ECLI:NL:CBB:2006:AY9302

College van Beroep voor het bedrijfsleven AWB 04/980 4 september 2006 28000 Uitspraak in de zaak van: A, te X, appellant, tegen het Hoofdproductschap Akkerbouw, te Den Haag, verweerder, gemachtigde: mr. E.R. Kleijwegt, werkzaam bij verweerder. Appellant heeft bij brief van 23 november 2004, bij het College binnengekomen op 25 november 2004, beroep ingesteld tegen een besluit van verweerder van 12 november 2004. Bij dit besluit heeft verweerder het bezwaar tegen zijn mededeling in de brief van 4 mei 2004 dat hij niet bevoegd is tot het nemen van beleidsbeslissingen over de indexering van de pensioenaanspraken en derhalve het desbetreffende verzoek van appellant moet afwijzen, ongegrond verklaard. Bij brief van 14 december 2004 heeft verweerder een verweerschrift ingediend. Bij brieven van 4 januari 2005 en 26 oktober 2005 heeft appellant nadere stukken overgelegd. Op 24 januari 2006 heeft het onderzoek ter zitting plaatsgevonden, waarbij zijn verschenen appellant en namens verweerder zijn gemachtigde alsmede mr. R.J.M ten Berge en mr. A Franken. Het College heeft ter zitting geconstateerd dat niet alle voor de beoordeling van het geschil relevante informatie beschikbaar was. Om die reden heeft het College het onderzoek ter zitting geschorst en verweerder in de gelegenheid gesteld nadere gegevens te verstrekken en zijn standpunt nader toe te lichten. Bij brief van 27 februari 2006 heeft verweerder aan het College afschrift gezonden van nadere stukken en zijn standpunt nader toegelicht. Bij brief van 20 maart 2006 heeft appellant hierop gereageerd. Bij griffiersbrief van 1 mei 2006 is partijen te kennen gegeven dat het College het onderzoek heeft gesloten. 2. De grondslag van het geschil 2.1 In de Verordening Sociaal Plan Landbouwschap dat omvat het sociaal plan in het kader van de afbouw/opheffing van het Landbouwschap zoals overeengekomen tussen het Landbouwschap en de betrokken werknemersorganisaties op 6 juni 1996 (hierna: Sociaal Plan), is onder meer het volgende neergelegd: “8. Regelingen/voorzieningen voor wachtgelders Degenen, waarvan het ontslag is ingegaan komen in aanmerking voor de volgende voorzieningen: (…) 8.3 Pensioenregeling De pensioenaanspraken en –rechten tijdens de periode dat gebruik gemaakt wordt van een van de wachtgeldregelingen zijn geregeld in pensioenreglement I. Het streven is erop gericht om tijdens deze periode de pensioenaanspraken – analoog aan die van de gewezen werknemers – te indexeren volgens de ingevolge artikel 19, vierde lid, van het pensioenreglement I door de Stichting Beheer Overrente vastgestelde regels. Bij de op 6 juni 1997 door de SER goedgekeurde Verordening van 17 december 1994 van het Landbouwschap tot wijziging van de op artikel 1 van de Pensioenverordening Landbouwschap 1989 gebaseerde pensioenreglementen, is onder meer bepaald: “Artikel 1 Pensioenreglement I wordt gewijzigd als volgt: (…) E. Artikel 19 komt te luiden: Toeslagregeling 1. De uitvoering van de toeslagregeling is opgedragen aan de Stichting Beheer Overrente (…). (…) 3. Het Bestuur van de Stichting is verantwoordelijk voor het beheer van de middelen van de Stichting overeenkomstig de bepalingen in de statuten. 4. Uit de middelen van de Stichting worden toeslagen op het pensioen van de pensioengerechtigden verleend volgens door het Bestuur van de Stichting vast te stellen regelen. (…) 6. Indien na aanwending van de middelen die benodigd zijn voor het doen van betalingen als bedoeld in de leden 4 en 5, nog middelen resteren, kan het bestuur van de Stichting andere aanwendingen doen binnen de doelstelling van de Stichting, mits daarover overeenstemming is gekregen met het Dagelijks Bestuur. (…) Artikel 3 Deze verordening wordt geacht in werking te zijn getreden op 1 januari 1993.” Het pensioenreglement I luidt voorts onder meer als volgt: “Artikel 1 1. In dit reglement wordt verstaan onder: (…) h. pensioengerechtigde: degene die recht heeft op een pensioenuitkering ingevolge dit reglement; i. (recht op) pensioenaanspraak: het op grond van dit reglement nog niet opeisbare recht dat bestaat