ECLI:NL:GHAMS:2025:3613

GERECHTSHOF AMSTERDAM kenmerk 24/3563 28 oktober 2025 uitspraak van de tweede meervoudige belastingkamer op het hoger beroep van [X] , wonende te [Z] , belanghebbende, (gemachtigde: mr. F. Jagersma) tegen de uitspraak van 2 oktober 2024 in de zaak met kenmerk HAA 22/2377 van de rechtbank Noord-Holland (hierna: de rechtbank) in het geding tussen belanghebbende en 1 de inspecteur van de Belastingdienst, de inspecteur, en 2. de Staat (de Minister van Justitie en Veiligheid) , de Staat. 1 Ontstaan en loop van het geding 1.1. De rechtbank heeft in de bestreden uitspraak het beroep van belanghebbende nietontvankelijk verklaard voor zover het betreft een verzoek tot ambtshalve vermindering van een naheffingsaanslag in de belasting van personenauto’s en motorrijwielen (hierna: bpm) en ongegrond verklaard voor zover het een verzoek tot teruggaaf van die belasting betreft. 1.2. Belanghebbende in hoger beroep een beroepschrift ingediend. De inspecteur heeft een verweerschrift ingediend. Belanghebbende heeft daarna een nader stuk ingediend. 1.3. Desgevraagd heeft geen van beide partijen de wens kenbaar gemaakt om op een zitting te worden gehoord. Het onderzoek is op 13 oktober 2025 gesloten. 2 Feiten 2.1. De inspecteur heeft met dagtekening 19 september 2018 een naheffingsaanslag bpm aan belanghebbende opgelegd van € 8.599, verhoogd met een boete van € 859 en belastingrente (hierna: de naheffingsaanslag). De grond voor het opleggen van de naheffingsaanslag is de constatering bij negen controles in de periode van 6 juni 2018 tot en met 10 augustus 2018 dat belanghebbende met een Volkswagen Golf 2.0 TDI GTD met Duits kenteken [kenteken] en meldcode [0000] (hierna: de auto) van de weg in Nederland gebruik maakte, terwijl hij in Nederland woonde (artikel 1, lid 6, Wet bpm 1992). 2.2. Tegen de naheffingsaanslag heeft belanghebbende bezwaar gemaakt en beroep ingesteld. De rechtbank Noord-Holland heeft dat beroep gegrond verklaard, niet op inhoudelijke gronden, maar omdat de rechtbank ambtshalve heeft geconstateerd dat de bezwaartermijn was overschreden. Daarom heeft de rechtbank het bezwaar alsnog niet-ontvankelijk verklaard (uitspraak van 18 januari 2021, kenmerk HAA 20/3050). Belanghebbende heeft zijn tegen die uitspraak ingestelde hoger beroep ingetrokken. 2.3. Bij brief van 12 maart 2021 heeft belanghebbende verzocht om teruggaaf van een deel van de bij de naheffingsaanslag geheven bpm. Daartoe is aangevoerd dat bij het vaststellen van de naheffingsaanslag het EU-rechtelijke evenredigheidsbeginsel is geschonden doordat bpm is geheven zonder rekening te houden met het tijdelijke, niet-duurzame gebruik van de auto in Nederland. Belanghebbende heeft verder gesteld de auto te hebben gehuurd bij [bedrijf 1] in [plaats] , die de auto op haar beurt zou hebben gehuurd bij een verhuurder uit [plaats B] . Bij het verzoek is ter staving van die stelling een artikel gevoegd uit Het Parool, waarin de sluiting van [bedrijf 1] door de burgermeester van [plaats C] wordt gemeld vanwege stelselmatige onderverhuur van in Duitsland gehuurde auto’s aan criminelen. Belanghebbende heeft de inspecteur vervolgens primair verzocht om de naheffingsaanslag te vernietigen en subsidiair om een teruggaaf van bpm te verlenen die is berekend in overeenstemming met het bepaalde in artikel 14b, lid 1, van de Wet bpm 1992. Het verzoek strekt zich mede tot de bij de naheffingsaanslag opgelegde boete uit. 2.4. Bij brief van 24 september 2021, betreffende “verzoek ambtshalve vermindering”, heeft de inspecteur de in 2.3 bedoelde verzoeken van belanghebbende afgewezen. De brief eindigt met: “Ik wijs het door u gedane verzoek ambtshalve vermindering van de naheffingsaanslag bpm af. Tegen mijn beslissing staan geen rechtsmiddelen open.” 2.5. In een brief met dagtekening 30 september 2021 heeft belanghebbende de inspecteur ervan verwittigt dat zijn in 2.3 bedoelde subsidiaire verzoek niet een verzoek inhoudt tot vermindering van de naheffingsaanslag, maar