkene 1] zelf gehoord. Toen [betrokkene 1] daar naar die auto ging kijken, stond die daar echter niet. Ondertussen had ik met [E] gebeld, een bedrijf waar ik al vaker zaken mee gedaan heb. Die had op internet ook een Aston Martin te koop staan. Ik sprak toen met [betrokkene 2] . Die vertelde mij dat die Aston Martin van € 225.000 van hun bedrijf was en dat die bij [E] in de showroom stond maar ook via die andere handelaar te koop werd aangeboden. Toen heb ik met [betrokkene 1] contact opgenomen en hem gezegd dat bij [E] in Neuss een Aston Martin te koop stond en dat hij die daar wel kon gaan bekijken. Ik zei tegen [betrokkene 1] dat hij ervan uit moest gaan dat die auto met alles erop en eraan, dus inclusief BTW en BPM, hem zo'n € 400.000 ging kosten. Daarna is [betrokkene 1] in Neuss naar die auto gaan kijken. Toen hij terugkwam gaf hij aan dat hij die auto wel wilde hebben en dat ik hem absoluut niet aan een ander mocht verkopen. Hij vroeg aan mij: "Kan dat volgende week?" Ik zei: "Nee, zo snel lukt dat niet.

Daar gaat een tijd overheen, minimaal een maand, om te zorgen dat er gele kentekenplaten op komen." Ik wilde namelijk proberen die auto voor een zo laag mogelijk bedrag in te kopen, want ik wilde er een klappertje mee maken. Ik heb de Aston Martin uiteindelijk voor € 229.000 van [E] gekocht. Ik ging er op dat moment volledig van uit die auto aan [betrokkene 1] te kunnen verkopen. Ik heb de Aston Martin door [betrokkene 1] uit Neuss op laten halen. De bestelling van deze Aston Martin bij [E] zal in april van dit jaar zijn gedaan, nadat [betrokkene 1] die auto daar heeft bekeken. Ik wilde eerst zeker weten of die auto, zo die daar stond, hem aanstond. [C] heeft de auto gekocht. [D] B.V. had op dat moment onvoldoende geld voorhanden om de Aston Martin te kunnen betalen. Het was een nieuwe auto. Ik heb de auto als nieuw en schadevrij gekocht en er ook geen schade aan kunnen ontdekken toen die bij ons in de showroom stond. Ik moest die auto eerst aan [E] in Duitsland betalen, voordat zij die auto aan mij gingen leveren. 4. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van verhoor getuige d.d. 23 september 2014, daarvan de vertaling vanuit het Duits door een beëdigd en in het Register ingeschreven vertaler Duits […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als verklaring van getuige [betrokkene 3]: [betrokkene 3] , nadat u als getuige in het strafrechtelijk onderzoek op uw rechten en plichten bent gewezen, vraag ik u om eerst zelf de verkoop van de betreffende auto Aston Martin, type Vanquish Volante One 77 / F1, met chassisnummer [001] , te beschrijven, alsmede uw functie bij de firma [E] GmbH te beschrijven? Ik ben directeur van de firma [E] GmbH en was dat ook op het moment van de verkoop van de betreffende auto. Wij hebben in april 2014 een advertentie over de voornoemde Aston Martin geplaatst. Het was een geheel nieuwe auto. Hij had een paar kilometer gereden. 5. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal van verhoor verdachte d.d. 4 september 2014, […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als verklaring van verdachte: Opmerking verbalisanten: Door middel van het opnemen van telecommunicatie is naar voren gekomen dat over een Aston Martin gesproken is. Dit betreft het volgende gesprek, via 06- [telefoonnummer 1] in gebruik bij [betrokkene 4] , datum 13 mei 2014, tijd 15:27:44, 06- [telefoonnummer 2] (inkomend). Het betreft een gesprek tussen [betrokkene 1] en [betrokkene 4] . Vermoedelijk betreffen dit [verdachte] , roepnaam [verdachte] , en [betrokkene 4] , roepnaam [betrokkene 4] . Het volgende gedeelte is letterlijk uit de uitwerking van het gesprek overgenomen: - [betrokkene 4] : 'Jonge, jonge, wat nu. Wat hebben ze nu gedaan. Want ze hebben dus niks gevonden? Ze hebben jou niet kunnen arresteren of zo dan? Willen ze jou arresteren of wat?' - [verdachte] : 'Nee, nee, nee. Want wat is er nou aan de hand. Die man. Die [betrokkene 1] , die heb ik vorig jaar een A6 Allroad verkocht, zei ik net. Ja! En voor die [betrokkene 1] ben ik nu bezig om een Aston Martin... Volgens mij heb ik dat nog wel aan jou verteld. Dat ik hem ingekocht heb.' Vraag verbalisanten: Wat kunt u hier nog over verklaren? Dit gesprek kwam nadat de FIOD op 13 mei 2014 op het bedrijfsadres van [F] papieren in beslag genomen had. [betrokkene 4] zal daarvan op de hoogte gebracht zijn en daarna hebben wij via de telefoon met elkaar gesproken. Hij belde mij op. U kunt zien wat we besproken hebben. 6. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal van verhoor verdachte d.d. 2 september 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als verklaring van verdachte: U heeft mij eerder al gehoord omtrent de gang van zaken met betrekking tot de door [B] aan de [A] B.V. verstrekte lening van € 150.000. U heeft mij toen onder meer een handgeschreven briefje getoond, waaruit naar voren komt, dat [B] verklaart dat [betrokkene 1] het bedrag van de geldlening nu en nooit terug hoeft te betalen. Dat briefje heb ik geschreven en ondertekend. Ik heb rechtstreeks uit handen van [betrokkene 1] een bedrag in contanten ontvangen van € 150.000. Dat geld heb ik in de verbouwing van mijn eigen woning gestoken. [betrokkene 1] vroeg daarbij aan mij, om dat bedrag van € 150.000 als zogenaamde 'Lening' aan de [A] B.V. terug te betalen, zodat hij op die manier € 150.000 schijnbaar legaal ter beschikking kreeg. Verbalisanten delen gehoorde het volgende mede. Tijdens de verhoren op 29-08-2014 vroeg u zich luidop af, of [betrokkene 1] zijn geld met soft drugs of met 'van die blokken' verdient zou hebben. Ter illustratie gaf u daarbij met uw handen de vorm van zo'n blok aan. Verbalisanten vragen gehoorde, wat hij met 'van die blokken' bedoelt? Wij hebben op 29-08-2014 terloops gesproken over de ruim 3 miljoen euro aan contanten, die in het kader van dit onderzoek in beslag genomen zijn. Ik dacht toen luidop, dan kan dat haast niet alleen met weed verdient zijn. Zo kwam ik bij die opmerking. Maar ik weet ook niet of hij het met weed verdiend heeft. [betrokkene 1] vertelde mij dat hij niets deed. Als ik hem thuis belde, was hij ook altijd thuis. Maar hoe kun je nu 3 miljoen verdienen? Toen ik zaken met [betrokkene 1] deed wist ik niet hoe hij aan zijn geld kwam. Daar heeft hij tegen mij nooit wat over gezegd. 7. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 23 april 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij werden de geluidsbestanden van de OVC-001 d.d. 11 april 2014 uitgeluisterd en uitgewerkt. Hierbij werd het volgende vastgelegd: 9:28:58 (7943) [betrokkene 1] (het hof begrijpt: [betrokkene 1] ) zegt: Net zo bij Duitsland, over de grens. Dat hij daar even staat. [betrokkene 5] (het hof begrijpt: [betrokkene 5] ) zegt: Ja. [betrokkene 5] zegt dat er een cabrio in Hilversum staat. (...) [betrokkene 1] vraagt of dat dezelfde is. Een Vancris. [betrokkene 5] zegt: Ja een Vancris. (...) 11:22:28 (7971) Ze stoppen. (...) Navigatie zegt: De route wordt berekend. [betrokkene 5] zegt dat het te ver is. [betrokkene 1] zegt dat ze er wel even heen kunnen. [betrokkene 5] zegt dat ze even moeten nagaan of het goed is en zegt: [a-straat 1] , Denklingen, bij Keulen Duitsland. We hebben het goed ingevoerd, toch. [betrokkene 1] zegt dat het goed is. Leuk, dan kan ik gelijk even zien hoe dat ding eruit ziet. 11:34:35 (7975) [betrokkene 1] zegt dat hij een maand, zeg maar als de auto daar gelijk betaald wordt en hij wordt overgezet dan staat het makkelijk in twee week op naam. [betrokkene 5] zegt dat die Duitse brief erbij moet, daar moet je altijd op wachten. (...) 13:46:12 (8020) [betrokkene 1] zegt dat hij zeker weet dat [betrokkene 1] hem binnen pakt, zegt nou, drie en half, dan pakt hij een rooitje of 30 a 40 eruit. Daar is [betrokkene 1] van overtuigd. [betrokkene 5] zegt dat je het gewoon kunt zien aan de facturen en alles. [betrokkene 1] zegt ja. [betrokkene 1] vraagt of [betrokkene 5] aardig Duits kan. [betrokkene 5] kan dat. [betrokkene 1] zegt dat hij dan kan vragen hoeveel procent er vanaf kan. Als we dat eraf lullen dan kan hij nooit meer lullen natuurlijk. Hij zal het wel proberen. Dan is dit ritje er al uit. [betrokkene 5] zegt ja, dat is wat we willen. 15:10:00 (8048) [betrokkene 1] vertelt dat dat ding er niet stond en scheldt. 800 kilometers voor niets gereden. 8. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d.

