ECLI:NL:HR:1928:100

De Hooge Raad der Nederlanden , in de zaak (No 6072) van: 1. [eiser 1] , wonende te [woonplaats] (D.), 2. [eiser 2] , wonende te [woonplaats] (D.), 3. [eiser 3] , wonende te [woonplaats] , 4. [eiser 4] , wonende te [woonplaats] (B.), als hoofd en beheerder der algeheele gemeenschap van goederen, bestaande tusschen hem en zijne echtgenoote [betrokkene 1] , 5. [eiseres 5] , wonende te [woonplaats] , 6. [eiser 6] , wonende te [woonplaats] , 7. [eiser 7] , wonende te [woonplaats] , 8. [eiseres 8] , echtgenoote van en ten deze bijgestaan door [eiser 9] , wonende te [woonplaats] (D.), 9. [eiser 9] voornoemd, wonende te [woonplaats] , ten deze optredende tot bijstand zijner voornoemde echtgenoote, 10. [eiseres 10] , echtgenoote van en ten deze bijgestaan door [eiser 11] , wonende te [woonplaats] , 11. [eiser 11] voornoemd, wonende te [woonplaats] , ten deze optredende tot bijstand zijner voornoemde echtgenoote, 12. [eiseres 12] , echtgenoote van en ten deze bijgestaan door [eiser 13] , wonende te [woonplaats] , Amerika, 13. [eiser 13] voornoemd, wonende te [woonplaats] , Amerika, ten deze optredende tot bijstand zijner voornoemde echtgenoote, 14. [eiser 14] , wonende te [woonplaats] , eischers tot cassatie van het op 10 Mei 1927 door het Gerechtshof te ‘s-Hertogenbosch in deze zaak gewezen arrest, vertegenwoordigd door Mr. L.A. Nypels, advocaat bij den Hoogen Raad. T e g e n: Den Staat der Nederlanden, verweerder in cassatie, vertegenwoordigd door Jhr. Mr. G.W. van der Does, advocaat bij den Hoogen Raad. Partijen gehoord; Gehoord den Advocaat-Generaal Besier, namens den Procureur-Generaal, in zijne conclusie, strekkende tot verwerping van het beroep en tot veroordeeling van de eischers in de daarop gevallen kosten; Gezien de stukken; Overwegende dat uit het bestreden arrest en hetgeen daarin is overgenomen uit het in deze zaak gewezen vonnis van de Arrondissements-Rechtbank te Maastricht van 18 Juni 1925, voorzoover thans van belang, blijkt: dat, nadat bij de wet van 11 Juli 1919 (Staatsblad no 476), was verklaard dat het algemeen nut de onteigening vordert van eigendommen onder meer in de gemeenten Heerlen en Hoensbroek, ten behoeve van de exploitatie van de Staatsmijnen Wilhelmina, Emma en Hendrik, bij Koninklijk Besluit van 9 December 1920 ter onteigening zijn aangewezen een aantal perceelen van den rechtsvoorganger van de eischers in cassatie tot een gezamenlijke grootte van H.A. 15.60.70; dat deze aanwijzing is geschied zonder dat vooraf, voorzooveel deze perceelen betreft, gelijk artikel 12 der Onteigeningswet, zooals dit toen luidde, voorschreef, uitgewerkte plans van het werk met uitvoerige kaarten en grondteekeningen op de daartoe aangewezen plaatsen ter inzage hadden gelegen; dat einde December 1921 de directie der Staatsmijnen aan den rechtsvoorganger van eischers heeft medegedeeld, dat van zijn perceelen in geen geval meer zou worden onteigend dan eenige daarbij aangeduide grondstukken, en de Staat ten slotte slechts getracht heeft de onteigening te verkrijgen van 14 aren, doch niet-ontvankelijk is verklaard in zijn daartoe strekkende vordering op grond, dat niet was voldaan aan de formaliteiten van artikel 12 der Onteigeningswet; dat de rechtsvoorganger van eischers bij inleidende dagvaarding heeft gesteld, dat door de handelingen van den Staat hij en het publiek in den waan zijn gebracht, dat de aanwijzing van zijn perceelen ter onteigening rechtsgeldig had plaats gehad, en door deze schijnbaar rechtmatige aanwijzing zijn perceelen gedurende een periode van groote prijsdaling zijn vastgelegd, zijnde immers ter onteigening aangewezen goed in redelijken zin niet te verkoopen, althans niet zonder groot nadeel, en de eischer daardoor tevens is afgehouden van het maken van nuttige veranderingen en zijn gronden slechts voor abnormaal lage prijzen heeft kunnen verhuren, weshalve hij vergoeding vorderde van de hem daardoor berokkende schade, waarvan hij het bedrag berekende op f 450.000; dat bij de dagvaarding bovendien is gest