ECLI:NL:GHARL:2025:2777

Afdeling strafrecht Parketnummer: 21-004092-23 Uitspraak d.d.: 23 april 2025 TEGENSPRAAK Arrest van de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof ArnhemLeeuwarden, zittingsplaats Zwolle, gewezen na terugwijzing van de zaak door de Hoge Raad der Nederlanden bij arrest van 5 september 2023, op het hoger beroep dat is ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank Gelderland, zittingsplaats Arnhem, van 18 december 2018 met parketnummer 05-780030-16 in de strafzaak tegen [verdachte] , geboren te [verdachte] op [geboortedatum] 1969, wonende te [woonplaats] .

Eerste aanleg De verdachte is bij vonnis van de rechtbank Gelderland van 18 december 2018 voor medeplegen van oplichting, meermalen gepleegd (feit 1), medeplegen van valsheid in geschrift, meermalen gepleegd (feit 2), medeplegen van oplichting (feit 3) en medeplegen van gewoontewitwassen (feit 4) veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van twaalf maanden. Namens de verdachte is op 20 december 2018 hoger beroep ingesteld tegen dit vonnis. Hoger beroep Het gerechtshof Arnhem- Leeuwarden , zittingsplaats Zwolle, heeft bij arrest van 3 februari 2021 de verdachte ter zake van het onder 1, 2, 3 en 4 tenlastegelegde veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van dertien maanden. Namens de verdachte is tegen dit arrest beroep in cassatie ingesteld op 4 februari 2021. Hoge Raad Bij arrest van 5 september 2023 heeft de Hoge Raad de uitspraak van het hof vernietigd en de zaak teruggewezen naar het hof opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan. Onderzoek van de zaak Dit arrest is – na terugwijzing van de zaak door de Hoge Raad – gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van het hof van 9 april 2025 en, overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422 van het Wetboek van Strafvordering, het onderzoek op de terechtzitting in eerste aanleg. Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal. Deze vordering is na voorlezing aan het hof overgelegd. Het hof heeft verder kennisgenomen van hetgeen namens de verdachte door zijn raadsman, mr. E. van Reydt, naar voren is gebracht. Het vonnis waarvan beroep Het hof zal het vonnis waarvan beroep vernietigen omdat het tot een vrijspraak komt en daarom opnieuw rechtdoen. De tenlastelegging Aan de verdachte is tenlastegelegd dat: 1.hij op een of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 1 juli 2013 tot en met 31 oktober 2013 te [plaats 1] , in de [gemeente 1] en/of in de [gemeente 2] en/althans (elders) in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen en/althans alleen, (telkens) met het oogmerk om zich en/of (een) ander(en) wederrechtelijk te bevoordelen (telkens) door het aannemen van een valse naam en/of van een valse hoedanigheid en/of door een of meer listige kunstgrepen en/of door een samenweefsel van verdichtsels, (een) medewerker(s)/ster(s) van de hierna te noemen financiële instelling(en), te weten: - [aangever 1] (aangifte pv pag. 50 e.v.), en/of - [aangever 2] (aangifte pv pag. 166 e.v.), en/of - [aangever 3] (aangifte pv pag. 177 e.v.), heeft/hebben bewogen tot de afgifte van (telkens) (een) (aanzienlijke) geld(financierings)bedrag(en), hebbende verdachte en/of zijn mededader(s) toen aldaar (telkens) met vorenomschreven oogmerk - zakelijk weergegeven - valselijk en/of listiglijk en/of bedrieglijk en/of in strijd met de waarheid (namens [bedrijf 1] ): * bij [aangever 1] : op een of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 28 juni 2013 tot en met 4 juli 2013 een leaseaanbieding en/of een huurkoopovereenkomst getekend/afgesloten voor een vorkheftruck "Clark C 30 D" serienummer: P2320-1461-9843 GNF, voor een financieringsbedrag van euro 