25 april 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij werden de geluidsbestanden van de OVC uitgeluisterd en uitgewerkt. De tijden genoemd in dit proces-verbaal zijn de tijden weergegeven op de bestanden van de OVC. Dit zijn UTC tijden. Hierbij werd het volgende vastgelegd. d.d. 16 april 2014. 12:15:00 (8346): Navigatie zegt bestemming bereikt. [betrokkene 5] zegt op nummer […] daar was het. Ze zijn blij dat [betrokkene 1] hem kent. [betrokkene 1] stopt en parkeert. Ze stappen uit. 12:26:00 (8348) Ze stappen weer in en programmeren Enschede in de navigatie en daarna Assen zegt [betrokkene 5] . Hij had veel auto's staan dat viel hen mee. [betrokkene 1] zegt ik denk ik vraag wat hij kost. Dat hebben ze toch wel afgesproken met elkaar. (dan lange stilte) [betrokkene 1] : compleet 3.5 (drie en een half) dat is het. [betrokkene 5] : Dan heb je echt iets eeeh (lacht). [betrokkene 1] : Hij is toch echt, echt, echt veel mooier als die andere hoor. Wat een geweldig ding. [betrokkene 5] : hier kan je veel meer van genieten. [betrokkene 1] : Oh ok oh, ik denk dit is een mooie auto. [betrokkene 5] : ik vind hem ook veel mooier als die andere. [betrokkene 1] : ik vind hem ook veel mooier als die Maserati, as eeh die Lambo. [betrokkene 1] : Ooh wat een mooi ding. [betrokkene 1] : wit zwart. [betrokkene 5] : ook alles mooi carbon. [betrokkene 1] : Jaaa, precies helemaal goed ik krijg het er koud van. Helemaal nieuw. [betrokkene 5] : exact wat je wil. [betrokkene 1] is helemaal Flabbergasted! [betrokkene 1] moeten er nu alleen nog met [verdachte] (het hof begrijpt: verdachte [verdachte] , wiens roepnaam [verdachte] is) uitkomen. 12:41:00 (8353) [betrokkene 1] belt uit naar [verdachte] en vraagt of die op de zaak is. Hij is onderweg naar hem toe. [betrokkene 1] vraagt waar hij heen moet rijden. Een dikke ja zegt [betrokkene 1] . Hij wil het nu gelijk weten. Hij komt naar hem toe. Naar Meppel is nog 2 uur. [betrokkene 1] zegt maak het even goed voor me he. Ze bellen elkaar nog. 12:50:00 (8356) [betrokkene 1] spreekt met [betrokkene 6] . Hij vertelt dat hij in Duitsland is en onderweg terug. Hij rijdt nog even bij [verdachte] langs zegt hij. (...) [betrokkene 1] zegt de auto is veel dikker dan normaal. 350 en dan moet hij de verzekering regelen dat is het mooiste dat denk ik, ik denk dat ik daar wel uitkom. [betrokkene 1] is blij dat hij gekeken heeft. [betrokkene 1] denkt dat ze er wel uitkomen. Hij zegt: Hij ( [verdachte] ) kan hem sowieso met korting kopen. 9. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal d.d. 27 juli 2015 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisanten: Door de officier van justitie is de opname van telecommunicatie bevolen. In het kader van het onderzoek naar de Aston Martin speelt onder meer het telefoonnummer 06- [telefoonnummer 3] , in gebruik bij [betrokkene 1] , een rol. Hierna zijn de, via een tap op dit telefoonnummer verkregen, van belang zijnde gesprekken en sms-berichten weergegeven. 16-04-2014, 12:58:08 (3139) [verdachte] stuurt sms-bericht aan [betrokkene 1] : Ik moet morgenochtend nog in Friesland zijn, rij dan wel even langs voor bakkie koffie. 16-04-2014, 16:55:30 (3151) [verdachte] belt [betrokkene 1] . [betrokkene 1] zegt dat [verdachte] het rustig aan kan doen, want zij staan 20 kilometer voor Assen in de file. Even later zegt [verdachte] dat de volgende voor [betrokkene 1] een helikopter wordt. 16-04-2014, 17:07:46 (3153) [betrokkene 1] belt met [verdachte] en zegt dat hij er met 10 minuten is. [verdachte] zegt dat hij er dan ook is. 10. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 25 april 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij werden de geluidsbestanden van de OVC uitgeluisterd en uitgewerkt. De tijden genoemd in dit proces-verbaal zijn de tijden weergegeven op de bestanden van de OVC. Dit zijn UTC tijden. Hierbij werd het volgende vastgelegd, d.d. 16 april 2014. 15:23:00 (8410) Navigatie zegt bestemming bereikt. Ze stoppen en stappen uit. Buiten begroeten ze [verdachte] en [betrokkene 1] zegt dat het een mooie auto is tegen [verdachte] 15:38:00 (8411) [betrokkene 1] en [betrokkene 5] stappen in. (...) [betrokkene 1] praat dan door geopend portier/raam met [verdachte] . (...) Ze groeten mekaar en zeggen tot morgen. Daarna rijdt [betrokkene 1] weg. 15:39:00 (8411) [betrokkene 5] zegt: [betrokkene 1] ik denk dat hij de waarheid spreekt. [betrokkene 1] Aha. [betrokkene 5] : Dat hij er echt niks van pakt. [betrokkene 1] : Oja. [betrokkene 5] : Dat geloof ik dat geloof ik echt. [betrokkene 1] : Oke. [betrokkene 5] : Ja dat geloof ik echt, ik geloof echt dat die vent 290 vraagt. [betrokkene 1] : Ja nou goed dat kan. (...) [betrokkene 1] : Ik denk dat het gewoon voor die 260 wel rondkomt. [betrokkene 5] : Nou ist een ander verhaal wat je zegt, nou geef ik jou weer gelijk ik denk dat hij het morgen rond heeft. [betrokkene 1] : Tuurlijk. maar ik denk niet dat hij er geld aan eeh. [betrokkene 1] : aah hij krijgt er sowieso, tuurlijk wel. [betrokkene 5] : Misschien zal hij van die vent is weer korting krijgen of wat dan ook maar eeh. (Gesprek verder over de mogelijke prijs voor de auto.) [betrokkene 1] vertrouwt het niet dat [verdachte] het voor hem zou doen. Hij doet het alleen voor het geld volgens [betrokkene 1] 15:53:00 (8416) Ze zijn helemaal blij met de auto, hij is super, mooier dan de Maserati, het is een cabrio, dat vindt [betrokkene 1] fijn. Mooie kleur zwart. 18:28:00 (8331) [betrokkene 6] : Hoe laat zou hij komen dan? [betrokkene 1] : Nou ik leg het sowieso (onverstaanbaar) dat we morgenvroeg, dan is ie er, dat we wel er uit komen dan heb ik ook gelijk de eeeh geven kan he! [betrokkene 6] : Ja als hij komt. [betrokkene 1] : Hij komt zeker! Maar goed dan moet ik wel met hem er uitkomen en dan zeg nou doe maar jonge, weet je wel, dat je wel gelijk kan zeggen nou doe maar. Dat ik dan niet aanzit, snap je? [betrokkene 6] : Ja. [betrokkene 1] : Het is alleen ... het is ook zo klaar, ja toch. [betrokkene 6] : Ja. 18:31:00 (8432) [betrokkene 1] zegt: Dit is hem toch? Ondertussen ritselt er iets (geluid lijkt op enveloppe). [betrokkene 1] stopt. Hij zegt: Moet ik eerst wachten tot jij eeeh. [betrokkene 6] : Nee! Nou maar... (onverstaanbaar) even snel. Ze stappen vervolgens uit. Er is op de achtergrond een roepende persoon te horen. Niet te verstaan wat hij zegt. [betrokkene 1] grinnikt en komt met [betrokkene 6] weer in de auto. 11. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 30 maart 2015 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij is de geluidsband van de OVC van 16 april 2014 uitgeluisterd en uitgewerkt. In het tekstgedeelte van OVC-001-168, bij '18:31:00 8432', staat onder meer het volgende vermeld: "Ze stappen vervolgens uit. Er is op de achtergrond een roepende persoon te horen. Niet te verstaan wat hij zegt. [betrokkene 1] grinnikt en komt met [betrokkene 6] weer in de auto." Desgevraagd ben ik aan de hand van de geluidsband van de OVC van 16 april 2014 nagegaan op welk tijdstip [betrokkene 1] en [betrokkene 6] zijn uitgestapt en weer in de auto terugkwamen. Uit de geluidsband van OVC-001-168 komt naar voren dat [betrokkene 1] en [betrokkene 6] omstreeks 18.31.00 uur zijn uitgestapt en omstreeks 19.05.03 uur in de auto terugkwamen. Ik merk hierbij op dat dit UTC tijden betreft. Gezien het feit dat de zomertijd op 30 maart 2014 is ingegaan, is de lokale tijd, waarop [betrokkene 1] en [betrokkene 6] de auto verlieten en weer in de auto terugkwamen, respectievelijk omstreeks 20.31.00 uur en 21.05.03 uur geweest. 12.

Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal van verhoor d.d. 4 juni 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als verklaring van getuige [betrokkene 7] , wonende aan de [b-straat 1] in [plaats] : [betrokkene 1] en [betrokkene 6] kwamen de dag voordat ik op vakantie ging bij mij op bezoek. Ze waren nog nooit bij mij thuis geweest, dus ik vond dat vreemd. Het was 16 april. Nadat ze een tijdje bij me gezeten hadden, zei [betrokkene 1] dat hij even wegging. [betrokkene 1] is toen ongeveer een kwartier à 20 minuten weggeweest. Hij kwam terug en had een plastic tasje bij zich. Ik kon niet zien wat er in zat maar het tasje was duidelijk gevuld. Er kan geld in gezeten hebben. 13. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal van verhoor d.d. 12 augustus 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als verklaring van getuige [betrokkene 7] : [betrokkene 8] (het hof begrijpt: [betrokkene 8] ) heeft mij gevraagd een kluis in mijn kelderbox te plaatsen. Hij vertelde dat het voor een kennis was. Ik vroeg wie is die kennis en hij zei dat het [betrokkene 1] was. [betrokkene 8] heeft gezorgd voor de sleutel van de box. Ik heb bij de woningbouw gevraagd om een nieuwe gleufsleutel voor het portiek. [betrokkene 8] heeft beide sleutels aan [betrokkene 1] gegeven. [betrokkene 1] kon zelf altijd bij de kluis komen. Ik heb via [betrokkene 8] € 1.000 gekregen van [betrokkene 1] voor het hebben van de kluis. 14. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen ‘Overzicht verborgen kluizen / verstopplaatsen geld d.d. 31 juli 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Locatie H: [b-straat 1] te [plaats] , woning [betrokkene 7] (moeder [betrokkene 8] ). Op 15 mei 2014 is naar aanleiding van de verklaring van [betrokkene 8] binnengetreden in de kelderbox behorende bij de woning [b-straat 1] te [plaats] . In de kelderbox is een in de vloer gestorte kluis aangetroffen. Met behulp van een specialistische slotenmaker is de kluisdeur geopend. Onder andere de volgende goederen werden in beslag genomen: 8 stapels bankbiljetten van verschillende coupures bij elkaar gehouden door elastieken of plastic zakken, 1 bankbiljet van € 50, 17 goudklompen van diverse omvang. De totale waarde aan bankbiljetten in de grondkluis bedroeg € 599.250. 15. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 25 april 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij werden de geluidsbestanden van de OVC uitgeluisterd en uitgewerkt. Hierbij werd het volgende vastgelegd. d.d. 17 april 2014, 8:26:00 (8439): [betrokkene 1] : Ik had het gister even opgehaald, ik denk, eeh hoe het ook is. Ik maak het gewoon rond. Ik wil het gewoon hebben. Echt die eeh ik denk ik maak het gewoon rond. We zien het wel. [betrokkene 5] : Ja je hebt gelijk. [betrokkene 1] : Jaaa daarom. 16. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal d.d. 27 juli 2015 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisanten: De officier van justitie heeft de opname van telecommunicatie bevolen. In het kader van het onderzoek naar de Aston Martin speelt het telefoonnummer 06- [telefoonnummer 3] , in gebruik bij [betrokkene 1] , een rol. Hierna zijn de, via een tap op dit telefoonnummer verkregen, van belang zijnde gesprekken en sms-berichten weergegeven. 17-04-2014, 10:01:22 (3172) [betrokkene 1] belt met [verdachte] en vraagt op enig moment waar [verdachte] is. [verdachte] zegt dat hij sowieso nog naar Friesland moet. [betrokkene 1] : 'Ja, laten we maar even afspreken en dan eeh, heb ik een eeh voorstel eigenlijk.' [verdachte] : 'Oh God, nou’. ( [betrokkene 1] lacht) [verdachte] : 'Slaap er al weer niet van'. [verdachte] en [betrokkene 1] spreken af dat [verdachte] met [betrokkene 1] zal bellen en dat ze dan iets afspreken. 17-04-2014, 12:11:33 (3179) [verdachte] stuurt sms-bericht aan [betrokkene 1] : 'Ben er rond één.' 17-04-2014, 10:12:06 (3180) [betrokkene 1] stuurt sms-bericht aan [verdachte] : 'Oke, tot zo.' 17-04-2014, 13:16:59 (3184) [verdachte] stuurt sms-bericht aan [betrokkene 1] : 'Ben wat vergeten. Kom d'r aan.' 17-04-2014, 14:16:30 (3188) [betrokkene 1] belt met [verdachte] . [verdachte] : 'Yes man.' [betrokkene 1] : 'Hey man. Hee eeh, die van die gele, heb ik je één (1) meegegeven [verdachte] toch?' (Er volgt een stilte van 2 seconden.) [betrokkene 1] : 'Ja, want anders dan eeh, dan heb ik je wat teveel, eeh, met dat. Ik weet niet of je dat nagekeken hebt, maar. ' [verdachte] : 'Ja, één (1).' ( [betrokkene 1] en [verdachte] spreken tegelijkertijd.) [betrokkene 1] : 'Ja, klopt 't. Oke, heel, heel, heel. Ja. Nee. Helemaal, dan klopt 't helemaal precies. Oke. Later. Hoi hoi.' [verdachte] : 'Ja, ja, ja. Een (1) een (1) een (1) een (1) een (1). Ja. Joo. Joo.' 17. Een geschrift, zijnde een formulier van [E] GmbH, ondertekend d.d. 17 april 2014, besteller/käufer: [C] B.V. […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: [E] GmbH , [c-straat 1] te Neuss, bestätigt die Bestellung des unten beschriebenen Fahrzeuges. Käufer/Besteller: Fa. [C] B.V. [d-straat 1] , Assen. Fahrzeug: Marke Aston Martin, Typ Vanquish Volante One. Endpreis: € 229.000. 18. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal d.d. 27 juli 2015 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisanten: De officier van justitie heeft de opname van telecommunicatie bevolen. In het kader van het onderzoek naar de Aston Martin speelt het telefoonnummer 06- [telefoonnummer 3] , in gebruik bij [betrokkene 1] , een rol. Hierna zijn de, via een tap op dit telefoonnummer verkregen, van belang zijnde gesprekken en sms-berichten weergegeven. 24-04-2014, 10:43:50 (3520) [verdachte] belt [betrokkene 1] . [verdachte] : 'Oke. Hee, ik had eeh, ik had nog een eeh, voor de eeh, voor de hobby nog een mooi autootje gekocht voor mijzelf.' [betrokkene 1] : 'Ja.' [verdachte] : 'En die eeh, die eeh, ken ik dinsdagmorgen uit Duitsland ophalen. Maar wil je dan mee?' [betrokkene 1] : 'Ja. Nee. Dat is goed. Dat is leuk even toch?' [verdachte] : 'Vind je dat mooi? Ja?' [betrokkene 1] : 'Ja, dat vind ik wel... (lacht) dat vind ik wel even mooi.' [verdachte] : 'Nee, want dan dan zorg ik even dat ik export-platen en zo krijg, want dan kan die auto rijdend mee terug.' [betrokkene 1] : 'Ooh? Oh, hartstikke leuk man.' [verdachte] : 'Nou. ja?' [betrokkene 1] : 'Super leuk. Dan neem ik eeh, ja nou, super, super, super, super, super.' (...) [verdachte] : 'Maar dat, maar maar dat, maar dat, maar dan houden we daar rekening mee, dat de wat dinsdag doen.' [betrokkene 1] : 'Hartstikke leuk! Hartstikke leuk, en hoe laat gaan we ongeveer weg [verdachte] ? Weet je dat ook of niet?' (...) [verdachte] : 'Maar eeh, dat over we, overleggen nog wel even, maar dan zorg ik, dan zeg ik gewoon, eeh, dan zorg ik even voor die volmacht, dat jij de bestuurder op die dag van die auto bent. Ja?' [betrokkene 1] : 'Oke. Nou perfect, eeh, hartstikke leuk. Vind ik hartstikke leuk.' 19. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 8 mei 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij werden de geluidsbestanden van de OVC uitgeluisterd en uitgewerkt. Hierbij werd het volgende vastgelegd. d.d.

