ECLI:NL:OGEAM:2024:77

Parketnummer: 100.00312/23 Uitspraak: 27 maart 2024 Tegenspraak Vonnis van dit Gerecht in de strafzaak tegen de verdachte: [naam], geboren op [datum] 1976 te Dominicaanse Republiek, wonende in Sint Maarten, [adres], thans gedetineerd in het huis van bewaring in Sint Maarten. Onderzoek van de zaak Het onderzoek ter openbare terechtzitting heeft plaatsgevonden op 6 maart 2024. De verdachte is verschenen, bijgestaan door haar raadsvrouw mr. S.D.M. Roseburg, advocaat in Sint Maarten. De officier van justitie, mr. V. Awadhpersad, heeft ter terechtzitting gevorderd dat het Gerecht het onder 1 ten laste gelegde bewezen zal verklaren en de verdachte daarvoor zal veroordelen tot een gevangenisstraf voor de duur van zes jaren met aftrek van voorarrest. De officier van justitie heeft vrijspraak gevorderd van het onder 2 primair en subsidiair ten laste gelegde. Zijn vordering behelst voorts de verbeurdverklaring van de in beslag genomen zwemvesten en geldbedragen van $ 21.498,20, € 3.916,50 en ANG 1.209,50, de onttrekking aan het verkeer van de in beslag genomen jerrycan en verdovende middelen, de teruggave van het in beslag genomen paspoort van [naam] aan de rechthebbende en de teruggave van de in beslag genomen Dell laptop, blauwe portemonnee, notitieboek en het camerasysteem aan verdachte. Tenlastelegging Aan de verdachte is –na een ter terechtzitting toegewezen nadere omschrijving van de tenlastelegging – ten laste gelegd dat: Feit 1 zij in of omstreeks de periode van 1 mei 2023 tot en met 1 juli 2023 te Sint Maarten en/of Saint Martin, meerdere malen telkens tezamen en in vereniging, met een ander of anderen althans alleen, anderen, te weten een of meer personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, a. a) telkens behulpzaam is/zijn geweest bij het zich verschaffen van toegang tot of doorreis door Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI en/of b) telkens uit winstbejag behulpzaam is/zijn geweest bij het zich verschaffen van verblijf in Sint Maarten en/of Saint Martin en/of en/of USVI en/of BVI, of een staat die is toegetreden tot het op 15 november 2000 te New York tot stand gekomen Protocol tegen de smokkel van migranten over land, over de zee en in de lucht, tot aanvulling van het op 15 november 2000 te New York tot stand gekomen Verdrag tegen transnationale georganiseerde misdaad en/of de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, telkens daartoe gelegenheid, middelen of inlichtingen heeft/hebben verschaft, door telkens: - een boot en/of overige benodigde voorzieningen aan te schaffen, te lenen en/of voor gebruik beschikbaar te verkrijgen, voor het vervoeren van voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, en/of; - afspraken te maken en/of instructies uit te wisselen over het vervoeren van voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval een buitenlandse nationaliteit van een tijdelijke woonruimte te voorzien en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit te vervoeren naar geldtransferbedrijven om geld op te nemen (in verband met de smokkels) en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, toegang te verschaffen tot een boot en/of; - die boot te (laten) besturen en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, toe te staan om in die boot te verblijven (met het kennelijke doel om die personen met die boot naar een ander (ei)land te varen), aldus telkens het verblijf in Sint Maarten en/of Saint Martin en/of het transport en/of de doorreis door Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI van die voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit georganiseerd en/of gecoördineerd en/of gefaciliteerd, terwijl zij, verdachte, en/of haar mededader(s) telkens wist(en) of ernstige reden had(den) te vermoeden dat die toegang of die doorreis wederrechtelijk was, zulks terwijl verdachte en/of haar mededader(s) daar een gewoonte van heeft/hebben gemaakt; Feit 2 primair zij in of omstreeks de periode van 1 mei 2023 tot en met 1 juli 2023 te Sint Maarten en/of Saint Martin, meerdere malen telkens tezamen en in vereniging met een of anderen althans alleen, ter uitvoering van het door verdachte en/of haar mededader(s) voorgenomen misdrijf om, anderen, te weten een of meer personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, a.

Het standpunt van de officier van justitie De officier van justitie acht – overeenkomstig het schriftelijk requisitoir – het onder 1 ten laste gelegde, mensensmokkel, terwijl daarvan een gewoonte is gemaakt en in vereniging begaan, wettig en overtuigend bewezen. De officier van justitie heeft vrijspraak gevorderd van het onder 2 primair en subsidiair ten laste gelegde, nu sprake is geweest van drie voltooide gevallen van mensensmokkel. Het standpunt van de verdediging De raadsvrouw heeft – overeenkomstig de schriftelijke pleitnotities – vrijspraak bepleit van het ten laste gelegde, nu geen sprake is van wettig en overtuigend bewijs. De enige rol/taak die cliënte op verzoek van de Afrikanen op zich had genomen was ervoor zorg te dragen dat zij veilig waren en niet wederom bestolen en opgelicht zouden worden.