voordat de verzekerde gebeurtenis intreedt; j. recht op pensioen(uitkering): het op grond van dit reglement opeisbare recht nadat de verzekerde gebeurtenis heeft plaatsgevonden; (…).” In de Statuten van de op 19 augustus 1994 opgerichte Stichting Beheer Overrente is onder meer bepaald: “Artikel 2 De Stichting heeft ten doel het doen van betalingen in de pensioensfeer aan (gewezen) deelnemers in enige pensioenregeling van het Landbouwschap (…) alsmede het adviseren van het Landbouwschap omtrent pensioen en betalingen in de pensioensfeer. (…) Artikel 3 (…) 3. Het Bestuur van de Stichting is verantwoordelijk voor het beheer van de middelen van de Stichting overeenkomstig de bepalingen in de statuten. 4. Het Bestuur zal schriftelijk vastleggen volgens welk beleid zij uitkeringen in de pensioensfeer zal (laten) doen. Bij de oprichting van de Stichting zal zodanig beleid vastgesteld worden omtrent: a. het verlenen van toeslagen op pensioen en pensioenaanspraken. (…).” Deze statuten luidden na de wijziging op 18 oktober 2002, voor zover hier van belang, als volgt: " Artikel 2 1. De Stichting heeft tot doel het verlenen van toeslagen op pensioenen van (gewezen) deelnemers in enige pensioenregeling van het Landbouwschap en/of hun nabestaanden, (…) een en ander overeenkomstig door het Bestuur schriftelijk vastgelegd beleid. (…) Artikel 3 (…) 4. Het Bestuur zal het beleid inzake het verlenen van toeslagen (…) schriftelijk vastleggen als uitwerking van artikel 19 van Pensioenreglement I, onderdeel van de Pensioenverordening 1989. (…).” Bij Besluit van 28 september 2000, inhoudende opheffing van het Landbouwschap (Stb. 2000, 411) (hierna: Besluit) is onder meer het volgende bepaald: " Artikel 3 1. Vanaf de inwerkingtreding van dit besluit berust het beheer van het vermogen van het Landbouwschap bij de Raad [de Sociaal-Economische Raad]. (…) 3. Rechtsvorderingen die betrekking hebben op (…) en de regeling van het sociaal plan, uitgezonderd de bepalingen ten aanzien van de pensioenen en wachtgelden, worden ingesteld door of tegen de Raad. 4. Rechtsvorderingen die betrekking hebben op rechten en verplichtingen, neergelegd in pensioen- en wachtgeldregelingen, met inbegrip van de ingevolge het derde lid uitgezonderde bepalingen, worden ingesteld door of tegen het Hoofdproductschap Akkerbouw. Artikel 7 1. De rechten en verplichtingen jegens en van de werknemers en de gewezen werknemers van het Landbouwschap, voortvloeiend uit (…), de Verordening Wachtgelden Personeel Landbouwschap 1972, (…), de Pensioenverordening Personeel Landbouwschap 1989, de Verordening tot wijziging van de Pensioenverordening Landbouwschap 1989, (…) en de Verordening Sociaal Plan Landbouwschap blijven ook na opheffing van het Landbouwschap in stand. 2. Voorzover de rechten en verplichtingen betrekking hebben op (…) en voorzieningen in het sociaal plan, kunnen zij na de opheffing geldend worden gemaakt (…) tegenover de Raad. 3. Voorzover de rechten en verplichtingen betrekking hebben op pensioenen en wachtgelden, kunnen zij na de opheffing geldend worden gemaakt (…) tegenover het Hoofdproductschap Akkerbouw. Artikel 8 1. De Raad vormt een fonds ten bedrage van 28 miljoen gulden ten behoeve van de betaling van de wachtgelden en daarmee samenhangende pensioenpremies, alsmede een fonds ten bedrage van twee miljoen gulden voor de aanspraken op de voorzieningen in het sociaal plan, voortvloeiend uit de in artikel 7 genoemde verordeningen. (…). 2. Het voor de betaling van de wachtgelden en daarmee samenhangende pensioenpremies gevormde fonds wordt, in verband met artikel 3, vierde lid, beheerd door het Hoofdproductschap Akkerbouw. 