ECLI:NL:GHARL:2026:1103

GERECHTSHOF ARNHEM-LEEUWARDEN locatie Leeuwarden afdeling civiel recht zaaknummer gerechtshof 200.349.927/01 zaaknummer rechtbank Noord-Nederland 10712738 arrest van 24 februari 2026 in de zaak van MeppelEnergie B.V. (MeppelEnergie) die is gevestigd in Meppel advocaat: mr. M.A.M. Lenferink en [geïntimeerde] die woont in [woonplaats] advocaat: mr. J. Velten 1 Het verloop van de procedure in hoger beroep MeppelEnergie heeft hoger beroep ingesteld tegen het vonnis dat de kantonrechter in de rechtbank Noord-Nederland, locatie Assen, op 10 september 2024 tussen partijen heeft uitgesproken. Het verloop van de procedure in hoger beroep blijkt uit: • de dagvaarding in hoger beroep • de memorie van grieven • de memorie van antwoord tevens memorie van grieven in incidenteel hoger beroep • de memorie van antwoord in het incidenteel hoger beroep. 2 De kern van de zaak 2.1 [geïntimeerde] heeft met MeppelEnergie een overeenkomst gesloten tot het leveren van warmte. Hij heeft die overeenkomst opgezegd, nadat MeppelEnergie nieuwe tarieven aan hem heeft meegedeeld. MeppelEnergie accepteert die opzegging niet, gelet op de financiële gevolgen die de ontbinding van de overeenkomst zou hebben. Dit geschil heeft de volgende achtergrond. 2.2 MeppelEnergie is netbeheerder en energieleverancier van een warmtenet in de [wijk] in Meppel. Dit warmtenet bestaat uit een installatie die ruim 400 woningen voorziet van zowel verwarming als koeling (koude). 2.3 [geïntimeerde] is met ingang van 3 december 2020 een overeenkomst aangegaan met MeppelEnergie voor de levering van warmte voor ruimteverwarming, warm tapwater en koude. Op deze overeenkomst zijn de algemene voorwaarden levering warmte en koude voor verbruikers met een aansluiting van maximaal 100 kW van toepassing. Deze voorwaarden bevatten de volgende bepalingen: Artikel 2 lid 1, eerste volzin Een aanvraag voor het tot stand brengen van een aansluiting of tot uitbreiding of wijziging van een bestaande aansluiting geschiedt door het indienen van een daartoe door het bedrijf verstrekt formulier, dan wel op een andere door het bedrijf toegestane wijze. Artikel 2 lid 3, eerste volzin Het bedrijf is bevoegd niet over te gaan tot het tot stand brengen, uitbreiden of wijzigen van een aansluiting dan wel hiervoor bijzondere voorwaarden te stellen, om aldus te voorkomen dat de belangen van het bedrijf of die van één of meerdere aanvragers of verbruikers worden geschaad. Artikel 6 lid 6 Zowel de verbruiker als het bedrijf kunnen de overeenkomst tot levering opzeggen. Opzegging door de verbruiker dient met inachtneming van een opzegtermijn van minimaal 30 (dertig) dagen te geschieden. Opzegging door het bedrijf dient gemotiveerd en schriftelijk te geschieden en is slechts mogelijk in geval van zwaarwichtige belangen en met inachtneming van een opzegtermijn van minimaal 90 (negentig) dagen. Artikel 23 lid 1 Deze algemene voorwaarden en de op grond daarvan van toepassing zijnde voorschriften en regelingen kunnen door het bedrijf worden gewijzigd. Wijzigingen van de voorwaarden worden tenminste tien kalenderdagen vóór inwerkingtreding bekend gemaakt. Tariefswijzigingen worden uiterlijk op de dag van inwerkingtreding bekend gemaakt. Wijzigingen treden in werking op de in de bekendmaking vermelde datum. Artikel 23 lid 4 Wijzigingen gelden ook ten aanzien van reeds bestaande overeenkomsten. Indien een verbruiker een wijziging niet wenst te accepteren, kan hij de overeenkomst opzeggen overeenkomstig het bepaalde in artikel 6 lid 6 van deze algemene voorwaarden. 