Nu de officier van justitie nader heeft toegelicht dat de tenlastelegging ziet op de zaaksdossiers 1, 2 en 3, zal het Gerecht ook die zaaksdossiers als uitgangspunt nemen. Ten aanzien van het onder 1 ten laste gelegde Op grond van de bewijsmiddelen wordt het volgende vastgesteld – zakelijk weergegeven – : Aanleiding Op 8 mei 2023 ontving de CID via de anonieme tiplijn de melding dat de taxibestuurder genaamd [naam] betrokken was bij mensensmokkel en dat hij op die dag een aantal zwemvesten had gekocht. Onderzoek wees uit dat met deze [naam] de medeverdachte [medeverdachte 1] werd bedoeld. De telefoonnummers [telefoonnummer] en [tefefoonnummer] die in gebruik zouden zijn bij deze [medeverdachte1], zijn, met tussenkomst van de Info Unit, bevraagd in de database van het Korps Politie Sint Maarten. Uit opgenomen en uitgeluisterde tapgesprekken met en vanuit het telefoonnummer [telefoonnummer], in gebruik bij medeverdachte [medeverdachte1], bleek dat hij vermoedelijk betrokken was (geweest) bij het vervoeren en onderbrengen van te smokkelen personen. Ook bleek dat het voornoemde telefoonnummer regelmatig telefonisch contact had met het telefoonnummer [telefoonnummer]. Verdachte heeft ter terechtzitting bevestigd dat zij bij de politie heeft verklaard dat het telefoonnummer [telefoonnummer] haar nummer is en dat alleen zij deze telefoon gebruikte. Het Gerecht stelt derhalve vast dat enkel verdachte de gebruiker is geweest van het telefoonnummer [telefoonnummer]. Bij de politie heeft medeverdachte [medeverdachte1] verklaard dat zijn telefoonnummer [telefoonnummer] is en dat alleen hij deze telefoon gebruikt.Het Gerecht stelt derhalve vast dat enkel medeverdachte [medeverdachte1] de gebruiker is geweest van het telefoonnummer [telefoonnummer] . Mensensmokkel 16 mei 2023, zaaksdossier 1. Door de afdeling Team Digitale Opsporing (TDO) van het Recherche Samenwerkings Team (RST) te Curaçao werd de data van de hiervoor bedoelde mobiele telefoon van verdachte veiliggesteld. Verbalisanten hebben onderzoek verricht naar de veiliggestelde data en dat leverde het volgende op. Op die telefoon is de applicatie ‘WhatsApp’ geïnstalleerd. Als naam is [naam] en als telefoonnummer is [telefoonnummer] ingesteld. Er stond een WhatsApp chat opgeslagen met de gebruiker van het telefoonnummer [telefoonnummer]. Dit betreft een telefoonnummer van het land Antigua en Barbuda. Dit telefoonnummer staat in de telefoon opgeslagen onder de naam [naam]. Op 15 mei 2023 vond onder meer de navolgende conversatie plaats: [naam]: Any updates? [naam]: [verdachte] Verdachte: I just arrived at the house right now, I couldn’t take photos because in the place where it is, I had to use the flash to be able to take the photo and I couldn’t use the flash because it would attract attention. But everything is positive for tomorrow if God allows it (…) [naam]: Thanks so much mama [naam]: I appreciate everything you’ve been doing for me. God continue to bless you Verdachte: I also saw my friend’s boat and it is coming tomorrow too. (…) [naam]: So you can arrange another group to leave tomorrow? Verdachte: No, for tomorrow for Wednesday the other group. (…) [naam]: So by the special Grace of God I will be leaving tomorrow? Verdachte: So it will be with God ahead. (…) Op 17 mei 2023 vond onder meer de navolgende conversatie plaats: [naam]: We made it safely [naam]: [verdachte] [naam]: You’re the best (…) Tevens was er een Whatsappgesprek tussen verdachte en [naam] de gebruiker van het nummer [telefoonnummer]. Vastgesteld werd dat de landcode +1268 toebehoort aan het land Antigua en Barbuda. Op 5 mei 2023 stuurt [naam] onder meer de navolgende berichten: [naam]: [naam] gave me your number to help me out to st Thomas [naam]: Am in st martins now (…) Op 13 mei 2023 vond onder meer de navolgende conversatie plaats: [naam]: Please I wish to ask why no boat has left here since we arrived what’s going on Verdachte verstuurt vervolgens meerdere foto’s van onder meer autoriteiten naast een gestrande boot. Verdachte: That was what happened a few days ago. Now we are hoping that there is a motor that has a sound, that’s why it couldn’t come out. (…) Verdachte: Wait a bit and make sure you arrive safely. [naam]: Ok madam so how long can we still be waiting Op 30 mei 2023 stuurt [naam] onder meer het navolgende bericht: [naam]: Hello mama we arrived safely (…) Verder stond er een WhatsApp chat opgeslagen met de gebruiker van het telefoonnummer [telefoonnummer]. Dit betreft een telefoonnummer van Kameroen. Dit telefoonnummer staat in de telefoon opgeslagen onder de naam [naam]. Op 17 mei 2023 stuurt [naam] onder meer het navolgende bericht: [naam]: We are so grateful [verdachte]. May our good Lord continue to bless you and your husband for your time to help us. (…) * At St John now* Verder stond er een WhatsApp chat opgeslagen met de gebruiker van het telefoonnummer [telefoonnummer]. Dit betreft een telefoonnummer van Kameroen. Op 15 mei 2023 stuurt de gebruiker van het telefoonnummer [telefoonnummer] onder meer het navolgende bericht: [telefoonnummer]: Please Madam one of my sister gave me your contact that when I reach St Martins you will help to assist me to go to St Thomas Daarnaast stond er een WhatsApp chat opgeslagen met de gebruiker van het telefoonnummer[telefoonnummer]. Dit telefoonnummer staat in de telefoon opgeslagen onder de naam [naam].’ In deze chat werden verschillende voicenotes verstuurd. Deze werden in de Spaanse taal ingesproken. De voicenotes werden vertaald. De uitwerking is in de Engelse taal weergegeven. Op 16 mei 2023 vond onder meer de navolgende conversatie plaats: [naam] (voicenote): (…) Tell him that the woman that lives bellow, the nurse, and the one with the scar, they have a scar on the face, they two need to take out their money. To see if you can help them take receive their money, please, they want to have their money, the one they send them. (…) (…) [naam] (voicenote): Yes tell him please, because I want them to have their money soon as possible. Everything is positive the sea is flat flat. (…) (…) Verdachte (voicenote): Because I already took the money from them, imagine yourself if a part of them go and the others stay, that is going to be a war that you could not imagine, that you could not imagine so please see if you could take out those 12. [naam](voicenote): [verdachte] its 10, hold the money for 10, only 10 are going, you hear, umm please [verdachte] tell them small backpacks, small backpacks, the big backpacks that I see are going to stay. (…) Me and the other guy are in occurd because big backpacks are too much weight. (…) [naam] (voicenote): No no I only taking persons from you. (…) I could only take 10, but take it easy the other boat will be ready today in the night what ever moment I send another one with 18, I got to take a few from you and a few from over there. (…) [naam] (voicenote): [verdachte] tell you husband to hurry up because those people want to leave around 7:30 around there, they want to leave early, tell him to hurry up, remember small backpacks. (…) [naam] (voicenote): [verdachte] send a message to you husband and tell him that a small red car is going to get close and is going to overtake him, (…).