3. Het fonds, gevormd voor de voorzieningen in het sociaal plan wordt, in verband met artikel 3, derde lid, beheerd door de Raad. 4. Het fonds, dat is gevormd voor het verlenen van toeslagen op ingegane pensioenen en premievrije pensioenaanspraken, blijft in stand. Dit fonds wordt, in verband met artikel 3, vierde lid, beheerd door het Hoofdproductschap Akkerbouw. Uit het fonds kunnen volgens door het dagelijks bestuur van het Hoofdproductschap Akkerbouw te stellen regelen, op basis van het tot dusverre ter zake gevoerd beleid, toeslagen worden verleend op pensioen en premievrije pensioenaanspraken van gewezen werknemers van het Landbouwschap of hun nabestaanden. (…) 6. De Raad en het Hoofdproductschap Akkerbouw voldoen uit de in de vorige leden bedoelde fondsen geen andere vorderingen dan die welke strekken tot nakoming van de verplichtingen waarvoor de fondsen zijn ingesteld. Het Besluit is, op artikel 8 na, op 1 juli 2001 in werking getreden. Artikel 8 is op 1 januari 2002 in werking getreden. 2.2 Op grond van de stukken en het onderzoek ter zitting zijn in deze zaak de volgende feiten en omstandigheden voor het College komen vast te staan. - Als voormalig werknemer van het Landbouwschap, is appellant sinds zijn gedeeltelijke (50%) ontslag per 1 februari 1997 ontvanger van wachtgeld op grond van de Verordening Wachtgelden Personeel Landbouwschap 1972. - Bij brief van 5 januari 1998 heeft het Landbouwschap het volgende bericht aan haar (oud-)medewerkers: “In de Wachtgeldregeling 1972 is m.b.t. de pensioenopbouw bepaald dat zolang u gebruik maakt van deze regeling, de opbouw ad. 1.75% per jaar wordt voortgezet. De kosten hiervan komen voor rekening van het Landbouwschap. Ten aanzien van de pensioengrondslag is bepaald dat deze bevroren wordt. In overleg met de werknemersorganisaties is echter besloten dat de pensioengrondslag zal worden geïndexeerd op gelijke wijze als dat reeds plaatsvindt voor gepensioneerden, nabestaanden en degenen die een premievrije polis hebben. (…) Het Bestuur van de Stichting Beheer Overrente heeft vervolgens besloten om de indexering voor zijn rekening te nemen onder de voorwaarde dat de financiële middelen toereikend zijn. Het bestuur heeft daarbij aangetekend dat als de financiële ruimte op enig moment niet voldoende mocht zijn, voorrang zal worden gegeven aan de indexering van ingegane pensioenen en premievrije polissen. De verwachting is echter dat de indexering van de pensioengrondslag van de medewerkers in de wachtgeldregeling jaarlijks kan plaatsvinden.” - Bij brief van 2 april 2002 heeft appellant verweerder verzocht te bevorderen dat recht zou worden gedaan aan de door het Landbouwschap bij eerdergenoemde brief van 5 januari 1998 toegezegde indexering van het pensioen van wachtgelders onder verwijzing naar een brief van 23 september 1998 van de Stichting Beheer Overrente (hierna: SBO) waarin is medegedeeld dat SBO op zich heeft genomen wachtgelders in de komende periode te informeren, hetgeen niet is gebeurd. - Bij brief van 23 april 2004 heeft de Nationale Ombudsman gereageerd op een klacht van appellant van 17 maart 2004 inhoudende dat de SER niet heeft gereageerd op een brief van appellant van 19 december 2002 en geen uitvoering heeft gegeven aan het Besluit door niet jaarlijks de pensioengrondslag van de wachtgelden te indexeren. De Nationale Ombudsman stelt in dit verband onder meer: “(…) In artikel 7 van het besluit staat dat voor zover de rechten en verplichtingen jegens de werknemers en de gewezen werknemers van het Landbouwschap betrekking hebben op de pensioenen, deze rechten en verplichtingen geldend kunnen worden gemaakt tegenover het Hoofdproduchtschap Akkerbouw. Niet de SER, maar het Hoofdproductschap Akkerbouw is op basis van het besluit dus verantwoordelijk voor de uitvoering van het besluit wat betreft de indexering van de pensioengrondslag van wachtgelden. Om die reden zal de Nationale ombudsman uw klacht over de SER niet behandelen. Ik geef u in overweging zich te wenden tot het hoofdproductschap Akkerbouw (…)” - Bij brief van 28 april 2004 heeft appellant zijn tot op dat moment door verweerder onbeantwoorde verzoek van 2 april 2002 herhaald onder verwijzing naar de opvatting van de Nationale ombudsman inzake de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het besluit ten aanzien van de indexering van de pensioengrondslag van wachtgelders. - Verweerder heeft in reactie hierop bij brief van 4 mei 2004 onder meer het volgende overwogen: “Voorop gesteld zij dat het Hoofdproductschap Akkerbouw geen