een verzoek tot teruggaaf va 3 Geschil in hoger beroep In hoger beroep is in geschil of: de rechtbank het beroep terecht niet-ontvankelijk heeft verklaard voor zover het is gericht tegen de beslissing van de inspecteur van 24 september 2021 (zie 2.4); de rechtbank het beroep terecht ongegrond heeft verklaard voor zover het is gericht tegen de beslissing van de inspecteur van 13 oktober 2021 (zie 2.7); de rechtbank de inspecteur terecht niet heeft veroordeeld tot vergoeding van geleden schade aan belanghebbende door een onrechtmatige overheidsdaad; de rechtbank terecht een bijzondere omstandigheid heeft aangenomen om het verzoek van belanghebbende tot vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn voor de berechting van een belastinggeschil in eerste aanleg af te wijzen; de inspecteur een dwangsom heeft verbeurd wegens niet tijdig beslissen, en de rechtbank de inspecteur terecht niet in de proceskosten van belanghebbende heeft veroordeeld en de inspecteur terecht niet heeft opgedragen het voor de behandeling van het beroep betaalde griffierecht aan belanghebbende te vergoeden. 4 Beoordeling van het hoger beroep De beslissing van 24 september 2021 4.1. Volgens belanghebbende heeft de rechtbank miskend dat hij tegen de beslissing van de inspecteur van 24 september 2021 bezwaar heeft gemaakt indien en voor zover die beslissing moet worden opgevat als een voor bezwaar vatbare afwijzing van een verzoek om teruggaaf. De rechtbank had daarom moeten onderzoeken of de beslissing van 24 september 2021 moet worden geacht mede een dergelijke afwijzing te behelzen. 4.2. De in 4.1 weergegeven klacht faalt. De inhoud van de beslissing van 24 september 2021 laat geen andere uitleg toe dan dat zij een beslissing inhoudt op een verzoek tot ambtshalve vermindering. Die uitleg ligt tevens besloten in de door de rechtbank gebezigde grond om het beroep niet-ontvankelijk te verklaren voor zover dat over de beslissing van 24 september 2021 gaat. De afwijzing van het teruggaafverzoek bpm van 13 oktober 2021 4.3. Voor zover het beroep de beslissing van de inspecteur van 13 oktober 2021 betreft, heeft de rechtbank volgens belanghebbende miskend dat de termijn van dertien weken waarbinnen op grond van artikel 4b, lid 1, onder c, van het Uitvoeringsbesluit bpm 1992 om teruggaaf van bpm moet worden verzocht, toepassing mist na een naheffing van bpm. Bovendien dient, aldus nog steeds belanghebbende, in aanmerking te worden genomen dat (i) de naheffingsaanslag in strijd met het EU-rechtelijke evenredigheidsbeginsel is vastgesteld, (ii) een wettelijke regeling voor het toepassen van dat evenredigheidsbeginsel bij naheffing van bpm ontbreekt en (iii) over de wijze waarop de rechter in dat gebrek kan voorzien, onduidelijkheid bestaat. Aansluiting zou moeten worden gezocht bij de termijn van vijf jaar die geldt voor verzoeken om ambtshalve teruggaaf van belasting (artikel 23, lid 9, van het Besluit fiscaal bestuursrecht). 4.4. De in 4.3 weergegeven klachten falen eveneens. De in artikel 4b, lid 1, onder c, van het Uitvoeringsbesluit bpm 1992 vermelde termijn van dertien weken geldt niet alleen wanneer de verschuldigde bpm voor het feitelijk ter beschikking staan van een niet-ingeschreven motorrijtuig is geheven bij wege van voldoening op aangifte, maar ook wanneer die bpm is geheven door het vaststellen van een naheffingsaanslag. Er bestaat immers geen enkele aanwijzing dat de wetgever met ‘geheven’ in artikel 14a, lid 2, van de Wet bpm 1992 enkel ‘voldaan op aangifte’ heeft bedoeld. Het was voor belanghebbende verder niet uiterst moeilijk of onmogelijk het teruggaafverzoek binnen de termijn van dertien weken te doen als de auto inderdaad op 12 augustus 2018 zou zijn teruggegaan naar Duitsland. Immers, ten tijde van het opleggen van de naheffingsaanslag, op 19 september 2018, resteerden nog ruim zeven weken van die termijn. Ten slotte valt niet in te zien waarom een schending van het evenredigheidsbeginsel bij het vaststellen van