Bij de bepaling van de op te leggen straf wordt gelet op de aard en de ernst van hetgeen bewezen is verklaard, op de omstandigheden waaronder het bewezen verklaarde is begaan, op de mate waarin de gedraging aan de verdachte te verwijten en op de persoon van de verdachte, zoals een en ander bij het onderzoek ter terechtzitting naar voren is gekomen. Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan mensensmokkel, in vereniging begaan, en heeft daarvan een gewoonte gemaakt. Dit betreft een zeer ernstig feit. De gesmokkelde personen zijn met een boot de zee opgegaan en zijn daarbij blootgesteld aan grote gevaren. Controle van overheidswege op zeewaardigheid van de boot en het naleven van veiligheidsvoorschriften heeft niet plaatsgevonden. De oversteek wordt ondernomen door mensen die niet op een legale manier Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI binnen kunnen komen en dus bereid zijn grote risico’s te nemen en hiervoor fors te betalen. Het is algemeen bekend dat daarbij mensen omkomen, omdat het zeer gevaarlijk is om op die manier de zee op te gaan vanwege stroming, ander scheepvaartverkeer en regelmatig onvoldoende vaar- en zwemvaardigheden van de opvarenden. Deze vorm van mensensmokkel is levensgevaarlijk. Dat rekent het Gerecht verdachte zwaar aan. Mensensmokkel doorkruist tevens het overheidsbeleid aangaande bestrijding van wederrechtelijk verblijf in - en wederrechtelijke doorreis door - landen en draagt daarmee bij aan het in stand houden van een illegaal circuit dat allerhande maatschappelijke ongewenste effecten met zich brengt. Bovendien leidt het gemakkelijk tot vormen van uitbuiting en misbruik van kwetsbare personen en tot levensgevaarlijke situaties waarbij mensen ook daadwerkelijk overlijden. Verdachte heeft hierin een belangrijke rol gespeeld en dat neemt het Gerecht verdachte kwalijk. Het Gerecht heeft acht geslagen op de oriëntatiepunten straftoemeting, waarin het gebruikelijke rechterlijke straftoemetingsbeleid van het Hof en de Gerechten in eerste aanleg zijn neerslag heeft gevonden. Daarin wordt voor een ‘mensensmokkel per transport’, als indicatie een onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 10 tot 12 maanden gegeven. Strafverhogende factoren zijn onder meer gewoonte, meer dan 5 gesmokkelde personen en grote rol in de organisatie. Het voorgaande en de ernst van het bewezen verklaarde brengt mee dat in beginsel enkel het opleggen van een onvoorwaardelijke gevangenisstraf passend is. Strafverzwarend is bovendien dat verdachte een wezenlijke en leidende rol heeft gespeeld bij de mensensmokkel. Een rol die zij tegen beter weten in blijft ontkennen en bagatelliseren, ook nadat haar vele belastende gesprekken zijn voorgehouden. Zij heeft op geen enkele wijze blijk gegeven de onjuistheid en verwijtbaarheid van dit handelen in te zien of daarvoor ook maar enige verantwoordelijkheid genomen. Uit de strafkaart van de verdachte blijkt dat zij niet eerder is veroordeeld. Alles overziend acht het Gerecht een gevangenisstraf voor de duur van 5 jaren met aftrek van de periode die zij reeds in voorarrest heeft doorgebracht passend en geboden. In beslag genomen voorwerpen Aan de orde zijn voorts de onder de verdachte in beslag genomen en nog niet teruggegeven voorwerpen. De zwemvesten, jerrycan en geldbedragen van $ 21.498,20, € 3.916,50 en ANG 1.209,50 zijn vatbaar voor verbeurdverklaring. De voorwerpen behoren immers toe aan de verdachte en zijn naar het oordeel van het Gerecht geheel of grotendeels door middel van of uit de baten van het bewezen verklaarde verkregen dan wel zijn tot het begaan van het bewezen verklaarde misdrijf vervaardigd of bestemd. Het Gerecht zal daarom de verbeurdverklaring gelasten. Daarbij heeft het Gerecht rekening gehouden met de draagkracht van de verdachte. Voorts zijn de verdovende middelen vatbaar voor onttrekking aan het verkeer. De voorwerpen behoren toe aan verdachte en zijn van zodanige aard dat het ongecontroleerde bezit daarvan in strijd is met de wet en/of het algemeen belang. Het in beslag genomen en nog niet teruggegeven paspoort op naam van [naam] zal worden teruggegeven aan de rechthebbende. Tot slot is het Gerecht van oordeel dat zich geen strafvorderlijk belang verzet tegen teruggave aan de verdachte van de in beslag genomen Dell laptop, blauwe portemonnee, notitieboek en het camerasysteem. Daarom zal daarvan de teruggave aan de verdachte worden gelast. Toepasselijke wettelijke voorschriften De op te leggen straf en maatregel zijn, behalve op het reeds aangehaalde wettelijke voorschrift, gegrond op de artikelen 1:55, 1:67, 1:68, 1:74 en 1:76 zoals deze luidden ten tijde van het bewezen verklaarde.