enkele beleidsvrijheid heeft, noch de bevoegdheid om iets te doen aan indexatie voor ex-werknemers van het Landbouwschap. In het Koninklijk Besluit tot opheffing van het Landbouwschap is het HPA aangewezen als beheerder van de daartoe ignestelde fondsen die dienen ter uitbetaling van de wachtgelden (via PBO-D) resp. de indexatie van de ingegane pensioenen (via SBO). Voor zover mij bekend is de indexatie van de pensioenen van wachtgelders nimmer toegezegd. (…). Het bestuursbeleid van de SBO is er op gericht de indexatie van de ingegane pensioenen toe te kennen, voorzover de middelen van het fonds zulks toelaten. En voorts een besluit te nemen over de indexatie voor wachtgelders, eveneens voor zover de middelen dat toelaten. Uit mededelingen van de SBO zal het u duidelijk zijn geworden dat het bestuur de afgelopen twee jaar heeft moeten besluiten om een korting te moeten toepassen op de indexatie van de ingegane pensioenen vanwege de sterk verslechterde financiële situatie in de jaren 2001-2002. Daardoor was indexatie van de wachtgelders al helemaal niet meer aan de orde.” - Naar aanleiding van, onder meer, het standpunt van verweerder, heeft appellant zich bij brief van 7 juni 2004 tot de Nationale ombudsman gericht met het verzoek een onderzoek in te stellen vanwege het in gebreke blijven van het Landbouwschap en vervolgens het Hoofdproductschap Akkerbouw door geen juiste uitvoering te geven aan het Besluit met betrekking tot de indexering van de pensioengrondslag van wachtgelders. - Na enige correspondentie tussen de Nationale ombudsman en verweerder, heeft de Nationale ombudsman bij brief van 6 augustus 2004 de eerdergenoemde brief van appellant van 7 juni 2004 gekwalificeerd als bezwaar tegen de brief van 4 mei 2004 van verweerder en ter afdoening doorgezonden aan verweerder. - Op 15 oktober 2004 heeft appellant zijn bezwaar toegelicht in een hoorzitting. - Vervolgens heeft verweerder het bestreden besluit genomen. 3. Het bestreden besluit en het standpunt van verweerder Bij het bestreden besluit heeft verweerder het bezwaar tegen zijn brief van 30 augustus 2004 ongegrond verklaard. Daartoe heeft verweerder het volgende overwogen. “11. In het kader van het Besluit is het HPA het beheer toevertrouwd van onder meer het wachtgeldfonds. Vanuit dit fonds worden nominale wachtgelden gefinancierd. 12. Daarnaast beheert het HPA het door het Landbouwschap ingestelde fonds waaruit eventuele toeslagen op onder meer pensioenen kunnen worden gefinancierd, waarbij in het bijzonder te denken valt aan mogelijke indexaties. 13. Het Landbouwschap heeft in 1996 ter zake van de opheffing een Sociaal Plan met het personeel getroffen onder meer aangaande de opbouw en indexatie van pensioenaanspraken. De Stichting Beheer Overrente (SBO) is bevoegd terzake van de indexatie van ingegane pensioenen. De statutaire doelstelling is in het bijzonder: het verlenen van toeslagen op pensioenen van (gewezen) deelnemers in enige pensioenregeling van het Landbouwschap en/of hun nabestaanden. 14. Als de middelen van het fonds het toelaten, zou het SBO-bestuur onverplicht kunnen besluiten ook de pensioengrondslag voor wachtgeldgerechtigden te indexeren. Het HPA kan niet zelfstandig daartoe besluiten. 5.1 Het College stelt voorop dat uit het inleidende verzoek van appellant van 28 april 2004 niet blijkt dat appellant de bedoeling heeft gehad verweerder daarmee te verzoeken hem de schade als gevolg van de gemiste indexering van zijn pensioenaanspraken te vergoeden. Reeds hierom bestaat geen grond verweerder te volgen in zijn in het verweerschrift betrokken stelling dat het College onbevoegd is op het beroep te beslissen, wat er verder ook van die stelling zij. 5.2 De beslissing van verweerder van 4 mei 2004 strekt tot afwijzing van het inleidende verzoek van appellant om reden dat verweerder van mening is niet bevoegd te zijn beslissingen te nemen ten aanzien van de indexering van de pensioengrondslag van wachtgelders als appellant. Thans is aan de orde of verweerder het bezwaar van appellant tegen deze beslissing terecht ongegrond heeft verklaard. In dit verband overweegt het College het volgende. 