37.362,12, althans euro33.275,--, in elk geval enig geldbedrag (pv. pag. 59 e.v.), en/of op een of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode 17 juli 2013 tot en met 25 juli 2013 een leaseaanbieding en/of een huurkoopovereen- komst getekend/afgesloten voor een vorkheftruck "Manitou MC 70 Turbo Powershift" serienummer 210-8650 voor een financieringsbedrag van euro 93.580,50, althans euro 82.219,50, in elk geval enig geldbedrag (pv. pag. 71 e.v.), en/of op 9 en/of 10 september 2013 een leaseaanbieding en/of een huur- overeenkomst getekend/afgesloten voor twee mobiele vriescontainers "Super Box Unit model SB44" serienummers 7037266 en 7037268 voor een financieringsbedrag van euro 234.387,09, althans euro 205.856,09, in elk geval enig geldbedrag (pv pag. 83 e.v.), en/of * bij [aangever 2] : op 5 juli 2013 een leaseovereenkomst getekend/afgesloten voor een vorkheftruck "Clark C 30 D" serienummer P2320-1461-9856 GNF voor het financieringsbedrag van euro 36.300,-- (leaseovereenkomst pv. pag. 171 e.v.), en/of op 12 augustus 2013 een leaseovereenkomst getekend/afgesloten voor een "Manitou MC 70 Turbo-Powershift" serienummer 201-8791 voor het financieringsbedrag van euro 90.145,-- (leaseovereenkomst pv. pag. 174 e.v.), en/of * bij [aangever 3] : op 4 juli 2013 een leaseovereenkomst getekend/afgesloten voor een vorkheftruck "Manitou MI25D" registratienummer 150 1874 voor het financieringsbedrag van euro 21.000,-- (leasecontract pv. pag. 186 e.v.), en/of op 24 juli 2013 een leaseovereenkomst getekend/afgesloten voor een terreinheftruck "Manitou MC 70 Turbo Powershift" registratienummer 210-8721 voor het financieringsbedrag van euro 67.950,-- (leasecontract pv. pag. 183 e.v), en/of op 3 september 2013 een leaseovereenkomst getekend/afgesloten voor twee koelcontainers "Dawsongroup Super Box Unit model SB44" serienummers 7037263 en 7037265 voor het financieringsbedrag van (totaal) euro 162.000,-- (leasecontract pv. pag. 191-194), en/of op 28 oktober 2013 een leaseovereenkomst getekend/afgesloten voor twee koelcontainers "Dawsongroup Super Box Unit model SB44", serie nummers 7037288 en 7037285, voor het financieringsbedrag van (totaal) euro 229.900,-- (leasecontract pv. pag. 189-190 e.v.), en/of + (vervolgens/daarbij) ten behoeve van die/dat te financieren object(en): a) een orderbevestiging en/of een factuur van [bedrijf 2] voor de aankoop/levering van een vorkheftruck "Clark C 30 D" serienummer: P2320-1461-9843 GNF (pv. pag. 66-67), en/of b) een orderbevestiging en/of een factuur van [bedrijf 3] voor de aankoop/levering van een "Manitou MC 70 Turbo Powershift" serienummer 210-8650 (pv. pag. 78-79), en/of c) een factuur van [bedrijf 4] voor de aankoop/ levering van twee mobiele vriescontainers "Super Box Unit Model SB 44" serienummers 7037266 en 7037268 (pv. pag 91), en/of d) een factuur van [bedrijf 2] voor de aankoop/levering van een vorkhefttruck "Clark C 30 D" serienummer P2320-1461-9856 GNF (pv. pag. 169), en/of e) een factuur van [bedrijf 4] voor de aankoop/ levering van een "Manitou MC 70 Turbo-Powershift" serienummer 201-8791 (pv. pag 170), en/of f) een factuur van [bedrijf 2] voor de aankoop/levering van een vorkheftruck "Manitou MI25D" serienummer 150 1874 (pv. pag. 197), en/of g) een factuur van [bedrijf 3] voor de aankoop/levering van een (terreinheftruck) "Manitou MC 70 Turbo Powershift" registratienummer 210-8721 (pv. pag. 196), en/of h) een factuur van [bedrijf 4] voor de aankoop/ levering van twee koelcontainers "Dawsongroup Super Box Unit model SB44" serienummers 7037263 en 7037265 (pv. pag. 192), en/of i) een factuur van [bedrijf 4] voor de aankoop/ levering van twee koelcontainers "Dawsongroup Super Box Unit model SB44" serienummers 7037288 en 7037285 (pv. pag.