26 april 2014, 15:09:00 (9214): [betrokkene 1] zegt: Daar rijdt een Aston Martin een heel andere hoor, dat is een DB9. (...) Hij is niet te vergelijken met die andere die is tien keer mooier. De auto die ze zien is smerig. Het is een mooie auto volgens [betrokkene 1] . [betrokkene 6] van welk bouwjaar is deze dan. [betrokkene 1] zegt: Nieuw. [betrokkene 6] : Maar het is een ander type. [betrokkene 1] : Jaaa dit is een heel andere. Die van ons kost drie keer deze. 20. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 10 mei 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij werden de geluidsbestanden van de OVC uitgeluisterd en uitgewerkt. Hierbij werd het volgende vastgelegd, d.d. 28 april 2014: 11:29:00 (9296) [betrokkene 1] zegt dat hij de papieren heeft. [betrokkene 1] zoekt een adres en ze zeggen Neuss. [betrokkene 9] kan morgen wel mee naar Neuss. Hij zegt dat hij wel mee gaat. 11:47:00 (9302) [betrokkene 1] vraagt hoe lang het duurt om dat kenteken er op. [betrokkene 5] denkt 2 weken of 10 werkdagen. [betrokkene 1] denkt dat "hij" er gelijk mee bezig gaat. [betrokkene 1] vraagt aan [betrokkene 5] op hoeveel BPM die kwam. 90 rooien he zegt hij. 21. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal van verhoor getuige d.d. 9 september 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als verklaring van getuige [betrokkene 9] : (Opmerking verbalisanten: In deze verklaring willen we het met jou hebben over de Aston Martin die [betrokkene 1] en [betrokkene 6] in Duitsland gekocht hebben. Vraag verbalisanten. Wat kan jij hierover vertellen?) Ik heb deze auto opgehaald met [betrokkene 1] en [betrokkene 5] uit Duitsland. We zijn vanuit Leeuwarden vertrokken. Eén of twee dagen van tevoren vroeg [betrokkene 1] aan me of ik met hem mee ging naar Duitsland om deze Aston Martin op te halen. [betrokkene 1] moest hem ophalen dus zal [betrokkene 1] de sleutels en zo wel van dat bedrijf hebben gekregen. (Vraag verbalisanten: Hoe zijn jullie teruggegaan?) [betrokkene 1] heeft in de Aston Martin gereden en ik zat naast hem. [betrokkene 5] is in de auto van [betrokkene 1] teruggereden. We zijn naar Assen gereden. Naar [verdachte] . Die [verdachte] was op de zaak toen wij de Aston Martin kwamen brengen. [verdachte en betrokkene 1] hebben met elkaar gesproken. 22. Een geschrift, zijnde een rekeningafschrift van de ABN AMRO van de ondernemersrekening [rekeningnummer] van rekeninghouder [C] BV over de periode van 22 april 2014 tot en met 29 april 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: Datum: 28 april 2014 Omschrijving: EL28040031291411 BETAALD EUR 229.000,00 […] [E] GMBH […] NAVRAAGRUBR: EL28040031291411 Bedrag af: 229.000,00. 23. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 10 mei 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij werden de geluidsbestanden van de OVC uitgeluisterd en uitgewerkt. Hierbij werd het volgende vastgelegd, d.d. 29 april 2014: 8:00:00 (9371) [betrokkene 1] heeft het over de snelheid op de weg. Hij zegt hier mag je 120. [betrokkene 1] : Gelukkig straks met die ander val je in ieder geval niet op. [betrokkene 9] lacht. [betrokkene 1] : Dat voordeel hebben we weer. [betrokkene 9] : Oh daarvoor heb je hem gekocht. [betrokkene 1] : Ja. Maar ik rij toch niet in de buurt hoor. Meestal in het buitenland en weet ik veel wat en dan vind ik het heerlijk. Daarvoor doe ik het ook. Dat zijn van die dingen waar je echt kan genieten. 8:22:00 (9379) [betrokkene 5] zegt dat hij straks niet hard moet rijden. [betrokkene 1] zegt dat hij dat zeker niet zal doen. Je moet uitkijken met een auto met een nieuwe motor. Alles is met de hand gemaakt en de motor alleen kost al een ton. Het is een van de duurste Aston Martins zegt [betrokkene 1] . 10:33:00 (9404) Ze stappen weer in en vertrekken. [betrokkene 5] programmeert Neuss. 10:57:00 (9412) [betrokkene 1] zegt dat hij straks achter [betrokkene 5] aanrijdt. Ze komen aan bij het bedrijf en de groene platen zitten erop. Ze stoppen en stappen uit. 11:24:00 (9413) [betrokkene 5] stapt in en vertrekt. Hij opent een raam. Op de achtergrond buldert een auto met zo te horen veel pk's [betrokkene 5] praat in zichzelf: "230, 21 procent, 46000." 14:28:00 (9476) Navigatie zegt na 200 meter rechts afslaan. Uw bestemming [d-straat] . 14:48:00 (9477) [betrokkene 1] [betrokkene 5] en [betrokkene 9] stappen weer in en vertrekken. [betrokkene 1] zegt dat hij aanneemt dat hij de auto binnen zet. [betrokkene 5] zegt: Het kindje is er. [betrokkene 1] : Zo dat hebben we weer voor mekaar. Hij is wat stiekem he. Hij moet me tegemoet komen met de BPM. Daarvoor heb ik hem 5 extra gegeven, maar dat maakt niks uit daar komen we wel uit. 15:02:00 (9481) [betrokkene 1] : Wanneer komt hij nou voor de keuring? [betrokkene 5] : Na maandag. Dan betalen en dan kan hij het kenteken er op krijgen. Maximaal vijf werkdagen. [betrokkene 1] : Binnen twee weken is het op zeker klaar! [betrokkene 5] : Dat moet ook want er is ook haast mee. [betrokkene 1] : Ja. [betrokkene 9] : Waarom kan hij niet eerder naar de keuring toegaan. [betrokkene 5] : Omdat hij de papieren erbij moet hebben, bepaalde papieren dat hij is ingevoerd. 15:12:00 (9485) [betrokkene 1] zegt vrijdag over een week moet hij eigenlijk klaar zijn, [betrokkene 5] denkt over 2 weken precies. [betrokkene 1] wil dan [betrokkene 6] een paar dagen meenemen. Het maakt [betrokkene 6] niets uit die auto. Ze vindt het mooi voor [betrokkene 1] . [betrokkene 1] : Het is mijn ding. 24. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 10 mei 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij werden de geluidsbestanden van de OVC uitgeluisterd en uitgewerkt. Hierbij werd het volgende vastgelegd. d.d. 30 april 2014: 11:23:00 (9520) Ze zoeken iets in de auto. [betrokkene 6] zegt: is dit het? Ja dat klopt zegt een NN man hij neemt het aan en bedankt haar. Ze stappen in en [betrokkene 6] zegt: Mooi hoor!!! [betrokkene 10] zegt dat het wel leek of er een vlam uit de uitlaat kwam als hij gas gaf. [betrokkene 1] zegt hij is veel dikker als op de foto. 11:26:00 (9521) [betrokkene 1] vraagt wat ze er van vonden. Hij vindt hem zelf helemaal geweldig. [betrokkene 6] vindt hem wel op de andere lijken. Er is geluid te horen als het tellen van geld. Volgens [betrokkene 10] is het geluid van 12 cilinders wel geweldig. [betrokkene 10] moet het paspoort en rijbewijs uit de jas van [betrokkene 1] halen. [betrokkene 1] vraagt om een kaartje met die dikke Duitser er op. Hij staat er op en volgens [betrokkene 1] is hij wel de eigenaar. Verder dat er iemand achterin zou kunnen maar dan voor een uurtje of anderhalf. De gordels zijn hetzelfde als deze zegt [betrokkene 1] . 25. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 12 augustus 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door de Belastingdienst/FIOD kantoor Groningen en de Politie Noord-Nederland, Dienst Regionale Recherche, Specialistische Ondersteuning - Financiële Opsporing wordt een gezamenlijk strafrechtelijk onderzoek ingesteld, onderzoek 'Arville', met betrekking tot een aantal natuurlijke personen en rechtspersonen die zich - al dan niet in georganiseerd verband - vermoedelijk schuldig hebben gemaakt aan het (mede)plegen van een of meer strafbare feiten, waaronder witwassen.

Ik, verbalisant, heb in het kader van genoemd onderzoek, door middel van het programma Xiraf, onderzoek gedaan naar digitale gegevens die zijn vastgelegd op in beslag genomen gegevensdragers afkomstig van de locatie [e-straat 1] te [plaats] en [f-straat 1] te [plaats] . Foto's Aston Martin Op de locatie [e-straat 1] te [plaats] is een laptop, merk Macbook Pro, in beslag genomen. Deze laptop is binnen het onderzoek Arville gecodeerd met nummer A 01-09-05. Op deze laptop staan foto's van een witte Aston Martin. Deze foto's zijn volgens de GPS gegevens gemaakt op 30-04-2014 aan de [d-straat 1] te Assen. Naar aanleiding van een persoonlijke ontmoeting herken ik de vrouw op de foto A-01-09-05- F003 als [betrokkene 6] , geboren op [geboortedatum] -1962 te Hengelo. [betrokkene 6] is sinds [2003] gehuwd met [betrokkene 1] (geboren op [geboortedatum] -1966). Op de foto's A-01-09-05-F001 en A-01-09-05-F002 is te zien dat er een Duitse kentekenplaat is bevestigd op de Aston Martin. Het betreft een Duits kenteken met nummer [kenteken] . 26. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 10 mei 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij werden de geluidsbestanden van de OVC uitgeluisterd en uitgewerkt. Hierbij werd het volgende vastgelegd. d.d. 5 mei 2014, 8:46:00 (9781): [betrokkene 1] zegt dat hij volgende week vrijdag met [betrokkene 6] weggaat. En de week daarna dan is zijn kindje klaar. 27. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 10 mei 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Door mij werden de geluidsbestanden van de OVC uitgeluisterd en uitgewerkt. Hierbij werd het volgende vastgelegd. d.d. 6 mei 2014, 7:01:00 (9850): [betrokkene 5] zegt nog een weekje. [betrokkene 1] : Ja maar ik wil wel even die papieren zien met die BPM en zo. 28. Een in de wettelijke vorm opgemaakt proces-verbaal van doorzoeking ter inbeslagneming, opgemaakt en ondertekend door de rechter-commissaris en de griffier, met bijlage […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: De rechter-commissaris heeft op 13 mei 2014 doorzoeking ter inbeslagneming verricht op het adres [g-straat 1] te [plaats] . Bij aankomst was aanwezig een persoon die opgaf te zijn [betrokkene 11] , moeder van verdachte [betrokkene 1] , bewoonster van het pand. Er is een aantal goederen en bescheiden aangetroffen en inbeslaggenomen, die zijn vermeld op de aan dit proces-verbaal gehechte lijst, van welke lijst de inhoud hier als ingevoegd geldt. Bijlage: lijst van inbeslaggenomen voorwerpen, voor zover inhoudende: - E-05-01-04-001, sleutel in plastic hoesje (Aston Martin teken staat op sleutel), vindplaats onderste la linker nachtkastje. 29. Een in de wettelijke vorm opgemaakt proces-verbaal van doorzoeking ter inbeslagneming, opgemaakt en ondertekend door de rechter-commissaris en de griffier, met bijlage […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: De rechter-commissaris heeft op 13 mei 2014 doorzoeking ter inbeslagneming verricht op het adres [e-straat 1] te [plaats] . Voorafgaande aan de doorzoeking is verdachte [betrokkene 1] aangehouden door een arrestatie-eenheid en afgevoerd. Bij aankomst waren aanwezig twee personen die opgaven te zijn [betrokkene 6] [betrokkene 1] , partner van [betrokkene 1] , en [betrokkene 10] , zoon van [betrokkene 1] , bewoners van het pand. Er is een aantal goederen en bescheiden aangetroffen en inbeslaggenomen, die zijn vermeld op de aan dit proces-verbaal gehechte lijst, van welke lijst de inhoud hier als ingevoegd geldt. Bijlage: lijst van inbeslaggenomen voorwerpen, voor zover inhoudende: - A-01-05-13, autosleutel Aston Martin, vindplaats tafel/eiland keuken. 30. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 18 februari 2015 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Tijdens het Arville-onderzoek werd op 13 mei 2014 een doorzoeking uitgevoerd in het pand [d-straat 1] te Assen. Bij die doorzoeking werd onder meer een personenauto, merk Aston Martin, type Vanquish Volante One, aangetroffen en in beslag genomen. Tijdens de doorzoeking op dit adres werd eveneens een Aston Martin contactsleutel aangetroffen en in beslag genomen. Op 13 mei 2014 werd een doorzoeking uitgevoerd in het pand [e-straat 1] te [plaats] . Bij deze doorzoeking werd een glazen contactsleutel aangetroffen en in beslag genomen, beslagcode A-01-05-13, kennelijk behorend bij een personenauto merk Aston Martin. Op 13 mei 2014 werd een doorzoeking uitgevoerd in het pand [g-straat 1] te [plaats] . Bij deze doorzoeking werd een stalen sleutel aangetroffen en in beslag genomen, beslagcode E-05-01-04-001, kennelijk behorend bij een Aston Martin personenauto. Uit contact met de Domeinen Roerende Zaken en het beslaghuis van de politie bleek dat in ieder geval met de glazen sleutel de aangetroffen en in beslag genomen Aston Martin personenauto gestart kon worden. Verder bleek dat met de stalen sleutel de in beslag genomen Aston Martin personenauto geopend en gesloten kon worden, maar dat de auto met deze sleutel niet gestart kon worden. Tijdens het Arville zijn diverse personen gehoord over onder meer de aangetroffen en in beslag genomen sleutels. Op 12 juni 2014. omstreeks 08.40 uur verklaarde verdachte [betrokkene 11] , moeder van verdachte [betrokkene 1] , onder meer het volgende (…): "V: sleutel in plastic hoesje merk code T231421 494X (Aston Martin teken staat op sleutel (Niet getoond) Van wie is dit? A: Dat heb ik voor [betrokkene 1] opgeborgen. Ik weet niet wat voor sleutel dit is. Op 23 juni 2014. omstreeks 15.25 uur verklaarde getuige [betrokkene 12] , onder meer het volgende (…): "V: Op de foto met de code E-05-01-04-001 is naar mijn mening een sleutel te zien, die, gezien het logo, bij een Aston Martin hoort. Wat kunt u daarvan zeggen? A: De sleutel op de foto die u mij laat zien, dat is de stalen sleutel. Deze sleutel geeft toegang tot de auto wanneer er geen stroom meer is in de accu. Normaliter wordt een Aston Martin afgeleverd met 3 sleutels. 1 glazen sleutel, 1 plastic sleutel en 1 stalen sleutel. De meest gebruikte sleutel is de glazen sleutel vanwege zijn exclusiviteit. 31. Een schriftelijk stuk, te weten: een proces-verbaal, tevens bewijs van ontvangst, conservatoir beslag op specifiek omschreven roerende zaken en rechten aan toonder of order van een ander d.d. 26 mei 2014 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Op 13 mei 2014 heeft de volgende conservatoire inbeslagneming plaatsgevonden. De inbeslagneming is geschied ten laste van verdachte/veroordeelde: Naam: [betrokkene 1] Voornamen: [betrokkene 1] Geboren op: [geboortedatum] -1966 Adres: [e-straat 1] [postcode] [plaats] Het beslag wordt hierbij gelegd onder: Naam: [D] BV Voorwerpen die in conservatoir beslag zijn/worden genomen Omschrijving voorwerp: personenauto van het merk Aston Martin, type Vanguish, cabrio uitvoering Lagonda LTD, kleur wit. Niet voorzien van kentekenplaten. Chassisnummer: [001] . Km stand: 4777. 32. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal van Aangetroffen contante, verborgen geldbedragen d.d.