Het Gerecht: verklaart niet bewezen hetgeen aan de verdachte onder 2 primair en subsidiair ten laste is gelegd en spreekt haar daarvan vrij; verklaart wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het onder 1 ten laste gelegde feit heeft begaan; verklaart niet bewezen hetgeen aan de verdachte meer of anders is ten laste gelegd en spreekt haar daarvan vrij; kwalificeert het bewezen verklaarde als hiervoor omschreven; verklaart het bewezen verklaarde strafbaar en de verdachte daarvoor strafbaar; - veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 5 (vijf) jaren; - beveelt dat de tijd die door de verdachte voor de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in verzekering en in voorlopige hechtenis is doorgebracht, bij de tenuitvoerlegging van de opgelegde gevangenisstraf in mindering wordt gebracht; verklaart verbeurd de in beslag genomen en nog niet teruggegeven voorwerpen, te weten de zwemvesten, de jerrycan en geldbedragen van $ 21.498,20, € 3.916,50 en ANG 1.209,50; beveelt de onttrekking aan het verkeer van de in beslag genomen en nog niet teruggegeven voorwerpen, te weten de verdovende middelen; gelast de teruggave van het paspoort op naam van [naam] aan de rechthebbende; gelast de teruggave van de Dell laptop, blauwe portemonnee, notitieboek en het camerasysteem aan verdachte. Dit vonnis is gewezen door de rechter mr. R.M. van Vuure, bijgestaan door mr. M.C.G. Taranto, griffier, en op 27 maart 2024 in tegenwoordigheid van de griffier uitgesproken ter openbare terechtzitting van het Gerecht in Sint Maarten. Hierna wordt, tenzij anders vermeld, telkens verwezen naar ambtsedige - en door de desbetreffende verbalisant in wettelijke vorm opgemaakte - processen-verbaal en overige geschriften, die als bijlagen zijn opgenomen in het eindproces-verbaal van het Korps Politie Sint Maarten, Justitiële Divisie, Unit Mensenhandel/Mensensmokkel (UMM), d.d. 19 januari 2024, geregistreerd de onderzoeksnaam “KEA”. Proces-verbaal ter terechtzitting d.d. 6 maart 2024. Proces-verbaal van 1ste verhoor verdachte [medeverdachte1] d.d. 11 juli 2023, pagina 80. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp chat [naam] d.d. 19 september 2023, pagina 331-350. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp chat [naam] [telefoonnummer] en [naam] [telefoonnummer] d.d. 26 september 2023, pagina 351-356. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp chat [naam]” d.d. 26 september 2023, pagina 359-365. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp chat[nummer en internetpagina]” d.d. 25 september 2023, pagina 366-367. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp chat “[naam]” d.d. 3 november 2023, pagina 398-439. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp chat “[naam]” d.d. 26 september 2023, pagina 329-330. Proces-verbaal van bevindingen tijdlijn tap 16 mei 2023 d.d. 28 september 2023, pagina 321-328. Proces-verbaal van bevindingen tijdlijn tap 2 en 3 juni 2023 d.d. 21 september 2023, pagina 450-456. Proces-verbaal van bevindingen tijdlijn tap 2 en 3 juni 2023 d.d. 21 september 2023, pagina 458-461. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp chat [verdachte] [telefoonnummer] en [naam] [telefoonnummer] d.d. 27 september 2023, pagina 462-463. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp chat [verdachte] ([telefoonnummer] en [naam] [telefoonnummer] pagina 464-466. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp chat [verdachte] [telefoonnummer] en [naam] [telefoonnummer]pagina 467. Proces-verbaal van bevindingen tijdlijn tap 8 & 9 juni 2023 d.d. 15 september 2023, pagina 475-493. Proces-verbaal van bevindingen tijdlijn tap 8 & 9 juni 2023 d.d. 15 september 2023, pagina 494-501. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp [verdachte] [telefoonnummer] en [naam] [telefoonnummer] d.d. 25 september 2023, pagina 390. Proces-verbaal van bevindingen WhatsApp chat [naam] d.d. 3 november 2023, pagina 427-428. Proces-verbaal van bevindingen huiszoeking ter inbeslagname [adres] d.d. 12 juli 2023, pagina 52-56. Proces-verbaal van bevindingen doorzoeking ter inbeslagname Supermarkt Mabel, [adres], Dutch Quarter d.d. 11 juli 2023, pagina 185-188. Proces-verbaal ter terechtzitting d.d. 6 maart 2024.