5.3 Op basis van het Besluit, de toepasselijke Pensioenverordening met bijbehorende reglementen en de statuten van de SBO komt het College tot de conclusie dat verweerder niet bevoegd is de pensioengrondslagen van wachtgelders als appellant te indexeren. In het bijzonder wijst het College in dit verband op de omstandigheid dat verweerder ingevolge artikel 8, vierde lid, Besluit weliswaar het beheer heeft over het fonds dat is gevormd voor het verlenen van toeslagen op ingegane pensioenen en premievrije pensioenaanspraken, doch dat zelfs als daaronder mede begrepen zou moeten worden geacht het verlenen van toeslagen op de pensioenaanspraken van wachtgelders, dit beheer niet zodanig vorm is gegeven dat verweerder zelf zou kunnen besluiten tot indexatie. In de regel zal indexatie van pensioenen geschieden door de SBO. 5.4 In de voorliggende zaak gaat het er dan ook om dat appellant meent dat verweerder op grond van hetgeen is neergelegd in artikel 8.3 van het Sociaal Plan ervoor zorg had moeten dragen dat indexering van de pensioenaanspraken van wachtgelders zou plaatsvinden overeenkomstig het in deze bepaling verwoorde streven. Nu zodanige indexatie niet heeft plaatsgevonden stelt appellant zich op het standpunt dat hij verweerder daarvoor op grond van artikel 7, derde lid, Besluit kan aanspreken. Het College ziet evenwel niet in dat het geldend maken van de volgens appellant uit het Sociaal Plan voortvloeiende rechten zou kunnen plaatsvinden doordat verweerder een besluit neemt, dan wel een andere handeling verricht ter uitvoering van een bestuurstaak als omschreven in artikel 71 van de Wet op de bedrijfsorganisatie, waartegen op voet van artikel 18 van de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie beroep open staat bij het College. Voor zover verweerder voor indexatie zou kunnen zorgdragen door het vaststellen van regels als bedoeld in artikel 8, vierde lid, Besluit of het vaststellen van een verordening, daargelaten in hoeverre verweerder daartoe op grond van het Sociaal Plan gehouden is, geldt in ieder geval dat daartegen op grond van artikel 8:2, aanhef en onder a, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) geen rechtsmiddel op grond van die wet zou kunnen worden ingesteld. 5.5 De beslissing van verweerder op het verzoek van appellant – dat er reeds toe strekte verweerder aan te spreken op de in het Sociaal Plan neergelegde rechten van wachtgelders – is derhalve geen besluit waartegen beroep bij het College en daaraan voorafgaand op grond van artikel 7:1 Awb bezwaar open stond. Gelet hierop had verweerder het bezwaar van appellant niet-ontvankelijk moeten verklaren. Nu verweerder bij het bestreden besluit anders heeft beslist, dient het beroep gegrond te worden verklaard en dit besluit te worden vernietigd. Omdat verweerder, indien hij na vernietiging van het bestreden besluit opnieuw op het bezwaar van appellant zou beslissen, gelet op het vorenstaande, rechtens slechts zou kunnen komen tot niet-ontvankelijkverklaring van dit bezwaar, ziet het College aanleiding met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, Awb zelf in de zaak te voorzien en het bezwaar niet-ontvankelijk te verklaren. Het College ziet geen termen voor een proceskostenveroordeling als bedoeld in artikel 8:75 Awb, aangezien niet is gebleken van kosten aan de zijde appellant die op voet van dit artikel voor vergoeding in aanmerking komen. Appellant heeft geen formulier vergoeding proceskosten ingediend. Het College: - verklaart het beroep gegrond; - vernietigt het bestreden besluit; - verklaart het bezwaar van appellant niet-ontvankelijk en bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het bestreden besluit; - gelast dat verweerder het door appellant betaalde griffierecht ad € 136,-- aan hem vergoedt. Aldus gewezen door mr. C.M. Wolters, mr. J.L.W. Aerts en mr. M. van Duuren, in tegenwoordigheid van mr. L. van Duuren als griffier, en uitgesproken in het openbaar op 4 september 2006. w.g. C.M. Wolters de griffier verkeert in de onmogelijkheid de uitspraak te ondertekenen