2.4 Op 29 december 2022 heeft [geïntimeerde] een e-mail aan MeppelEnergie verzonden waarin hij meedeelt de overeenkomst te willen ontbinden. Op 18 januari 2023 heeft MeppelEnergie hem laten weten geen gevolg te kunnen geven aan de opzegging. In een brief van 7 april 2023 is dat als volgt toegelicht: “Wij betwisten dat van een rechtsgeldige opzegging sprake is. Wij verwijzen in dit kader naar artikel 3c lid 2 van de Warmtewet, waarin is geregeld dat de leveran De vraag of de kantonrechter buiten de rechtsstrijd is getreden 3.3 MeppelEnergie maakt er een punt van dat de kantonrechter buiten de grenzen van de rechtsstrijd is getreden (de door partijen zelf getrokken grenzen van het geschil) en daarbij het beginsel van hoor en wederhoor heeft geschonden. De beslissing is namelijk grotendeels opgehangen aan de toepasselijkheid van artikel 6:230m BW . Deze bepaling en de gevolgen ervan hadden partijen echter helemaal niet aan de orde is gesteld en MeppelEnergie zegt niet de gelegenheid te hebben gekregen daar het hare over te zeggen. 3.4 Het genoemde artikel beschermt de consument die met een handelaar een overeenkomst op afstand of buiten de verkoopruimte heeft gesloten. Wanneer de overeenkomst voor onbepaalde duur is aangegaan, is de handelaar op grond van deze wettelijke regeling verplicht zijn contractspartijen op duidelijke en begrijpelijke wijze informatie te verschaffen over voorwaarden voor het opzeggen van de overeenkomst. Als die verplichting is geschonden, kan de handelaar (lees: MeppelEnergie) geen beroep op die voorwaarde doen. 3.5 In dit geval heeft MeppelEnergie zich er in de ogen van de kantonrechter op beroepen dat aan de opzegging geen gevolg hoeft te worden gegeven, omdat beëindiging van de levering zou leiden tot aanzienlijk blijvend nadeel voor MeppelEnergie. Deze formulering is ontleend aan een bevoegdheid die de wetgever partijen als MeppelEnergie in artikel 3c lid 2 aanhef en onder b Warmtewet heeft gegeven. Volgens de kantonrechter doet MeppelEnergie hiermee een beroep op een bestaan van een voorwaarde voor het opzeggen van de overeenkomst, terwijl [geïntimeerde] daarover vooraf niet op duidelijke en begrijpelijke wijze was geïnformeerd. 3.6 Voor het hof staat voorop dat op basis van artikel 6:230i lid 1 BW niet ten nadele van de consument mag worden afgeweken van wat in de artikelen 6:230m BW is bepaald. De rechter moet ook buiten het debat van partijen om (‘ambtshalve’) onderzoeken of is voldaan aan de in artikel 6:230m lid 1 BW neergelegde (essentiële) informatieplichten. Dat volgt uit de prejudiciële beslissing van de Hoge Raad van 12 november 2021. Het gaat dan om informatie die volgens artikel 6:230m lid 1, aanhef, BW op duidelijke en begrijpelijke wijze aan de consument moet worden verstrekt, vóórdat de consument gebonden is aan de overeenkomst. Als niet aan één of meer van dergelijke essentiële precontractuele informatieverplichtingen is voldaan, moet de rechter volgens rechtsoverweging 3.1.12 van de prejudiciële beslissing een doeltreffende, evenredige en afschrikwekkende sanctie toepassen. Dat is verder uitgewerkt in rechtsoverweging 3.1.15 van die beslissing . 3.7 Volgens MeppelEnergie heeft de kantonrechter bij deze ambtshalve te verrichten toets het beginsel van hoor en wederhoor geschonden. Bij die klacht heeft zij echter geen belang omdat dit verweer in het hoger beroep door [geïntimeerde] in ieder geval wel is gevoerd. Hierna zal het hof er een inhoudelijk oordeel over geven. Uitgangspunt daarbij is dat de tussen partijen gesloten overeenkomst tot levering van warmte door [geïntimeerde] door middel van opzegging kan worden ontbonden ( artikel 3c lid 1 Warmtewet ). Die bevoegdheid is [geïntimeerde] in de algemene voorwaarden gegeven in het specifieke geval hij een tariefswijziging niet wenst te accepteren (Artikel 23 lid 4). De vraag is dan of in dit geval van dat uitgangspunt kan worden afgeweken. De aard van de overeenkomst 3.8 MeppelEnergie betwist ‘voor zover nodig’ dat sprake is van een overeenkomst op afstand of buiten de verkoopruimte in de zin van artikel 6:230g BW. Het hof gaat daaraan voorbij, omdat uit de stukken blijkt dat [geïntimeerde] zich heeft aangemeld door retourzending van een aanmeldformulier. Dat betekent dat het hof zal moeten beoordelen of MeppelEnergie de opzegging heeft mogen weigeren. Mocht MeppelEnergie de opzegging van de overeenkomst weigeren? 