Het hof stelt vast dat [medeverdachte 1] meerdere verklaringen heeft afgelegd, niet alleen over zichzelf maar ook over de rol van de verdachte en hun samenwerking. Deze verklaringen hebben een voor de verdachte belastende strekking. De verdediging heeft ter terechtzitting in hoger beroep op 9 april 2025 verzocht om [medeverdachte 1] als getuige te horen. Dit verzoek is ter terechtzitting vanwege het overlijden van [medeverdachte 1] in 2022 afgewezen. Dit betekent dat de verdediging geen reële en effectieve gelegenheid heeft gehad om de totstandkoming en de betrouwbaarheid van de verklaringen van [medeverdachte 1] te toetsen. In gevallen waarin de rechter voor het bewijs gebruik wil maken van een door een getuige afgelegde verklaring, terwijl de verdediging – ondanks het nodige initiatief – niet een behoorlijke en effectieve mogelijkheid heeft gehad om ten aanzien van die getuige het ondervragingsrecht uit te oefenen, moet de rechter nagaan of het proces als geheel eerlijk is verlopen. Hierbij zijn – met het oog op de beoordeling of de procedure in haar geheel voldoet aan het door artikel 6 EVRM gewaarborgde recht op een eerlijk proces – van belang (i) de reden dat het ondervragingsrecht niet kan worden uitgeoefend met betrekking tot een getuige van wie de verklaring voor het bewijs wordt gebruikt, (ii) het gewicht van de verklaring van de getuige, binnen het geheel van de resultaten van het strafvorderlijke onderzoek voor de bewezenverklaring van het feit, en (iii) het bestaan van compenserende factoren, waaronder ook procedurele waarborgen, die compensatie bieden voor het ontbreken van een ondervragingsmogelijkheid. Voor de beoordeling of wordt voldaan aan de eisen van een eerlijk proces, is het gewicht van de verklaring van de betreffende getuige in de bewijsconstructie een belangrijke beoordelingsfactor. Dat doet er echter niet aan af dat ook de aanwezigheid van een goede reden voor het niet kunnen ondervragen van de getuige en het bestaan van compenserende factoren in die beoordeling moeten worden betrokken, waarbij al deze beoordelingsfactoren in onderling verband moeten worden beschouwd. Naarmate het gewicht van de verklaring van de getuige groter is, is het – wil de verklaring voor het bewijs kunnen worden gebruikt – des te meer van belang dat een goede reden bestaat voor het niet bieden van een ondervragingsmogelijkheid en dat compenserende factoren bestaan. (Vgl. HR 9 juli 2024, ECLI:NL:HR:2024:1007, rechtsoverwegingen 2.3.1 en 2.3.2.) De eerder afgelegde verklaringen van de getuige [medeverdachte 1] zijn naar het oordeel van het hof van overwegend belang voor een bewezenverklaring. Buiten de verklaringen van [medeverdachte 1] zijn er weliswaar aanwijzingen voor de betrokkenheid van de verdachte bij de tenlastegelegde feiten, zoals het gegeven dat [plaats 4] de statutaire zetel is van de bij de oplichting gebruikte BV’s terwijl de verdachte op een adres in die plaats stond ingeschreven, maar die aanwijzingen veranderen niet dat de verklaringen van [medeverdachte 1] voor een bewezenverklaring beslissend zijn: zonder die verklaringen kan naar het oordeel van het hof het tenlastegelegde niet bewezen worden verklaard. De verdediging heeft het ondervragingsrecht niet kunnen uitoefenen, omdat de getuige in 2022 is overleden. Er bestaan echter onvoldoende compenserende factoren voor het ontbreken van een gelegenheid om [medeverdachte 1] als getuige te ondervragen. Daarom kan een bewezenverklaring niet in overeenstemming met de eisen van een eerlijk proces mede worden aangenomen op grond van de in het vooronderzoek afgelegde verklaringen van [medeverdachte 1] als getuige. De verklaringen van [medeverdachte 1] kunnen om die reden niet voor het bewijs worden gebruikt. Vrijspraak feit 1, 2, 3 en 4 Nu de verklaringen van [medeverdachte 1] niet voor het bewijs kunnen worden gebruikt is het hof van oordeel dat uit het onderzoek ter terechtzitting niet door de inhoud van wettige bewijsmiddelen de overtuiging kan worden bekomen dat de verdachte het onder 1, 2, 3 en 4 tenlastegelegde heeft begaan, zodat de verdachte daarvan behoort te worden vrijgesproken.

Het hof: Verklaart niet bewezen dat de verdachte het onder 1, 2, 3 en 4 tenlastegelegde heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij. Aldus gewezen door mr. N.C. van Lookeren Campagne, voorzitter, mr. J. Corthals en mr. J.H.W.R. Orriëns-Schipper, raadsheren, in tegenwoordigheid van mr. S.J.H. Salvino, griffier, en op 23 april 2025 ter openbare terechtzitting uitgesproken.