a) telkens behulpzaam is/zijn geweest bij het zich verschaffen van toegang tot of doorreis door Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI en/of b) telkens uit winstbejag behulpzaam is/zijn geweest bij het zich verschaffen van verblijf in Sint Maarten en/of Saint Martin en/of en/of USVI en/of BVI, of een staat die is toegetreden tot het op 15 november 2000 te New York tot stand gekomen Protocol tegen de smokkel van migranten over land, over de zee en in de lucht, tot aanvulling van het op 15 november 2000 te New York tot stand gekomen Verdrag tegen transnationale georganiseerde misdaad en/of de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, telkens daartoe gelegenheid, middelen of inlichtingen heeft/hebben verschaft, immers heeft/hebben zij, verdachte, en/of haar mededader(s) telkens: - een boot en/of overige benodigde voorzieningen aangeschaft, geleend en/of voor gebruik beschikbaar verkregen, voor het vervoeren van voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, en/of; - afspraken gemaakt en/of instructies uitgewisseld over het vervoeren van voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval een buitenlandse nationaliteit van een tijdelijke woonruimte voorzien en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit vervoerd naar geldtransferbedrijven om geld op te nemen (in verband met de smokkels) en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, toegang verschaft tot een boot en/of - die boot (laten worden) bestuurd en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, toegestaan om in die boot te verblijven (met het kennelijke doel om die personen met die boot naar een ander (ei)land te varen), aldus telkens het verblijf in Sint Maarten en/of Saint Martin en/of het transport en/of de doorreis door Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI van die voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit georganiseerd en/of gecoördineerd en/of gefaciliteerd, terwijl zij, verdachte, en/of haar mededader(s) telkens wist(en) of ernstige reden had(den) te vermoeden dat die toegang of die doorreis wederrechtelijk was, zulks terwijl verdachte en/of haar mededader(s) daar een gewoonte van heeft/hebben gemaakt, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid; Feit 2 subsidiair zij in of omstreeks de periode van 1 mei 2023 tot en met 1 juli 2023, te Sint Maarten en/of Saint Martin, meerdere malen telkens tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, ter voorbereiding van het misdrijf om anderen, te weten een of meer personen met Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, a. a) telkens behulpzaam te zijn bij het zich verschaffen van toegang tot of doorreis door Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI en/of b) telkens uit winstbejag behulpzaam te zijn bij het zich verschaffen van verblijf in Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI, of een staat die is toegetreden tot het op 15 november 2000 te New York tot stand gekomen Protocol tegen de smokkel van migranten over land, over de zee en in de lucht, tot aanvulling van het op 15 november 2000 te New York tot stand gekomen Verdrag tegen transnationale georganiseerde misdaad en/of die personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, telkens daartoe gelegenheid en/of middelen en/of inlichtingen te verschaffen, terwijl zij, verdachte, en/of haar mededader(s) telkens wist(en) of ernstige reden had(den) te vermoeden dat die toegang of die doorreis wederrechtelijk was, opzettelijk telkens voorwerpen, bestemd tot het begaan van dat misdrijf heeft/hebben verworven en/of voorhanden heeft/hebben gehad, te weten: - een boot en/of; - een of meer auto(‘s) en/of bus(sen) althans (een) transportmiddel(len); - een of meer mobiele telefoon(s); - een of meer appartementen en/of woningen en/of winkels (voor het tijdelijk verblijf van voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval een buitenlandse nationaliteit). Formele voorvragen Het Gerecht stelt vast dat de dagvaarding geldig is, dat het bevoegd is tot kennisneming van de zaak, dat het openbaar ministerie ontvankelijk is in zijn vervolging en dat er geen redenen zijn voor schorsing van de vervolging.

He is going to direct him, he is going to direct him from in front (…). Op 17 mei 2023 vond onder meer de navolgende conversatie plaats: [naam](voicenote): [verdachte] good morning, they reach almost 2, they reach good thank god you hear. They reach good. [naam] (voicenote, ingesproken door een NN-man in de Engelse taal): (…) we made it safely to St. Johns. Voorts stond er een WhatsApp chat opgeslagen met de gebruiker van het telefoonnummer [telefoonnummer]. Dit betreft een telefoonnummer van de Verenigde Staten. Dit telefoonnummer staat in de telefoon opgeslagen onder de naam [naam].’ Op 17 mei 2023 stuurt [naam] onder meer het navolgende bericht: [naam]: Hello [verdachte], [naam] and [naam] got to St John’s okay. (…) Middels verkregen machtigingen van de rechter-commissaris is de communicatie van de telefoonnummers [telefoonnummer], in gebruik bij medeverdachte [medeverdachte1], en [telefoonnummer], in gebruik bij verdachte, geïntercepteerd. Op 16 mei 2023 werden meerdere gesprekken opgenomen en uitgeluisterd. Uit deze gesprekken blijkt onder meer dat: ‘[naam]’ bij Western Union een nummer voor [naam] (naar het Gerecht begrijpt: medeverdachte [medeverdachte1]) moet nemen; [naam] met [naam] naar Money Gram is, medeverdachte [medeverdachte1] naar Western Union gaat, verdachte zegt dat ‘ze’ geld naar de Nederlandse kant sturen en medeverdachte [medeverdachte1] naar RIA en Money Gram moet; Medeverdachte [medeverdachte1] zegt dat [naam] [naam] naar Western Union in Cole Bay moet brengen; Medeverdachte [medeverdachte1] aan [naam] vraagt of het gelukt is en de medeverdachte zegt dat iedereen hem $ 100,- contant moet geven en iedereen die in de auto komt, $ 100,- moet