Schending, althans verkeerde toepassing van artikelen 53 (oud), 54 (oud), 151 (oud) en 162 der Grondwet, 20 der wet van 18 April 1827 (Staatsblad no 20) op de samenstelling der Rechterlijke Macht en het Beleid der Justitie, 48 en 59 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, 1401, 1402, 1403 van het Burgerlijk Wetboek, in verband met de artikelen 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 23, 25 der Onteigeningswet, zooals die luidde vóór de daarin in 1920 aangebrachte wijzigingen, doordien het Hof, met vernietiging van het vonnis der Rechtbank de ingestelde vordering heeft ontzegd, uit overweging: a.) dat, waar aan het Koninklijk Besluit van 9 December 1920 niet zijn voorafgegaan de formaliteiten bedoeld in artikel 12 der oude Onteigeningswet, dat Koninklijk Besluit dus alle kracht mist en van nul en geener waarde is en alzoo als niet genomen en niet bestaande moet worden 1 beschouwd, en een dergelijk geheel en krachteloos en als niet bestaande te beschouwen I Koninklijk Besluit geen grond tot schadevergoeding kan opleveren; b.) dat, al zou dit wel het geval zijn, dan de feiten, waarop die schadevergoeding zou moeten steunen, en die het gevolg zouden zijn van een dergelijk besluit, mede in verband met het voorschrift van artikel 14 der Onteigeningswet, geheel, althans grootendeels anders zouden zijn dan die in de dagvaarding vervat en dus dan toch niet de vordering zou kunnen worden toegewezen; c.) dat de Rechtbank ten onrechte verband heeft gelegd tusschen het onrechtmatige en de aanwijzing ter onteigening van de perceelen van den erflater bij voormeld Koninklijk Besluit en het missen der vruchtbare beschikking over zijn eigendom, daar immers, waren de uitgewerkte plannen wel ter visie gelegd en voldeed dus het Koninklijk Besluit geheel en al aan de vereischten der wet, dan de erflater toch eveneens zou zijn aangetast in de vruchtbare beschikking over zijn perceelen en dezelfde gevolgen zouden zijn ingetreden, die nu zijn ingetreden, en ten slotte eveneens de Staat van zijn onteigening zou hebben afgezien, zoodat dan ook het onrechtmatige dier handeling die gevolgen niet heeft doen ontstaan; waarbij het Hof, wat betreft: a.) voorbijziet, dat ook het nemen van een Koninklijk Besluit, dat geenerlei kracht heeft, een daad oplevert, welke aan anderen schade kan berokkenen; b.) een beslissing geeft, welke niet de gronden bevat waarop zij berust, en in ieder ge val de ontzegging van de schadevordering in zijn geheel niet kan dragen; c.) ten onrechte oordeelt, dat er verband moet bestaan tusschen het onrechtmatige van een daad en de geleden schade, doch in ieder geval ten onrechte uitmaakt, dat ten deze zoodanig verband niet aanwezig zou zijn. II. Schending, althans verkeerde toepassing van dezelfde wetsartikelen als vermeld onder I, doordien het Hof de ingestelde vordering heeft ontzegd, uit overweging, dat ten processe ook niet gebleken is, dat de Staat lichtzinnig en willekeurig eischers perceelen als noodig voor de geprojecteerde werken heeft opgegeven, noch dat het optreden van den Staat indruischt tegen de zorgvuldigheid, die in het maatschappelijk verkeer betaamt ten aanzien van eens anders persoon of goed; dat de Staat wel langzaam is te werk gegaan met deze onteigening, maar eene aannemelijke reden daarvoor heeft opgegeven en zich trouwens gehouden heeft aan den termijn van 1½ jaar, hem toegestaan bij de meer aangehaalde wet en Koninklijk Besluit en het belang van den Staat, waarvoor private belangen ten deze moeten wijken, het tempo van de afwikkeling eener onteigening moet beslissen; waarbij het Hof in zijn arrest niet vermeldt, welke de als vaststaand aangenomen feiten zijn, op welker waardeering het zijn rechtskundige beslissing grondt, zoodat het arrest op dit stuk niet naar den eisch der wet is gemotiveerd, terwijl uit de bij dagvaarding gestelde feiten volgde, dat het optreden van den Staat indruischte tegen de zorgvuldigheid, die in het maatschappelijk verkeer betaamt ten aanzien van een anders persoon of goed; Over