195), overgelegd en/of getoond bij voornoemde financiële instelling(en) en/of uit welke orderbevestiging(en) en/of factu(u)r(en) (telkens) zou moeten blijken dat de op die orderbevestiging(en) en/of factu(u)r(en) genoemde object(en) (telkens) zou(den) worden/zijn geleverd/ontvangen dan wel aangekocht door verdacht en/of zijn mededader(s) en/of [bedrijf 1] , en/of + zich aldus (tekens) tegenover die financiële instelling(en) voorgedaan als cliënt en/of als leverancier van die/dat te financieren object(en) ter goeder trouw, waardoor voornoemde financiële instelling(en) (telkens) werd(en) bewogen tot bovenomschreven afgifte; 2.hij op een of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 1 juli 2013 tot en met 31 oktober 2013 te [plaats 1] , in de [gemeente 1] en/of in de [gemeente 2] en/of [plaats 7] en/of [plaats 8] en/of [plaats 9] en/of [plaats 10] en/of [plaats 2] en/of [plaats 6] en/althans (elders) in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen en/althans alleen, a) een orderbevestiging dd. 28 juni 2013 en/of een factuur 28 juni 2013 van [bedrijf 2] betreffende de aankoop/levering van een vorkheftruck "Clark C 30 D" serienummer: P2320-1461-9843 GNF(pv. pag. 66-67), en/of b) een orderbevestiging dd. 18 juli 2013 en/of een factuur dd. 25 juli 2013 van [bedrijf 3] betreffende de aankoop/levering van een vorkheftruck "Manitou MC 70 Turbo Powershift" serienummer 210-8650 (pv. pag. 78-79), en/of c) een factuur dd. 9 september 2013 van [bedrijf 4] betreffende de aankoop/levering van twee mobiele vriescontainers "Super Box Unit Model SB44" serienummers 7037266 en 7037268 (pv. pag 91), en/of d) een factuur dd. 3 juli 2013 van [bedrijf 2] betreffende de aankoop/levering van een vorkhefttruck "Clark C 30 D" serienummer P2320-1461-9856 GNF (pv. pag. 169), en/of e) een factuur dd. 7 augustus 2013 van [bedrijf 4] betreffende de aankoop/levering van een "Manitou MC 70 Turbo-Powershift" serienummer 201-8791 (pv. pag 170), en/of f) een factuur dd. 26 juni 2013 van [bedrijf 2] betreffende de aankoop/levering van een vorkheftruck "Manitou MI25D" serienummer 150 1874 (pv. pag. 197), en/of g) een factuur dd. 18 juli 2013 van [bedrijf 3] betreffende de aankoop/levering van een (terreinheftruck) "Manitou MC 70 Turbo Powershift" registratienummer 210-8721 (pv. pag. 196), en/of h) een factuur dd. 29 augustus 2013 van [bedrijf 4] betreffende de aankoop/levering van twee koelcontainers "Dawsongroup Super Box Unit model SB44" serienummers 7037263 en 7037265 (pv. pag. 192), en/of i) een factuur dd. 28 oktober 2013 van [bedrijf 4] betreffende de aankoop/levering van twee koelcontainers "Dawsongroup Super Box Unit model SB44" serienummers 7037288 en 7037285 (pv. pag. 195), - (elk) zijnde een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen - (telkens) opzettelijk valselijk heeft/hebben opgemaakt of vervalst en/of doen opmaken of vervalsen, zulks (telkens) met het oogmerk om die/dat geschrift(en) als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te doen gebruiken, immers heeft/hebben verdachte en/of zijn mededader(s): (telkens) opzettelijk valselijk en/of in strijd met de waarheid op die/dat orderbevestiging(en) en/of factu(u)r(en) (een) object(en) (heftruck/container) vermeld waarvan verdachte en/of verdachtes mededader(s) wist(en) dat die/dat object(en) in werkelijkheid niet bestond(en) en/of niet geleverd waren/zou(den) worden aan [bedrijf 1] , en/of (telkens) opzettelijk van die valse en/of vervalste orderbevestiging(en) en/of factu(u)r(en) gebruik gemaakt, als ware die/dat geschrift(en) echt en/of onvervalst welk gebruik maken (telkens) bestond uit aanleveren/tonen van die orderbevestiging(en) en/of factu(u)r(en) bij een financiële