8 juli 2015 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisanten: Op dinsdag 13 mei 2014 werden een aantal doorzoekingen gehouden op verschillende adressen. Op die dag werd een vloerkluis aangetroffen op het adres [g-straat 1] te [plaats] , de woning van de moeder van verdachte [betrokkene 1] . In de periode na 13 mei 2014 zijn op verschillende adressen te [plaats] meer grondkluizen aangetroffen. Hierna volgt een beschrijving van de aangetroffen kluizen. In de kluizen zaten in de meeste gevallen grote bedragen aan contant geld. Lok Adres Datum Wie Geldbedrag DB [f-straat 2] [plaats] 15-mei-14 [betrokkene 1] € 149.050,00 E [g-straat 1] [plaats] 13-mei-14 [betrokkene 1] € 148.500,00 GB [h-straat 1] [plaats] 15-mei-14 [betrokkene 1] € 279.950,00 HB [b-straat 1] [plaats] 15-mei-14 [betrokkene 1] € 599.250,00 RB [i-straat 1] [plaats] 21-mei-14 [betrokkene 1] € 1.000.500,00 U [f-straat 1] [plaats] 22-mei-14 [betrokkene 1] € 749.920,00 Z [j-straat 1] [plaats] 14-mei-14 [betrokkene 1] € 100.050,00 Totaal: € 3.027.220,00 LOKATIE H: [b-straat 1] TE [plaats] Naar aanleiding van de verklaring van verdachte [betrokkene 8] op donderdag 15 mei 2014 (…) heeft er die dag, donderdag 15 mei 2014, wederom een doorzoeking plaatsgevonden in de kelderbox behorende bij de woning gelegen aan de [b-straat 1] te [plaats] . In de kelderbox behorende bij genoemde woning is een in de vloer gestorte vloerkluis aangetroffen. In de kluis werden onder andere 17 goudstaven van verschillende formaten en 8 stapels bankbiljetten met verschillende coupures aangetroffen en in beslag genomen. Na telling van de bankbiljetten bleek het om een bedrag van € 599.250,- te gaan LOKATIE RB [i-straat 1] TE [plaats] Naar aanleiding van de verklaring van verdachte [betrokkene 8] op woensdag 21 mei 2014 (…) heeft er die dag, woensdag 21 mei 2014, onder leiding van de rechter-commissaris mr. K. Post, een doorzoeking plaats gevonden in de woning aan de [i-straat 1] te [plaats] . In de bijkeuken werd een vloerkluis aangetroffen. In de kluis bleek aan groot aantal bankbiljetten aanwezig te zijn. Na telling bleek het te gaan om een bedrag van EUR 1.000.500,-. Geld in kleine coupures De verdachten [betrokkene 1] en [betrokkene 6] beschikten over veel geld in kleine coupures. Bekend is dat handel in verdovende middelen veel geld in kleine coupures oplevert. Dat de verdachten [betrokkene 1] en [betrokkene 6] over veel geld in kleine coupures beschikten blijkt onder andere uit dit zaaksdossier. Coupures van € 200.- en € 500.- De verdachten [betrokkene 1] en [betrokkene 6] beschikten over grote contante geldbedragen bestaande uit onder andere coupures van € 200,- en € 500,- Dat verdachten [betrokkene 1] en [betrokkene 6] over deze coupures beschikten blijkt uit de doorzoeking van de woning [i-straat 1] te [plaats] en doorzoeking van de kelderbox behorende bij de woning [b-straat 1] te [plaats] zoals in dit zaakdossier is omschreven. 32. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces verbaal Algemeen Dossier d.d. 7 oktober 2015 […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisanten: De verdachten [betrokkene 1] en [betrokkene 6] beschikten over veel geld in kleine coupures. Bekend is dat handel in verdovende middelen veel geld in kleine coupures oplevert. De verdachte [betrokkene 1] heeft antecedenten met betrekking tot verdovende middelen. Dat de verdachten [betrokkene 1] en [betrokkene 6] over veel geld in kleine coupures beschikten, mag blijken uit het volgende: • Binnen het onderzoek Arville zijn diverse doorzoekingen verricht. Hierbij werden in woningen en in een loods totaal 8 verborgen vindplaatsen met contant geld aangetroffen. Dit geld was te herleiden naar [betrokkene 1] en [betrokkene 6] . Totaal werd een bedrag van ruim 3 miljoen euro aangetroffen. • Het bedrag bestond voor het grootste gedeelte uit bankbiljetten van € 50, -. Verder uit coupures van €100, -, € 200, - en € 500, Op 13 mei 2014 werd tijdens de doorzoeking van de schuur bij de woning van [verdachte] , [k-straat 1] te [plaats] een bedrag in contanten van € 50.050 is aangetroffen (…). Dit betrof twee bundels bankbiljetten, die met elastieken bij elkaar werden gehouden. De beide bundels bestonden uit vijf met elastieken bij elkaar gehouden kleinere bundels bankbiljetten. Gezien de kleur van de bankbiljetten, lijkt het te gaan om coupures van € 50,-. Gezien het totaalbedrag van € 50.050, lijkt het te gaan om bundels van 500 en 501 bankbiljetten. Bij andere doorzoekingen zijn in grondkluizen eveneens dergelijke, met elastieken bij elkaar gehouden bundels bankbiljetten aangetroffen, in een aantal gevallen eveneens samengevoegd tot bundels van omstreeks 500 bankbiljetten. 33. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt rapport "Berekening wederrechtelijk verkregen voordeel ex art 36e 3e lid Sr - eenvoudige kasopstelling" […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisanten: In deze rapportage is door ons de berekening van het wederrechtelijk verkregen voordeel van [betrokkene 1] en [betrokkene 6] beschreven.

Het wederrechtelijk verkregen voordeel is berekend aan de hand van een eenvoudige kasopstelling over de periode 23-10-2008 toten met 22-05- 2014. Op basis van de onderzoeksgegevens kan de volgende opstelling werden vervaardigd: Beginsaldo contant geld € 0 + Legale contante ontvangsten, inclusief bankopnamen € 313.210 -/- Eindsaldo contant geld € 3.027.220 -/- Werkelijke contante uitgaven, inclusief bankstortingen € 3.028.199 Verschil (= wederrechtelijk verkregen voordeel) €-5.742.209 34. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Zowel [betrokkene 1] als [betrokkene 6] ontvingen vanaf 4 november 1989 tot 31 mei 2003 en van 1 juli 2003 tot 14 januari 2008, een uitkering krachtens de Abw, het laatst naar de norm voor gehuwden. Deze uitkering is per 1 januari 2004 van rechtswege omgezet in een WWB uitkering (Wet Werk en Bijstand). In het rapport van de sociale recherche wordt gerefereerd naar proces-verbaal nummer (…) van de politie Fryslan, waaruit bleek dat [betrokkene 1] betrokken was bij de invoer van hasj uit Spanje in de april 2003 en de uitvoer van hasj in december 2002 en januari 2003 naar Denemarken. Client [betrokkene 1] zou een wederrechtelijk verkregen voordeel van € 339.319,33 te hebben genoten. [betrokkene 1] verklaarde op 17 april 2008, vanaf zijn 18e een bijstandsuitkering van de gemeente [plaats] te ontvangen. Hij verklaarde verder geen geld te hebben verdiend met de handel in hasj in de periode 2002 en 2003. [betrokkene 6] verklaarde op 29 april 2008 niets te weten van de invoer van hasj door haar echtgenoot [betrokkene 1] , op de vraag of zij bekend was dat inkomsten gemeld moeten worden verklaarde zij dat veranderingen in haar uitkeringssituatie altijd bij de sociale dienst meldde. Door [betrokkene 6] wordt op 30 juni 2008 een algemeen inlichtingenformulier ingevuld en aan de gemeente [plaats] ter beschikking gesteld ten behoeve van de aanvraag van een uitkering. Uit de door haar verstrekte gegevens blijkt o.a. het volgende: Bezittingen: ln dit formulier wordt door [betrokkene 6] per 30 juni 2008, de bezittingen van bankgiro en spaarrekeningen vermeld met en bedrag van € 364,70. Dit betreffen de rekeningen van [betrokkene 6] en [betrokkene 1] . Contante gelden: Er wordt geen opgave gedaan of zij of de partner contant geld heeft. Hierbij mag worden aangenomen dat er geen contant tot hun beschikking staat. 35. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen […] voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven: als relaas van verbalisant: Standpunt met betrekking tot beginsaldo op 23-10-2008 Gelet op bovenstaande wordt het beginsaldo van [betrokkene 1] en [betrokkene 6] op 23 oktober 2008 gezamenlijk op € 34,42 gesteld.” 5. Het arrest bevat de volgende nadere bewijsoverwegingen (hier met weglating van de voetnoten): “Overweging met betrekking tot het bewijs van het onder 1 tenlastegelegde De raadsman heeft betoogd dat verdachte moet worden vrijgesproken van het onder 1. primair en 1. subsidiair ten laste gelegde, omdat niet kan worden bewezen dat sprake was van een schijnconstructie noch dat [betrokkene 1] verdachte al had betaald voor de aankoop van de Aston Martin. De vaststelling van de rechtbank, dat verdachte in opdracht en voor rekening van [betrokkene 1] de Aston Martin heeft aangeschaft, berust op vermoedens en invullingen. Dit wordt ook door alle betrokkenen ontkend, aldus de raadsman. De advocaat-generaal heeft gerekwireerd tot bewezenverklaring van opzetwitwassen. Hij heeft zich op het standpunt gesteld dat uit de bewijsmiddelen, zoals opgenomen in het vonnis, blijkt dat [betrokkene 1] via verdachtes bedrijf [C] B.V. (hierna: [C] ) in Duitsland een personenauto van het merk Aston Martin, type Vanquish Volante One (hierna: de Aston Martin), heeft gekocht en dat hij verdachte ter betaling van deze auto een contant geldbedrag heeft gegeven. Verdachte heeft de auto gekocht in opdracht van en ten behoeve van [betrokkene 1] . Zowel het geldbedrag als de auto zijn voorwerp van witwassen, omdat het geld geen legale herkomst heeft en de auto met dit geld is aangekocht. Het hof is van oordeel dat het door en namens verdachte gevoerde verweer strekkende tot vrijspraak van het onder 1 primair tenlastegelegde wordt weersproken door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals deze later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van de inhoud van die bewijsmiddelen te twijfelen. • witwassen: Aston Martin gekocht in opdracht en ten behoeve van [betrokkene 1] Uit het dossier leidt het hof de volgende feiten en omstandigheden af. Eind 2013 of begin 2014 heeft [betrokkene 1] aan verdachte laten weten dat hij een "dikke auto" zocht. Verdachte heeft toen tegen [betrokkene 1] gezegd dat [betrokkene 1] die auto dan van hem zou moeten kopen of leasen. Verdachte wilde niet dat de financiering van zo'n dure auto op zijn bedrijf neer zou komen. [betrokkene 1] toonde belangstelling voor een Aston Martin. Hij kwam bij verdachte met een print van een internetpagina, waaruit bleek dat bij een voor verdachte onbekende niet-dealer in Duitsland een Aston Martin werd aangeboden voor € 225.000. Vervolgens heeft verdachte die mensen gebeld. Toen bleek dat verdachte geen korting kon krijgen, was het voor hem niet meer interessant. Op 11 april 2014 is [betrokkene 1] samen met [betrokkene 5] naar Duitsland gereden om de Aston Martin te bekijken, maar deze bleek niet bij de aanbieder te staan. Ondertussen heeft verdachte gebeld met [E] in Neuss, Duitsland, omdat dit bedrijf ook een Aston Martin te koop had staan. Dit bleek om dezelfde auto te gaan. Verdachte heeft dit aan [betrokkene 1] verteld en tegen hem gezegd dat hij daar wel even kon gaan kijken. Ook heeft hij tegen [betrokkene 1] gezegd dat hij ervan uit moest gaan dat de auto met alles erop en eraan, inclusief BTW en BPM, hem zo'n € 400.000 ging kosten. De auto was nieuw en schadevrij. Volgens de verkoper bedroeg de kilometerstand een paar kilometer. Op 16 april 2014 is [betrokkene 1] samen met [betrokkene 5] naar Neuss gereden om deze auto te bekijken. Toen [betrokkene 1] terugkwam, is hij meteen bij verdachte langsgegaan en heeft tegen hem gezegd dat hij de auto wilde hebben en dat verdachte de auto niet aan een ander mocht verkopen. Op de vraag van [betrokkene 1] of het volgende week kon, heeft verdachte geantwoord dat het niet zo snel lukte en dat er minimaal een maand overheen ging om te zorgen dat de gele kentekenplaten erop kwamen. Op 17 april 2014 heeft verdachte via zijn bedrijf [C] de Aston Martin van het type Vanquish Volante One besteld bij [E] en daarbij is een prijs van € 229.000 vastgelegd. Op 24 april 2014 heeft verdachte [betrokkene 1] gevraagd of hij de auto uit Duitsland wilde ophalen. [betrokkene 1] was hier erg enthousiast over. Op 28 april 2014 heeft verdachtes bedrijf [C] € 229.000 betaald aan [E] . Op 29 april 2014 is [betrokkene 1] met [betrokkene 9] en [betrokkene 5] naar Neuss gereden om de Aston Martin op te halen. [betrokkene 1] en [betrokkene 9] zijn in de Aston Martin naar het bedrijf van verdachte in Assen gereden. Op 30 april 2014 is [betrokkene 1] met zijn vrouw en zoon wezen kijken bij de Aston Martin bij het bedrijf van [verdachte] .