betalen voordat ze kunnen gaan; Medeverachte [medeverdachte1] vraagt of ‘hij’ iedereen al heeft en zegt dat ervoor gezorgd moet worden dat als zij in de auto komen zij eenmalig moeten betalen en er $ 100,- van elk van hen dient te worden ontvangen; Medeverdachte [medeverdachte1] zegt dat verdachte [naam] voor hem moet bellen en twee personen bij Western Union af moet zetten; Verdachte vraagt of medeverdachte [medeverdachte1] tien personen binnen heeft en medeverdachte antwoordt met ‘ja’; Medeverdachte [medeverdachte1] zegt dat hij niemand kan zien, omdat het een andere plaats is. Mensensmokkel 2 en 3 juni 2023, zaaksdossier 2. Middels verkregen machtigingen van de rechter-commissaris is de communicatie van de telefoonnummers [telefoonnummer], in gebruik bij medeverdachte [medeverdachte1], en [telefoonnummer], in gebruik bij verdachte, geïntercepteerd. Op 2 juni 2023 werden meerdere gesprekken opgenomen en uitgeluisterd. Uit deze gesprekken blijkt onder meer dat: [naam] aan medeverdachte [medeverdachte1] vraagt of medeverdachte beschikbaar is om [naam] naar de Western Union aan de Franse zijde te brengen en medeverdachte zegt dat hij mensen bij zich heeft en hij de jongen stuurt om hen af te zetten; Verdachte aan een NN-vrouw vraagt of ze daar binnen is en verdachte zegt dat ze op de parkeerplaats is waar de boten vertrekken; [naam] tegen verdachte zegt dat medeverdachte [medeverdachte1] daar was en dat hij nog steeds aan het verzamelen was, verdachte zegt dat ‘ze’ zich op hun gemak voelen en blij zijn dat ze de achterblijvers meenemen, verdachte zegt dat medeverdachte [medeverdachte1] naar Marigot ging om wat geld van een van hen op te halen en [naam] zegt dat ze niet gaan en vraagt of de tien niet daar zijn; Verdachte tegen medeverdachte [medeverdachte1] zegt dat [naam] zegt dat ze om zeven uur willen gaan en dat ze dus snel moeten zijn en medeverdachte de boot snel moet brengen, medeverdachte zegt dat hij de boot gaat brengen, verdachte vraagt of hij de twee broers vandaag wil laten vertrekken en medeverdachte zegt dat zij gaan; Verdachte aan medeverdachte [medeverdachte1] vraagt of hij aan iedereen heeft verteld wie er gaat en wie er niet gaat, medeverdachte zegt dat iedereen op de lijst van [naam] staat en alle oude gaan, medeverdachte zegt dat iedereen gaat en dat hij samen met [naam ]een paar gaat ophalen, verdachte zegt dat hij vroeg wil gaan en medeverdachte zegt dat verdachte tegen de mensen kan zeggen dat ze zich gereed moeten gaan maken; Verdachte tegen medeverdachte [medeverdachte1] zegt dat [naam] er is en het geld komt halen; Verdachte tegen medeverdachte [medeverdachte1] zegt dat hij moet onthouden om tegen de mensen te zeggen dat zij alles moeten verwijderen. Op 3 juni 2023 werden meerdere gesprekken opgenomen en uitgeluisterd. Uit deze gesprekken blijkt onder meer dat: Verdachte tegen medeverdachte [medeverdachte1] zegt dat ze niets weten over de kapitein of de mensen; Verdachte tegen medeverdachte [medeverdachte1] zegt dat zij haar mensen in Tortola heeft gebeld om te kijken of ze iets hadden gehoord; [naam] tegen verdachte zegt dat ze zijn aangekomen, ‘hij’ heeft gezegd dat ze goed zijn aangekomen, maar dat er wat obstakels waren. Voorts was er een WhatsAppgesprek tussen [naam](verdachte) en [naam], de gebruiker van het nummer [telefoonnummer]. Vastgesteld werd dat de landcode +237 toebehoort aan het land Kameroen. Op 3 juni 2023 vond onder meer de navolgende conversatie plaats: [naam]: I have arrived [naam]: My brother and I Verdachte: ok thank god i was worried Verder was er een WhatsAppgesprek tussen [naam](verdachte) en [naam], de gebruiker van het nummer [telefoonnummer] . Vastgesteld werd dat de landcode +1268 toebehoort aan het land Antigua. [naam] stuurt op 2 juni 2023 een afbeelding van een kwitantie van een geldtransactie via Moneygram. Uit de afbeelding blijkt dat het geld afkomstig is uit Kameroen en bestemd is voor verdachte. Op 3 juni 2023 vond onder meer de navolgende conversatie plaats: [naam]: The boat one engine got bad [naam]: So we arrived late at 4:30 (…) [naam]: Then we were lost we walk for 12noon just a guy who help I and [naam] for free but we all are safe it was scary due to the engine Mensensmokkel 8 en 9 juni 2023, zaaksdossier 3. Middels verkregen machtigingen van de rechter-commissaris is de communicatie van de telefoonnummers [telefoonnummer], in gebruik bij medeverdachte [medeverdachte1], en [telefoonnummer], in gebruik bij verdachte, geïntercepteerd. Op 8 juni 2023 werden meerdere gesprekken opgenomen en uitgeluisterd.

Uit deze gesprekken blijkt onder meer dat: Verdachte tegen [naam] zegt dat ze zeggen dat de grote boot en de rommel vetrokken is; Verdachte tegen[naam] zegt dat ze gaan vertrekken en [naam] zegt tegen verdachte dat hij met de kapitein en een andere man heeft gesproken; Verdachte tegen [naam] zegt dat zij er is met de mensen en vraagt of ze naar binnen mag; Medeverdachte [medeverdachte1] zegt dat hij net heeft gelost; Verdachte tegen [naam] (naar het Gerecht begrijpt: medeverdachte [naam]) zegt dat hij de verlichting van de auto moet uitdoen; Verdachte tegen NN-man zegt dat zij 20 of 21 mensen bij zich heeft, NN-man zegt dat hij zojuist 20 mensen erin heeft gedaan; Medeverdachte [medeverdachte1] tegen verdachte zegt dat ze ervoor moeten zorgen dat de mensen gaan en verdachte zegt dat de boot moet gaan; Verdachte tegen [naam] zegt dat de mensen op hem staan te wachten en dat ze wanhopig worden, [naam] zegt dat ze wachten totdat de boot binnenkomt, [naam] zegt dat hij vertrekt zodra de boot binnenkomt, verdachte zegt dat hij de mensen aan boord moet zetten zodra ze bellen en verdachte zegt dat zij naar de pier komt om het geld op te halen; [naam] tegen verdachte zegt dat ze bij de pier in Sandy Ground zijn; [naam] tegen verdachte zegt dat de boot is teruggekomen; Medeverdachte [medeverdachte1] aan