3.9 [geïntimeerde] stelt zich op het standpunt dat MeppelEnergie een beroe Daarmee heeft MeppelEnergie niet voldaan aan de in artikel 6:230m, aanhef en onder o BW neergelegde verplichting om de consument te informeren over (onder meer) de voorwaarden voor het opzeggen van de overeenkomst. - Wat zijn de gevolgen van de opzegging van de leveringsovereenkomst? 3.18 Anders dan de kantonrechter heeft overwogen, waren aan de opzegging volgens MeppelEnergie ook andere voorwaarden verbonden. Die hadden betrekking op de aansluiting. Voor die verplichting bepaalt artikel 2.3 van haar algemene voorwaarden dat zij bevoegd is om ‘niet over te gaan tot het tot stand brengen, uitbreiden of wijzigen van een aansluiting (…) om aldus te voorkomen dat de belangen van het bedrijf of die van één of meerdere aanvragers of verbruikers worden geschaad’. Daar doet MeppelEnergie een beroep op: zij heeft na opzegging van de leveringsovereenkomst de bevoegdheid om ofwel (i) het wegnemen van de aansluiting van de woning op het warmtenet te weigeren ofwel (ii) aan het wegnemen van deze aansluiting nadere voorwaarden te stellen. Artikel 2.3 van de voorwaarden strekt zich in deze redenering namelijk ook uit tot het beëindigen van de aansluiting. Omdat [geïntimeerde] een warmtepomp wil gaan installeren, beoogt hij kennelijk een definitieve afsluiting. Dat omvat onder meer het wegnemen van de volledige installatie vanaf de hoofdleiding. Daarvan zal hij dan de kosten moeten dragen. MeppelEnergie zou, aldus nog steeds deze partij, de afsluiting op grond van artikel 2.3 van de algemene voorwaarden ook kunnen weigeren. 3.19 Het is het hof niet duidelijk wat MeppelEnergie hiermee wil zeggen. De bevoegdheid om een vergoeding voor de afsluiting te vragen (of zelfs de bevoegdheid om te weigeren daartoe over te gaan) doet immers niets af aan de schending van de gestelde informatieplicht ten aanzien van de opzegging van de leveringsovereenkomst. De discussie ziet in de kern ook niet op de (fysieke) aansluiting, maar op de levering van warmte en koude. De noodzaak van een aansluiting is daar onlosmakelijk mee verbonden, zowel feitelijk als verbintenisrechtelijk. In het verweer valt niet te lezen dat ten aanzien van de aansluiting in de algemene voorwaarden een voorwaarde is opgenomen. Overigens blijkt ook nergens uit - mocht dat zijn bedoeld - dat MeppelEnergie de opzegging wel heeft geaccepteerd, maar daaraan de voorwaarde heeft verbonden dat voor de afsluiting zou worden betaald (laat staan dat [geïntimeerde] dat zou hebben geweigerd). 3.20 Anderzijds begrijpt het hof het standpunt van [geïntimeerde] in dit opzicht zo dat artikel 2.3 van de algemene voorwaarden moet worden vernietigd als MeppelEnergie wordt gevolgd in het standpunt dat die bepaling aan afsluiting in de weg kan staan. 3.21 Dat is terecht: de rechter kan gehouden zijn om ambtshalve een op afstand of buiten de verkoopruimte gesloten overeenkomst geheel of gedeeltelijk te vernietigen op grond van art. 3:40 lid 2 BW als sprake is van een voldoende ernstige schending van een of meer essentiële informatieplichten. Omdat (i) het hier in de ogen van MeppelEnergie zelf gaat om een opzeggingsvoorwaarde, (ii) de afsluiting volgens haar onlosmakelijk is verbonden met de levering, (iii), MeppelEnergie kosten zegt te verbinden aan de afsluiting en (iv) [geïntimeerde] daarover niet is geïnformeerd, is vernietiging van deze bepaling een doeltreffende, evenredige en afschrikkende sanctie op deze schending. 3.22 Ten aanzien van de schending van de hiervoor besproken informatieverplichting van MeppelEnergie is naar het oordeel van het hof de sanctie op zijn plaats dat MeppelEnergie geen beroep toekomt op artikel 3c lid 2 Warmtewet. Dat betekent dat de leveringsovereenkomst tussen [geïntimeerde] en MeppelEnergie op rechtsgeldige wijze is opgezegd. De betalingsverplichting en het beroep van [geïntimeerde] op gedeeltelijke nietigheid van de overeenkomst 3.23 Zoals gezegd, kan de rechter gehouden zijn om ambtshalve een op afstand of buiten de verkoopruimte gesloten overeenkomst geheel of gedeeltel