In de daarop volgende weken is verdachte bezig geweest om te regelen dat de BPM voor de Aston Martin zou worden betaald en er Nederlandse kentekenplaten op de auto kwamen. Op 13 mei 2014 is de Aston Martin aangetroffen bij het bedrijf van verdachte in Assen. Ook is daar toen één sleutel van de Aston Martin aangetroffen. Diezelfde dag is in een nachtkastje in de woning van de moeder van [betrokkene 1] een tweede sleutel van de Aston Martin aangetroffen en in de woning van [betrokkene 1] een derde (glazen) sleutel van deze auto. De kilometerstand van de auto bedroeg inmiddels ruim 4.500 kilometer. Desgevraagd heeft verdachte ter zitting in hoger beroep verklaard dat hij niet weet wie er na 29 april in de auto heeft/hebben gereden, uitgezonderd het personeel voor het regelen van de BPM en de Nederlandse kentekenplaten en een rit door [betrokkene 1] naar Leeuwarden. Uit deze feiten en omstandigheden, in samenhang bezien met de bewijsmiddelen, leidt het hof af dat verdachte de Aston Martin, via zijn bedrijf [C] , in Duitsland heeft gekocht in opdracht en ten behoeve van [betrokkene 1] . De reden dat de auto op 13 mei 2014 nog bij het bedrijf van verdachte stond, was dat de BPM nog moest worden geregeld en betaald en dat er nog Nederlandse kentekenplaten op de auto moesten komen. Dat [betrokkene 1] slechts een potentiële koper was, zoals verdachte heeft verklaard, acht het hof niet geloofwaardig. Hierbij neemt het hof ook in aanmerking dat verdachte op 13 mei 2014 tijdens een afgeluisterd telefoongesprek tegen [betrokkene 4] heeft gezegd dat hij voor [betrokkene 1] bezig was met een Aston Martin. Ook neemt het hof daarbij in aanmerking dat [betrokkene 1] de auto uit Duitsland heeft opgehaald en dat uit een aantal afgeluisterde (OVC-)gesprekken kan worden afgeleid dat hij ervan uitging dat de Aston Martin al van hem was en dat hij daar de volledige beschikking over zou krijgen, nadat de BPM zou zijn betaald. [betrokkene 1] heeft het onder meer over ‘zijn kindje’, ‘die van ons kost drie keer deze’ en zegt dat de auto over een week klaar moet zijn omdat hij [betrokkene 6] een paar dagen wil meenemen. Daarbij overweegt het hof dat sommige uitlatingen weliswaar op verschillende manieren kunnen worden uitgelegd, zoals is aangevoerd door de raadsman, maar dat het hof in samenhang bezien met de overige bewijsmiddelen hieruit afleidt dat de Aston Martin is gekocht in opdracht en ten behoeve van [betrokkene 1] . Verder acht het hof het van belang dat twee van de drie sleutels van de Aston Martin zijn aangetroffen in de woningen van [betrokkene 1] en diens moeder. Ook dit is een sterke aanwijzing dat de auto is gekocht in opdracht en ten behoeve van [betrokkene 1] . Het hof acht het, ook gelet op de overige bewijsmiddelen en de omstandigheid dat één van de sleutels in een nachtkastje in de woning van zijn moeder lag, hoogst onwaarschijnlijk dat [betrokkene 1] deze sleutels per ongeluk bij zich heeft gehouden. Ook acht het hof het niet aannemelijk dat verdachte niet wist dat [betrokkene 1] twee van de drie sleutels bij zich heeft gehouden, ook omdat verdachte aanwezig was op zijn bedrijf op het moment dat [betrokkene 1] de auto daar kwam afleveren en het gebruikelijk is dat bij een auto ten minste één reservesleutel zit. Bezien tegen dit licht ziet het hof geen aanleiding verdachte te volgen in zijn ter zitting geuite veronderstelling dat [betrokkene 1] de sleutels onder zich zou hebben gehouden om te voorkomen dat de auto aan een ander zou worden verkocht. Verdachte heeft verklaard dat hij de auto niet wilde kopen voor € 225.000,- omdat hij geen korting kon krijgen waardoor het voor hem niet interessant was. Het feit dat hij (naar later bleek) dezelfde auto voor ongeveer die prijs wel heeft gekocht, is een aanwijzing dat hij die auto voor een ander heeft gekocht. Tot slot ziet het hof ook een aanwijzing in de (opgelopen) kilometerstand van de auto. Het hof acht het ongeloofwaardig dat verdachte als eigenaar van een autobedrijf niet weet wie er in de Aston Martin heeft gereden, aangezien het een nieuwe, ook naar verdachtes maatstaven zeer bijzondere en luxe auto betrof, waarmee in korte tijd enkele duizenden kilometers is gereden, hetgeen leidt tot een aanzienlijke waardedaling indien de auto niet reeds verkocht zou zijn. • witwassen: overhandiging contant geldbedrag door [betrokkene 1] aan verdachte Naast hetgeen hiervoor is vastgesteld, leidt het hof uit het dossier de volgende feiten en omstandigheden af. Op 16 april 2014 - de dag waarop [betrokkene 1] de Aston Martin in Duitsland heeft bekeken en hij tegen verdachte heeft gezegd dat hij deze auto wilde hebben - hebben verdachte en [betrokkene 1] een afspraak gemaakt om elkaar op 17 april 2014 te ontmoeten. [betrokkene 1] wilde verdachte tijdens deze ontmoeting een voorstel doen. [betrokkene 1] wilde ergens uitkomen met verdachte en als ze eruit zouden komen, wilde hij verdachte meteen iets geven. Op 16 april 2014 zijn [betrokkene 1] en [betrokkene 6] 's avonds ruim een half uur op bezoek geweest bij [betrokkene 7] . Dit is opmerkelijk omdat zij anders nooit bij haar op bezoek kwamen. Tijdens dit korte bezoek is [betrokkene 1] een kwartier à twintig minuten weggeweest. Toen hij terugkwam had hij een plastic tasje bij zich dat duidelijk gevuld was. In de kelderbox bij de woning van [betrokkene 7] bevond zich een grondkluis, die daar in opdracht van [betrokkene 1] was aangebracht door [betrokkene 8] . [betrokkene 1] had sleutels waarmee hij bij deze kluis kon komen. In deze kluis is op 15 mei 2014 onder meer een contant geldbedrag van € 599.250 aangetroffen. Op 17 april 2014 heeft [betrokkene 1] tegen [betrokkene 5] gezegd dat hij de dag tevoren iets heeft opgehaald omdat hij het "rond wil maken" en omdat hij "het wil hebben". Op 17 april 2014, tussen 13:16 uur en 14:16 uur hebben verdachte en [betrokkene 1] elkaar ontmoet. Tijdens deze ontmoeting heeft [betrokkene 1] verdachte vijf voorwerpen gegeven, waaronder één "van die gele". [betrokkene 1] was van mening dat als hij verdachte meer dan één "van die gele" had gegeven, hij hem teveel had gegeven. [betrokkene 1] heeft verdachte - uiterlijk op 29 april 2014 - "vijf extra" gegeven, omdat verdachte [betrokkene 1] tegemoet moest komen met de BPM. Het hof is van oordeel dat uit deze feiten en omstandigheden kan worden afgeleid dat [betrokkene 1] op 16 april 2014 iets uit de kluis in de kelderbox bij de woning van [betrokkene 7] heeft gehaald en dat hij op 17 april 2014 iets heeft overgedragen aan verdachte. Het hof leidt hieruit af dat er een verband bestaat tussen het ophalen van het voorwerp of de voorwerpen uit de kluis en de overdacht aan verdachte. Gelet op alle hiervoor weergegeven feiten en omstandigheden, in samenhang bezien met de bewijsmiddelen, acht het hof bewezen dat de voorwerpen die [betrokkene 1] op 17 april 2014 aan verdachte heeft overgedragen een contant geldbedrag betroffen en dat dit geld bestemd was voor de betaling van (een deel van) de aankoopprijs van de Aston Martin. Daarbij neemt het hof in aanmerking dat hetgeen werd overgedragen hardop werd (uit)geteld en dat het teveel was als er meer dan één "van die gele" bij zaten. Ook acht het hof daarbij van belang dat verdachte pas in hoger beroep een (alternatieve) verklaring heeft afgelegd over het telefoongesprek dat hij op 17 april 2014 heeft gevoerd met [betrokkene 1] over hetgeen hem kort daarvoor door [betrokkene 1] is overhandigd. De verklaring van verdachte dat met "één van die gele" miniatuur Caterpillars worden bedoeld, waarvan [betrokkene 1] hem één teveel zou hebben gegeven, acht het hof gelet op de context van het gesprek volstrekt onaannemelijk. Verder acht het hof het van belang dat verdachte diezelfde dag via zijn bedrijf [C] de Aston Martin heeft besteld bij [E] .