verdachte vraagt of zij de mensen bij zich heeft en verdachte dit bevestigt; Verdachte tegen [naam] zegt dat zij drie mensen bij zich heeft, maar dat ze terug moet om te proberen om de andere mensen op te halen; [naam] tegen verdachte zegt dat de motor van de boot aan het afslaan was; Verdachte tegen [naam] zegt dat zij de mensen uit de bosjes aan het halen is. Op 9 juni 2023 werden meerdere gesprekken opgenomen en uitgeluisterd. Uit deze gesprekken blijkt onder meer dat: Verdachte tegen [naam] zegt dat de man buiten aan het wachten is en [naam] kamer 121 zegt; Verdachte tegen [naam] (naar het Gerecht begrijpt: medeverdachte [naam]) zegt dat ze in kamer 121 zijn en zegt dat hij naar boven moet gaan om hen te helpen met het naar beneden brengen van bagage; Verdachte aan deze [naam] vraagt waar hij is en [naam] tegen verdachte zegt dat ze op weg zijn naar Sandy Ground om de boot te checken en om te kijken of het onderdeel al is opgezet; Verdachte tegen [naam] zegt dat hij haar moet laten weten wat er gaande is zodat zij de mensen niet voor niets gaat verplaatsen; [naam] aan medeverdachte [medeverdachte1] vraagt of ze zullen vertrekken; Verdachte aan [naam] vraagt of hij zich de vrouw herinnert die zei dat als er mensen aankomen dat zij dan een leeg huis had en verdachte tegen [naam] zegt dat hij naar haar toe moet gaan en tegen haar moet zeggen dat er zo twaalf mensen aankomen en dat zij klaar moet zijn met het huis; Verdachte tegen [naam] zegt dat hij aan haar moet vragen hoeveel bedden zij heeft en tegen haar moet zeggen om hem de kamer te laten zien, want het zijn twaalf personen en als er 1 bed is kan verdachte de mensen daar niet laten verblijven; Verdachte tegen [naam] zegt dat hij tegen haar moet zeggen dat er twaalf mensen aankomen en of zij plaats heeft voor twaalf mensen en hoeveel bedden zij heeft; Verdachte aan een vrouw vraagt of zij plek heeft voor twaalf mensen, de vrouw zegt dat zij geen plek heeft voor twaalf mensen, misschien voor vijf of zes mensen, en verdachte zegt dat ze hen in de garage laat en de mensen morgen naar de vrouw brengt. Op de telefoon van verdachte stond een WhatsApp chat opgeslagen met de gebruiker van het telefoonnummer [telefoonnummer], zijnde het telefoonnummer van medeverdachte [medeverdachte1]. Dit telefoonnummer staat in de telefoon opgeslagen onder de naam [naam] Op 9 juni 2023 stuurt verdachte screenshots van een video opname van buitenboordmotoren. Voorts stuurt [naam] op 9 juni 2023 een afbeelding met kisten met het merk Yamaha op een vrachtwagen en een video waarop is te zien dat er aan een vaartuig gewerkt wordt. Dit vaartuig heeft een buitenboordmotor, de andere is verwijderd. Op 11 juli 2023 werd tijdens de huiszoeking in de woning gelegen aan [adres] onder meer geldbedragen van $ 8.460,-, € 1.480,- en ANG 4.735,- en de witte Hyundai Hiace in beslag genomen. Op 11 juli 2023 werd tijdens de doorzoeking in de supermarkt Mabel, [adres] onder meer geldbedragen van $ 21.498,20, € 3.916,80 en ANG 1.209,50, drie oranje lifejackets en een jerrycan in beslag genomen. Verdachte heeft ter terechtzitting verklaard dat zij begreep dat [naam] en [naam] gesmokkeld werden door een organisatie, omdat zij op Sint Maarten waren, een paar dagen hier verbleven en daarna niet meer. Wanneer zij arriveerden op de plek van bestemming buiten Sint Maarten, berichtten zij verdachte en bedankten verdachte. Bewijsoverwegingen Op grond van bovenstaande bewijsmiddelen stelt het Gerecht vast dat verdachte in de periode van 1 mei 2023 tot en met 1 juli 2023 afspraken heeft gemaakt en instructies heeft uitgewisseld over het vervoeren van personen, personen heeft vervoerd dan wel heeft laten vervoeren naar geldtransferbedrijven om geld op te nemen, personen toegang heeft verschaft tot een boot en een boot heeft laten besturen. Dit betekent dat verdachte deze personen behulpzaam is geweest bij het zich verschaffen van toegang tot of doorreis door Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI. De omstandigheid dat het erop lijkt dat het onderzoek heeft uitgewezen dat het smokkelincident van 8 en 9 juni 2023 (zaaksdossier 3) er niet in heeft geresulteerd dat te smokkelen personen op de plaats van bestemming zijn aangekomen, maakt naar het oordeel van het Gerecht niet dat er geen sprake zou zijn van “behulpzaam zijn bij” zoals in de wet bedoeld. Ook in dat geval is dus al sprake van een voltooid delict. St. Thomas en St. John behoren tot de ‘United States Virgin Islands’ die een overzees gebiedsdeel van de Verenigde Staten van Amerika zijn en Tortola behoort tot de ‘British Virgin Islands’ die deel uitmaken van de Britse overzeese gebieden. Het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika zijn toegetreden tot het op 15 november 2000 te New York tot stand gekomen Protocol tegen de smokkel van migranten over land, over de zee, en in de lucht, tot aanvulling van het op 15 november 2000 te New York tot stand gekomen verdrag tegen transnationale georganiseerde misdaad. Wederrechtelijke toegang en doorreis en wetenschap Verdachte heeft ter terechtzitting ten aanzien van twee personen verklaard dat zij begreep dat zij gesmokkeld werden. Daarnaast volgt uit de tapgesprekken en WhatsAppgesprekken zonder meer dat verdachte personen vervoerde dan wel liet vervoeren om hen uiteindelijk met een boot te laten vertrekken om het eiland Sint Maarten te verlaten. Ook ontving zij berichten indien de personen op de plaats van bestemming waren aangekomen. Gelet hierop en gelet op het veelvuldige telefoonverkeer tussen verdachten en derden met betrekking tot de gesmokkelde personen en het feit dat de personen het eiland niet op een reguliere wijze verlieten, was de toegang tot en doorreis door Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI aldus wederrechtelijk en wist verdachte dit ook. Verdachte heeft zich dan ook schuldig gemaakt aan mensensmokkel.