de naheffingsaanslag zou moe Die kosten stelt het Hof vast op (1 * € 907 * 0,25 =) € 227 voor het geding in beroep. Voor de toepassing van artikel 19a, lid 2, van de Wet bpm 1992 in hoger beroep heeft belanghebbende voldoende gemotiveerd en onweersproken gesteld dat de advocaat-gemachtigde niet werkt met een bedrijfsmodel op basis van no cure, no pay . De vermenigvuldigingsfactoren in die bepaling kunnen vanwege die bijzondere omstandigheid achterwege blijven. Omdat belanghebbende in hoger beroep slechts op een punt van ondergeschikt belang in het gelijk wordt gesteld, bestaat wel reden om de overeenkomstig het forfait te vergoeden kosten van (1 * € 907 * 0,5 =) € 454 op de voet van artikel 2, lid 2, van het Besluit proceskosten bestuursrecht te matigen tot € 227. Het totaal door de Staat te vergoeden bedrag aan kosten bedraagt daarom € 454. Daarnaast zal de Staat worden gelast het door belanghebbende betaalde griffierecht voor de behandeling van het beroep en het hoger beroep te vergoeden. 6 Beslissing Het Hof: vernietigt de uitspraak van de rechtbank, doch alleen voor zover daarin het verzoek om vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn voor de berechting in eerste aanleg is afgewezen; veroordeelt de Staat tot vergoeding aan belanghebbende van de door de lange duur van de procedure in eerste aanleg ontstane immateriële schade, vastgesteld op € 1.000; gelast de Staat aan belanghebbende te vergoeden het griffierecht van € 184 dat belanghebbende voor de behandeling van het beroep heeft betaald en het griffierecht van € 279 dat belanghebbende voor de behandeling van het hoger beroep heeft betaald, en veroordeelt de Staat in de kosten van belanghebbende voor het geding in beroep en in hoger beroep, vastgesteld op € 454 voor beroepsmatig verleende rechtsbijstand. De uitspraak is gedaan door mrs. W.J. Blokland, voorzitter, C.J. Hummel en B.A. van Brummelen, leden van de belastingkamer, in tegenwoordigheid van mr. H.A.S. Roozeboom als griffier. De beslissing is op 28 oktober 2025 in het openbaar uitgesproken. Tegen deze uitspraak kunnen beide partijen binnen zes weken na de verzenddatum beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad der Nederlanden via het webportaal van de Hoge Raad www.hogeraad.nl. Bepaalde personen die niet worden vertegenwoordigd door een gemachtigde die beroepsmatig rechtsbijstand verleent, mogen per post beroep in cassatie instellen. Dit zijn natuurlijke personen en verenigingen waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte. Als zij geen gebruik willen maken van digitaal procederen kunnen deze personen het beroepschrift in cassatie sturen aan de Hoge Raad der Nederlanden (belastingkamer), postbus 20303, 2500 EH Den Haag . Alle andere personen en gemachtigden die beroepsmatig rechtsbijstand verlenen, zijn in beginsel verplicht digitaal te procederen (zie www.hogeraad.nl). Bij het instellen van beroep in cassatie moet het volgende in acht worden genomen: 1. bij het beroepschrift wordt een afschrift van deze uitspraak gevoegd; 2 - ( alleen bij procederen op papier) het beroepschrift moet ondertekend zijn; 3 - het beroepschrift moet ten minste het volgende vermelden: a. de naam en het adres van de indiener; b. de dagtekening; c. een omschrijving van de uitspraak waartegen het beroep in cassatie is gericht; d. de gronden van het beroep in cassatie. Voor het instellen van beroep in cassatie is griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt de indiener een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad. In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de wederpartij te veroordelen in de proceskosten. Toelichting rechtsmiddelverwijzing Per 15 april 2020 is digitaal procederen bij de Hoge Raad opengesteld. Niet-natuurlijke personen (daaronder begrepen publiekrechtelijke lichamen) en professionele gemachtigden zijn verplicht digitaal te procederen. Wie niet verplicht is om digitaal te procederen, kan op vrijwillige basis digitaal procederen. Hiero