Dat [betrokkene 1] een contant geldbedrag aan verdachte heeft overgedragen in verband met de aankoop van de Aston Martin, wordt ook bevestigd door de opmerking van [betrokkene 1] op 29 april 2014 dat hij verdachte "vijf extra" heeft gegeven, omdat verdachte hem tegemoet moest komen met de BPM. Naar het oordeel van het hof sluit het doen van een (aan)betaling ook aan bij de verklaring van verdachte dat hij niet wilde dat de financiering van de Aston Martin zou neerkomen op zijn bedrijf. In tegenstelling tot de raadsman is het hof van oordeel dat de overdracht van het contante geldbedrag op 17 april 2014 door [betrokkene 1] in onmiddellijke samenhang staat met de bestelling van de auto diezelfde dag en de girale betaling van de Aston Martin door het bedrijf van verdachte op 28 april 2014. Dat uit het dossier niet blijkt dat het door [betrokkene 1] verstrekte geld is omgezet in giraal geld doet hieraan niet af. Door de contante betaling was verdachte in staat om de aankoop door te zetten. Tot slot overweegt het hof dat uit de verklaringen van [betrokkene 9] , [betrokkene 13] , [betrokkene 14] en [betrokkene 15] en het afgeluisterde telefoongesprek tussen verdachte en [betrokkene 4] niet kan worden afgeleid dat [betrokkene 1] geen (aan)betaling heeft gedaan in het kader van de aankoop van de Aston Martin. Ook uit het OVC-gesprek van 29 april 2014 (…), waarin [betrokkene 5] in antwoord op de vraag van [betrokkene 1] wanneer hij voor de keuring komt, heeft gezegd: "Na maandag. Dan betalen en dan kan hij het kenteken er op krijgen.", kan niet worden afgeleid dat op dat moment nog niets was betaald. Hieruit kan hoogstens worden afgeleid dat op dat moment de BPM nog niet was betaald. • witwassen: contant geldbedrag afkomstig van enig misdrijf en wetenschap Naast hetgeen hiervoor is vastgesteld, leidt het hof uit het dossier de volgende feiten en omstandigheden af. Uit het rapport "Berekening wederrechtelijk verkregen voordeel ex art 36e 3e lid Sr - eenvoudige kasopstelling", aangeduid als FIN-001, d.d. 8 april 2014 en de processen-verbaal van bevindingen d.d. 21 februari 2014 en 18 maart 2014 leidt het hof af dat [betrokkene 1] en zijn partner [betrokkene 6] in de onderzoeksperiode van 23 oktober 2008 tot en met 13 mei 2014 slechts konden beschikken over beperkte financiële middelen. Het hof is van oordeel dat het feit dat [betrokkene 1] in mei 2014 kon beschikken over het contante geldbedrag van € 599.250 dat is aangetroffen in de grondkluis in de berging bij de woning van [betrokkene 7] , terwijl hij en zijn partner in de jaren daarvoor slechts een gering legaal inkomen hadden en zij op dat moment geen bekend (legaal) vermogen hadden, het vermoeden rechtvaardigt dat dit geld uit misdrijf afkomstig is. Een andere manier om een dergelijke hoeveelheid contact geld te genereren, laat zich - onder die omstandigheden - immers moeilijk voorstellen. Dit vermoeden wordt versterkt door de wijze waarop het geld werd bewaard, namelijk in een zeer goed verstopte grondkluis in de berging bij de woning van een derde. Nog afgezien van het feit dat er aanzienlijke risico's zijn verbonden aan het op deze schaal bewaren van contant geld, duidt de manier van verbergen erop dat beoogd werd om de aanwezigheid van dit contante geld aan het oog van de bovenwereld te onttrekken. Ook de hierna omschreven constructie van een schijnlening draagt bij aan het bewijs dat het geld waarover [betrokkene 1] beschikte uit misdrijf afkomstig was. Noch [betrokkene 1] , noch verdachte hebben een concrete, min of meer verifieerbare en op voorhand niet hoogst onwaarschijnlijke verklaring gaven, die het vermoeden dat sprake is van een criminele herkomst, kon weerleggen. Daarom is er naar het oordeel van het hof geen andere conclusie mogelijk dan dat het contante geld dat [betrokkene 1] uit de grondkluis heeft gehaald en aan verdachte heeft gegeven - middellijk of onmiddellijk - afkomstig is uit enig misdrijf. Uit de bewijsmiddelen, leidt het hof af dat verdachte (ten minste) bewust de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat het contante geldbedrag dat [betrokkene 1] aan hem heeft overhandigd in het kader van de aankoop van de Aston Martin van misdrijf afkomstig was. Daarbij neemt het hof in aanmerking dat verdachte ongeveer anderhalf jaar voor deze aankoop, heeft meegewerkt aan het witwassen van een contant geldbedrag van € 150.000 door het verstrekken van een schijnlening aan [betrokkene 1] . Bij het oordeel dat verdachte (ten minste) bewust de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat dat geldbedrag afkomstig was van enig misdrijf, heeft het hof onder meer de omstandigheden betrokken dat [betrokkene 1] verdachte heeft verteld dat hij niets deed, dat [betrokkene 1] altijd thuis was als verdachte hem belde en dat verdachte zich heeft afgevraagd hoe [betrokkene 1] aan het geld kwam. Daarbij komt dat verdachte op het moment dat hij het contante geld in verband met de aankoop van de Aston Martin ontving, gelet op het onder 2 ten laste gelegde bewezen geachte feit, al wist dat [betrokkene 1] over geld beschikte dat van misdrijf afkomstig was en zich bezighield met het witwassen daarvan. Verder acht het hof het van belang dat met betrekking tot de contante betaling in het kader van de aankoop van de Aston Martin niets op papier is gezet. • witwassen: een geldbedrag Op grond van het voorgaande acht het hof wettig en overtuigend bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het witwassen van een contant geldbedrag. Het hof is - evenals de advocaat-generaal en de rechtbank - van oordeel dat de exacte hoogte van dit geldbedrag niet kan worden vastgesteld. Uit het dossier kan niet worden afgeleid dat het contante geldbedrag dat [betrokkene 1] op 17 april 2014 aan verdachte heeft overgedragen, bestond uit het (gehele) bedrag van € 229.000 dat [C] voor de Aston Martin heeft betaald aan [E] . Laat staan dat daaruit kart worden afgeleid dat het door [betrokkene 1] aan verdachte overgedragen contante geldbedrag bestond uit de door verdachte genoemde te verwachten verkoopprijs van € 400.000. Hoewel uit het dossier niet kan worden afgeleid welk bedrag [betrokkene 1] op 17 april 2014 (en eventuele andere momenten) aan verdachte heeft overgedragen kan wel worden vastgesteld dat sprake is geweest van betaling van een substantieel geldbedrag. Het hof heeft in dit verband in het bijzonder gelet op het getapte telefoongesprek van 17 april 2014 (proces-verbaal van bevindingen d.d. 27 juli 2015 (…)), onder meer inhoudende: 17-04-2014, 14:16:30 (3188) [betrokkene 1] belt met [verdachte] . [verdachte] : 'Yes man.' [betrokkene 1] : 'Hey man. Hee eeh, die van die gele, heb ik je één (1) meegegeven [verdachte] toch?' (Er volgt een stilte van 2 seconden.) [betrokkene 1] : 'Ja, want anders dan eeh, dan heb ik je wat teveel, eeh, met dat. Ik weet niet of je dat nagekeken hebt, maar.' [verdachte] : 'Ja, één (1).' ( [betrokkene 1] en [verdachte] spreken tegelijkertijd.) [betrokkene 1] : 'Ja, klopt 't. Oke, heel, heel, heel. Ja. Nee. Helemaal, dan klopt 't helemaal precies. Oke. Later. Hoi hoi.' [verdachte] : 'Ja, ja, ja. Een (1) een (1) een (1) een (1) een (1). Ja. Joo. Joo.' Uit dit gesprek, ook in samenhang bezien met de bij zowel verdachte als [betrokkene 1] aangetroffen bundels met geld, leidt het hof af dat in versluierde taal wordt gesproken over in totaal vijf bundels met bankbiljetten, waaronder ook een bundel met (gele) € 200,- biljetten, zodat sprake is geweest van betaling van een substantieel bedrag door [betrokkene 1] aan verdachte. Gelet op het voorgaande acht het hof niet wettig en overtuigend bewezen dat verdachte een geldbedrag van € 229.000 of € 400.000 (of een ander vast te stellen bedrag) heeft witgewassen. Daarom zal het hof de bewezenverklaring beperken tot "een substantiële hoeveelheid geld".

• witwassen: de Aston Martin Op grond van de bewijsmiddelen en bewijsoverwegingen acht het hof wettig en overtuigend bewezen dat de Aston Martin (voor een deel) is betaald met het contante geld dat [betrokkene 1] op 17 april 2014 aan verdachte heeft overgedragen. Hieruit volgt dan ook de Aston Martin - middellijk - afkomstig was uit enig misdrijf. Daarom acht het hof eveneens bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het witwassen van de Aston Martin.” III. Het tweede middel en de bespreking daarvan Het middel 6. Het tweede middel betreft de bewezenverklaring van feit 1 primair en behelst de klacht dat het oordeel van het hof dat de verdachte een substantieel geldbedrag en een auto heeft witgewassen, blijk geeft van een onjuiste rechtsopvatting en/of onbegrijpelijk is, in aanmerking genomen dat de bewijsmiddelen onvoldoende inhouden voor het oordeel dat de auto is betaald met geld dat afkomstig is uit misdrijf. 7. Daartoe wordt in de toelichting op het middel het volgende naar voren gebracht. Niet is gebleken dat de verdachte het geldbedrag daadwerkelijk heeft ontvangen en hij vervolgens met dat geld (via de bankrekening van zijn B.V.) de auto heeft gekocht. Er is bij hem geen substantieel geldbedrag aangetroffen dat zou kunnen worden aangemerkt als zijnde geld dat van misdrijf afkomstig was en er hebben na 17 april geen verdachte contante stortingen plaatsgevonden op hetzij de bankrekeningen van de verdachte, hetzij de bankrekening van zijn B.V. De auto is klaarblijkelijk gekocht met geld dat reeds op de rekening van de B.V. stond, terwijl in de bewijsmiddelen geen concrete aanwijzingen zijn te vinden dat de verdachte of zijn B.V. het geld eerder van [betrokkene 1] heeft ontvangen waardoor hij in staat is gesteld de auto te kopen. Het feit dat [betrokkene 1] – nadat hij de auto in Duitsland had opgehaald – beschikte over twee van de drie sleutels van de auto en het feit dat in een telefoongesprek over “van die gele” wordt gesproken, dwingt niet tot het oordeel dat de verdachte een substantieel geldbedrag van [betrokkene 1] in ontvangst heeft genomen. Het invoeren van een auto voor een potentiële klant en het overmaken van de koopprijs naar de bankrekening van de verkoper, kunnen worden beschouwd als normale handelingen in het (internationale) handelsverkeer. Deze gang van zaken moet volgens de steller van het middel worden beschouwd als een reële mogelijkheid die onverenigbaar is met de bewezenverklaring en niet wordt weerlegd door de inhoud van de tot het bewijs gebezigde bewijsmiddelen. Ook ten aanzien van de auto zelf geeft het bewijsmateriaal geen enkele aanleiding om te vermoeden dat de auto door de verkoper was gestolen of anderszins uit enig misdrijf afkomstig was. Bespreking van het middel 8. Het hof heeft met betrekking tot zijn oordeel dat de verdachte de auto ten behoeve van [betrokkene 1] heeft gekocht de volgende feiten en omstandigheden uit het dossier afgeleid: - toen [betrokkene 1] eind 2013 of begin 2014 de verdachte liet weten een “dikke auto” te zoeken, zei de verdachte tegen hem in dat geval de auto van hem te moeten kopen omdat hij niet wilde dat de financiering van zo’n dure auto op zijn bedrijf zou neerkomen. Er kwam een Aston Martin voor € 225.000 in Duitsland in beeld, maar die koop ging niet door omdat er geen korting gegeven werd; - niettemin is [betrokkene 1] op 11 april 2014 naar Duitsland afgereisd om de Aston Martin te bekijken. Die bleek uiteindelijk bij een andere aanbieder te staan. De verdachte zei tegen [betrokkene 1] dat hij daar wel even kon gaan kijken en dat [betrokkene 1] ervan uit moest gaan dat deze – nieuwe en schadevrije – auto met een kilometerstand van een paar kilometer en met alles erop en eraan zo’n € 400.000 zou gaan kosten; - op 16 april 2014 is [betrokkene 1] opnieuw naar Duitsland afgereisd om de auto te bekijken, waarna hij bij de verdachte is langsgegaan met de mededeling dat hij de auto wilde hebben en dat de verdachte de auto niet aan iemand anders mocht verkopen. De verdachte liet [betrokkene 1] weten dat het een maand zou duren voordat er gele kentekenplaten op kwamen; - op 17 april 2014 heeft de verdachte via zijn bedrijf de Aston Martin besteld bij de aanbieder tegen een prijs van € 229.000; - op 24 april 2014 heeft de verdachte aan [betrokkene 1] gevraagd of hij de auto wilde ophalen, waarover deze erg enthousiast was; - op 28 april 2014 heeft de verdachte het bedrag van € 229.000 overgemaakt aan de aanbieder; - op 29 april 2014 is de auto door [betrokkene 1] opgehaald uit Duitsland en naar het bedrijf van de verdachte gereden; - op 30 april 2014 is [betrokkene 1] wezen kijken naar de Aston Martin bij het bedrijf van de verdachte; - in de daaropvolgende weken heeft de verdachte zich bezig gehouden met de betaling van de BPM en de plaatsing van Nederlandse kentekenplaten op de auto; - op 13 mei 2014 is de auto en een van de sleutels hiervan aangetroffen bij het bedrijf van de verdachte; - ook op 13 mei 2014 is op het nachtkastje in de woning van de moeder van [betrokkene 1] een tweede sleutel aangetroffen en in de woning van [betrokkene 1] een derde sleutel; - de kilometerstand van de auto bedroeg op dat moment 4.500 kilometer. 9. Op grond van deze feiten en omstandigheden, bezien in samenhang met de bewijsmiddelen, heeft het hof de volgende – mijns inziens niet onbegrijpelijke – tussenstand opgemaakt. De verdachte heeft de Aston Martin via zijn bedrijf gekocht ten behoeve van [betrokkene 1] . De auto stond op 13 mei 2014 nog bij het bedrijf van de verdachte in verband met de regeling en betaling van de BPM, en ook moest de auto nog worden voorzien van Nederlandse kentekenplaten. De verklaring van de verdachte dat [betrokkene 1] slechts een potentiële koper was, komt het hof ongeloofwaardig voor. Zo heeft de verdachte in een afgeluisterd telefoongesprek tegen [betrokkene 4] gezegd dat hij voor [betrokkene 1] bezig was met een Aston Martin, heeft [betrokkene 1] de auto in Duitsland opgehaald en ging [betrokkene 1] er gelet op een aantal OVC-gesprekken van uit dat de Aston Martin al van hem was en hij daar volledig over kon beschikken zodra de BPM was betaald. Verder heeft [betrokkene 1] het over “zijn kindje” en “die van ons kost drie keer deze”, en zegt hij dat de auto over een week klaar moet zijn. Sommige van de uitingen kunnen weliswaar op een andere manier worden uitgelegd, aldus nog altijd het hof, maar dat de auto is gekocht ten behoeve van [betrokkene 1] lijdt geen twijfel. De omstandigheid dat een van de drie sleutels is aangetroffen in de woning van [betrokkene 1] en een tweede op het nachtkastje in de woning van zijn moeder is een sterke aanwijzing dat de auto is gekocht ten behoeve van [betrokkene 1] en maakt het hoogst onwaarschijnlijk dat [betrokkene 1] die tweede sleutel per ongeluk bij zich heeft gehouden. Volgens het hof is het onaannemelijk dat de verdachte niet wist dat [betrokkene 1] twee van de drie sleutels bij zich had gehouden, aangezien de verdachte aanwezig was op zijn bedrijf toen [betrokkene 1] de auto daar kwam afleveren en het gebruikelijk is dat bij een auto ten minste één reservesleutel zit. Tegen dit licht bezien, is er voor het hof geen aanleiding de verdachte te volgen in zijn geuite veronderstelling dat [betrokkene 1] de sleutel onder zich hield om te voorkomen dat de auto aan een ander zou worden verkocht. Daarbij komt dat de verdachte heeft verklaard de auto niet te willen voor € 225.000, maar die auto toch voor die prijs heeft gekocht. Ook daarin is een aanwijzing gelegen dat hij de auto voor een ander heeft gekocht. De opgelopen kilometerstand wijst er eveneens op dat de auto reeds was verkocht. 10.