instelling, te weten: - [aangever 1] met betrekking tot de onder a) tot en met c) genoemde orderbevestiging(en) en/of factu(u)ren), en/of - [aangever 2] met betrekking tot de onder d) en e) genoemde factu(u)r(en), en/of - [aangever 3] met betrekking tot de onder f) tot en met i) genoemde factu(u)r(en), (telkens) ten behoeve van het verkrijgen van een financieringskrediet/bedrag; 3.hij op een of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 25 juli 2013 tot en met 10 april 2014 te [plaats 1] , in de [gemeente 1] en/of in de [gemeente 2] en/of [plaats 2] en/althans (elders) in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, met het oogmerk om zich en/of (een) ander(en) wederrechtelijk te bevoordelen door het aannemen van een valse naam en/of van een valse hoedanigheid en/of door een of meer listige kunstgrepen en/of door een samenweefsel van verdichtsels, (een) medewerker(s)/ster(s) van [bedrijf 5] heeft bewogen tot de afgifte(het verstrekken) van een kredietfaciliteit ad euro 150.000,-- (behorende bij [rekeningnummer] ), in elk geval van enig geldbedrag, hebbende verdachte en/of zijn mededader(s) met vorenomschreven oogmerk - zakelijk weergegeven - valselijk en/of listiglijk en/of bedrieglijk en/of in strijd met de waarheid (namens [bedrijf 1] ), * op 26 juli 2013 een offerte(aanvraag) betreffende een voorstel voor een kredietfaciliteit van euro 150.000,-- (bestaande uit een investeringslening van euro 50.000,-- en/of een werkkapitaalkrediet van euro 100.000,--) voor akkoord ondertekend/getekend (zie pv pag. 126), en/of * bij die offerte/aanvraag voor die kredietfaciliteit aangegeven dat: - [bedrijf 1] een jaaromzet had van ongeveer euro 7.000.000,-- met een netto winst van ongeveer 350.000,--, en/of - de bedrijfsactiviteiten van [bedrijf 1] zouden bestaan uit de export van ingevroren levensmiddelen binnen Europa en naar Azie, en/of * die offerte/ aanvraag voorzien van, althans die offerte/aanvraag gedaan op basis van (bij de Kamer van Koophandel gedeponeerde) vervalste/gefingeerde jaarcijfers over de/het boekja(a)r(en) 2010 en/of 2011 en/of 2012 van [bedrijf 1] (zie jaarcijfers pv. pag. 639 e.v.), en/of * bij die offerte/aanvraag aangegeven dat de bestaande/aanwezige bedrijfsactiva van [bedrijf 1] zouden worden verpand aan [bedrijf 5] , * en (aldus) zich voorgedaan als kredietnemer (namens [bedrijf 1] ) ter goeder trouw, waardoor die [bedrijf 5] werd bewogen tot bovenomschreven afgifte; 4.hij op een of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 1 juli 2013 tot en met 31 oktober 2013, te [plaats 1] , in de [gemeente 1] , en/althans (elders) in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen en/althans alleen, (telkens) (een) aanzienlijke geldbedrag(en), te weten: * een bedrag van euro 21.000,--, althans enig geldbedrag, (zie tabel pv. pag. 6), en/of * een bedrag van euro 33.275,--, althans euro 33.000,--, althans enig geldbedrag, (zie tabel pv. pag. 9), en/of * een bedrag van euro 36.300,--, althans euro 35.500,--, althans enig geldbedrag (zie tabel pv. pag. 10), en/of * een bedrag van euro 67.950,--, althans enig geldbedrag, (zie tabel pv. pag 11), en/of * een bedrag van euro 82.219,50, althans euro 77.463,--, althans enig geldbedrag, (zie tabel pv. pag. 13), en/of * een bedrag van euro 90.145,--, althans een of meer geldbedrag(en), (zie tabel pv. pag. 16/17), en/of * een bedrag van euro 162.000,--, althans een of meer geldbedrag(en), (zie tabel pv. pag. 17/18), en/of * een bedrag van euro 205.856,09, althans euro 202.356,80, althans een of meer geldbedragen, (zie tabel pv. pag. 20), en/of * een bedrag van euro 229.900,--, althans euro 230.500,--, althans een of meer geldbedragen, (zie tabel pv. pag.