Medeplegen Het Gerecht overweegt verder dat verdachte en anderen, waaronder medeverdachte [medeverdachte1], communiceerden over het vervoeren van de personen en over de voortgang van de reis van de personen. Uit de tapgesprekken en WhatsAppgesprekken blijkt dat verdachte ook zelf personen vervoerde. Het Gerecht leidt hieruit af dat er tussen verdachte en anderen sprake was van een gezamenlijk plan om te smokkelen personen van Sint Maarten en/of Saint Martin met een boot naar USVI en/of BVI te (laten) vervoeren. Daarbij was sprake van een dusdanige nauwe en bewuste samenwerking tussen de daders dat medeplegen kan worden bewezen. Gewoonte Nu verdachte samen met haar medeverdachte over een langere periode bij herhaling afspraken heeft gemaakt en instructies heeft uitgewisseld over het vervoeren van de personen, de personen naar geldtransferbedrijven heeft laten vervoeren en de personen toegang heeft verschaft tot een boot, is het Gerecht van oordeel dat zij van het plegen van het onder 1 ten laste gelegde mensensmokkel een gewoonte heeft gemaakt. Vrijspraak van het onder 2 ten laste gelegde Nu verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan voltooide gevallen van mensensmokkel, dient verdachte te worden vrijgesproken van de poging tot dan wel het voorbereiden van mensensmokkel. Bewezenverklaring Het Gerecht acht - op grond van de hiervoor weergegeven bewijsmiddelen en de nadere bewijsoverwegingen, in onderling verband en samenhang beschouwd - wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het onder 1 ten laste gelegde heeft begaan, met dien verstande dat: zij in of omstreeks de periode van 1 mei 2023 tot en met 1 juli 2023 te Sint Maarten en/of Saint Martin, meerdere malen telkens tezamen en in vereniging, met een ander of anderen althans alleen, anderen, te weten een of meer personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, a. a) telkens behulpzaam is/zijn geweest bij het zich verschaffen van toegang tot of doorreis door Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI en/of b) telkens uit winstbejag behulpzaam is/zijn geweest bij het zich verschaffen van verblijf in Sint Maarten en/of Saint Martin en/of en/of USVI en/of BVI, of zijndeeen staat die is toegetreden tot het op 15 november 2000 te New York tot stand gekomen Protocol tegen de smokkel van migranten over land, over de zee en in de lucht, tot aanvulling van het op 15 november 2000 te New York tot stand gekomen Verdrag tegen transnationale georganiseerde misdaad en/of de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, telkens daartoe gelegenheid, middelen of inlichtingen heeft/hebben verschaft, door telkens: - een boot en/of overige benodigde voorzieningen aan te schaffen, te lenen en/of voor gebruik beschikbaar te verkrijgen, voor het vervoeren van voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, en/of; - afspraken te maken en/of instructies uit te wisselen over het vervoeren van voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval een buitenlandse nationaliteit van een tijdelijke woonruimte te voorzien en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit te vervoeren naar geldtransferbedrijven om geld op te nemen (in verband met de smokkels) en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, toegang te verschaffen tot een boot en/of; - die boot te (laten) besturen en/of; - de voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit, toe te staan om in die boot te verblijven (met het kennelijke doel om die personen met die boot naar een ander (ei)land te varen), aldus telkens het verblijf in Sint Maarten en/of Saint Martin en/of het transport en/of de doorreis door Sint Maarten en/of Saint Martin en/of USVI en/of BVI van die voornoemde personen met de Kameroense nationaliteit, in elk geval met een buitenlandse nationaliteit georganiseerd en/of gecoördineerd en/of gefaciliteerd, terwijl zij, verdachte, en/of haar mededader(s) telkens wist(en) of ernstige reden had(den) te vermoeden dat die toegang of die doorreis wederrechtelijk was, zulks terwijl verdachte en/of haar mededader(s) daar een gewoonte van heeft/hebben gemaakt. Het Gerecht acht niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is ten laste gelegd dan hierboven is bewezen verklaard, zodat zij daarvan zal worden vrijgesproken. De in de tenlastelegging voorkomende taal- en/of schrijffouten of omissies zijn verbeterd; omwille van de leesbaarheid zijn ook wijzigingen aangebracht in de bewezenverklaring (cursief). De verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging. Strafbaarheid en kwalificatie van het bewezen verklaarde Het onder 1 bewezen verklaarde is voorzien bij en strafbaar gesteld in artikel 2:154 van het Wetboek van Strafrecht. Het wordt als volgt gekwalificeerd: mensensmokkel, terwijl het feit wordt begaan door een persoon die daarvan een beroep of gewoonte maakt en terwijl het feit in vereniging wordt begaan door twee of meer personen Er zijn geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbaarheid van het bewezen verklaarde uitsluiten. Strafbaarheid van de verdachte Er zijn geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbaarheid van de verdachte uitsluiten. De verdachte is daarom strafbaar voor het hiervoor bewezen verklaarde. Oplegging van straf Het standpunt van de officier van justitie De officier van justitie heeft gevorderd aan verdachte op te leggen een gevangenisstraf voor de duur van zes jaren met aftrek van het voorarrest. De officier van justitie heeft bij het formuleren van de strafeis rekening gehouden met de feiten, de omstandigheden waaronder de feiten zijn begaan en de persoonlijke omstandigheden van verdachte. Daarnaast heeft de officier van justitie acht geslagen op de oriëntatiepunten van het Hof en de uitspraak van dit Gerecht in het onderzoek Albatros, dat ook ziet op mensensmokkel. Het standpunt van de verdediging De raadsvrouw heeft geen strafmaatverweer gevoerd.