Vervolgens heeft het hof wat betreft zijn oordeel dat de aankoop van de auto heeft plaatsgevonden met een uit misdrijf afkomstig geldbedrag, naast hetgeen al door het hof in de tussenstand was vastgesteld – niet onbegrijpelijk – de volgende redengevende feiten en omstandigheden afgeleid uit het dossier: - op 16 april 2014 heeft [betrokkene 1] de Aston Martin in Duitsland bekeken en tegen de verdachte gezegd dat hij deze auto wilde hebben, en hebben zij een afspraak gemaakt om elkaar de volgende dag te ontmoeten. Als zij tijdens deze ontmoeting er uit zouden komen, wilde [betrokkene 1] de verdachte meteen iets geven; - ook op 16 april 2014 zijn [betrokkene 1] en [betrokkene 6] in de avond op bezoek geweest bij [betrokkene 7] , hetgeen opmerkelijk was omdat zij anders nooit bij haar op bezoek kwamen. [betrokkene 1] was daar een kwartier á twintig minuten weg en kwam terug met een duidelijk gevuld plastic tasje; - in de kelderbox van de woning van [betrokkene 7] bevond zich een grondkluis, die daar in opdracht van [betrokkene 1] was aangebracht en waarvan hij sleutels bezat. Op 15 mei 2014 is in deze kluis een bedrag van € 599.250 aangetroffen; - op 17 april 2014 heeft [betrokkene 1] tegen [betrokkene 5] gezegd dat hij de dag tevoren iets had opgehaald, omdat hij het ‘rond wilde maken’ en ‘het wilde hebben’; - op 17 april 2014 hebben de verdachte en Kloostermaan elkaar tussen 13:16 uur en 14:16 uur ontmoet en heeft [betrokkene 1] aan de verdachte vijf voorwerpen gegeven, waaronder één “van die gele”. [betrokkene 1] zei dat de verdachte teveel zou hebben gekregen als hij, [betrokkene 1] , meer dan één “van die gele” aan de verdachte had gegeven; - [betrokkene 1] heeft de verdachte – uiterlijk op 29 april 2014 – “vijf extra” gegeven, omdat hij de verdachte tegemoet moest komen met de BPM. 11. Het hof heeft geoordeeld dat gelet op deze feiten en omstandigheden, in samenhang bezien met de bewijsmiddelen, kan worden bewezen dat wat [betrokkene 1] op 17 april 2014 aan de verdachte heeft overgedragen een contant geldbedrag betrof en dat dit geld bestemd was voor de betaling van (een deel van) de aankoopprijs van de Aston Martin. Daarbij heeft het hof betrokken dat hetgeen werd overgedragen hardop werd (uit)geteld en dat het teveel was als er meer dan één “van die gele” bij zat. Daarnaast acht het hof van belang dat de verdachte pas in hoger beroep een (alternatieve) verklaring heeft afgelegd over het telefoongesprek dat hij op 17 april 2014 heeft gevoerd met [betrokkene 1] over hetgeen hem door [betrokkene 1] kort daarvoor was overhandigd. De verklaring van de verdachte dat met “één van die gele” miniatuur Caterpillars worden bedoeld, vindt het hof gelet op de context van het gesprek volstrekt onaannemelijk. Van belang acht het hof ook dat de verdachte diezelfde dag de Aston Martin heeft besteld bij de aanbieder. De opmerking van [betrokkene 1] dat hij op 29 april 2014 de verdachte “vijf extra” heeft gegeven, omdat hij de verdachte tegemoet moest komen met de BPM, bevestigt volgens het hof dat het contante geldbedrag in verband stond met de aankoop van de auto. Het doen van de aanbetaling sluit ook aan bij de verklaring van de verdachte zelf dat hij niet wilde dat de financiering van de auto zou neerkomen op zijn bedrijf. Dat uit het dossier niet blijkt dat het door de medeverdachte verstrekte geld is omgezet in giraal geld doet er niet aan af dat de contante betaling de verdachte in staat heeft gesteld om de aankoop door te zetten, waardoor deze betaling onmiddellijk samenhangt met de bestelling van de auto diezelfde dag. 12. Kort nog het volgende over de vaststelling van het hof van de criminele herkomst van het geldbedrag en verdachtes bewuste aanvaarding van de aanmerkelijke kans dat dit het geval was, hoewel over deze punten in de schriftuur niet wordt geklaagd. Wat betreft de criminele herkomst van het geldbedrag heeft het hof, naast hetgeen het hof in het arrest eerder al heeft vastgesteld, acht geslagen op het rapport "Berekening wederrechtelijk verkregen voordeel ex art 36e 3e lid Sr - eenvoudige kasopstelling". Daaruit volgt dat [betrokkene 1] en zijn partner van 23 oktober 2008 tot en met 13 mei 2014 slechts konden beschikken over beperkte financiële middelen. Dat [betrokkene 1] in mei 2014 het contante bedrag van € 599.250 in de grondkluis in de berging van [betrokkene 7] had liggen, rechtvaardigt – gezien het feit dat hij en zijn partner in de jaren daarvoor slechts een gering legaal inkomen en geen bekend (legaal) vermogen hadden – het vermoeden dat dit geld uit misdrijf afkomstig is. Dit vermoeden wordt versterkt door de wijze waarop het geld werd bewaard en is niet weerlegd door een concrete, min of meer verifieerbare en op voorhand niet hoogst onwaarschijnlijke verklaring van de verdachte of [betrokkene 1] . 13. De verdachte heeft, zo vervolgt het hof, bewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat het geldbedrag een criminele herkomst had, en daarbij onder meer in aanmerking genomen de omstandigheid dat de verdachte anderhalf jaar vóór de koop van de auto heeft meegewerkt aan het witwassen van een contant bedrag van € 150.000 door het verstrekken van een schijnlening aan [betrokkene 1] (tenlastegelegd en bewezenverklaard feit 2). De verdachte wist dus dat [betrokkene 1] over ‘crimineel geld’ beschikte. Voorts heeft het hof daarbij acht geslagen op de volgende omstandigheden: [betrokkene 1] heeft de verdachte verteld dat hij niets deed; [betrokkene 1] was altijd thuis als de verdachte hem belde; de verdachte heeft zich afgevraagd hoe [betrokkene 1] aan het geld kwam; en met betrekking tot de contante betaling in het kader van de aankoop van de auto is niks op papier gezet. 14. Nu op grond van de bewijsmiddelen kan worden vastgesteld dat de Aston Martin (voor een substantieel deel) is betaald met het contante geld dat [betrokkene 1] op 17 april 2014 aan de verdachte heeft overgedragen, is die auto middellijk afkomstig uit enig misdrijf en kan worden bewezenverklaard dat de verdachte deze auto heeft witgewassen, aldus het oordeel van het hof. 15. Het is de steller van het middel erom te doen dat uit de bewijsmiddelen niet kan blijken dat de verdachte van [betrokkene 1] een substantieel (contant) geldbedrag heeft ontvangen en dit geldbedrag heeft aangewend om de Aston Martin ten behoeve van [betrokkene 1] aan te schaffen. Ik meen dat het middel daarover tevergeefs klaagt, nu het hof dat uit de gebezigde bewijsmiddelen, in onderlinge samenhang bezien, wel degelijk heeft kunnen afleiden. Ik licht dat hieronder toe. 16. Met betrekking tot het oordeel van het hof dat [betrokkene 1] niet zomaar een koper was, maar de auto ten behoeve van hem door de verdachte is aangeschaft, noem ik ten eerste het afgeluisterde telefoongesprek (bewijsmiddel 5), waarin de verdachte zegt: “Die [betrokkene 1] , die heb ik vorig jaar een A6 Allroad verkocht, zei ik net. Ja! En voor die [betrokkene 1] ben ik nu bezig om een Aston Martin... Volgens mij heb ik dat nog wel aan jou verteld. Dat ik hem ingekocht heb.” Uit andere door het hof gebruikte bewijsmiddelen blijkt dat [betrokkene 1] de auto uit Duitsland heeft opgehaald (bewijsmiddel 21) en de verdachte toen al bezig was met het regelen van een Nederlandse kentekenplaat en het betalen van de BPM (bewijsmiddelen 20 en 23). [betrokkene 1] sprak over “zijn kindje” (bewijsmiddel 26; ik, A-G, begrijp de Aston Martin) en dat [betrokkene 1] zijn vrouw laat weten: “Die van ons kost drie keer deze.” (bewijsmiddel 19; ik, A-G, begrijp in vergelijking met een andere Aston Martin). Ook blijkt uit de bewijsmiddelen dat bij [betrokkene 1] en zijn moeder op 13 mei 2014 sleutels van de Aston Martin zijn aangetroffen (bewijsmiddelen 28 en 29) en dat de op 13 mei 2014 inbeslaggenomen Aston Martin (bewijsmiddel 30) dan inmiddels al zo’n 4.500 kilometer op de teller had staan (bewijsmiddel 2), terwijl het ten tijde van de aankoop om slechts enkele kilometers ging (bewijsmiddel 4).

Aangaande dit laatste heeft het hof niet onbegrijpelijk – het is een feit van algemene bekendheid – overwogen dat een dergelijk gebruik al direct tot een aanzienlijke waardedaling leidt en dat dus kan worden aangenomen dat de auto toen reeds was verkocht. 17. Dat het hof heeft geoordeeld dat de Aston Martin door de verdachte ten behoeve van [betrokkene 1] is aangeschaft, acht ik – al het voorgaande in ogenschouw nemend – niet onbegrijpelijk. Daarmee faalt ook de deelklacht dat het hof een reële mogelijkheid heeft opengelaten die onverenigbaar is met de bewezenverklaring ( [betrokkene 1] zou slechts een potentiële koper zijn), mede in aanmerking genomen dat het oordeel van het hof in dat verband evenmin van een onjuiste rechtsopvatting getuigt. Uit het voorgaande blijkt immers dat het hof dit alternatieve scenario – overeenkomstig de toepasselijke rechtspraak van de Hoge Raad – heeft weerlegd door middel van vermelding in een bewijsoverweging van “aan wettige bewijsmiddelen te ontlenen feiten en omstandigheden die de alternatieve lezing van de verdachte uitsluiten”. 18. Dan het oordeel van het hof dat de verdachte voor de aankoop van de Aston Martin een substantieel, uit misdrijf afkomstig, geldbedrag heeft ontvangen. De verdachte heeft verklaard dat [betrokkene 1] de auto van hem moest gaan kopen of leasen, omdat hij niet wilde dat de financiering van zo'n dure auto op zijn bedrijf ging neerkomen (bewijsmiddel 3). Volgens de verklaring van de getuige [betrokkene 7] is [betrokkene 1] op 16 april 2014 (daags voor de aankoop van de auto) bij haar thuis geweest, daar even weggeweest en weer teruggekomen met een gevuld plastic tasje (bewijsmiddel 12). In een bergruimte bij [betrokkene 7] is later een kluis gevonden, met daarin bijna € 600.000 (bewijsmiddel 14). [betrokkene 7] heeft verklaard dat zij tegen een betaling van € 1.000 door [betrokkene 1] heeft toegestaan dat de kluis bij haar thuis kwam te staan (bewijsmiddel 13). Uit de door het hof tot het bewijs gebezigde weergave van de OVC-opnamen van de volgende morgen blijkt dat (i) [betrokkene 1] tegen een zekere [betrokkene 5] heeft gezegd dat hij “het” gisteren even had opgehaald, omdat hij “het gewoon [wil] hebben” (bewijsmiddel 15) en (ii) de verdachte en [betrokkene 1] elkaar later op die dag hebben ontmoet en [betrokkene 1] bij die ontmoeting de verdachte een van “die gele” heeft meegegeven (bewijsmiddel 16). Het formulier van [E] GmbH geeft aan dat op diezelfde dag de auto door de verdachte is besteld bij de Duitse aanbieder (bewijsmiddel 17). Het rekeningoverzicht van de ABN/AMRO van een ondernemingsrekening van het bedrijf van de verdachte toont aan dat het aankoopbedrag door het bedrijf van de verdachte is overgemaakt aan de aanbieder van de Aston Martin, en wel op 28 april 2014 (bewijsmiddel 22). Uit de weergave van de uitgeluisterde OVC-gesprekken van 29 april 2014 volgt dat [betrokkene 1] de verdachte “5 extra” heeft gegeven voor de BPM (bewijsmiddel 23). 19. De gevolgtrekking die het hof daaruit maakt, te weten dat dit bevestigt dat [betrokkene 1] een eerdere contante betaling in verband met de aankoop van de auto aan de verdachte heeft gedaan, is mede in het licht van hetgeen ik hierboven in de randnummers 12 en 13 heb opgemerkt niet onbegrijpelijk. Al met al meen ik dat het bestreden oordeel van het hof dat de verdachte een substantieel (contant) geldbedrag van [betrokkene 1] heeft ontvangen en hij dit geldbedrag heeft aangewend om de Aston Martin te kopen, niet van een onjuiste rechtsopvatting getuigt en evenmin onbegrijpelijk is. 20. Daaraan doet niet af dat uit de bewijsmiddelen niet blijkt dat er op of na 17 april 2014 contante stortingen (of overschrijvingen) zijn gedaan naar de bankrekening(en) van de verdachte dan wel zijn B.V., of dat bij hem een substantieel geldbedrag is aangetroffen dat kan worden aangemerkt als uit misdrijf afkomstig. De steller van het middel meent dat hierdoor niet zou blijken dat de auto is betaald met uit misdrijf afkomstig geld. Dat zie ik anders. Het gaat er immers om dat het hof, zoals het heeft gedaan, uit de bewijsmiddelen kon afleiden dat de verdachte “tezamen en in vereniging” met [betrokkene 1] een auto heeft verworven ten behoeve van [betrokkene 1] en dat de verdachte daarvoor een substantieel contant geldbedrag heeft ontvangen van [betrokkene 1] . Deze gedragingen van de verdachte en [betrokkene 1] moeten, gelet op hetgeen onder feit 1 is tenlastegelegd, in hun gezamenlijkheid worden beschouwd. Het enkele feit dat op basis van de bewijsmiddelen niet kan worden vastgesteld dat het (girale) geld dat op de rekening van de B.V. van de verdachte stond en waarmee de auto is aangeschaft (deels) bestond uit het geld dat de verdachte ruim een week eerder van [betrokkene 1] heeft ontvangen, brengt niet mee dat ’s hofs oordeel – inhoudend dat a. de overdracht van het contante geldbedrag door [betrokkene 1] aan de verdachte in onmiddellijke samenhang stond met de bestelling van de Aston Martin, b. de verdachte door deze overdracht in staat was de auto aan te schaffen en c. de auto (voor een belangrijk deel) is betaald met het contante geldbedrag dat [betrokkene 1] op 17 april aan de verdachte heeft overgedragen – uitgaat van een onjuiste rechtsopvatting dan wel onbegrijpelijk is. Ik wijs in dit verband opnieuw en nu in het bijzonder op de verklaring van de verdachte dat hij niet wilde dat de financiering van zo’n dure auto op zijn bedrijf zou neerkomen. Overigens, ook al zou het onder feit 1 tenlastegelegde gebruikmaken van het geldbedrag niet uit de tot het bewijs gebezigde bewijsmiddelen kunnen worden afgeleid, dan gaat het om een gebrek dat geen wezenlijke afbreuk doet aan de toereikendheid van de motivering van de bewezenverklaring en heeft de verdachte mitsdien geen belang bij cassatie. Voorts wijs ik er ten overvloede op dat niet relevant is dat de auto zelf niet gestolen was; zoals het hof heeft vastgesteld is de Aston Martin verworven met uit misdrijf afkomstig geld en dus middellijk uit misdrijf afkomstig. 21. Het middel faalt. IV. Het eerste middel en de bespreking daarvan Het middel 22. Het eerste middel, bezien in samenhang met de toelichting daarop, ziet eveneens op de bewezenverklaring van feit 1 primair en bevat de klacht dat het oordeel van het hof dat de verdachte als medepleger een hoeveelheid geld en een auto heeft witgewassen, blijkt geeft van een onjuiste rechtsopvatting en/of onbegrijpelijk is, in aanmerking genomen dat de bewijsmiddelen niet duidelijk maken op welke wijze en met wie de verdachte heeft bijgedragen aan het strafbare feit en normale ‘zakelijke’ contacten geen strafbaar medeplegen opleveren. 23. Daartoe wordt in de toelichting op het middel aangevoerd dat uit het oordeel van het hof naar voren komt dat de verdachte met een “niet nader aangeduide andere persoon” een geldbedrag heeft verworven, voorhanden heeft gehad en daarvan gebruik heeft gemaakt om in opdracht en ten behoeve van [betrokkene 1] een auto te kopen, en dat de verdachte samen met die ander vervolgens die auto heeft verworven en voorhanden heeft gehad, terwijl de verdachte en die ander wisten dat het geld en de auto die voor [betrokkene 1] bestemd was, afkomstig waren uit enig misdrijf. Uit de bewijsmiddelen kan niet worden afgeleid met wie de verdachte heeft samengewerkt, hoe die samenwerking er precies heeft uitgezien en waarom het hof heeft geoordeeld dat sprake is van medeplegen. Bespreking van het middel 24. Voor de kwalificatie ‘medeplegen’ is volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad vereist dat sprake is van een nauwe en bewuste samenwerking. Ik haal uit het arrest van HR 14 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:394 het volgende aan. De kwalificatie medeplegen is alleen gerechtvaardigd als de bewezenverklaarde – intellectuele en/of materiële – bijdrage van de verdachte aan het delict van voldoende gewicht is.

Een en ander brengt mee dat wanneer het tenlastegelegde medeplegen in de kern niet bestaat uit een gezamenlijke uitvoering, maar uit gedragingen die met medeplichtigheid in verband plegen te worden gebracht, op de rechter de taak rust om in het geval dat hij toch tot een bewezenverklaring van het medeplegen komt, in de bewijsvoering – dus in de bewijsmiddelen en zo nodig in een afzonderlijke bewijsoverweging – dat medeplegen nauwkeurig te motiveren. Bij de vorming van zijn oordeel dat sprake is van de voor medeplegen vereiste nauwe en bewuste samenwerking, kan de rechter rekening houden met onder meer de intensiteit van de samenwerking, de onderlinge taakverdeling, de rol in de voorbereiding, de uitvoering of de afhandeling van het delict en het belang van de rol van de verdachte, diens aanwezigheid op belangrijke momenten en het zich niet terugtrekken op een daartoe geëigend tijdstip. 25. Anders dan de steller van het middel, meen ik dat het hof niet was gehouden om de bewezenverklaring van het medeplegen van het witwassen door middel van het verwerven en voorhanden hebben van het substantiële geldbedrag en het gebruik daarvan om de auto te verwerven (en vervolgens voorhanden te hebben) met betrekking tot de door de steller van het middel aangeduide ‘onbekend gebleven derde’ nader te motiveren. Het medeplegen heeft gelet op de bewijsmiddelen en ’s hofs bewijsoverwegingen namelijk evident betrekking op de gezamenlijke uitvoering van de verdachte en [betrokkene 1] , op wie het hof klaarblijkelijk doelt met “een andere natuurlijke persoon”. De materiële bijdrage van de verdachte volgt zonder meer uit de door het hof gebezigde bewijsmiddelen. Zoals reeds besproken bij het tweede middel heeft het hof geoordeeld dat de verdachte in opdracht van [betrokkene 1] een auto heeft gekocht. Het hof heeft in dat verband vastgesteld dat het de verdachte is geweest die het contact heeft gelegd met de aanbieder van de auto, met hem een prijs heeft afgesproken en de auto heeft betaald, na daartoe in staat te zijn gesteld door overhandiging van een substantieel geldbedrag door [betrokkene 1] , waarna [betrokkene 1] vervolgens de auto zelf uit Duitsland heeft opgehaald. Voorts heeft het hof vastgesteld dat de verdachte zich heeft beziggehouden met de afwikkeling van de formaliteiten, zoals het afhandelen van de BPM en het regelen van Nederlandse kentekenplaten. Daarnaast het hof vastgesteld dat de auto – terwijl deze al in gebruik was bij [betrokkene 1] – nog bij het bedrijf van de verdachte stond. Uit dit een en ander kon het hof de nauwe en bewuste samenwerking tussen beiden afleiden. 26. Het bestreden oordeel van het hof getuigt niet van een onjuiste rechtsopvatting en is ook niet onbegrijpelijk. V. Het derde middel en de bespreking daarvan Het middel 27. Het derde middel komt met een rechtsklacht en een motiveringsklacht op tegen de verbeurdverklaring van de Aston Martin, nu, aldus de steller van het middel, in dit geval de situatie als bedoeld in art. 33a, tweede lid, Sr zich niet voordoet en het hof überhaupt niet tot verbeurdverklaring had mogen beslissen nu het niet tot een veroordeling van de verdachte (ter zake van witwassen) had mogen komen. Bespreking van het middel 28. Ten aanzien van de verbeurdverklaring van de inbeslaggenomen Aston Martin heeft het hof het volgende overwogen: “De advocaat-generaal heeft gerekwireerd tot verbeurdverklaring van de (opbrengst van de) Aston Martin. Verdachte was ten tijde van de inbeslagneming bezitter/houder van de auto, zodat sprake was van ‘toebehoren’ in de zin van artikel 33a Strafrecht. Als het hof van oordeel is dat de auto niet behoorde aan verdachte, maar bijvoorbeeld aan [betrokkene 1] , dan kan op grond van artikel 33a lid 2 Strafrecht verbeurdverklaring volgen. De verdediging heeft verzocht om teruggave van (de verkoopopbrengst van) de Aston Martin, omdat verdachte moet worden vrijgesproken van het onder 1 primair en subsidiair ten laste gelegde feit. Uit het dossier volgt dat op de Aston Martin zowel ‘klassiek beslag’ als conservatoir beslag is gelegd ten laste van [betrokkene 1] . De (verkoopopbrengst van de) Aston Martin is vatbaar voor verbeurdverklaring nu het onder 1 primair bewezenverklaarde feit is begaan met betrekking tot deze auto. Op het moment dat de auto in beslag werd genomen behoorde deze toe aan [betrokkene 1] . Nu [betrokkene 1] wist dat van misdrijf afkomstig contant geld werd gebruikt voor de aanschaf van de Aston Martin, en dat deze auto dus werd witgewassen, kan de (opbrengst van de) auto op grond van artikel 33a lid 2 Strafrecht verbeurd verklaard worden. Het voorgaande brengt mee dat het hof (de verkoopopbrengst van) de Aston Martin, type Vanquish Volante One, met het chassisnummer [001] verbeurd zal verklaren.” 29. Art 33a luidt, voor zover hier van belang: “1. Vatbaar voor verbeurdverklaring zijn: a. voorwerpen die aan de veroordeelde toebehoren of die hij geheel of ten dele ten eigen bate kan aanwenden en die geheel of grotendeels door middel van of uit de baten van het strafbare feit zijn verkregen; b. voorwerpen met betrekking tot welke het feit is begaan; c. voorwerpen met behulp van welke het feit is begaan of voorbereid; d. voorwerpen met behulp van welke de opsporing van het misdrijf is belemmerd; e. voorwerpen die tot het begaan van het misdrijf zijn vervaardigd of bestemd; f. zakelijke rechten op of persoonlijke rechten ten aanzien van de onder a tot en met e bedoelde voorwerpen. 2. Voorwerpen als bedoeld in het eerste lid onder a tot en met e die niet aan de veroordeelde toebehoren kunnen alleen verbeurd worden verklaard indien: a. degene aan wie zij toebehoren bekend was met hun verkrijging door middel van het strafbare feit of met het gebruik of de bestemming in verband daarmede, dan wel die verkrijging, dat gebruik of die bestemming redelijkerwijs had kunnen vermoeden, of b. niet is kunnen worden vastgesteld aan wie zij toebehoren.” 30. Ook als het bedoelde voorwerp niet aan de verdachte toebehoort, maar wel kan worden vastgesteld dat deze toebehoort aan een derde te kwader trouw, is op grond van art. 33a, tweede lid aanhef en onder a, Sr verbeurdverklaring mogelijk. Het begrip ‘toebehoren’ loopt in de praktijk doorgaans parallel aan het civielrechtelijke eigendomsbegrip, maar van een gelijkschakeling is geen sprake. Uit de rechtspraak van de Hoge Raad ter zake volgt dat toebehoren een ruimer toepassingsbereik heeft dan eigendom. 31. Het hof heeft overwogen dat de (verkoopopbrengst van de) Aston Martin vatbaar is voor verbeurdverklaring, nu het onder 1 primair bewezenverklaarde is begaan met betrekking tot deze auto. Op het moment van inbeslagname behoorde deze auto toe aan [betrokkene 1] , die wist dat de auto was aangeschaft met van misdrijf afkomstig contant geld. Derhalve kan naar het oordeel van het hof de (opbrengst van de) auto worden verbeurdverklaard op grond van art. 33a, tweede lid, Sr. 31. Dat oordeel getuigt niet van een onjuiste rechtsopvatting, noch is het onbegrijpelijk. Mede gezien de vaststellingen die het hof heeft gedaan in het kader van het onder 1 primair tenlastegelegde medeplegen van witwassen, heeft het hof kunnen oordelen dat de Aston Martin al, en dus ook op het moment van inbeslagneming op 13 mei 2014, aan [betrokkene 1] toebehoorde. Zoals ik reeds in het verband van het tweede middel heb besproken, kon het hof, zoals het heeft gedaan, uit de bewijsmiddelen afleiden dat de Aston Martin, na een ontmoeting waarbij [betrokkene 1] een contant geldbedrag aan de verdachte had overhandigd, door de verdachte ten behoeve van [betrokkene 1] is gekocht en sinds het ophalen uit Duitsland op 29 april 2014 reeds in gebruik was bij [betrokkene 1] .